II SA/Ke 420/23

II SA/Ke 420/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal
Jacek Kuza
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 824
art. 12 ust. 1 i 2, art. 31a,
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art/ 77 par. 1, art. 7, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi "[...]" Sp. z o.o. w J. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie komunalnych osadów ściekowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zarządzeniem pokontrolnym z [...] 2023 r., znak:[...], Inspektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w okresie 13 kwietnia – 11 maja 2023 r. na terenie oczyszczalni ścieków w J., eksploatowanej przez W. J., udokumentowanej protokołem nr WIOS-Kielce [...] zarządził:
1. Prowadzić ewidencję odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym. Termin realizacji: na bieżąco po otrzymaniu zarządzenia.
2. Powiadamiać Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K.
o zamiarze przekazania komunalnych osadów ściekowych władającemu powierzchnią ziemi, na których mają być stosowane osady. Termin realizacji: co najmniej 7 dni przed przekazaniem.
3. Nie przekraczać dopuszczalnej dawki komunalnych osadów ściekowych, która może zostać zastosowana na powierzchni gruntu. Termin realizacji: na bieżąco po otrzymaniu zarządzenia.
Ponadto organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych
w zarządzeniu naruszeń na dzień 15 lipca 2023 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie kontroli przeprowadzonej
w dniach 13 kwietnia – 11 maja 2023 r. na terenie oczyszczalni ścieków w J., stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W związku z tym organ zarządził w pkt 1-3 ich usunięcie.
Ad. 1 Kontrolowana jednostka nie uwzględniła w karcie ewidencji komunalnych osadów ściekowych odpadu o kodzie 19 08 05 zastosowanych w marcu 2023 r. na działce o nr ewid. [...] w miejscowości O. M., gm. I.. Zgodnie
z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3. Organ przywołał art. 194 ust. 1 pkt 5b, ust. 3 oraz art. 196 ustawy o odpadach jako podstawę prawną do wymierzenia kary pieniężnej za nieprowadzenie ewidencji odpadów.
Ad. 2 W trakcie kontroli ustalono, że spółka nie powiadomiła Ś. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o zamiarze przekazania komunalnych osadów ściekowych na działki o nr ewid.[...] i 158 w miejscowości O. M.. Stanowi to naruszenie art. 96 ust. 8 ustawy o odpadach, którego treść organ przytoczył. Przywołał także art. 184 ust. 2 ustawy o odpadach, który stanowi podstawę do zastosowania kary aresztu lub grzywny za nieprzestrzeganie wymogów art. 96 ust. 8.
Ad. 3 W trakcie kontroli ustalono, że na działce o nr ewid.[...], obręb geodezyjny nr [...] - [...], przekroczono dopuszczalną dawkę osadu. W myśl§ 3.7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie stosowania komunalnych osadów ściekowych, przy jednokrotnym w ciągu dwóch albo trzech lat stosowaniu komunalnych osadów ściekowych do rekultywacji terenów na cele nierolne oraz przy dostosowywaniu gruntów do określonych potrzeb wynikających z planów gospodarki odpadami, planów zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, do uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu oraz roślin nieprzeznaczonych do spożycia i do produkcji pasz, dopuszczalna dawka komunalnych osadów ściekowych może być skumulowana i nie może przekraczać odpowiednio 30 Mg s.m./ha/2 lata i 45 Mg s.m /ha/3 lata.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze "[...]" Sp. z o.o. w J. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego – art. 96 ust. 3 ustawy o odpadach przez jego błędną wykładnię i wniosła o uchylenie w całości zarządzenia pokontrolnego z 25 maja 2023 r.
W uzasadnieniu podniesiono, że "[...]" Sp. z o.o. jako wytwórca komunalnych osadów ściekowych posiadała umowę zawartą
z profesjonalnym podmiotem zajmującym się szeroko rozumianą gospodarką odpadami - konsorcjum firm: [...] Sp. z o.o. ul. [...] [...] – Lider konsorcjum, [...]
Przedmiotem umowy był odbiór, transport i zagospodarowanie odpadu o kodzie 19 08 05 ustabilizowane komunalne ściekowe. Z zapisów postanowień umowy wynikało, że wykonawca najpóźniej 14 dni przed planowanym wywozem partii osadu zobowiązany będzie dostarczyć zamawiającemu pisemną informację o wyborze działek rolnych, na których osad zostanie zagospodarowany.
Przed wywozem partii osadu w okresie objętym kontrolą, spółka otrzymała informacje od wykonawcy o działkach, na których mają być zastosowane osady i na tej podstawie powiadomiła WIOŚ w K. o zamiarze zastosowania komunalnych osadów ściekowych na działkach o numerach: [...] w obrębie O. M.. Informacja o zamiarze przekazania osadów została również przekazana władającym ww. działek. Wykonawca nie przedstawił zaś działek o numerach [...] będących źródłem stwierdzonych nieprawidłowości, w związku z czym spółka jako wytwórca komunalnych osadów ściekowych nie mogła powiadomić WIOŚ
o zamiarze ich przekazania na ww. działki, ponieważ nie miała takiej wiedzy.
Pismem z 24 kwietnia 2023 r. wykonawca - [...] Sp. z o.o. powiadomił zamawiającego, iż w wyniku pomyłki osad został zastosowany również na działce
o numerze 123 i na tej podstawie wytwórca osadów uwzględnił w karcie ewidencji komunalnych osadów ściekowych osad zastosowany na tej działce. W trakcie kontroli zostało przedstawione to pismo oraz umowa z konsorcjum firm, jednak organ kontrolujący nie uwzględnił tych dowodów do ustalenia stanu faktycznego, tylko z góry przyjął, że to spółka dopuściła się uchybień.
Zdaniem skarżącego, odpowiedzialność wytwórcy osadów za ich prawidłowe stosowanie w rolnictwie, wynikająca z art. 96 ust. 3 ustawy o odpadach, nie może być nieograniczona. Sprowadza się ona do dbałości o przekazanie władającemu powierzchnią ziemi wszelkich niezbędnych, wynikających z przepisów ustawy, informacji dotyczących właściwego sposobu użycia osadów komunalnych. Nie sposób bowiem przyjąć, że wytwórca osadów komunalnych będzie w każdym przypadku obecny podczas ich stosowania przez władającego powierzchnią gruntu. Zatem konsekwencje niezgodnego z zaleceniami stosowania osadów, pomimo posiadania przez władającego powierzchnią gruntu wszystkich niezbędnych informacji i zobowiązania go do stosowania się do zaleceń, zawsze obciąża tego, kto używa je niezgodnie z zaleceniami bądź wbrew zakazom.
Trudno zatem uznać, że to skarżąca jest odpowiedzialna za nie powiadomienie WIOŚ o zamiarze przekazania komunalnych osadów ściekowych na działkę nr [...], skoro nie miała takiego zamiaru, a decyzję o zastosowaniu osadu na tej działce podjął wykonawca lub władający powierzchnią gruntu, czego organ kontrolujący nie ustalił.
Co do stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących działki nr [...], skarżący podniósł, że brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że ujawniony osad na tej działce został przekazany do zastosowania przez skarżącą spółkę. Organ kontrolujący oparł takie twierdzenie tylko i wyłącznie na podstawie fotografii załączonych do protokołu, z których nie wynika, że osad, który się znajdował na powierzchni ziemi, pochodzi z oczyszczalni ścieków należącej do skarżącej. Organ nie przeprowadził dowodu z zeznań świadków - władającego powierzchnią gruntów działki nr [...] oraz wykonawcy będącego stroną ww. umowy, aby ustalić wytwórcę osadów oraz okoliczności związane z przekazaniem osadów władającemu. Takie postępowanie organu w sposób oczywisty stanowi naruszenie art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a.
W związku z powyższym, nałożenie obowiązków znajdujących się
w zaskarżanym zarządzeniu spółka uznała za całkowicie nieuzasadnione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że odpowiedzialność za prawidłowe stosowanie komunalnych osadów ściekowych spoczywa na ich wytwórcy, którym są [...] Sp. z o., co nie zostało przez spółkę zakwestionowane przy podpisywaniu protokołu kontroli. Fakt ten potwierdza spółka. Poruszana kwestia umowy pomiędzy skarżącym a konsorcjum firm, nie zwalnia skarżącego z odpowiedzialności w przypadku wystąpienia nieprawidłowości dotyczących zastosowania osadów ściekowych z naruszeniem zapisów ustawy o odpadach.
Ponadto, zdaniem organu, przeprowadzenie dowodów w formie zeznań świadków nie było konieczne, albowiem zebrany materiał dowodowy i ustalenia faktyczne w czasie kontroli były kompletne i niebudzące wątpliwości.
W piśmie procesowym z 3 października 2023 r. skarżąca spółka podniosła, że z orzeczeń sądów administracyjnych wynika, że wytwórca osadu nie ma wpływu na powstanie naruszenia, w sytuacji gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków stosowania osadów w rolnictwie dochodzi
z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot będący wytwórcą osadów nie był w stanie się przeciwstawić.
W ocenie skarżącego, protokół kontroli nr [...] stanowi jednie ogólne informacje i podlega swobodnej ocenie przez sąd na równi z innymi dowodami. Udokumentowanie ustaleń faktycznych dotyczących zastosowania osadu na działce nr [...] znajduje się w protokole nr [...], który nie został przedstawiony skarżącemu, w związku z czym nie mógł zostać podpisany przez osobę reprezentującą spółkę.
W piśmie procesowym z 10 października 2023 r. organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie nie podzielając argumentacji skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W kontrolowanej sprawie bezspornym jest, że inspektorzy Ś. Wojewódzkiego Inspektoratu Środowiska w K. (ŚWIOŚ) przeprowadzili
w dniach 11.04 – 11.05.2023 r. kontrolę zakładu – [...] Sp. z o.o. [...] w J., z której sporządzony został protokół [...]. Z protokołu tego wynika, że podczas kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska:
1) prowadzenie ewidencji odpadów niezgodnie ze stanem rzeczywistym, polegające na tym, że kontrolowana jednostka nie uwzględniła w karcie ewidencji komunalnych osadów ściekowych odpadu o kodzie 19 08 05, zastosowanych w marcu 2023 r. na działce o nr ewid.[...] w miejscowości O. M., gm. I., co odpowiada naruszeniu art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm.),
2) niepoinformowanie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Środowiska o zamiarze przekazania komunalnych osadów ściekowych na działki o nr ewid.[...]
i 158 w miejscowości O. M., co stanowi naruszenie art. 96 ust. 8 ustawy o odpadach,
3) na działce o nr ewid.[...], obręb geodezyjny nr [...] - [...], stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej dawki osadu, określonej w § 3 ust. 7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie stosowania komunalnych osadów ściekowych (Dz.U.2023.23 t.j.).
Protokół podpisała Prezes Zarządu kontrolowanej spółki B. J. oraz dwóch inspektorów ŚWIOŚ E. K. i B. Z..
W oparciu o ustalenia kontroli wydane zostało zarządzenie pokontrolne, będące przedmiotem skargi, w którym organ wskazał art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 824) jako prawną podstawę swojego działania.
Wedle tego przepisu, na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Z kolei jak stanowi art. 12 ust. 2 tej ustawy, kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zgodnie, że zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie wskazanych wyżej przepisów, jako akt władczy z zakresu administracji publicznej, może być zaskarżone do sądu administracyjnego jako inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Władczy charakter zarządzenia ogranicza się do obowiązku informacyjnego jego adresata, wynikającego z przytoczonego wyżej art. 12 ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a tej ustawy. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że zarządzenie pokontrolne nie nakłada na jego adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mogłyby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na adresacie zarządzenia na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej (por. wyroki NSA: z 1 lutego 2023 r. sygn. akt III OSK 1844/21, LEX nr 3509128; z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 10009/08, ONSAiWSA 2010, Nr 5, poz. 86; z 27 stycznia, sygn. akt II OSK 1156/15; wyrok WSA w Gliwicach z 2 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1675/22; dwa ostatnie orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Charakter prawny zarządzania pokontrolnego powoduje, że sąd administracyjny rozpoznając skargę na takie zarządzenie dokonuje badania
w zakresie sprawdzenia:
- czy kontrola została przeprowadzona przez właściwy, powołany do tego organ;
- czy treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionymi w protokole kontroli;
- oraz czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
Należy przy tym zaakcentować, że rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska sąd nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, w tym przede wszystkim, czy czyniąc ustalenia odnotowane w tym protokole organ przestrzegał przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Do zarządzenia pokontrolnego nie stosuje się bowiem przepisów k.p.a., gdyż wydawane jest ono w wyniku odrębnego postępowania kontrolnego. Nie podlega również badaniu to, czy i w jaki sposób organ uzasadnił wszczęcie kontroli, w następstwie której wydano zarządzenie pokontrolne (por. przywołany już wyżej wyrok WSA w Gliwicach z 2 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1675/22).
W realiach rozpoznawanej sprawy kontrola u skarżącego została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. a) ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska.
Kontrola miała charakter pozaplanowy, interwencyjny, co wynika wprost z treści sporządzonego protokołu, w którym stwierdzono, że kontrola została podjęta
w związku z dokonanym rozpoznaniem zanieczyszczenia w terenie, udokumentowanym protokołem kontroli WIOS-KIELC [...] z 12 kwietnia 2023 r., przeprowadzonym w związku ze zgłoszeniem przesłanym za pośrednictwem elektronicznego formularza Głównego Inspektora Ochrony Środowiska "zgłoś interwencję", dotyczącym stosowania 23 marca 2023 r. komunalnych osadów ściekowych na działce nr [...] w O. .
Jak już powiedziano wyżej, stan faktyczny w tego rodzaju sprawach ustalony zostaje na podstawie wyników kontroli, bo to właśnie one, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, stanowią podstawę wydania zarządzenia pokontrolnego. Ustalenia te podmiot kontrolowany może kwestionować w postępowaniu kontrolnym tylko w trybie art. 11 ust. 2 i 3 ustawy, o czym będzie mowa niżej. W razie braku zakwestionowania wyników kontroli przy podpisywaniu protokołu, ustalenia kontroli, stwierdzone protokołem, mogą stanowić podstawę wydania zarządzenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska.
Treść zarządzenia objętego skargą odpowiada ustaleniom poczynionym
w trakcie kontroli. W zarządzeniu wskazano trzy uchybienia stwierdzone przez inspektorów i opisane szczegółowo w protokole [...]. Każdemu z nich organ przypisał stosowne przepisy ustawy o odpadach (art. 66 ust. 1 oraz art. 96 ust. 8) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie stosowania komunalnych osadów ściekowych, które zostały naruszone.
Skarżący nie kwestionuje tego, że wymienione w zarządzeniu pokontrolnym nieprawidłowości stanowią naruszenia przepisów, o jakich mowa wyżej. Zarzuty skargi sprowadzają się natomiast do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych, wynikających z protokołu kontroli (zwłaszcza co do działki nr [...]), co wyraża się w sformułowaniu zarzutu polegającego na naruszeniu przez organ art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżąca spółka kwestionuje także swoją odpowiedzialność za stwierdzone nieprawidłowości argumentując, że nie miała na nie wpływu, gdyż decyzję o przekazaniu komunalnych osadów ściekowych na działkę nr [...] podjął wykonawca umowy zawartej ze spółką lub władający powierzchnią gruntu.
Ponieważ przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w sprawie zakończonej wydaniem zarządzenia pokontrolnego, to nie mogły zostać naruszone. Raz jeszcze podkreślenia wymaga, że w ramach kontroli zarządzenia pokontrolnego, wydanego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, sąd nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli. Skutkuje to tym, że zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego z pominięciem wskazanych przepisów k.p.a. nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Jak powiedziano już wyżej, ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska przewiduje tryb zakwestionowania ustaleń protokołu kontroli w art. 11.
Zgodnie z tym przepisem, z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej (ust. 1). Protokół podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, którzy mogą wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi (ust. 2). W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowaną osobę fizyczną, inspektor czyni o tym wzmiankę
w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie właściwemu organowi Inspekcji Ochrony Środowiska (ust. 3).
Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, w razie sformułowania przez kontrolowanego zastrzeżeń i uwag (przy podpisaniu protokołu) lub stanowiska (w razie odmowy podpisania protokołu) protokół, wraz ze stanowiskiem kontrolowanego,
w swym całokształcie stanowi podstawę ustaleń kontroli, w oparciu o które organ ocenia zasadność wydania zarządzenia pokontrolnego oraz formułuje treść konkretnych wskazań (por. wyroki WSA: w Gdańsku z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 395/21, w Warszawie z 23 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 53/19, w Poznaniu z 24 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Po 81/23; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W razie wniesienia zastrzeżeń lub uwag,
o których mowa w art. 11 ust. 2 ww. ustawy, organ nie może zatem bez jakiegokolwiek odniesienia się pominąć twierdzenia i stanowisko kontrolowanego zawarte w odpowiedzi na ustalenia protokołu kontroli (tak WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 19 czerwca 2018 r., II SA/Go 107/18; dostępnym j.w.).
Sytuacja, o jakiej mowa wyżej, nie miała jednak miejsca w sprawie. Protokół [...] podpisany został przez Prezeskę Zarządu skarżącej spółki bez zastrzeżeń
i uwag. Powoduje to, że ustalenia tego protokołu mogły stanowić podstawę do wydania zaskarżonego zarządzenia zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, tym bardziej, że na datę podjęcia zaskarżonego aktu organ nie miał żadnych przesłanek do przyjęcia, że ustalenia kontroli są w jakikolwiek sposób kwestionowane przez skarżącą.
Z akt wynika bowiem, że stanowisko podważające zarówno ustalenia protokołu kontroli jak i odpowiedzialność spółki "[...]" pojawiło się dopiero w piśmie z 20 czerwca 2023 r., a więc już po wydaniu zarządzenia pokontrolnego,
w odpowiedzi na otrzymane przez skarżącą zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za prowadzenie kart ewidencji komunalnych osadów ściekowych w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym. Raz jeszcze należy podkreślić, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne nie jest źródłem nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, gdyż postępowanie administracyjne w tym przedmiocie prowadzone jest na innej podstawie materialnoprawnej (art. 194 ust. 1 pkt 5b ustawy o odpadach) oraz procesowej (art. 196 tej ustawy). Administracyjną karę pieniężną wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami, a zatem postępowanie w tym przedmiocie toczy się na podstawie przepisów k.p.a., w tym także w zakresie postępowania dowodowego oraz zasad obowiązujących przy dokonywaniu ustaleń faktycznych.
Tymczasem wydanie zarządzenia pokontrolnego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzedzone jest jedynie przeprowadzeniem kontroli i stwierdzeniem, w jej trakcie, nieprawidłowości. Są to okoliczności wystarczające do wydania zarządzenia pokontrolnego, które ma na celu zapobieżeniu naruszeniom przepisów w zakresie ochrony środowiska w przyszłości. Samo zarządzenie jest niejako przypomnieniem kontrolującemu podmiotowi, że należy przestrzegać wymogów określonych tymi przepisami.
Argumentacja podnoszona w skardze, dotycząca prawidłowości ustaleń faktycznych i zwolnienia spółki z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, pozostaje zatem bez znaczenia prawnego dla kontrolowanej sprawy.
Jeśli chodzi o stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Szczecinie z 20 maja 2021 r., II SA/Sz 1111/20, LEX nr 3218798, przywołane w skardze oraz w piśmie skarżącego z 3 października 2023 r., to dotyczyło ono innego stanu faktycznego. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, Sąd nie podzielił stanowiska organu co do odpowiedzialności skarżącego za niezgodne z przepisami użycie komunalnych osadów ściekowych przez władającego powierzchnią ziemi, wyrażając pogląd, że "konsekwencje niezgodnego z zaleceniami stosowania osadów, pomimo posiadania przez władającego powierzchnią gruntu wszystkich niezbędnych informacji
i zobowiązania go do stosowania się do zaleceń, zawsze obciąża tego, kto używa je niezgodnie z zaleceniami bądź wbrew zakazom."
W stanie kontrolowanej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż w trakcie kontroli organ nie stwierdził naruszenia, które wynikałoby z działań władającego powierzchnią gruntu. Jak wynika ze skargi oraz z pisma z 3 października 2023 r., przekazanie osadu na działkę nr [...] nie stanowiło samowolnego działania władającego tą działką, ale było skutkiem czynności przeprowadzonych przez wykonawcę umowy, zawartej przez skarżącą, w zakresie odbioru, transportu
i zagospodarowania odpadu o kodzie 19 08 05. Umowa ta została przedłożona
w trakcie kontroli, jak podnosi autor skargi, jednak jej treść nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż za wykonanie tej umowy odpowiedzialność wobec podmiotów zewnętrznych, także organów administracji publicznej, ponosi skarżąca spółka jako wytwórca odpadów. Nie można się zgodzić z twierdzeniem skarżącej, że nie odpowiada ona za niepowiadomienie ŚWIOŚ o zamiarze przekazania komunalnych osadów ściekowych na działkę nr [...], ponieważ "decyzję o zastosowaniu osadu na tej działce podjął wykonawca lub władający powierzchnią gruntu". Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy nie daje żadnych podstaw do twierdzenia, że decyzję w tym zakresie podjął władający powierzchnią gruntu. Z pisma z 24 kwietnia 2023 r., dołączonego do skargi, wynika natomiast, że nieprzekazanie skarżącej spółce informacji, że osad będzie zastosowany na działce nr [...], wynikało z omyłki ("podano błędny numer działki"), co wskazuje na to, że decyzję w tym zakresie podjął wykonawca, a nie władający działką nr [...].
Nie doszło również do naruszenia art. 96 ust. 3 ustawy o odpadach, zgodnie
z którym odpowiedzialność za prawidłowe stosowanie komunalnych osadów ściekowych w celach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, spoczywa na wytwórcy tych osadów. Organ nie przeprowadzał wykładni tego przepisu, jak sugeruje skarżąca formułując zarzut naruszenia art. 96 ust. 3 ww. ustawy. Nie ulega natomiast wątpliwości, że spółka "[...]" jest wytwórcą komunalnych osadów ściekowych i to na niej spoczywa odpowiedzialność za ich stosowanie
w sposób zgodny z prawem. Prawidłowo zatem organ uznał, że to właśnie ten podmiot powinien być adresatem zarządzenia pokontrolnego.
Ponieważ zarzuty podnoszone przez skarżącą okazały się niezasadne, zaś Sąd nie dostrzegł z urzędu naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego aktu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.