II SA/KE 401/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2025-11-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneświadczenie wspierającepomoc społecznazwrot świadczeńodsetkiprawo administracyjneopieka nad niepełnosprawnymiustawa o świadczeniach rodzinnychustawa o świadczeniu wspierającym

WSA uchylił decyzję SKO nakazującą zwrot świadczenia pielęgnacyjnego wraz z odsetkami, uznając, że odsetki nie przysługują w przypadku pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie otrzymywania świadczenia wspierającego przez osobę niepełnosprawną.

Sprawa dotyczyła zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało uznane za nienależnie pobrane z powodu jednoczesnego otrzymywania przez syna skarżącej świadczenia wspierającego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej uznania świadczenia za nienależnie pobrane, ale uchyliło ją w części dotyczącej obowiązku zwrotu, orzekając o zwrocie świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w całości, uznając, że choć świadczenie pielęgnacyjne było nienależnie pobrane, to przepisy nie przewidują naliczania odsetek w takiej sytuacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która nakazywała zwrot nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi. Sprawa wynikała z faktu, że syn skarżącej, J. L., uzyskał prawo do świadczenia wspierającego, co zgodnie z art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, skutkowało uznaniem świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego przez skarżącą za nienależnie pobrane za okres zbiegu świadczeń. Organy administracji uznały, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, w którym osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z odsetkami. Skarżąca zarzuciła błędną interpretację przepisów dotyczących świadczenia wspierającego i świadczeń rodzinnych oraz naliczania odsetek. Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne rzeczywiście było nienależnie pobrane, zgodnie z art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, który stanowi przepis szczególny wobec art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże, Sąd stwierdził, że przepisy te nie przewidują możliwości naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji zbiegu z świadczeniem wspierającym. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości, uznając zarzut dotyczący odsetek za zasadny i nakazując organowi odwoławczemu ponowne rozpoznanie sprawy z pominięciem obowiązku zwrotu odsetek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zgodnie z art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym.

Uzasadnienie

Ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadziła przepis szczególny (art. 63 ust. 11), który jednoznacznie definiuje świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres przyznania świadczenia wspierającego jako nienależnie pobrane, niezależnie od innych przesłanek z ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli Sądu.

u.ś.w. art. 63 § ust. 6

Ustawa o świadczeniu wspierającym

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego.

u.ś.w. art. 63 § ust. 11

Ustawa o świadczeniu wspierającym

Za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Uznaje świadczenia rodzinne za nienależnie pobrane, gdy wypłacono je mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie lub zmniejszenie prawa do świadczeń, a osoba była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

u.ś.r. art. 30 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

u.ś.r. art. 30 § ust. 2b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie od nienależnie pobranych świadczeń (pkt 1-3 i 5).

u.ś.r. art. 8

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 30 § ust. 2b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Sąd uznał, że regulacje te nie obejmują sytuacji zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem wspierającym.

u.ś.w. art. 63 § ust. 9

Ustawa o świadczeniu wspierającym

Wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku złożenia wniosku o świadczenie wspierające.

u.ś.w. art. 63 § ust. 16

Ustawa o świadczeniu wspierającym

Obowiązek informowania o zmianach w zasadach dotyczących świadczeń.

Kpa art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy uchyla decyzję w całości lub części i w tym zakresie wydaje decyzję merytoryczną.

Kpa art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów na podstawie przepisów prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw prawnych do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji zbiegu z świadczeniem wspierającym.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące błędnej interpretacji i zastosowania art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym oraz art. 30 ust. 1 i 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie uznania świadczenia za nienależnie pobrane.

Godne uwagi sformułowania

świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres przyznania osobie niepełnosprawności świadczenia wspierającego jest świadczeniem nienależnie pobranym art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest to odrębny i niezależny od regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych przepis szczególny w opisanym przypadku nie ma podstaw prawnych do naliczania ustawowych odsetek od kwoty pobranego nienależnie świadczenia pielęgnacyjnego, brak bowiem przepisu, który dawałby organowi możliwość orzeczenia w drodze decyzji o obowiązku uiszczenia odsetek

Skład orzekający

Sylwester Miziołek

przewodniczący-sprawozdawca

Beata Ziomek

sędzia

Jacek Kuza

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, wypłaconego w okresie otrzymywania świadczenia wspierającego przez osobę niepełnosprawną, nie nalicza się odsetek ustawowych za opóźnienie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego, zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2024 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej zmiany w systemie wsparcia dla opiekunów osób niepełnosprawnych i ma istotne implikacje finansowe dla wielu rodzin. Wyjaśnia niejasności prawne dotyczące odsetek od nienależnie pobranych świadczeń.

Czy musisz oddać świadczenie pielęgnacyjne z odsetkami? Sąd administracyjny wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 401/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 30 ust. 2 pkt 1, ust. 2b i art. 8
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 63 ust. 6 i ust. 11
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2025 r. [...] w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 05.06.2025 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej SKO), po rozpatrzeniu odwołania E. L. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy B. z dnia 10.04.2024 r. znak: [...] orzekającej w pkt 1 o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 08.08.2024 r. do 31.01.2025 r. w kwocie [...]zł; w pkt 2 o zobowiązaniu E. L. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych określonych w pkt 1,
- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. –
-uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 2 i w to miejsce orzekło o zobowiązaniu E. L. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 08.08.2024 r. do 31.01.2025 r. w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty; w pozostałej części decyzję organu pierwszej instancji utrzymuje w mocy tj. w pkt 1.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją Wójta Gminy B. z dnia 19.05.2023 r. skarżąca uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synie J. L. na okres od 01.05.2023 r. do bezterminowo. W/w decyzja była zmieniana przez organ I instancji w zakresie wysokości przyznanego świadczenia. W dniu 21.02.2025 r. organ I instancji powziął informację, iż J. L. w dniu 04.02.2025 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 21.02.2025 r. organ I instancji wstrzymał wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego dla E. L. od dnia 01.02.2025 r. Z akt sprawy wynika, że J. L. decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uzyskał prawo do świadczenia wspierającego w okresie od 08.08.2024 r. do dnia 31.08.2031 r. W związku z uzyskaniem przez J. L. prawa do świadczenia wspierającego Wójt Gminy B. 27 marca 2025 r. uchylił decyzję z dnia 19.05.2023 r. ze zmianami w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla E. L.. Następnie zaskarżonymi do tut. Sądu decyzjami organów obu instancji zobowiązano skarżącą do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym pobierała ona przedmiotowe świadczenie w zbiegu ze świadczeniem wspierającym otrzymanym przez jej niepełnosprawnego syna.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm., dalej jako "u.ś.r.") oraz ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 - dalej jako "u.ś.w."). Wskazał, że zgodnie z art. 63 ust. 11 u.ś.w., za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Zgodnie z uregulowaniami świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres przyznanego osobie niepełnosprawnej świadczenia wspierającego jest świadczeniem nienależnie pobranym. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uznania wypłaconego E. L. świadczenia pielęgnacyjnego, za świadczenie nienależnie pobrane, jednak wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. SKO wyjaśniło, iż stosownie do brzmienia art. 139 K.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Organ odwoławczy wskazał, że z przepisu art. 63 ust. 11 u.ś.w ( w uzasadnieniu decyzji SKO błędnie wskazano art. 61 ust. 11) jednoznacznie wynika, że świadczeniem pielęgnacyjnym nienależnie pobranym jest świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres przyznanego osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego. Opiekun osoby z niepełnosprawnością będzie zatem zobowiązany do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne za okres, za który przyznano osobie z niepełnosprawnością świadczenie wspierające. Kolegium wskazało, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Oznacza to, że odsetki za opóźnienie winny zostać określone w decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. SKO zwróciło uwagę, że organ I instancji w decyzji nie określił stronie odsetek za opóźnienie, pomimo takiego obowiązku co skutkowało, uchyleniem przez SKO zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pkt 2 i w to miejsce orzekło o zobowiązaniu E. L. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. L. zaskarżyła w całości decyzję SKO i podniosła zarzut naruszenia:
1. art. 63 ust. 11 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie i w konsekwencji czego uznanie, że świadczenie pobierane przez Skarżącą było pobierane nienależnie;
2. art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Skarżąca nienależnie pobierała świadczenie rodzinne, co było podstawą do wydania zaskarżonej decyzji;
3. art. 30 ust. 2b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie, w konsekwencji czego SKO uznało, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do naliczenia i pobierania odsetek ustawowych za opóźnienie.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO z dnia 5 czerwca 2025 r. , poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy B. z dnia 10 kwietnia 2025 r., oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo zasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429). Powołana ustawa zmieniła zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. jest przyznawane wyłącznie opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 9 ust. 1-3 u.ś.w.). Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji. ZUS wydaje decyzję w sprawach odmowy przyznania świadczenia wspierającego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wspierającego oraz nienależnie pobranego świadczenia wspierającego (art. 13 ust. 1 i 4). Rozdział 7 u.ś.w. reguluje przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy. Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 6 u.ś.w.). Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (ust. 9). Zgodnie z brzmieniem art. 63 ust. 11 u.ś.w., za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające.
Z powołanych powyżej przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać uchylone po przyznaniu osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego - od dnia, od którego ZUS przyznał tej osobie świadczenie wspierające. Z treści art. 63 ust. 11 u.ś.w. jednoznacznie wynika, że świadczeniem pielęgnacyjnym nienależnie pobranym jest świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres przyznanego osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego. Opiekun osoby z niepełnosprawnością będzie zatem zobowiązany do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne za okres, za który przyznano osobie z niepełnosprawnością świadczenie wspierające.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał podopiecznemu skarżącej świadczenie wspierające na okres od dnia 08.08.2024 r. do 31.08.2031 r. Natomiast decyzją z dnia 27.03.2025 r. Wójt Gminy B. uchylił w części decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 08.08.2024 r. z uwagi na przyznane przez ZUS J. L. świadczenie wspierające od dnia 08.08.2024 r. do 31.08.2031 r., a decyzją z dnia 10.04.2025 r. Wójt Gminy B. orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w świetle zarzutów sformułowanych w skardze ma art. 63 ust. 11 u.ś.w., zgodnie z brzmieniem którego, za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (a więc ustawy o świadczeniach rodzinnych), albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Należy zauważyć, że co do zasady problematyka nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego została uregulowana w przepisach u.ś.r. I tak, zgodnie zaś z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ust. 1 u.ś.r.). Problem, jaki się pojawia na tle powyższych regulacji to ocena charakteru i wzajemnej relacji art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. i art. 63 ust. 11 u.ś.w., a więc przesłanek uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane, a w dalszej kolejności orzeczenia o jego zwrocie.
Sąd dostrzega, że problematyka ta – choć okres obowiązywania przepisów u.ś.w. jest stosunkowo krótki – wywołała już rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Należy zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie na tle przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przyjęto rozróżnienie pomiędzy zwrotem "świadczenie nienależne", które jest pojęciem obiektywnym od "świadczenia nienależnie pobranego" czyli wypłaconego osobie, której można przypisać określone cechy dotyczące świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania).
Wskazać należy, że z wykładni powyżej powołanych przepisów wynika, iż świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi. Ustawodawca wprowadził bowiem regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w czasie, gdy osoba z niepełnosprawnością pobiera świadczenie wspierające. Innymi słowy, skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnością z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc należy uznać, że art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest to odrębny i niezależny od regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 30 ust. 2 u.ś.r.) przepis szczególny, co oznacza, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego i wspierającego) nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. ( vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 159/25; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 243/25; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1671/24).
Na marginesie Sąd dostrzega, że stosownie do art. 63 ust. 16 u.ś.w. organ właściwy w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu, informuje osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne [...], o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna. Mając na uwadze treść powołanego wyżej art. 63 ust. 16 u.ś.w. Sąd stwierdza, że z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby organ taką informację do skarżącej wystosował, co zostało również potwierdzone przez skarżącą w czasie rozprawy (k. 30). Jednakże w ocenie Sądu okoliczność ta nie miała z punktu wydanych w sprawie rozstrzygnięć znaczenia, a to z tej przyczyny, że skoro art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest przepisem odrębnym od art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., to brak podstaw do przyjęcia, że zaniechanie tego obowiązku (tak jak w przypadku, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt u.ś.r.) daje podstawy do przyjęcia, że ze świadczeniem nienależnie pobranym do czynienia w przedmiotowej sprawie nie mamy, a to z tej przyczyny, że w art. 63 u.ś.w. nie ma dodatkowej przesłanki w postaci braku pouczenia o braku podstaw do pobierania świadczenia. Tym samym okoliczność ta, pomimo że niewątpliwie stanowi uchybienie organu, nie miała jednak istotnego wpływu na rozstrzygnięcie przyjęte przez organy.
Tak więc zarzuty skargi sformułowane w pkt 1 i 2 skargi należało w świetle wyżej przedstawionej argumentacji za bezpodstawne.
Natomiast zasadny okazał się zarzut dotyczący naliczenia i orzeczenia w kwestii odsetek, albowiem organ odwoławczy błędnie przyjął możliwość naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącą. Warto zaznaczyć, że przepis art. 30 ust. 2b u.ś.r. jasno określa, że od nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Co istotne, ww. regulacje nie obejmują sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne pobierane jest równolegle ze świadczeniem wspierającym przyznanym osobie wymagającej opieki. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że odsetki należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub też z decyzji właściwego organu. W konsekwencji Sąd stwierdził – biorąc również pod uwagę poczynione wyżej rozważania, że art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest przepisem odrębnym od art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. - że w opisanym przypadku nie ma podstaw prawnych do naliczania ustawowych odsetek od kwoty pobranego nienależnie świadczenia pielęgnacyjnego, brak bowiem przepisu, który dawałby organowi możliwość orzeczenia w drodze decyzji o obowiązku uiszczenia odsetek ( vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 159/25; oraz z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 74/25; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 243/25, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 422/25; wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 1318/25).
Mając na uwadze powyższe, sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy dopuściły się naruszenia art. 30 ust. 2b i 8 u.ś.r. w zw. art. 6 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Jak wskazano wyżej organy administracji mogą natomiast nakładać na obywateli obowiązki wówczas, gdy kompetencja taka wynika z normy ustawowej. Obowiązująca u.ś.w., ani u.ś.r. nie przewidują, aby od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego pobranego w okresie otrzymywania przez osobę niepełnosprawną świadczenia wspierającego możliwe było naliczanie odsetek. W związku z tym należało uznać, że organ odwoławczy nie miał podstawy prawnej do naliczania odsetek w takiej sytuacji, czego błędnie dokonał w przedmiotowej sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni stanowisko Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu i wyda decyzję, z pominięciem zobowiązania do zwrotu odsetek za opóźnienie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI