III SA/GL 351/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-07-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorcyprawo administracyjnekontrola sądowaorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej, uznając, że organ nie wykazał skuteczności zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorcy przez wnioskodawcę.

Skarżący J.W. domagał się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wniosków o zmianę wynagrodzenia złożonych przez firmę M.K. w ramach umów na utrzymanie dróg. Organ odmówił, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organ nie wykazał materialnej przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy, a jedynie formalne zastrzeżenie nie jest wystarczające do ograniczenia prawa do informacji publicznej.

Sprawa dotyczyła wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wniosków o zmianę wynagrodzenia złożonych przez wykonawcę M.K. w ramach umów na utrzymanie dróg. Organ administracji odmówił udostępnienia tych informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że dla skutecznego zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorcy konieczne jest wykazanie zarówno przesłanki formalnej (podjęcie środków ochrony), jak i materialnej (informacje posiadające wartość gospodarczą, których ujawnienie mogłoby zaszkodzić przedsiębiorcy). W ocenie Sądu, organ nie wykazał w sposób dostateczny przesłanki materialnej, opierając się jedynie na formalnym zastrzeżeniu przez przedsiębiorcę. Sąd wskazał na niespójność stanowiska organu w kontekście wcześniejszych postępowań oraz potrzebę obiektywnej oceny, czy dane informacje faktycznie stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli organ nie wykaże materialnej przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy, a jedynie formalne zastrzeżenie nie jest wystarczające.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że samo formalne zastrzeżenie tajemnicy przez przedsiębiorcę nie jest wystarczające do ograniczenia prawa do informacji publicznej. Konieczne jest wykazanie obiektywnej wartości gospodarczej informacji i potencjalnej szkody dla przedsiębiorcy w przypadku jej ujawnienia, co organ w tej sprawie nie uczynił.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

udip art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.

Pomocnicze

udip art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

udip art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

udip art. 7 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

udip art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

udip art. 17 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

udip art. 17 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

udip art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.

u.z.n.k. art. 11 § 2

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Definiuje tajemnicę przedsiębiorstwa jako informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne posiadające wartość gospodarczą, które nie są powszechnie znane i nie są łatwo dostępne, a przedsiębiorca podjął działania w celu utrzymania ich w poufności.

Kpa art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Kpa art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Kpa art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

PPSA art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

PPSA art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 205 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 8 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie wykazał przesłanki materialnej tajemnicy przedsiębiorcy. Formalne zastrzeżenie tajemnicy przez przedsiębiorcę nie jest wystarczające. Organ nie wykazał, że ujawnienie informacji mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy. Stanowisko organu jest niekonsekwentne w porównaniu do innych postępowań. Uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów KPA.

Godne uwagi sformułowania

nie zostało dostatecznie wykazane spełnienie przesłanki materialnej nie można zaakceptować poglądu, że to wyłącznie wola przedsiębiorcy pozostawienia pewnych informacji tajnymi czyni z nich tajemnicę przedsiębiorcy tajemnicą przedsiębiorcy będzie przy tym taka informacja, której potencjalne wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędziłoby mu wydatków, zwiększyło zyski lub pozwoliło zyskać nowych klientów twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji są gołosłowne i nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy

Skład orzekający

Krzysztof Wujek

przewodniczący

Adam Gołuch

członek

Magdalena Jankiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, obowiązek wykazania przesłanki materialnej przez organ, kontrola sądowa zastrzeżeń tajemnicy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej umów finansowanych ze środków publicznych i zastrzeżeń tajemnicy przedsiębiorcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – i pokazuje, jak sądy weryfikują ograniczenia tego prawa, takie jak tajemnica przedsiębiorcy. Jest to istotne dla transparentności wydatkowania środków publicznych.

Czy tajemnica przedsiębiorcy zawsze chroni firmy przed ujawnieniem informacji o umowach z samorządem?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 351/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1913
art. 11 ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. z dnia 23 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. z dnia 10 stycznia 2022 r. nr [...], [...]; 2) zasądza od Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. na rzecz strony skarżącej 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 23 marca 2023 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, złożonego przez skarżącego J. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Z. J. W., na podstawie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm.), odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy.
Przypomniał, że wnioskiem z 27 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej.
Przedmiotem wniosku było udzielenie informacji, czy firma Z. M.K. (dalej określany jako M.K.) złożyła wnioski o zmianę wynagrodzenia dla 2 umów: nr [...] oraz nr [...] (odpowiednio zadanie nr 3 i 4), których przedmiotem było letnie i zimowe utrzymanie pasa drogowego oraz konserwacja zieleni w pasie drogowym na terenie miasta B. do 30 kwietnia 2025 r.
Drugim punktem żądania strony było przekazanie wszelkiej dokumentacji związanej z wnioskami o zmianę wynagrodzenia, jeśli takie zostały złożone przez wykonawcę M.K.
Pismem z 10 stycznia 2023r. organ potwierdził, że wskazany we wniosku strony wykonawca usługi złożył wnioski o waloryzację umów nr [...] z 14 czerwca 2022r. oraz nr [...] z 1 października 2021r. Pierwszy wniosek o waloryzację umowy [...] został złożony 15 czerwca 2022r., lecz 28 października 2022r. został wycofany. Następny wniosek złożony został 2 grudnia 2022r. Natomiast do umowy [...] wniosek został złożony 21 grudnia 2022r.
Jednocześnie decyzją z tej samej daty organ odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej, gdyż wykonawca zastrzegł, że są one objęte tajemnicą przedsiębiorcy.
Wobec stanowiska organu, skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rozpoznając wniosek strony, organ wydał zaskarżoną decyzję, w której ponownie odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że umowy, których dotyczą zapytania strony stanowią informację o treści umów zawieranych z przedsiębiorcami, finansowanych ze środków publicznych, zatem stanowią informacje o podmiocie zobowiązanym do udostępnienia informacji, w tym o jego organizacji i zasadach funkcjonowania. Dotyczą też majątku publicznego w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 udip. Nie mogą być jednak udostępnione, gdyż będący drugą stroną umowy przedsiębiorca zastrzegł, że informacje zawarte w złożonych 2 grudnia 2022 r. oraz 21 grudnia 2022 r. wnioskach o zmianę wynagrodzenia dla umowy nr [...] oraz umowy [...] wraz z załącznikami stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 2022 poz. 1233).
Dalej organ stwierdził, że spełniona została zarówno przesłanka materialna, jak i formalna, konieczna dla stwierdzenia istnienia tajemnicy przedsiębiorcy. Warunek formalny polega na zastrzeżeniu tajemnicy przez przedsiębiorcę, co nastąpiło wprost w pismach z 2 grudnia 2022r. oraz 21 grudnia 2022r. kierowanych do organu. Warunek materialny polega zaś na szczególnej wartości konkretnej informacji, której nieuprawnione ujawnienie mogłoby spowodować dla przedsiębiorcy szkodę. Odwołał się do art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, który definiuje pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa jako zbliżone znaczeniowo do tajemnicy przedsiębiorcy wskazując, że są to nie ujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne mające wartość materialną. Tajemnicą przedsiębiorstwa będzie przy tym taka informacja, której potencjalne wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędziłoby mu wydatków, zwiększyło zyski lub pozwoliło zyskać nowych klientów.
Odnosząc powyższe do treści pisma złożonego przez wykonawcę usługi organ stwierdził, że wskazane we wnioskach o zmianę wynagrodzenia kalkulacje cenowe stanowią informacje posiadające wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy, które jako całość oraz w tym szczególnym zestawieniu przedstawionym we wskazanym wniosku nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się danym rodzajem informacji, nie są także łatwo dostępne dla takich osób. Dlatego ustalono, że treść informacji zawartych we wnioskach oraz w załącznikach do wniosków przesądza o spełnieniu warunku materialnego istnienia podlegającej ochronie tajemnicy przedsiębiorcy.
W skardze na to rozstrzygnięcie strona zarzuciła:
1. Naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek,
2. Naruszenie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez odmowę udzielenia skarżącemu informacji publicznej,
3. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez przyjęcie, że przedsiębiorca uprawniony był do zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, że dane kontrahentów podmiotów publicznych, oraz zawierane przez nich umowy nie mogą podlegać ograniczeniom ze względu na zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa.
4. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1233) poprzez przyjęcie, że wszystkie informacje, o których udostępnienie wystąpił wnioskodawca stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że jedynie przedstawiona kalkulacja ceny może stanowić taką tajemnicę, a zatem nie zachodzi podstawa od odmowy udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej w pozostałym zakresie.
5. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i odmówienie udostępnienia wnioskowanych informacji publicznych w całości, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. prowadzi do wniosku, iż Dyrektor MZDiM w sytuacji kiedy nie wszystkie informacje objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa uprawniony jest do ograniczenia dostępu do informacji publicznej wyłącznie w zakresie informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorstwa, a nie wszystkich informacji, których udostępnienia żąda wnioskodawca.
6. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia polegający na przyjęciu, iż w odniesieniu do wniosku złożonego przez M.K. 15 czerwca 2022 r., a dotyczącego waloryzacji umowy [...] spełnione zostały warunki formalne i materialne konieczne do ustalenia istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa podlegającej ochronie na gruncie prawa dostępu do informacji publicznej, podczas gdy z zaskarżonej decyzji wynika, iż warunek formalny spełniony został jedynie w odniesieniu do wniosków złożonych 2 grudnia 2022 i 21 grudnia 2022 r.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:
1) uchylenie decyzji z 23 marca 2023 r. oraz decyzji z 10 stycznia 2023 r. w całości oraz udostępnienie informacji publicznej zgodnie z treścią złożonego wniosku;
2) zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wyjaśnił także, że sprawa wniosku M.K. z 15 czerwca 2022r. dotyczącego zmiany wynagrodzenia wynikającego z umowy [...] tj. na zadanie nr 4, objęta innym wnioskiem skarżącego stała się przedmiotem rozpoznania przez WSA w Gliwicach wyrokiem z 28 marca 2023r. o sygn. akt III SA/Gl 56/23.
W piśmie procesowym z 26 czerwca 2023r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma MZDiM z 28 kwietnia 2023r. W piśmie tym, w sprawie odtajnienia informacji zastrzeżonych przez tego samego M.K., organ odtajnił jego wyjaśnienia w zakresie rażąco niskiej ceny wraz z załącznikami, gdyż – zdaniem zamawiającego – nie zostały one skutecznie zastrzeżone. Podkreślił, że kalkulacja ceny odbywa się zawsze na potrzeby danego postepowania, w oparciu o wymogi stawiane przez zamawiającego w SWZ i szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia. W tamtej sprawie organ uznał, że M.K. nie wykazał, że w celu kalkulacji zastosował unikalny czy nietypowy sposób wyceny kosztów, który mógłby być wykorzystany przez jego konkurentów, a zatem, by stanowiły wartość gospodarczą.
Wskazując na powyższe pismo, pełnomocnik stwierdził, że stanowisko organu jest niekonsekwentne, gdyż poprzednio uznał, że kalkulacja ceny nie posiada wartości gospodarczej, a w niniejszym postępowaniu przyjął, że tak.
Na rozprawie 5 lipca 2023r. pełnomocnik organu stwierdził, że ujawnienie kalkulacji cenowej miało miejsce w ramach ustawy o zamówieniach publicznych, dlatego nie ma bezpośredniego przełożenia na przedmiotową sprawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Na wstępie Sąd stwierdza, że kwestia zmiany wynagrodzenia z tytułu wykonania zadania nr 4 była przedmiotem rozpoznania tut. Sądu w sprawie III SA/Gl 56/23. Jednak w tamtej sprawie przedmiotem rozpoznania była decyzja załatwiająca inny wniosek skarżącego, tj. wniosek z 28 września 2022r., odnosiła się też do innego wniosku M.K. o zmianę wynagrodzenia – złożonego 15 czerwca 2022r. Zatem wobec faktu, że ww. wyrok dotyczył innej sprawy i nie zachodzi res iudicata, Sąd przystąpił do rozpoznania sprawy w pełnym zakresie.
Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej w wersji obowiązującej w dniu wystąpienia z wnioskiem o udzielenie informacji (t.j.: Dz.U. z 2022r., poz. 902, dalej "udip").
Art. 4 ust. 1 pkt 5 udip wymienia jako podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 40), zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego.
Adresatem wniosku był Miejski Zarząd Dróg i Mostów czyli jednostka organizacyjna jednostki samorządu terytorialnego, a więc podmiot realizujący zadania publiczne, jako że umowy, które objęte były zapytaniem skarżącego dotyczyły letniego i zimowego utrzymania pasa drogowego oraz konserwacji zieleni w pasie drogowym. Wskazuje to, że był zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Tego statusu zresztą organ nie negował.
Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f), udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują.
Umowy, co do których M.K. złożył wnioski o zmianę wynagrodzenia finansowane są ze środków publicznych, zatem zasadne jest przyjęcie, że informacje dot. treści tych umów stanowią informację publiczną. Kwestii tej zresztą organ także nie negował.
Zagadnieniem spornym jest natomiast, czy – jak określił to wnioskodawca – wszelka dokumentacja związana ze złożonymi wnioskami o zmianę wynagrodzenia może być udostępniona, czy też została skutecznie objęta przez M.K. zastrzeżeniem tajemnicy przedsiębiorcy. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 z. 1. udip, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy nie zostało zdefiniowane w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wyprowadza się ją z tajemnicy przedsiębiorstwa, która posługuje się zbliżonym terminem w przepisach dotyczących zwalczania nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1913 z późn. zm., dalej u.z.n.k.), tajemnicą przedsiębiorstwa są informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.
Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje techniczne, organizacyjne etc., znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności. Informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci ona swego poufnego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny oraz formalny (wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 195/13; wyrok NSA z 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 759/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na spełnienie aspektu formalnego wskazuje podjęcie przez przedsiębiorcę środków ochronnych, mających na celu pozostawienie informacji niepoznawalnej dla ogółu, aspekt materialny zachodzi wówczas, gdy konkretne dane zawierają informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne mające wartość gospodarczą, których utajnienie jest istotne z punktu widzenia interesów przedsiębiorcy.
Badając spełnienie w przedmiotowej sprawie aspektu formalnego, koniecznego dla stwierdzenia istnienia tajemnicy przedsiębiorcy zauważyć należy, że organ oświadczył, że przedsiębiorca wnioskujący o zmianę wynagrodzenia zastrzegł, że dane zawarte w tym wniosku stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. To wskazywałoby na spełnienie przesłanki formalnej. Tym niemniej, w ocenie Sądu orzekającego nie zostało dostatecznie wykazane spełnienie przesłanki materialnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał co prawda, że "wskazane w nich (wnioskach o zmianę wynagrodzenia – przyp. Sądu) kalkulacje cenowe stanowią informacje posiadające wartość gospodarczą dla wyżej wymienionego przedsiębiorcy, które jako całość oraz w tym szczególnym zestawieniu przedstawionym we wskazanym wniosku nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się danym rodzajem informacji, nie są także łatwo dostępne dla takich osób."
Jednak Sąd stanął na stanowisku, że aby uznać wyłączenie jawności za uzasadnione, musi zostać spełniona przesłanka materialna, tzn. aby określone informacje mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy.
Nadto, obowiązek wykazania, że zastrzeżone informacje są tego rodzaju, że istotnie spełniają przesłankę do zachowania jej poufności ciąży na przedsiębiorcy jako podmiocie, który z faktu tajności wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne w postaci odmowy podania do wiadomości informacji jako stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy (bądź odmowy wyrażenia zgody na ich ujawnienie). Wobec powyższego, koniecznym jest, aby zasadność objęcia informacji tajemnicą przedsiębiorcy podlegała kontroli Sądu. W przeciwnym bowiem razie, gdyby tajność każdej informacji mogła być skutecznie zastrzeżona bez weryfikacji tego zastrzeżenia, uprawnienia wynikające dla obywateli z udip, w tym w zakresie wydatkowania środków publicznych stałyby się zupełnie iluzoryczne.
Sąd stwierdził zatem, że nie można zaakceptować poglądu, że to wyłącznie wola przedsiębiorcy pozostawienia pewnych informacji tajnymi czyni z nich tajemnicę przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu, winien tu istnieć czynnik obiektywnie wskazujący, że dana informacja stanowi tajemnicę ustawowo chronioną. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. I OSK 3514/18, w którym oświadczył, że nie jest możliwe do przyjęcia zapatrywanie, z którego wynika, iż to wyłącznie wola przedsiębiorcy ma decydować o utajnieniu określonej informacji publicznej. Podobnie wypowiedział się WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku II SA/Go 197/20 stwierdzając, że "zastrzeżenie zawarte w umowie może stać się skuteczne tylko w sytuacji, gdy zastrzeżone informacje obiektywnie mają charakter tajemnicy przedsiębiorcy." Także WSA w Lublinie w wyroku II SA/Lu 160/20 uznał, że istnienie tajemnicy przedsiębiorcy musi być w konkretnym przypadku rzeczywiste i niewątpliwe.
Z powyższego wynika, że dla skutecznego zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorcy zastrzegający winien wykazać, że spełniona została przesłanka materialna, tzn., że wiedza, którą pragnie utajnić dotyczy takich kwestii, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na jego sytuację, a także poddać to twierdzenie ocenie Sądu przedkładając jednocześnie utajnione informacje do wyłącznej wiadomości Sądu.
Natomiast organ w żaden sposób nie wykazał ani nie rozwinął oświadczenia o wartości gospodarczej informacji i naruszeniu przez jej ujawnienie pozycji rynkowej M.K. Jest to konieczne tym bardziej, że – jak zasadnie podniósł pełnomocnik skarżącego – ten sam organ w związku z odtajnieniem oferty M.K. jako zawierającej rażąco niską cenę wyraził pogląd, że oferta jest sporządzana pod konkretne zamówienie i przy uwzględnieniu potrzeb zamawiającego i warunków określonych w SWZ dla tego postępowania. I nie ma znaczenia, że miało to miejsce w innym postępowaniu; istotnym jest, czy takie informacje jak kalkulacja ceny stanowią tajemnicę przedsiębiorcy czy też nie. Jest to okoliczność obiektywna i niezależna od tego, w jakim postępowaniu podlega ocenie.
Skoro organ nie przedstawił Sądowi dokumentacji pozwalającej na analizę zasadności zastrzeżenia poufności złożonych przez M.K. dokumentów, twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji są gołosłowne i nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, zatem nie poddają się ocenie Sądu. Stopień ogólności twierdzeń zawartych w zaskarżonej decyzji sprawia, że uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa.
Funkcją uzasadnienia jest przekonanie strony i Sądu o zgodności rozstrzygnięcia z prawem i wyjaśnienie – szczególnie, gdy decyzja jest dla strony niekorzystna – dlaczego niemożliwe było wydanie decyzji, jakiej domagała się strona. Musi to być jednak wywód weryfikowalny i możliwy do oceny przez samą stronę, a jeśli stoi temu na przeszkodzie tajemnica przedsiębiorcy – co najmniej przez Sąd orzekający, który musi mieć możliwość zbadania zasadności zastrzeżenia informacji jako objętych tajemnicą. Nie może to nastąpić bez dostępu Sądu do materiałów źródłowych, na co wskazał NSA w wyroku o sygn. akt I OSK 192/13 stwierdzając, że "Kontrola sądowa w tym zakresie nie może być iluzoryczna, a w związku z tym musi być ona w zasadzie prowadzona na podstawie dokumentów źródłowych. W takich przypadkach organ musi szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony danych osobowych i tajemnicy przedsiębiorcy, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Dopiero taka argumentacja organu w połączeniu z udostępnionymi sądowi materiałami źródłowymi umożliwi temu sądowi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek utajnienia danej informacji publicznej."
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni wyżej przedstawione stanowisko.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza zarówno prawo materialne, tj. art. 5 ust. 2 udip poprzez nieuprawnione zastosowanie (a przynajmniej organ nie wykazał, że było uprawnione), jak i prawo procesowe tj. art. 7, 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, który pozwoliłby na ocenę, czy konieczność zachowania poufności wszystkich złożonych przez M.K. dokumentów z uwagi na przesłankę tajemnicy przedsiębiorcy rzeczywiście zachodzi.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 w zw. z 205 § 2 ppsa, gdyż strona była reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI