II SA/Ke 449/16

II SA/Ke 449/16 - Postanowienie WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2016-06-30
Data wpływu
2016-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Małgorzata Długońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I OSK 1542/17 - Wyrok NSA z 2019-04-05
I OZ 1131/17 - Postanowienie NSA z 2017-07-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. i Z.K. na decyzję Wojewody z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności nieruchomości postanawia: zwolnić W.K. od kosztów sądowych każdorazowo ponad kwotę 200 zł (dwieście złotych).
Uzasadnienie
W. K. złożył na piśmie wniosek o "przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części w postaci wpisu sądowego przenoszącego kwotę 200 zł" w sprawie ze skargi W. K. i Z. K. na decyzję Wojewody w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności nieruchomości. Do wniosku został dołączony wypełniony urzędowy formularz urzędowy PPF.
Ze złożonego formularza wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwiema dziewięcioletnimi córkami. Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2300 zł, jego żona wynagrodzenie za pracę w wysokości 2700 zł, ponadto pobierają zasiłek rehabilitacyjny wysokości 306 zł oraz dopłaty do uprawy pola w wysokości 250 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że on i jego dzieci są przewlekłe chorzy posiadają orzeczenia o niepełnosprawności, są zmuszeni nie Wnioskodawca wykazał własność mieszkania wielkości 43 m kw o wartości 150000 zł, nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha będącą terenem trwałych użytków zielonych o wartości 300000 zł, samochodu marki Peugeot 307 wartości około 10000 zł. Wnioskodawca podał następujące stałe wydatki miesięczne: czynsz za mieszkanie – 380 zł, koszty leczenia – 400 zł, opłaty za prąd i gaz - 200 zł, kredyt mieszkaniowy – 108 zł, kredyt konsumencki -133 zł, TV i Internet 84,25 zł, opłaty za obiady dla dzieci – 150 zł koszty ubezpieczenia majątku – 70 zł, dzierżawa terenu pod garaż – 60 zł. Oświadczył, że względu na to, że jego rodzice i teściowa nie żyją, córki podczas wakacji będą korzystać z półkolonii, których koszt wynosi 400 zł miesięcznie za dziecko.
Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.).
Instytucja prawa pomocy ma zatem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania.
Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę.
W rozpoznawanej sprawie wpis sądowy od skargi wynosi 2000 zł. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową wnioskodawcy, przede wszystkim duże koszty związane z utrzymaniem czteroosobowej rodziny, w tym wysokie wydatki na leczenie, uznano że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, żony i dzieci. Zatem jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części zasługuje na uwzględnienie. Uznano, że jest on w stanie przy osiąganych dochodach zapłacić jednorazowo kwotę 200 zł, którą uiścił już tytułem wpisu sądowego od skargi. Na dalszym etapie postępowania mogą się ewentualne pojawić następujące koszty sądowe: w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł (sto złotych) za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnienie, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 200 zł (dwieście złotych), w wypadku wniesienia zażalenia wpis sądowy wynoszący 100 zł (sto złotych).
Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed