II SA/Ke 414/22

II SA/Ke 414/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Beata Ziomek
Dorota Pędziwilk-Moskal /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 113 par. 1, i par. 3, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. S. kwotę [...](pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 maja 2022 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "Kolegium"), po rozpoznaniu zażalenia S. S. (zwanego dalej "Stowarzyszeniem"), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z 31 marca 2022 r. znak: [...], którym sprostowano z urzędu omyłki w decyzji Prezydenta Miasta S. z
12 stycznia 2022 r. znak: [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zamierzenia polegającego na budowie Instalacji Odzysku Energii (IOE) na dz. nr ewid. [...] (obręb 07) przy ul. [...] w S.,
w następujący sposób:
- w treści decyzji na str. 13, wiersz 34 zamiast "ok. 81 m" powinno być "ok. 77 m",
- w treści decyzji na str. 5, wiersze 8 - 9 zamiast: "poprzez istniejącą drogę wewnętrzną (dz. nr ewid.[...] obręb 07 i dz. nr ewid.[...] obręb 04)" powinno być: "poprzez istniejącą drogę wewnętrzną (dz. nr ewid.[...] i 778 obręb 07 i dz. nr ewid.[...] obręb 04)".
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na treść art. 113 § 1 k.p.a. i stwierdziło, że wydane postanowienie o sprostowaniu oczywistych omyłek nie zmieniło rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji, a wyłącznie wyeliminowało niedokładności oraz inne błędy pisarskie. Kolegium dodało, że postępowanie w sprawie sprostowania w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", a zatem na potrzeby tego postępowania nie ustala się odrębnego kręgu stron niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego".
Kolegium wyjaśniło, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a., które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, a przedmiot sprostowania oczywistego błędu (oczywistej omyłki) nie może odnosić się, ani do elementów stanu faktycznego sprawy, jako pierwotnie błędnie (mylnie) wskazanych, ani też do podstawy prawnej decyzji, czy też zastosowanego przepisu prawa, jako pierwotnie błędnie (mylnie) wskazanych. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, gdyż postanowieniem prostującym usunięto nieistotne wady decyzji, a w konsekwencji wprowadzone sprostowanie nie doprowadziło do merytorycznej zmiany decyzji.
W ocenie Kolegium, wady decyzji z 12 stycznia 2022 r. wyeliminowane zaskarżonym postanowieniem miały charakter techniczny, a ich waga w żaden sposób nie oddziałuje istotnie na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Kolegium podkreśliło, że organ administracji może sprostować oczywistą omyłkę w wydanej przez siebie decyzji w każdym czasie i nie jest ograniczony w tym żadnym terminem.
Odpowiadając na zarzuty zażalenia Kolegium wskazało, że dokonało analizy wydruków z portalu geoportal.gov.pl i maps.google.pl na okoliczność położenia działki nr [...] oraz pisma Prezydenta Miasta S. z 18 lutego 2022 r. i stwierdziło, że postanowienie organu pierwszej instancji o sprostowaniu jest zasadne. Przytoczone liczby dotyczące omyłkowo wskazanej odległości w decydujący sposób nie wpływają na treść wydanej decyzji, podobnie jak omyłkowe wskazanie numerów działek stanowiących drogę dojazdową.
Skargę na powyższe postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosło S. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 7, art. 11, art. 77 i art. 124 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez nierozważenie w sposób wszechstronny i rzeczowy okoliczności sprawy, w szczególności nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy do uzasadnienia zarzutów sformułowanych w treści zażalenia;
- art. 113 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 7, art. 77, art. 124 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. wyrażające się błędnym przyjęciu przez Kolegium, że sprostowanie treści decyzji w stanie faktycznym niniejszej sprawy mogło nastąpić w drodze postanowienia, w sytuacji gdy przedmiot sprostowania nie spełnia kryteriów, o których mowa w art. 113 § 1 i § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło w szczególności, że orzeczenie rektyfikacyjne nie może służyć weryfikacji wad orzeczenia o merytorycznym charakterze. Analiza warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, wynikających z przepisów odrębnych oraz stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji dla inwestycji Instalacji Odzysku Energii (IOE) na dz. nr ewid. [...] (obręb 07) przy ul. [...] w S., opracowana przez mgr. inż. arch. M. B. w październiku 2021 r. wskazuje (pkt 4), że najbliższa zabudowa mieszkaniowa zlokalizowana jest przy ul. [...] w odległości ok. 80 m od granicy nieruchomości, objętej wnioskiem. W treści decyzji organ doprecyzował, że odległość ta wynosi ok. 81 m. Natomiast dopiero po zapoznaniu z treścią zarzutu odwołania od decyzji, organ przyznał, że odległość ta wynosi ok. 77 m. Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia, w takiej sytuacji należy przyjąć, że omyłka miała charakter merytoryczny nie zaś wyłącznie pisarski i z tego powodu nie można jej sanować w drodze sprostowania.
Dalej strona skarżąca podniosła, że z rażącym naruszeniem art. 113 § 1 i § 3 k.p.a. doszło do sprostowania z urzędu "oczywistej omyłki pisarskiej" dotyczącej rzekomego niezamierzonego pominięcia działki nr ewid.[...] (obręb 07) przy określaniu lokalizacji drogi wewnętrznej, poprzez którą prowadzona będzie obsługa komunikacyjna planowanej inwestycji. Stowarzyszenie zarzuciło, że działka o nr ewid.[...] (obręb 07) nie pojawiła się w dokumentacji zebranej w postępowaniu administracyjnym ani na etapie składania wniosku przez inwestora, ani w trakcie formułowania projektu decyzji (który, co istotne, uzgadniany był z innymi organami), ani na etapie wymiany korespondencji wewnątrz Urzędu Miejskiego w S. ani też na etapie wydania decyzji administracyjnej. W rzeczywistości powyższa problematyka została dostrzeżona przez organ pierwszej instancji dopiero po wniesieniu odwołania od decyzji przez uczestnika postępowania, który postawił zaskarżonej decyzji zarzut w tym zakresie. Co więcej, w odpowiedzi na odwołanie, organ pierwszej instancji wskazał na poprawność wydanej decyzji w zakresie, w którym działka nr ewid.[...] została pominięta w treści decyzji.
W ocenie Stowarzyszenia, w zaistniałej konfiguracji procesowej błąd w ustaleniach faktycznych, który organ pierwszej instancji próbował naprawić w trybie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej ma charakter istotny, gdyż dotyczy materii dostępu nieruchomości do drogi publicznej i sposobu jego zapewnienia, a błąd ten ma charakter pierwotny, tj. znalazł się w treści projektu decyzji uzgadnianego z innymi organami. W takiej sytuacji wadliwością dotknięta jest nie tylko treść samej decyzji, ale również procedura uzgodnieniowa, a zatem jest to błąd istotny.
Dalej Stowarzyszenie podniosło, że organ odwoławczy poprzestał na ogólnikowych stwierdzeniach, iż sprostowanie decyzji dotyczy nieistotnych wadliwości polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Kolegium nie ustosunkowało się do treści zażalenia, które wskazywało m.in. na brak korelacji pomiędzy dokumentacją zebraną w postępowaniu administracyjnym z samą treścią dokonanego sprostowania oraz na wpływ powyższych uchybień na procedurę uzgodnieniową.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach, powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia postanowień organów obu instancji.
Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Kolegium utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. o sprostowaniu z urzędu omyłki w decyzji tego organu, ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego, w ten sposób, że:
- w treści decyzji na str. 13, wiersz 34 zamiast "ok. 81 m" powinno być "ok. 77 m",
- w treści decyzji na str. 5, wiersze 8 - 9 zamiast: "poprzez istniejącą drogę wewnętrzną (dz. nr ewid.[...] obręb 07 i dz. nr ewid.[...] obręb 04)" powinno być: "poprzez istniejącą drogę wewnętrzną (dz. nr ewid.[...] i 778 obręb 07 i dz. nr ewid.[...] obręb 04)".
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 113 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, organ administracji państwowej może, z urzędu lub na wniosek strony, prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Jakkolwiek przepis ten nie zawiera legalnej definicji pojęć "błędu pisarskiego" i "oczywistej omyłki", to w orzecznictwie wyjaśniono, że chodzi o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd – zawsze dostrzegalny na tzw. pierwszy rzut oka, a więc błąd ewidentny, niewymagający dodatkowych ustaleń czy obliczeń. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść rozstrzygnięcia z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Ocena "oczywistości" omyłki powinna wynikać z całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz - a może przede wszystkim - z realiów konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 29 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl [...]).
W orzecznictwie i doktrynie zwraca się uwagę, że wada aktu administracyjnego podlegająca sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może dotyczyć materialnej jego treści. Innymi słowy, sprostowanie aktu nie może w żadnym razie prowadzić do jego merytorycznej zmiany. Nie jest zatem dopuszczalne takie sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego (por. wyrok NSA z 24 września 2009 r., sygn.. II OSK [...] i powołane tam orzecznictwo). Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt I OSK [...], formułowanych w orzecznictwie poglądów opowiadających się przeciw możliwości sprostowania określonych omyłek nie można odnosić do każdego przypadku sprostowania niejako mechanicznie, a więc bez uwzględniania takich konkretnych okoliczności analizowanego przypadku, które wymagają indywidualnego rozważenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ten ulega zmianie. Pojęcie "oczywistej omyłki", ma bowiem charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji (por. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK [...]; z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK [...] oraz z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II OSK [...]).
W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że do zmiany stanu faktycznego w wyniku sprostowania treści decyzji dochodzi wtedy, gdy organ używając instytucji procesowej, tworzy nowy stan faktyczny sprawy, który nie odpowiada zebranym dowodom, albo gdy w ten sposób uzupełnia stan faktyczny zmieniając ustalenia i przydając im nowy, nieznany dotąd wymiar, mający zupełnie inne znaczenie niż przed sprostowaniem. W tej formie nie jest możliwe takie ingerowanie w treść decyzji administracyjnej, które - co do zasady - mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego. Do zmian takich dochodzi gdy organ poprzez sprostowanie tworzy de facto nowy stan faktyczny albo zmienia, uzupełnia ustalenia, które okazały się niepełne lub nieprawidłowe (por. wyrok NSA z 8 października 2014 r., sygn. II OSK [...], LEX nr 1588216; wyrok NSA z 15 października 2014 r., sygn. II OSK [...], LEX nr 1770031).
Regulacja art. 113 § 1 i § 3 k.p.a. jest wyczerpująca i samodzielna. Uregulowana w tym przepisie instytucja sprostowania zawartych w decyzjach oczywistych omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tego organu a jej wyrażeniem na piśmie. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być zatem wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. wyroki NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr [...], ONSA [...]/65, z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA [...], Lex Nr 75522).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że sprostowanie zaskarżonym postanowieniem decyzji Prezydenta Miasta S. z 12 stycznia 2022 r. nastąpiło z naruszeniem art. 113 § 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy, wbrew argumentacji organów obu instancji nie sposób przyjąć, że ocena charakteru sprostowanych omyłek była możliwa bez przeprowadzenia wnikliwej, ponownej analizy całości materiału dowodowego i innych dokumentów, w tym wydruków z portalu geoportal.gov.pl oraz maps.google.pl i poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych. Inaczej rzecz ujmując, w ocenie Sądu sprostowane przez organ omyłki nie miały charakteru "oczywistych omyłek", dostrzegalnych "na pierwszy rzut oka", gdyż wymagały od organu ponownej analizy materiału dowodowego, w tym również dodatkowych obliczeń jako elementu analizy stanu faktycznego. W. zauważyć, że działka ozn. nr [...] nie figuruje w dokumentach zebranych w aktach sprawy, a co istotne, sam inwestor nie wskazał tej działki we wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. We wniosku wskazał bowiem że cyt.: " działka posiada dostęp do drogi publicznej przez działkę numer [...] (obręb 07), 2572 (obręb 04)". Powyższe oznacza, że poprzez sprostowanie decyzji organ w istocie wyszedł poza granice wniosku inwestora. Sprostowanie decyzji w takim zakresie przekracza uprawnienie organu z art. 113 § 1 k.p.a., a to z tego względu, że w tym trybie nie ma on możliwości korygowania merytorycznej treści swojego rozstrzygnięcia (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2008 r., I SA/Wa [...], wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r., II OSK [...], CBOSA). Merytoryczny błąd rozstrzygnięcia nie może być bowiem prostowany jako oczywista omyłka.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że w zakresie drugiego z dokonanych w trybie art. 113 § 1 k.p.a. sprostowań, organ w części dotyczącej ustaleń faktycznych, wskazał inną odległość planowanej inwestycji od najbliższej zabudowy mieszkaniowej, tj. ok. 77 m zamiast ok. 81 m. Dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, w szczególności "Analiza warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy (...)", opracowana przez mgr. inż. arch. M. B. w październiku 2021 r. wskazuje zaś, że najbliższa zabudowa mieszkaniowa zlokalizowana jest przy ul. [...] w odległości ok. 80 m od granicy nieruchomości, objętej wnioskiem. Lektura akt administracyjnych sprawy potwierdza, że organ dokonał zmiany tej odległości po zapoznaniu się z treścią odwołania od decyzji lokalizacyjnej, wskazując, że faktycznie odległość ta wynosi ok. 77 m. Zdaniem Sądu, ponowne obliczenie przez organ tej odległości jest elementem stanu faktycznego sprawy, który nie podlega sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Omawiana omyłka miała bowiem charakter merytoryczny i z tego powodu nie można jej sanować w drodze sprostowania.
Końcowo zauważyć należy, że Kolegium utrzymując w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. nie uzasadniło w sposób wyczerpujący rozstrzygnięcia, a w szczególności nie odniosło się do zarzutów i twierdzeń zawartych w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, czym naruszyło art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Kielcach w punkcie I sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.