II SA/KE 410/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2023-10-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bezrobociestatus bezrobotnegobadania lekarskiezdolność do pracyurząd pracyprawo pracyubezpieczenia społeczneadministracja publiczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę osoby bezrobotnej na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy utratę statusu bezrobotnego z powodu odmowy poddania się badaniom lekarskim.

Skarżący G.B. utracił status osoby bezrobotnej po odmowie poddania się badaniom lekarskim mającym na celu ustalenie zdolności do pracy. Twierdził, że posiadał już orzeczenie ZUS o niezdolności do pracy, które powinno zwalniać go z dalszych badań. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty o utracie statusu, uznając odmowę za nieuzasadnioną. WSA w Kielcach oddalił skargę, stwierdzając, że "wstrzymanie się od odebrania skierowania" nie jest uzasadnioną przyczyną odmowy, a dokument ZUS nie był orzeczeniem w rozumieniu przepisów.

Skarżący G.B. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej decyzją Starosty, utrzymaną w mocy przez Wojewodę, z powodu odmowy poddania się badaniom lekarskim mającym na celu ustalenie jego zdolności do pracy. Skarżący argumentował, że posiadał już dokument z ZUS z 1999 r. stwierdzający jego niezdolność do pracy zarobkowej, co powinno zwalniać go z konieczności poddawania się kolejnym badaniom. Twierdził, że nie odmówił, a jedynie wstrzymał się z odebraniem skierowania do czasu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących jego stanu zdrowia i ważności wcześniejszego orzeczenia ZUS. Wojewoda uznał, że odmowa była nieuzasadniona, a dokument ZUS nie stanowił orzeczenia w rozumieniu przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że "wstrzymanie się od odebrania skierowania" nie jest uzasadnioną przyczyną odmowy, a orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że uzasadnione przyczyny mają charakter obiektywny i niezależny od woli bezrobotnego. Ponadto, sąd stwierdził, że dokument ZUS z 1999 r. nie był orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach, a ustawa, na którą powoływał się skarżący, utraciła moc. Sąd uznał, że skarżący był świadomy swoich obowiązków i konsekwencji ich niedopełnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, "wstrzymanie się od odebrania skierowania" na badania lekarskie nie stanowi uzasadnionej przyczyny odmowy poddania się badaniom w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że podawane przez skarżącego okoliczności nie stanowią uzasadnionej przyczyny odmowy poddania się badaniom lekarskim. Utrwalił się pogląd, że uzasadnione przyczyny mają charakter obiektywny, niezależny od woli bezrobotnego. Wstrzymanie się od odebrania skierowania nie jest taką przyczyną. Ponadto, dokument ZUS nie był orzeczeniem w rozumieniu przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.z.i.i.r.p. art. 33 § 4 pkt 3

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która odmówiła bez uzasadnionej przyczyny poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie. Odmowa skutkuje pozbawieniem statusu na okres 120 dni (pierwsza odmowa).

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uznania skargi za niezasadną, sąd oddala skargę.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

u.p.z.i.i.r.p. art. 33 § 4 pkt 3

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Pozbawienie statusu bezrobotnego w przypadku odmowy poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym.

Pomocnicze

u.p.z.i.i.r.p. art. 38 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Poradnictwo zawodowe obejmuje kierowanie na specjalistyczne badania psychologiczne i lekarskie umożliwiające wydawanie opinii o przydatności zawodowej do pracy i zawodu.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.

u.e.r.f.u.s. art. 12 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Definicja osoby niezdolnej do pracy.

u.e.r.f.u.s. art. 14

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Tryb dokonywania oceny niezdolności do pracy przez lekarza orzecznika.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Posiadanie orzeczenia ZUS o niezdolności do pracy zwalnia z obowiązku poddania się kolejnym badaniom lekarskim. Wstrzymanie się od odebrania skierowania na badania lekarskie jest uzasadnioną przyczyną odmowy. Dokument ZUS z 1999 r. jest orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS stwierdzającym trwałą niezdolność do pracy.

Godne uwagi sformułowania

"wstrzymuję się" od odebrania skierowania do ośrodka medycyny pracy do chwili wyjaśnienia moich wątpliwości uzasadnione przyczyny", o których mowa w powołanym przepisie, to przede wszystkim okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego "Informacja o leczeniu rehabilitacyjnym" z 26 stycznia 1999 r. nie stanowi "orzeczenia lekarza orzecznika ZUS"

Skład orzekający

Renata Detka

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Pędziwilk-Moskal

sędzia

Jacek Kuza

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"uzasadnionej przyczyny odmowy\" poddania się badaniom lekarskim przez osoby bezrobotne oraz znaczenie dokumentów ZUS w kontekście statusu bezrobotnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby z orzeczeniem ZUS i jej interpretacji przez urząd pracy oraz sądy administracyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego dla osób bezrobotnych zagadnienia utraty statusu z powodu niepodjęcia działań aktywizacyjnych, co może być interesujące dla tej grupy i prawników zajmujących się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych.

Czy orzeczenie ZUS o niezdolności do pracy chroni przed utratą statusu bezrobotnego? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 410/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal
Jacek Kuza
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 735
art. 33 ust. 4 pkt 3, art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. c,
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 9 maja 2023 r., [...], Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania G. B., na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 14 marca 2023 r. w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 marca 2023 r.
Wojewoda wskazał, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji podano, że zainteresowany odmówił poddania się badaniom lekarskim mającym na celu ustalenie zdolności do podjęcia pracy. Zgodnie z przepisami ww. ustawy, w takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej.
W złożonym odwołaniu skarżący wskazał, że nie odmówił przyjęcia skierowania na badania do Ośrodka Medycyny Pracy, lecz się wstrzymał od jego odebrania do chwili wyjaśnienia wątpliwości związanych z tym skierowaniem, przedstawionych w piśmie do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z 13 marca 2023 r. Nie utraciła bowiem mocy prawnej ocena jego zdolności do pracy zarobkowej zawarta w dokumencie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 26 stycznia 1999 r. nr ks. gł. [...]/1999, złożonym do Powiatowego Urzędu Pracy 27 października 2017 r. Przedłożony dokument ZUS stwierdza, że skarżący jest osobą niepełnosprawną i ma ona charakter trwały. Stąd wątpliwości, gdyż takiej osoby zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie można kierować do Ośrodka Medycyny Pracy w celu ustalenia jej zdolności do pracy. Urząd Pracy nie odniósł się do prośby zawartej w piśmie z 13 marca 2023 r. o wyjaśnienie, kiedy dokument ZUS zawierający ocenę zdolności do pracy zarobkowej utracił moc prawną. Gdyby to nastąpiło, zasadnym byłoby skierowanie skarżącego na badania do Ośrodka Medycyny Pracy w celu uzyskania zaświadczenia o zdolności do pracy.
Organ II instancji rozpatrując wniesione odwołanie wskazał na art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustalił, że skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S.-K. 22 stycznia 2010 r. i na mocy decyzji z tego samego dnia został uznany za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku.
Zainteresowany w dniu rejestracji otrzymał "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", zawierającą w swej treści pouczenie o prawach
i obowiązkach bezrobotnego oraz o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej, w tym także informację, że bezrobotny, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie, zostanie pozbawiony statusu bezrobotnego od dnia odmowy na okres odpowiednio 120, 180 lub 270 dni w zależności od liczby odmów.
Informację w tym zakresie skarżący uzyskiwał również w trakcie posiadania statusu bezrobotnego.
13 marca 2023 r. G. B. otrzymał skierowanie na badania lekarskie/psychologiczne do Międzyzakładowego Ośrodka Medycyny Pracy
w S.-K. w celu wydania opinii dotyczącej przydatności zawodowej do pracy i zawodu.
W aktach sprawy znajduje się "Oświadczenie" skarżącego z 13 marca 2023 r. o następującej treści: "(...) wstrzymuję się od odebrania skierowania do ośrodka medycyny pracy do chwili wyjaśnienia moich wątpliwości związanych z tym skierowaniem, a które przedstawiłem w piśmie z dn. 13.03.2023 r. skierowanym do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w S. ".
W ocenie Wojewody, argumenty przedstawione w odwołaniu nie mogą stanowić uzasadnionej przyczyny odmowy poddania się badaniom lekarskim/psychologicznym.
Organ wskazał, że osoba bezrobotna oprócz innych przewidzianych w art. 2 pkt 2 ww. ustawy warunków powinna być zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Wyklucza to zatem umieszczenie w rejestrze osób, które z różnych przyczyn zdolne do zatrudnienia nie są. Pozostawanie w rejestrze takich osób pozostawałoby bowiem w sprzeczności z celem ustawy, którym jest przede wszystkim aktywizacja zawodowa osób pozostających bez zatrudnienia. Nie wyklucza to możliwości nadania statusu osoby bezrobotnej takiej osobie, która z przyczyn zdrowotnych (bądź innych) nie może wykonywać określonego rodzaju prac, jednak zdolna do zatrudnienia pozostaje. Tego rodzaju sytuacja winna być jednak potwierdzona stosowną opinią lekarską.
W aktach sprawy znajduje się informacja o leczeniu rehabilitacyjnym (chorych skierowanych przez ZUS) nr księgi głównej [...]/1999 z 26 stycznia 1999 r.,
z której wynika, że skarżący jest zdolny do podjęcia pracy zarobkowej
z ograniczeniem.
Zdaniem Wojewody, w związku ze zgłaszanymi przez skarżącego informacjami dotyczącymi jego stanu zdrowia (m.in. w pismach z 13 lutego 2023 r. oraz z 27 lutego 2023 r.) organ I instancji prawidłowo skierował G. B. na badania lekarskie/psychologiczne w celu wydania opinii dotyczącej przydatności zawodowej do pracy i zawodu.
Organ odwoławczy wskazał, że w dokumentacji sprawy znajduje się notatka służbowa z 13 marca 2023 r. sporządzona przez pracownika PUP w S.-K. o treści: "W dniu 08.03.2023 r. przeprowadziłam rozmowę telefoniczną
z Panem G. B. (...) i wyjaśniłam, iż wezwanie z dnia 22.02.2023 r. do doradcy zawodowego jest wynikiem odpowiedzi na pismo złożone przez w/w Pana w dniu 13.02.2023 r. i ma na celu aktywizację zawodową oraz skierowanie na badania lekarskie. Wspólnie ustalono, iż Pan G. B. zgłosi się do doradcy zawodowego w dniu 13.03.2023 r. na godz. 8.00 celem przeprowadzenia indywidualnej porady zawodowej określającej możliwości aktywizacji zawodowej
w związku z ograniczeniami zdrowotnymi w/w Pana. Pan G. B. zgłosił się do urzędu w wyznaczonym terminie, jednak podczas porady zawodowej, pomimo ciągłego podkreślania problemów zdrowotnych i braku możliwości pracy na pełen etat, w/w odmówił odbioru skierowania na badania lekarskie mające na celu określenie przydatności zawodowej. W/w został zapoznany z treścią pouczenia zawartego na skierowaniu na badania lekarskie do Międzyzakładowego Ośrodka Medycyny Pracy, czego potwierdzeniem jest złożone Oświadczenie - Załącznik Nr [...] do Zarządzenia Nr [...]".
Organ II instancji stwierdził, że wstrzymanie się skarżącego od odebrania skierowania na badanie lekarskie nie może stanowić uzasadnionej przyczyny odmowy poddania się badaniom lekarskim/psychologicznym. Ustawa o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy nie przewiduje możliwości wstrzymania się od odebrania skierowania na badania lekarskie/psychologiczne.
W związku z tym, że skarżący po raz pierwszy odmówił bez uzasadnionej przyczyny poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie, utrata statusu następuje na okres 120 dni. Ponowne nabycie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, po upływie ww. okresu -
w wyniku ponownej rejestracji.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze G. B. zarzucił, że decyzja z 9 maja 2023 r. została wydana
z naruszeniem prawa z następujących przyczyn:
1. Wojewoda błędnie przyjął, że uzasadnionym prawnie było skierowanie skarżącego na badania lekarsko-psychologiczne w celu wydania opinii dotyczącej przydatności zawodowej do pracy i zawodu, w sytuacji posiadania przez Urząd Pracy od dnia 27 października 2017 r. orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wydanego do celów rentowych stwierdzającego, iż skarżący jest osobą niezdolną do pracy w rozumieniu przepisów ustawy emerytalno-rentowej, a w związku z tym zawierającego opinię dotyczącą przydatności do pracy i zawodu;
2. Wojewoda błędnie potwierdził, że bez powodu przewidzianego prawem skarżący odmówił przyjęcia skierowania na badania lekarsko-psychologiczne w sytuacji przedłożenia 27 października 2017 r. orzeczenia zawierającego ocenę zdolności do pracy i powołania się na nie 13 marca 2023 r.;
3. Wojewoda błędnie przyjął, że Urząd Pracy właściwie interpretuje zapis przedłożonego orzeczenia ZUS, że skarżący jest osobą zdolną do pracy
z ograniczeniem, czyli częściowo, a więc jest zdolny do pracy w rozumieniu przepisów ustawy emerytalno-rentowej, w oparciu o które to orzeczenie zostało wydane;
4. Wojewoda skarżoną decyzją ukrył niezgodne z prawem działanie Urzędu Pracy
w związku ze złożonym 27 października 2017 r. orzeczeniem do celów rentowych, "jego zaniechanie polegające na odstąpieniu wbrew prawu od skreślenia (...) na jego podstawie z listy bezrobotnych z jednoczesnym skierowaniem wniosku do ZUS
w oparciu o nie, o przyznanie (...) renty inwalidzkiej pod pretekstem odmówienia przyjęcia skierowania na badania lekarsko-psychologiczne skreślając (...) z listy bezrobotnych z dniem 13.03.2023 r ukrył to."
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dokument zawierający ocenę jego zdolności do pracy zawodowej, wydany przez organ ZUS z 26 stycznia 1999 r., złożył do Urzędu Pracy 27 października 2017 r. jako aktualizację zaświadczenia lekarskiego przedłożonego w dacie rejestracji w 2010 r.
Wyjaśnił, że od września 1998 r. do marca 1999 r. był chory i pobierał świadczenie z tytułu czasowej niezdolności do pracy wypłacane przez ZUS, który skierował go na leczenie rehabilitacyjne w ramach prewencji rentowej, gdzie po jego zakończeniu dokonano oceny jego zdolności do pracy.
W ocenie skarżącego, przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin podważają stanowisko, że "skoro jest częściowo zdolny do pracy, to nie jest osobą niezdolną do pracy w rozumieniu przepisów wskazanej ustawy", stąd można go aktywizować zawodowo i skierować na badania lekarsko-psychologiczne.
Punkt 1 orzeczenia wskazuje, że niezdolność do pracy powstała w 1989 r. wskutek przeciążenia, czyli wypadku przy pracy. Z treści orzeczenia wynika, że skarżący jest osobą trwale niezdolną do pracy zarobkowej prawie 34 lata.
Z treści art. 25 ust. 1 ww. ustawy wynika, zdaniem skarżącego, że przedłożony do Urzędu Pracy w dniu 27 października 2017 r. dokument w swej formie jest orzeczeniem.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Ustalony przez organy stan faktyczny odpowiada dowodom zgromadzonym
w aktach sprawy. Wynika z nich, że skarżący 22 stycznia 2010 r. zarejestrował się
w Powiatowym Urzędzie Pracy w S.-K. jako bezrobotny i decyzją z tej daty został uznany za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W tym samym dniu skarżący pokwitował odbiór "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" zawierającej m.in. pouczenie o przesłankach utraty statutu bezrobotnego.
Pismem z 22 lutego 2023 r. G. B. został wezwany do zgłoszenia się do PUP w S.-K. w dniach 23 lutego -16 marca 2023 r. celem wizyty u doradcy zawodowego z pouczeniem m.in. o konsekwencjach nie poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym.
W piśmie z 27 lutego 2023 r. skarżący wskazał, że wg orzeczenia orzecznika ZUS jest osobą niezdolną do pracy zarobkowej, a jego stan zdrowia wyklucza podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej.
Skarżący zgłosił się do doradcy zawodowego 13 marca 2023 r. o godz. 8.00. Podczas porady zawodowej oświadczył, że "wstrzymuje się" od odebrania skierowania wystawionego dla niego 13 marca 2023 r. na badania lekarskie/psychologiczne w Międzyzakładowym Ośrodku Medycyny Pracy w S.-K. w celu wydania opinii dotyczącej przydatności zawodowej do pracy i zawodu. W pisemnym oświadczeniu napisał, że "wstrzymanie" następuje do chwili wyjaśnienia wątpliwości przedstawionych w piśmie z 13 marca 2023 r., w którym powołał się na ocenę zdolności do pracy zarobkowej zawartej w "dokumencie z dn. 26.01.1999 r."
Bezspornym w sprawie jest, że G. B. nie stawił się w wyznaczonej placówce medycznej.
Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 735), zwanej dalej ustawą, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres:
a) 120 dni w przypadku pierwszej odmowy,
b) 180 dni w przypadku drugiej odmowy,
c) 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy
W stanie faktycznym sprawy Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że podawane przez skarżącego okoliczności nie stanowią uzasadnionej przyczyny odmowy poddania się badaniom lekarskim. Za taką odmowę należy uznać "wstrzymanie się od odebrania skierowania do ośrodka medycyny pracy".
Wskazana przez skarżącego przyczyna odmowy odebrania skierowania tj. konieczność wyjaśnienia wątpliwości związanych ze skierowaniem, nie stanowi "uzasadnionej przyczyny odmowy" w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy. Ustawodawca odwołał się w ww. przepisie do zwrotu nieostrego, wymagającego stosowania ocen, których efekty będą zależały od konkretnej sytuacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że "uzasadnione przyczyny", o których mowa w powołanym przepisie, to przede wszystkim okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu. Należą do nich na przykład nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nadzwyczajne zdarzenie losowe typu pożar, powódź, które uniemożliwia bezrobotnemu przyjęcie zaproponowanej formy pomocy. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się natomiast okoliczności powstałych na skutek lekkomyślności, niedbalstwa zainteresowanego, czy też wynikających z jego woli (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 142/12, z 29 września 2015 r. sygn. akt I OSK 734/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 29 września 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 469/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 934/22, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedstawiony przez skarżącego powód nieodebrania skierowania nie wyczerpuje znamion uzasadnionej przyczyny odmowy poddania się badaniom. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy, poradnictwo zawodowe polega na udzielaniu bezrobotnym i poszukującym pracy pomocy w wyborze odpowiedniego zawodu lub miejsca pracy oraz w planowaniu rozwoju kariery zawodowej, a także na przygotowywaniu do lepszego radzenia sobie w poszukiwaniu i podejmowaniu pracy, w szczególności na kierowaniu na specjalistyczne badania psychologiczne i lekarskie umożliwiające wydawanie opinii o przydatności zawodowej do pracy i zawodu albo kierunku szkolenia. Skoro więc skarżący w piśmie z 27 lutego 2023 r., złożonym po wezwaniu na wizytę u doradcy zawodowego, wskazywał, że jego stan zdrowia wyklucza podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, opierając się na okolicznościach podniesionych w "informacji o leczeniu rehabilitacyjnym" z 26 stycznia 1999 r., to skierowanie na stosowne badania było uzasadnione. Z notatki służbowej z 13 marca 2023 r. wynika przy tym, że w rozmowie telefonicznej z 8 marca 2023 r. skarżący został poinformowany, że wezwanie do doradcy zawodowego ma na celu aktywizację zawodową i skierowanie na badania lekarskie, i "jest wynikiem odpowiedzi" na pismo z 13 lutego 2023 r., w którym skarżący podnosił kwestie swojego stanu zdrowia i jego wpływu na zdolność do pracy zarobkowej.
Wyjaśnić należy, że status osoby bezrobotnej nabywa się wskutek rejestracji
w powiatowym urzędzie pracy na podstawie wniosku złożonego przez osobę zainteresowaną, a więc z jej własnej inicjatywy. Jest to zatem dobrowolne uprawnienie, a nie nakładany z urzędu obowiązek prawny. Z chwilą przyznania statusu bezrobotnego, na osobie, której taki status przyznano, ciążyć zaczynają z woli ustawodawcy pewne obowiązki, których nieprzestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Osoby rejestrujące się jako osoby bezrobotne nie mogą zatem dowolnie kształtować swojej sytuacji prawnej w tych ramach, jeżeli jest to sprzeczne
z legalnym działaniem organu zatrudnienia. Organy zatrudnienia przedstawiają bezrobotnym określone propozycje pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy, które należy przyjąć w razie ich zgodności z odpowiednimi przepisami. Natomiast nieuzasadniona odmowa skorzystania z tych świadczeń jest równoznaczna
z rezygnacją z przynależności do kategorii osób bezrobotnych i korzystania
z dobrodziejstw wynikających z posiadanego statusu, co w konsekwencji wiąże się
z koniecznością poszukiwania zatrudnienia na własną rękę (por. wyrok WSA
w Gliwicach z 12 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 779/21, dostępny jak wyżej).
Zgodzić należy się z organem, że skoro skarżący został pouczony o prawach
i obowiązkach osoby bezrobotnej, a także o konsekwencjach odmowy bez uzasadnionej przyczyny m.in. poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy i zawodu, to był świadomy ciążących na nim obowiązków oraz konsekwencji prawnych wynikających z ich niedopełnienia.
Wbrew twierdzeniem skarżącego, przedłożona "informacja o leczeniu rehabilitacyjnym" z 26 stycznia 1999 r. nie stanowi "orzeczenia lekarza orzecznika ZUS" stwierdzającego, że jest on osobą niezdolną do pracy. Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251), niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Oceny niezdolności do pracy oraz jej stopnia dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik w trybie przewidzianym w art. 14 ww. ustawy.
Należy jednocześnie wskazać, że ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.), na którą powołuje się skarżący, utraciła moc z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 195 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251). Nie mogła więc mieć zastosowania w sprawie. Wyjaśnić jednak trzeba, że zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy oceny niezdolności do pracy oraz jej stopnia dokonywał, tak jak wedle aktualnego stanu prawnego, lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
w formie orzeczenia. Znajdująca się w aktach administracyjnych "Informacja o leczeniu rehabilitacyjnym" z 26 stycznia 1999 r. nie jest orzeczeniem w rozumieniu tej ustawy.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI