II SA/KE 43/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2023-03-07
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneroboty budowlanepozwolenie na budowęnadbudowastan technicznyzagrożenie bezpieczeństwasamowola budowlanapostępowanie administracyjnedecyzja kasacyjnaK.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając ją za wadliwie uzasadnioną w kontekście przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu M. J. od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą zaniechanie robót budowlanych. ŚWINB przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB, uznając, że decyzja PINB była niezasadna, ponieważ nakazywała jedynie zaniechanie robót, a nie rozbiórkę lub doprowadzenie do stanu poprzedniego. WSA uznał jednak, że uzasadnienie decyzji ŚWINB było wadliwe i nie wykazało przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., dlatego uchylił decyzję ŚWINB.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał sprzeciw M. J. od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą inwestorowi P. K. zaniechanie dalszych robót budowlanych przy nadbudowie istniejącego budynku mieszkalnego. PINB nakazał zaniechanie robót ze względu na brak pozwolenia na budowę oraz zagrożenie bezpieczeństwa. ŚWINB, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę zbadania wygaśnięcia pozwolenia na budowę z 1977 r. oraz konieczność dostarczenia przez inwestorkę oceny technicznej stanu budynku. M. J. wniósł sprzeciw, zarzucając ŚWINB naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. WSA uwzględnił sprzeciw, uznając, że uzasadnienie decyzji ŚWINB było wadliwe. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie wykazał wystarczająco przesłanek do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zwłaszcza w kontekście stwierdzonego zagrożenia bezpieczeństwa. Sąd uchylił decyzję ŚWINB i zasądził od organu na rzecz M. J. zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie wykazał w sposób przekonywujący przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. oraz braku możliwości zastosowania art. 136 § 1 K.p.a.

Uzasadnienie

Uzasadnienie decyzji kasacyjnej było wadliwe, zawierało niekonsekwencje i nie pozwalało odczytać motywów wydania decyzji. Organ odwoławczy stwierdził zły stan techniczny budynku i zagrożenie bezpieczeństwa, ale jednocześnie nie wyjaśnił, dlaczego nie może orzec merytorycznie i dlaczego wymaga dostarczenia oceny technicznej, mimo że sam ocenił stan budynku jako zagrażający.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

K.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 136 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 81c § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 37 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie wykazał wystarczająco przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Uzasadnienie decyzji kasacyjnej było wadliwe i zawierało niekonsekwencje. Organ odwoławczy nie wykazał braku możliwości zastosowania art. 136 § 1 K.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie daje wystarczających podstaw do uznania, że zachodziły w tym przypadku przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy nie wykazał w żaden sposób ani spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 138 § 2 K.p.a., ani też braku możliwości zastosowania art. 136 § 1 K.p.a.

Skład orzekający

Krzysztof Armański

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 138 § 2 K.p.a. przez organy odwoławcze w postępowaniu administracyjnym, wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji kasacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki kontroli sądowej decyzji kasacyjnych w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet tych kasacyjnych. Pokazuje też, jak sądowa kontrola formalna może wpłynąć na przebieg postępowania administracyjnego.

WSA uchyla decyzję inspektora: kluczowe jest prawidłowe uzasadnienie!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 43/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Krzysztof Armański /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 64a, art. 151a § 1 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 § 2, art. 136 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 50 ust. 1 pkt 2, art. 81c ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu M. J. od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 24 listopada 2022 r. znak: WINB-WOA.7721.14.50.2022 w przedmiocie nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz M. J. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 24.11.2022 r. znak: WINB-WOA.7721.14.50.2022 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (zwany dalej "ŚWINB"), po rozpatrzeniu odwołania M. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce (zwanego dalej "PINB") z 29.09.2022 r. znak: PINB-SO.5160.22.2022.I, nakazującej inwestorowi – P. K. zaniechanie dalszych robót budowlanych, polegających na nadbudowie istniejącego, zniszczonego, nieużytkowanego budynku mieszkalnego, stanowiącego przerwaną budowę, znajdującego się na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w K. ze względu na prowadzenie tych robót bez wymaganego pozwolenia na budowę – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu wydanej decyzji ŚWINB wyjaśnił, że pismem z 29.06.2022 r. M. J. poinformował PINB o prowadzonej rozbiórce rudery na ww. działce przy ul. [...] w K., domagając się interwencji.
Podczas oględzin przeprowadzonych 5.08.2022 r. na ww. działce ustalono, że znajduje się tam m.in. położony w północnej części działki, blisko ulicy, budynek o wymiarach w rzucie ok. 15,00 x 6,30 m, usytuowany bezpośrednio przy granicy zachodniej z działką przy ul. [...] – który zaczął być budowany na podstawie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i obory, udzielonego decyzją Naczelnika Gminy Masłów 30.03.1977 r. Budowa nie została jednak zakończona, zrealizowano parter i strop nad parterem oraz ściany piętra, natomiast nigdy nie wykonano stropu nad piętrem ani dachu. Budowa została przerwana wiele lat temu i od tego czasu budynek niszczał. Obecnie, w 2022 r. wykonano roboty budowlane, polegające na rozebraniu ścian piętra, z pozostawieniem parteru i stropu nad parterem, wykonany został nowy wieniec nad parterem, na wieńcu tym wymurowane zostały nowe ściany piętra z nadprożami, posiadające wysokość około 2,7 m (10 warstw pustaków plus wieniec). Według ustaleń organu istniejący strop nad parterem jest w złym stanie technicznym, z ubytkami materiału i widoczną korozją belek stalowych, na których jest położony, będąc obecnie podparty stalowymi podporami. Ustalono, że wymiary budynku są zgodne z projektem zagospodarowania działki, obiekt ten w poziomie parteru usytuowany jest w odległości ok. 10 cm od budynku mieszkalnego znajdującego się na sąsiedniej działce przy ul. [...], a jego nadbudowa usytuowana jest w odległości około 30 cm od tego obiektu.
Pełnomocnik inwestorki przedłożył ekspertyzę techniczną co do ww. przerwanej budowy z murami piętra bez stropu i dachu ze wskazaniem szeregu robót do wykonania, w tym wykonania podciągu w celu podparcia stropu nad parterem. O zamiarze rozbiórki nadbudowy (czyli murów piętra) zawiadomiono organ, przystąpiono do tych robót, a następnie wykonano wieniec po obrysie budynku na murach parteru i odbudowę murów na piętrze budynku – zgodnie z projektem budowlanym z 1977 r. wraz z wieńcem żelbetowym. Okazano zgłoszenie z 15.07.2022 r., dotyczące remontu istniejącego budynku mieszkalnego polegającego na otynkowaniu i ociepleniu budynku, wymianie okien, drzwi, dachu, wymianie instalacji elektrycznej, c.o. i wodnej.
Postanowieniem z 9.08.2022 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1, 2, 3 ustawy z 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", PINB wstrzymał w terminie natychmiastowym prowadzenie robót budowlanych przy nadbudowie istniejącego zniszczonego, nieużytkowanego budynku mieszkalnego, stanowiącego przerwaną budowę, wykonywanych przez P. K. – ze względu na prowadzenie tych robót bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, jak również z przekroczeniem zakresu robót budowlanych ujętych w zgłoszeniu z 15.07.2022 r. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone inwestorce 30.08.2022 r.
W toku postępowania wszczętego w sprawie prowadzonej bez wymaganego pozwolenia na budowę nadbudowy zniszczonego nieużytkowanego ww. budynku mieszkalnego właściciel sąsiedniej działki P. K. w piśmie z 29.08.2022 r. poinformował organ I instancji o wznowieniu robót budowlanych przy tym obiekcie, podobnie uczynił M. J. – pismem z 29.08.2022 r.
Podczas kontroli przeprowadzonej 1.09.2022r. przedstawiciele PINB ustalili, że na działce nr ewid. [...] wykonano mury piętra i murłaty, powyżej wieńca wymurowane są ściany z gazobetonu o wysokości od ulicy około 1 m (4 warstwy pustaków), a od strony granicy zachodniej o wysokości około 1,5 m (6 warstw pustaków) i od strony południowej o wysokości około 1 m. W dniu kontroli nie prowadzono już robót budowlanych.
Mając na uwadze powyższe, opisaną na wstępie decyzją z 29.09.2022 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy, PINB nakazał inwestorce zaniechanie dalszych robót budowlanych. W odwołaniu od tej decyzji M. J. podniósł zarzuty naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy przez jego błędne zastosowanie, polegające na nakazaniu inwestorowi zaniechania dalszych robót budowlanych bez nakazania rozbiórki dotychczas wykonanych robót budowlanych. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji nakazał zaniechanie dalszych robót budowlanych, jednak nie nałożył na inwestorkę sankcji administracyjnej za wykonane już roboty budowlane, co jest, zdaniem strony, niezrozumiałe, ponieważ inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę na zrealizowane roboty budowlane. Natomiast przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy daje możliwość nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych albo rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, albo doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
ŚWINB, uzasadniając podjętą na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. ww. decyzję z 24.11.2022 r., przywołał treść art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 50 ust. 1 i art. 28 ust. 1 ustawy i, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, podniósł że tak długo, jak długo właściwy organ nie wyda, na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy, ostatecznej decyzji w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia na budowę, nie należy kwalifikować robót wykonanych na podstawie tego pozwolenia jako samowoli budowlanej. Sprawa w przedmiocie wygaszenia decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w przepisie art. 37 ust. 1 ustawy, załatwiana jest w formie odrębnej decyzji administracyjnej przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej. Przemawia za tym potrzeba dokonania w postępowaniu wyjaśniającym koniecznych ustaleń w kwestii zaistnienia przesłanki niezbędnej do stwierdzenia, że pozwolenie na budowę wygasło. Bez tego postępowania nie jest możliwe ustalenie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie jest zatem możliwe ustalenie przez organ nadzoru budowlanego, że jakiekolwiek pozwolenie na budowę wygasło, ponieważ do wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę niezbędna jest decyzja stwierdzająca jej wygaśnięcie, którą może wydać tylko organ architektoniczno-budowlany.
Zdaniem ŚWINB natomiast organ I instancji słusznie wskazał, że inwestorka nie powinna realizować budowy na podstawie pozwolenia na budowę wydanego dla innego podmiotu, bez uprzedniego dokonania przeniesienia na swoją osobę decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto zdaniem ŚWINB trafnie podniósł organ I instancji, że przedmiotowy budynek jest w złym stanie technicznym, w szczególności stropy nad parterem są zniszczone i prowadzenie nadbudowy budynku w takim stanie zagraża bezpieczeństwu dla ludzi i mienia – która to okoliczność wyczerpuje przesłankę określoną w przepisie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że postanowienie wstrzymujące w terminie natychmiastowym prowadzenie robót było zasadne właśnie z powodu występowania stanu zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Natomiast zaskarżona decyzja organu I instancji nie jest zasadna, ponieważ nakazuje zaniechanie robót – co oznacza pozostawienie na bliżej nieokreślony czas budynku w złym stanie technicznym, bez żadnego działania. W zaistniałych okolicznościach zdaniem ŚWINB niezbędne jest wystąpienie do Prezydenta Miasta Kielce o zbadanie decyzji Naczelnika Gminy Masłów z 30.03.1977 r. na okoliczność jej wygaśnięcia. W toku ponownego postępowania organ I instancji powinien zażądać dostarczenia przez inwestorkę stosownej oceny technicznej, oceniającej aktualny na dzień dzisiejszy stan wcześniej wybudowanej części budynku, a w szczególności stropu nad parterem.
W sprzeciwie, skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, M. J. podniósł zarzut naruszenia 138 § 2 K.p.a. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy zaszły przesłanki do wydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, domagając się uchylenia decyzji ŚWINB i zasądzenia od organu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 64d § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 K.p.a. określa art. 64e p.p.s.a., z treści którego wynika, że rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Sprzeciw nie jest więc środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw kierowany jest przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter wyłącznie formalny (por. wyrok NSA z 7.07.2017 r. o sygn. akt II OSK 3001/17). Sąd nie może bowiem zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji.
Stosownie do art. 151a § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu. Przepis ten wymaga zatem, aby organ odwoławczy wykazał w sposób przekonywujący, że w sprawie nie poczyniono wystarczających i wymaganych ustaleń, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponadto, stosując przepis art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy powinien również uwzględnić obowiązywanie art. 136 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Ograniczenie postępowania dowodowego przeprowadzanego w postępowaniu odwoławczym nie wyłącza dopuszczalności nowych dowodów i nowych okoliczności faktycznych. Z zasady prawdy obiektywnej wypływa dla organu odwoławczego obowiązek uwzględnienia tych "nowości", chyba że prowadzą one do nowej sprawy. Jeżeli w wyniku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, organ odwoławczy kasuje decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia. W tej ostatniej sytuacji powinien jednak szczegółowo uzasadnić, dlaczego nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego we własnym zakresie, względnie dlaczego nie zlecił przeprowadzenia tego postępowania organowi pierwszej instancji na podstawie art. 136 § 1 K.p.a. Tym samym organ odwoławczy powinien wyczerpująco wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jedynie w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, tj. uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W innych przypadkach K.p.a. wymaga wydania decyzji merytorycznej, tj. albo utrzymania decyzji organu I instancji w mocy, albo jej uchylenia i albo orzeczenia co do istoty sprawy albo umorzenia postępowania w sytuacji zaistnienia takich podstaw.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie wykazał w żaden sposób ani spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 138 § 2 K.p.a., ani też braku możliwości zastosowania art. 136 § 1 K.p.a. Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ma w tym zakresie charakter bardzo skrótowy, a ponadto zawiera szereg niekonsekwencji. Po pierwsze przyjmując, że decyzja o pozwoleniu na budowę z 30.03.1977 r. wymaga ewentualnego wygaszenia, co powoduje konieczność wystąpienia do Prezydenta Miasta Kielce o zbadanie tej decyzji w tym zakresie, organ odwoławczy wskazuje jednocześnie, że inwestorka nie powinna realizować budowy na podstawie pozwolenia na budowę wydanego dla innego inwestora, bez uprzedniego dokonania przeniesienia na swoją osobę decyzji o pozwoleniu na budowę – nie wskazując konsekwencji takiego stanu rzeczy. Przede wszystkim jednak ŚWINB wprost podziela stanowisko organu I instancji co do tego, że "przedmiotowy budynek jest w złym stanie technicznym, w szczególności stropy nad parterem są zniszczone i prowadzenie nadbudowy budynku w takim stanie zagraża bezpieczeństwu dla ludzi i mienia". Ta okoliczność zdaniem organu II instancji wyczerpuje przesłankę określoną w przepisie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy. Organ ten podkreślił jednocześnie, że postanowienie wstrzymujące w terminie natychmiastowym prowadzenie robót było zasadne właśnie z powodu występowania stanu zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Natomiast zaskarżona decyzja organu I instancji nie jest w ocenie ŚWINB zasadna, ponieważ nakazuje zaniechanie robót – co oznacza pozostawienie na bliżej nieokreślony czas budynku w złym stanie technicznym, bez żadnego działania. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy podnosi, że niezbędne jest wystąpienie do Prezydenta Miasta Kielce o zbadanie decyzji Naczelnika Gminy Masłów z 30.03.1977 r. na okoliczność jej wygaśnięcia, jak również zażądanie dostarczenia przez inwestorkę stosownej oceny technicznej, oceniającej aktualny na dzień dzisiejszy stan wcześniej wybudowanej części budynku, a w szczególności stropu nad parterem.
W ocenie Sądu tak sporządzone uzasadnienie nie pozwala odczytać motywów wydania decyzji kasacyjnej. Z jednej strony bowiem organ odwoławczy stwierdza – i to w sposób kategoryczny – że budynek jest w złym stanie technicznym, w szczególności stropy nad parterem są zniszczone i prowadzenie nadbudowy budynku w takim stanie zagraża bezpieczeństwu dla ludzi i mienia, co w jego ocenie wyczerpuje przesłankę określoną w przepisie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy, a z drugiej strony nakazuje po pierwsze wystąpienie do innego organu o zbadanie ewentualnego wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę – nie wyjaśniając dlaczego nie może orzec merytorycznie w sytuacji gdy występuje przesłanka związana właśnie z zagrożeniem bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, określona w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy. Po drugie zaś organ nie wyjaśnia dlaczego wymaga dostarczenia przez inwestora stosownej oceny technicznej w sytuacji gdy stwierdza, jak już podkreślano, że "budynek jest w złym stanie technicznym, w szczególności stropy nad parterem są zniszczone i prowadzenie nadbudowy budynku w takim stanie zagraża bezpieczeństwu dla ludzi i mienia". Należy zauważyć, że z uwagi na użycie w art. 81c ust. 2 ustawy, który – choć organ odwoławczy wprost go nie wymienia, mógłby być podstawą dla żądania stosownej oceny technicznej – nieostrych pojęć "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednie ekspertyzy" zarówno określenie zakresu żądanej przez organ oceny technicznej lub ekspertyzy, jak również uzasadnienie podjętych działań w trybie ww. przepisu musi być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy i wymaga wyczerpującego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 12.05.2011 r., sygn. II OSK 865/10). Skorzystanie z rozwiązania zawartego w art. 81c ust. 2 ustawy musi być powodowane uzasadnionymi wątpliwościami, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć. Przepis art. 81c ust. 2 daje organowi uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek, lecz o charakterze kwalifikowanym. Stosując komentowany przepis, nie można dokonywać wykładni rozszerzającej. Stąd też organ, wydając postanowienie, obowiązany jest udowodnić, że istnieją uzasadnione wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym, zwłaszcza że skorzystanie z pomocy rzeczoznawcy musi odnosić się jedynie do takich sytuacji, gdy wiedza pracowników organu nie jest wystarczająca. Nadzór budowlany jest fachowym pionem administracji publicznej, zatem co do zasady ewentualne wątpliwości powinien rozstrzygać we własnym zakresie, w ramach swoich kompetencji (M. Wincenciak [w:] A. Plucińska-Filipowicz [red.], M. Wierzbowski [red.], "Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany", opubl. LEX/el. 2022, t. 4-5 do art. 81c ustawy).
W rozpatrywanym przypadku w zasadzie jednozdaniowo i w sposób arbitralny organ odwoławczy przesądził, że w toku ponownego postępowania należy zażądać dostarczenia przez inwestora stosownej oceny technicznej, nie uzasadniając tego w żaden sposób, w tym również w zakresie braku możliwości samodzielnej oceny przez pracowników organu, zwłaszcza że zarówno organ I, jak i II instancji wyrażały już kategoryczne oceny co do stanu zagrożenia powodowanego realizacją przedmiotowej nadbudowy.
Jak podkreślił NSA w wyroku z 8.03.2022 r., sygn. III OSK 258/22, naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a. to nie tylko jednoznacznie błędne stwierdzenie, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej, ale także niewystarczające wykazanie tych przesłanek. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszym przypadku. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji – jak wyżej wykazano – nie daje wystarczających podstaw do uznania, że zachodziły w tym przypadku przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (pkt I wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę ŚWINB dokona oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o powołane wyżej przepisy oceni, czy był on wystarczający do wydania decyzji, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie i należycie je uzasadni.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt II wyroku, mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę wpisu sądowego – 100 zł, opłatę skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł, koszty zastępstwa prawnego – 480 zł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015.poz. 1800 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI