II SA/RZ 87/24

II SA/Rz 87/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skarg J. W. i G. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 31 października 2023 r. nr SKO.415/310/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego J. W. kwotę 504 zł 99/100 /słownie: pięćset cztery złote dziewięćdziesiąt dziewięć groszy/ oraz na rzecz skarżącej G. F. kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 31 października 2023r. nr SKO.415/310/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: SKO bądź organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania m.in. J.W. oraz G.F. (dalej: Skarżący) od decyzji Wójta (...) (dalej: organ I instancji) z dnia 20 czerwca 2023 r., znak: BI.6733.1.2023 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji obejmującej budowę stacji bazowej telefonii komórkowej nr (...) wraz z wewnętrzną elektroenergetyczną linią zasilającą i kanalizacją kablową na części działki nr (...) w miejscowości (...), gmina (...) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej K.p.a.) – umorzyło postępowanie odwoławcze.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji decyzją z dnia 20 czerwca 2023 roku, znak: BI.6733.1.2023 ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego dla opisanej wyżej inwestycji, od której wniesionych zostało szereg odwołań - wnieśli je m.in oboje Skarżący. G.F. wniosła odwołanie w dniu 4 lipca 2023 r., natomiast J.W. w dniu 6 lipca 2023 r.
Organ odwoławczy, w ramach kontroli dopuszczalności wniesionych odwołań stwierdził, że odwołania osób wymienionych w treści zaskarżonej decyzji są dopuszczalne pod względem terminu ich wniesienia, jednakże odwołujący się nie mają przymiotu strony w postępowaniu w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego, gdyż nie posiadają w tej sprawie indywidualnego interesu prawnego.
Uprzednio, stwierdzając że Skarżący, nie byli przez organ I instancji uznawani za strony postępowania zakończonego ww. decyzją, SKO wezwało wznoszących odwołanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających, że w przedmiotowej sprawie posiadają interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. (aktualny odpis z księgi wieczystej, akt notarialny lub inny dokument - oryginał lub uwierzytelniona kopia).
Analizując kwestię interesu prawnego, organ odwoławczy przywołał art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a także art. 53 ust. 1 w ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm. - dalej: u.p.z.p.), zgodnie z którym stronami w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego są przede wszystkim właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, czyli przez które inwestycja przebiega. Inne podmioty mogą być także stronami tego postępowania, ale tylko wówczas, gdy zachodzą warunki z art. 28 K.p.a.
Skarżący w przedmiotowej sprawie nie są inwestorami ani właścicielami bądź użytkownikami wieczystymi nieruchomości objętych inwestycją, dlatego o ich ewentualnym interesie prawnym przesądzić może jedynie zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. Podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest bowiem stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia.
Ustalając teren objęty oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia, organ odwoławczy podkreślił, że nieruchomości Skarżących – G.F. jest właścicielem działki nr (...), J.W. (nie ustalono) - nie graniczą bezpośrednio z działką nr (...), na której ma być zlokalizowana sporna inwestycja oraz przedstawił szeroką argumentację, w sprawie zasięgu oddziaływania inwestycji celu publicznego jaką jest projektowana stacja bazowa. Stwierdził, że maksymalny zasięg występowania obszarów pól elektromagnetycznych o poziomach gęstości mocy większych lub równych wartościom określonym w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 roku w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz. U. z 2019r., poz. 2448), zamyka się w granicach działki nr (...).
Stwierdzając, że nieruchomości Skarżących pozostają w odległości znacznie przekraczającej zasięg oddziaływania inwestycji – organ odwoławczy uznał, że nie legitymują się oni indywidualnym interesem prawnym w przedmiotowej sprawie.
Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, nawet jeżeli działka danej osoby znajduje się w bliskim sąsiedztwie działki inwestycyjnej, nie oznacza to każdorazowo, iż osobie tej przysługuje status strony postępowania administracyjnego w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji przewidzianej na działce sąsiadującej. Podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie odwołujący nie byli stronami postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Natomiast w wyniku rozpatrywania odwołań SKO doszło do przekonania, że odwołujący nie uzyskali przymiotu strony, gdyż nie posiadają w tej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku. Uprawniało to organ odwoławczy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. zarówno w stosunku do G.F. jak i J.W.
Wnosząc skargę na powyższą decyzję G.F. zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. :
- art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.), dalej: p.o.ś., poprzez jego błędną wykładnię;
- art. 2, art. 6 ust. 1 lit. a, art. 9 ust. 2 i ust. 3 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. w zw. z art. 91 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie że społeczeństwo nie ma prawa do kwestionowania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji;
- art. 53 ust. 1 u.p.z.p., poprzez jego niewłaściwą wykładnię prowadzącą do przyjęcia, iż Skarżącej w przedmiotowym postępowaniu nie przysługuje status strony;
a także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez przyjęcie, że organ nie musi weryfikować dokumentacji, ani prowadzić własnych ustaleń, a jedynym wyznacznikiem obszaru oddziaływania inwestycji jest zasięg pola elektromagnetycznego o wartościach odpowiadających strefie zagrożenia w środowisku, nie biorąc nawet pod uwagę możliwości sumowania, kumulowania czy przecinania się dopuszczalnych poziomów pół poszczególnych anten, a tym samym wykroczenia tegoż obszaru poza obszar działki nr (...), na której ma zostać zlokalizowana inwestycja;
- art. 28 K.p.a., poprzez pominięcie, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które należy analizować ustalając obszar oddziaływania obiektu, to tym samym istnieje interes prawny po stronie Skarżącej;
- art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie skutkujące umorzeniem postępowania;
W skardze na powyższą decyzję J.W. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, oraz przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 oraz art. 29 K.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, które sprowadzało się do niezasadnego przyjęcia, że złożone odwołanie zostało wniesione przez osobę, która nie była stroną postępowania;
- art. 7 i 77§1 K.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 28 K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dowolną ocenę materiału dowodowego, którego właściwa ocena jednoznacznie wskazywała, iż Skarżący posiada w przedmiotowej sprawie indywidualny interes prawny lub obowiązek, spełniający przesłanki określone w art. 28 K.p.a.;
- art. 2 i 87 Konstytucji RP, na mocy których Skarżącemu przysługuje status strony, ponieważ zaskarżona decyzja pozbawia go prawa do życia w cywilizowanym świecie, a wykluczenie Skarżącego z kręgu stron organ pozbawia Skarżącego przysługujących mu uprawnień;
- art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się przez organ II instancji do zarzutów odwołania.
- art. 61 ust. 1 pkt 1-6 u.p.z.p. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo iż narusza ona prawo;
- art. 53 ust.1 u.p.z.p., poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą pozbawieniem Skarżącego statusu strony w toczącym się postępowaniu;
- art. 6 ust. 2 p.o.ś. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w powiązaniu z § 2 ust. 1 pkt 7 lit. a-d w zw. z § 3 ust. 8 pkt 1 lit. a - g Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez ich błędną interpretację, z uwagi na nieuwzględnienie maksymalnych mocy tiltów anten, a to z kolei miało wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania.
Skarżący zarzucił, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego zawartym w treści zaskarżonej decyzji, został on uznany za stronę postępowania toczącego się przez organem I instancji i doręczona została mu decyzja tego organu - wobec czego twierdzenie organu odwoławczego, że nie przysługuje mu status strony nie jest zasadne.
Ponadto zwrócił uwagę, że organ odwoławczy, dokonując zbiorczej analizy interesu prawnego poszczególnych odwołujących się, pominął w tej analizie sytuację faktyczną i prawną Skarżącego, którego nieruchomość znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr (...) oraz w obszarze odziaływania planowanej inwestycji. Zarzucił, że umarzając postępowanie odwoławcze bez jakiegokolwiek odniesienia do istotnych okoliczności wskazujących na istnienie po stronie Skarżącego indywidualnego interesu prawnego, organ odwoławczy naruszył prawa Skarżącego.
W odpowiedzi na skargi, wnosząc o ich oddalenie, organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem procesowym z 2 maja 2024. Skarżąca G.F. oraz uczestnicy postępowania zwrócili się o dopuszczenie jako dowodu w sprawie, raportu z badań poziomu natężenia pola elektromagnetycznego w otoczeniu stacji bazowej [...] położonej w R.
Na rozprawie w dniu 8 maja 2024r. Skarżąca G.F., reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wskazała na brak właściwych ustaleń, w zakresie obszaru oddziaływania na tereny nieruchomości sąsiednich poprzez krzyżowanie się i sumowanie pól elektromagnetycznych, a także zarzuciła że organ nie wziął pod uwagę iż interes prawny Skarżącej może wynikać z norm prawa cywilnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.– dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Niniejsza sprawa nie polega na merytorycznej kontroli decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego, a rolą Sądu jest jedynie weryfikacja ustaleń organu odwoławczego, co do tego, że Skarżącym nie przysługuje status strony postępowania.
Zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. legitymację do wniesienia odwołania ma bowiem jedynie strona. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ odwoławczy stwierdzi, że osoba ta nie legitymuje się przymiotem strony, wydaje wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.
Co istotne, brak posiadania przymiotu strony uniemożliwia uzyskanie w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia merytorycznego, chociażby nawet złożone przez taki podmiot odwołanie zawierało trafną argumentację merytoryczną.
W sytuacji zatem ustalenia przez organ odwoławczy - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - że podmiot wnoszący odwołanie nie ma interesu prawnego, organ powinien zakończyć postępowanie w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego (por.m.in. NSA w uchwale siedmiu sędziów z 5 stycznia 1999 r., sygn. OPS 16/98, WSA w Krakowie w wyroku z 29 stycznia 2015 r. sygn. II SA/Kr 1524/14).
Literalne brzmienie art. 127 § 1 K.p.a. prowadzi do stwierdzenia, że odwołanie może być wnoszone tylko przez podmiot legitymowany do wniesienia tego środka prawnego - tj. stronę postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy jest zobowiązany dokonać sprawdzenia, czy odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł podmiot, który był i nadal jest stroną postępowania administracyjnego.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że skarga J.W. jest niewątpliwie zasadna, gdyż organ odwoławczy – mimo iż w treści zaskarżonej decyzji obszernie odniósł się do kwestii indywidualnego interesu prawnego i wykazał brak tego interesu w stosunku do wielu odwołujących się – w odniesieniu do sytuacji faktycznej i prawnej J.W. nie przeprowadził żadnej analizy, uznając a’priori że Skarżący, tak jak i inni odwołujący się od decyzji organu I instancji, nie ma interesu prawnego w jej zaskarżeniu, gdyż nie był uczestnikiem postępowania przed organem I instancji, a jego działka leży daleko poza obszarem oddziaływania planowanej inwestycji.
Dlatego nie kwestionując, co do zasady, sposobu rozstrzygania organu odwoławczego o interesie prawnym w zaskarżeniu decyzji organu I instancji w przedmiocie ustalenia lokalizacji celu publicznego w oparciu o poziom i zakres oddziaływania planowanej inwestycji na tereny nieruchomości sąsiednich - Sąd uwzględnił skargę J.W.
Z akt sprawy wynika bowiem, że Skarżący J.W. – właściciel działki o nr ewid. (...) był uczestnikiem postępowania przed organem I instancji od początku tego postępowania i doręczono mu decyzję w przedmiocie lokalizacji celu publicznego. Działka Skarżącego o nr ewid. (...) sąsiaduje bezpośrednio z działką o nr ewid. (...), na której planowana jest inwestycja, a Skarżący twierdzi, że znajduje się ona w obszarze bezpośredniego oddziaływania planowanej inwestycji, co powoduje że ma on interes prawny w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy pomija te okoliczności w swojej analizie, nie odnosząc się w treści zakażonej decyzji ani do kwestii uczestnictwa Skarżącego we wcześniejszym etapie postępowania, ani do kwestii interesu prawnego wynikającego z bezpośredniego sąsiedztwa działki Skarżącego z terem planowanej inwestycji oraz ewentualnego oddziaływania planowanej inwestycji na teren działki sąsiedniej.
Nie przesądzając zatem w kwestii istnienia po stronie Skarżącego interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji organu I instancji, w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego, należy podkreślić, że interes ten - wobec istnienia w stosunku do tego Skarżącego innych okoliczności, aniżeli wzięte pod uwagę przez organ odwoławczy zbiorczo w stosunku do innych odwołujących się - wymaga odrębnej, indywidualnej analizy, która nie została przeprowadzona.
Nie uszło uwadze Sądu, że organ odwoławczy, odmawiając odwołującym się od decyzji organu I instancji, interesu prawnego pozwalającego na udział w postępowaniu, poddał badaniu zasięg planowanej inwestycji, pod kątem jej oddziaływania na nieruchomości sąsiednie. Analiza ta jednak, jak podkreśla organ odwoławczy w treści zaskarżonej decyzji, prowadzona była pod kątem oddziaływania planowanej inwestycji na tereny nieruchomości odległych, nie zaś bezpośrednio przylegających do działki inwestora. Nie sposób zatem a’priori przyjąć, że analiza ta w stosunku do działki Skarżącego pozostanie niezmienna, wykluczając istnienie interesu prawnego po stronie Skarżącego.
W tym zakresie należy podzielić zarzut Skarżącego, zawarty w treści skargi, co do tego, że zaniechanie analizy indywidualnej sytuacji faktycznej i prawnej Skarżącego w kontekście badania interesu prawnego - stanowiło naruszenie praw Skarżącego.
W kwestii interesu prawnego strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. należy podkreślić, że powinien on wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego, wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie czy środek zaskarżenia, tj. na jego uprawnienia lub obowiązki. Nie wystarczy wykazać jakikolwiek interes, ale musi mieć on charakter prawny, a więc musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności. Nie wystarczy także wskazanie konkretnej normy prawa materialnego, z której podmiot ten wywodzi swoje uprawnienia lub obowiązki, ale niezbędne jest wskazanie, w jaki sposób decyzja w konkretnej sprawie narusza lub ogranicza prawa tego podmiotu chronione tą normą. O posiadaniu przez dany podmiot przymiotu strony można zatem mówić jedynie w przypadku istnienia indywidualnego, konkretnego, aktualnego i obiektywnie sprawdzalnego interesu prawnego, który musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych danej sprawy i przesłankach zastosowania w niej określonego przepisu prawa materialnego.
W świetle treści art. 53 ust. 1 u.p.z.p. przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego przysługuje zawsze inwestorowi, a także właścicielowi oraz użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, na której będzie lokalizowana inwestycja celu publicznego. Okolicznością niekwestionowaną w sprawie jest to, że Skarżący nie są ani inwestorem ani właścicielem (użytkownikiem wieczystym) działki inwestycyjnej, na której ma być zrealizowana inwestycja, co oznacza, że nie należą do kręgu osób, którym z mocy powyższego zawsze przysługuje status strony w tego rodzaju postępowaniu.
Dla ustalenia przymiotu strony będzie miał zastosowanie art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie dotyczy interesu prawnego określonego podmiotu wówczas, gdy rozstrzygnięcie oddziałuje na jego sytuację prawną.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest obecnie pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu (por. wyroki NSA: z 19 lipca 2023 r., sygn. I OSK 1270/22, z 11 stycznia 2023 r., sygn. I OSK 286/19).
Mając na uwadze specyfikę i treść przepisów p.z.p. w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przymiot strony w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego są właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio lub w dalszej odległości od nieruchomości objętej wnioskiem, jednakże pod warunkiem, że nieruchomość ta znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. W przeciwnym przypadku, po stronie podmiotów wykazujących wolę uczestnictwa w postępowaniu zachodzi zatem jedynie interes faktyczny, który nie jest tożsamy z interesem prawnym, będącym warunkiem koniecznym do uznania za stronę postępowania.
Podobne stanowisko zajął WSA w Gdańsku w wyroku z 8 maja 2019 r., sygn. II SA/Gd 16/19 (LEX nr 2676889), zgodnie z którym dla ustalenia stron postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, innych niż wnioskodawca, konieczne jest przede wszystkim prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia, przy czym przyjąć należy, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza dopuszczone prawem normy tego oddziaływania.
Sąd w pełni aprobuje powołaną wyżej tezę.
Badając zakres oddziaływania na działki sąsiednie, organ odwoławczy podkreślił, że maksymalny zasięg występowania obszarów pól elektromagnetycznych o poziomach gęstości mocy większych lub równych wartościom określonym w rozporządzeniu zamyka się w granicach działki nr (...) tj. działki inwestycyjnej. Pozostaje zatem wątpliwość czy zakres oddziaływania planowanej inwestycji na tereny nieruchomości sąsiednich – przekładający się na kwestię istnienia interesu prawnego po stronie właścicieli nieruchomości sąsiednich - był badany szeroko, w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji, czy jedynie w zakresie oddziaływania przekraczającego dopuszczone prawem normy. Dla ustalenia interesu prawnego właściciela nieruchomości sąsiedniej istotnym jest czy inwestycja w ogóle oddziałuje na jego nieruchomość, gdyż wtedy w jego interesie jest, aby oddziaływanie to nie przekraczało norm dopuszczalnych prawem – zyskuje zatem podstawę materialnoprawną do domagania się konkretnych czynności organu.
Zastrzec należy przy tym, że chodzi tu o realne oddziaływanie planowanej inwestycji, wynikające z dostępnej wiedzy i badań naukowych, a nie samo subiektywne przekonanie obywatela o takim oddziaływaniu.
Pojęcie interesu prawnego jest powszechnie wiązane z obiektywną, czyli rzeczywiście istniejącą potrzebą ubiegania się o udzielenie ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Istnieje on zatem wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym.
Na te cechy decydujące o zakwalifikowaniu interesu jako prawnego, na bazie poglądów wypracowanych w nauce (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 190 i 198), powszechnie zwraca się uwagę w orzecznictwie (por.m.in. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 1957/11, LEX nr 1336345).
Zatem niewątpliwie dla uzyskania legitymacji do bycia stroną w sprawie administracyjnej wystarczający nie jest interes faktyczny dający się racjonalnie uzasadnić, tj. stan, w którym określona osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji, lecz interes prawny, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu.
O interesie prawnym właścicieli i użytkowników wieczystych działek sąsiednich przesądza każdorazowo zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie i możliwość naruszenia przez nią przepisów prawa materialnego określającego status prawny danego podmiotu (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 stycznia 2017 r., sygn. IV SA10/Wa 2802/16). Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel każdej nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia (wynikającym z konkretnej normy prawnej).
Należy też podkreślić, że uzyskanie statusu strony nie następuje wskutek faktycznego dopuszczenia przez organ danej osoby do udziału w postępowaniu – innymi słowy: określony podmiot nie może stać się stroną postępowania tylko wskutek potraktowania go w ten sposób przez organ administracji na określonym etapie (etapach) postępowania (a więc np. przez sam fakt doręczenia decyzji administracyjnej lub nawet merytorycznego rozpoznania wniesionego przezeń "odwołania") – lecz oparte musi być na przepisie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 16.09.2016 r., II OSK 3101/14, CBOSA). Odmowa uznania interesu prawnego osoby traktowanej na poprzednim etapie postępowania jako strona, musi być jednak poparta przekonującą argumentacją.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarg należy też podkreślić - za wyrokiem NSA z dnia 5 lipca 2023 r. II OSK 2603/20 - że przepisy Konwencji sporządzonej w Aarhus z 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706), gwarantują możliwość udziału jedynie w sposób generalny, a do jej konkretyzacji niezbędne będzie przyznanie społeczeństwu takich uprawnień przez konkretną ustawę, której przepisy są podstawą prowadzenia konkretnych postępowań. Jeżeli zatem konkretny przepis nie będzie przewidywał możliwości uczestniczenia społeczeństwa w danym rodzaju postępowań, oznacza to, że możliwości takiej nie ma. Stąd wywodzenie przez Skarżącą prawa do udziału w postępowaniu wyłącznie z przepisów tej właśnie konwencji, nie jest uzasadnione.
Reasumując, skarga J.W. okazała się zasadna, gdyż mimo obszernej argumentacji w kwestii braku interesu prawnego po stronie odwołujących się w tym również Skarżącego, organ odwoławczy pominął w analizie odmienną sytuację faktyczną i prawną tego Skarżącego, nie dokonując w tym zakresie właściwych ustaleń. Stanowiło to naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77§1 K.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 28 K.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co przesądza o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt1 c P.p.s.a.
Uznając skargę J.W. za zasadną, Sąd odmówił dopuszczenia wniosku dowodowego złożonego przez Skarżącą G.F. i uczestników postępowania, gdyż nie był on istotny dla rozstrzygnięcia sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ dokonana prawidłowych ustaleń, w kwestii interesu prawnego Skarżących, stosując się do przedstawionych wyżej wytycznych, co do sposobu ustalania zakresu oddziaływania planowanej inwestycji na działki sąsiednie.
O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a. Na koszty zasądzone na rzecz Skarżącego J.W. składają się: wpis od skargi w kwocie 500 zł. oraz opłata w kwocie 4,99 zł. poniesiona przez Skarżącego w celu wykonania przelewu. Na koszty zasądzone na rzecz Skarżącej G.F. składają się: wpis od skargi w kwocie 500 zł., uiszczona opłata skarbowa z tytułu przedłożenia pełnomocnictwa - 17 zł. oraz kwota 480 zł zasądzona tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na postawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, ze zm.)