II SA/Ke 393/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2022-09-21
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejodpłatnośćdecyzjanieważnośćpostępowanie administracyjnekodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającą nieważność wcześniejszej decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej.

Skarżąca J. F. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która stwierdziła nieważność wcześniejszej decyzji ustalającej odpłatność za pobyt jej babci w domu pomocy społecznej. Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie na wyroku WSA w Kielcach, który wskazał na rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji przez Kolegium z sierpnia 2019 r. Sąd uznał, że sposób redakcji tej decyzji rodził wątpliwości co do daty powstania obowiązku ponoszenia opłaty. WSA w Kielcach oddalił skargę, uznając, że mimo pewnych nieścisłości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, istniały podstawy do stwierdzenia nieważności poprzedniej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która stwierdziła nieważność decyzji Kolegium z dnia [...] maja 2022 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt babci skarżącej, P. H. S., w domu pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja Kolegium opierała się na wyroku WSA z dnia 13 stycznia 2021 r. (sygn. akt II SA/Ke 68/20), który uchylił wcześniejszą decyzję Kolegium z [...] października 2019 r. i decyzję organu pierwszej instancji. Sąd w tamtej sprawie wskazał, że sposób redakcji decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2019 r., która zastępowała w całości dotychczasowe brzmienie rozstrzygnięcia, nasuwał wątpliwości co do daty powstania obowiązku ponoszenia opłaty przez J. F., sugerując, że mógł on powstać dopiero od 1 marca 2019 r. WSA uznał, że taka niejednoznaczność stanowi rażące naruszenie prawa. W konsekwencji, Kolegium wszczęło postępowanie nadzwyczajne i stwierdziło nieważność swojej decyzji z [...] sierpnia 2019 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżąca J. F. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolną ocenę, a także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji, gdy brak było ku temu podstaw. Argumentowała, że decyzja z [...] sierpnia 2019 r. została wydana prawidłowo na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylając poprzednie rozstrzygnięcia i ustalając nowy obowiązek opłaty od 1 marca 2019 r. WSA w Kielcach oddalił skargę, uznając, że choć uzasadnienie zaskarżonej decyzji mogło zawierać pewne nieścisłości co do podstaw stwierdzenia nieważności (art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), to jednak sama decyzja z [...] sierpnia 2019 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ jej osnowa była sprzeczna z uzasadnieniem i nie pozwalała jednoznacznie ustalić obowiązku ponoszenia opłaty przez skarżącą za okres poprzedzający 1 marca 2019 r. Sąd podkreślił, że pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, której legalność została podważona prawomocnym wyrokiem sądowym, jest nie do pogodzenia z zasadami praworządności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli niejednoznaczność osnowy decyzji uniemożliwia jednoznaczne ustalenie uprawnień lub obowiązków strony, a uzasadnienie decyzji nie usuwa tych wątpliwości, może to stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja Kolegium z [...] sierpnia 2019 r. była wadliwa, ponieważ jej osnowa, zastępująca w całości poprzednie rozstrzygnięcie, nie pozwalała jednoznacznie ustalić, od kiedy skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt babci w DPS. Mimo że uzasadnienie decyzji wskazywało na konkretne daty i przyczyny zmiany opłaty, niejednoznaczność osnowy stanowiła rażące naruszenie prawa, które uzasadniało stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

u.p.s. art. 61 § 3

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy ustalania odpłatności za pobyt w DPS.

u.p.s. art. 104 § 3

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy ustalania odpłatności za pobyt w DPS.

u.p.s.

Ustawa o pomocy społecznej

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.)

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzec co do istoty sprawy lub uchylając ją - umorzyć postępowanie pierwszej instancji.

u.p.s. art. 106 § 5

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy zmiany decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w DPS, która może mieć skutek wsteczny.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia.

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu.

Ustawa o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Kontrola sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niejednoznaczna osnowa decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2019 r., która rodziła wątpliwości co do daty powstania obowiązku ponoszenia opłaty przez skarżącą. Rażące naruszenie prawa przez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, której legalność została podważona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej, że decyzja Kolegium z [...] sierpnia 2019 r. została wydana prawidłowo na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i jednoznacznie wskazuje na obowiązek opłaty od 1 marca 2019 r.

Godne uwagi sformułowania

pozostawienie w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, której legalność została podważona prawomocnym wyrokiem sądowym, jest nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności obowiązującymi w państwie prawa osnowa decyzji nie koresponduje z jej uzasadnieniem rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały nałożone na stronę.

Skład orzekający

Agnieszka Banach

sprawozdawca

Renata Detka

członek

Sylwester Miziołek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) w przypadku niejednoznaczności osnowy decyzji oraz jej sprzeczności z uzasadnieniem, a także w kontekście skutków prawnych wyroków sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z ustalaniem odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i interpretacją konkretnych decyzji administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie osnowy decyzji administracyjnych i jak niejednoznaczność może prowadzić do stwierdzenia nieważności. Jest to ciekawy przykład z zakresu prawa administracyjnego procesowego.

Niejasna decyzja administracyjna: jak błąd w sformułowaniu prowadzi do stwierdzenia nieważności?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 393/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-09-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 219/23 - Wyrok NSA z 2024-02-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 104 ust. 3, art. 61 ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia odpłatności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2022 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji tego organu z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], którą uchylono decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O. Ś. z [...] maja 2019 r., znak: [...] 35.1.2016, zmieniającą decyzję z [...] grudnia 2017 r., znak: [...] ze zm., w całości i orzeczono o zmianie tej decyzji w ten sposób, że pkt 1 otrzymał brzmienie: "1. Ustala się od dnia 01 marca 2019 r. do dnia 31.05.2019 r. Pani J. F. wysokość opłaty za pobyt babci, P. H. S. w DPS w O. ., ul. [...], w kwocie [...]zł miesięcznie, a od dnia 01.06.2019 r. do dnia 20.06.2019 r. w kwocie [...]zł".
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 13 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 68/20 uchylił decyzję Kolegium z [...] października 2019 r., znak: [...] oraz utrzymaną w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta [...] Św. z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], zgodnie z którą w pkt 1) zobowiązano J. F. do zwrotu na rzecz Gminy O. Ś.. łącznej kwoty [...]zł z tytułu wniesionej zastępczo przez tę Gminę opłaty za pobyt H. S. w DPS w O. (dalej "DPS"), na którą to kwotę składają się opłaty za okres: od 16 marca 2018 r. do 31 marca 2018 r. w wysokości [...] zł; od 1 kwietnia 2018 r. do 28 lutego 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; w pkt 2) zażądano zwrotu ww. kwoty w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, na wskazany rachunek bankowy; w pkt 3) odmówiono odstąpienia od żądania zwrotu kwoty [...]zł z tytułu wniesionej zastępczo przez Gminę O. opłaty za pobyt babci H. S. w DPS. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podkreślił, że redakcja decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2019 r., zastępująca w całości dotychczasowe brzmienie rozstrzygnięcia ustalającego opłatę dla J. F. nowym brzmieniem nasuwa wątpliwość, czy sam obowiązek ponoszenia opłaty nie powstał dopiero od 1 marca 2019 r. Mając na uwadze wytyczne Sądu, Kolegium wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
W wyniku analizy akt sprawy Kolegium stwierdziło, że kontrolowana w trybie nadzoru decyzja Kolegium z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] obarczona jest wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a z uwagi na to, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy powołał się przy tym na art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 2a i ust. 3 oraz art. 104 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".
Kolegium wyjaśniło następnie, że w punkcie I ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2017 r. organ pierwszej instancji ustalił J. F. wysokość opłaty za pobyt babci H. S. w DPS w kwocie [...]zł miesięcznie. Następnie decyzją z [...] maja 2019 r. organ pierwszej instancji orzekł, że zmienia się decyzję z [...] grudnia 2017 r., zmienioną ostatnio decyzją z [...] stycznia 2019 r. dotyczącą ustalenia w pkt 1 J. F. wysokości opłaty za pobyt babci P. H. S. w DPS w ten sposób, że pkt 1 otrzymuje brzmienie: "1. Ustala się od dnia 1 marca 2019 r. Pani J. F., zam. O. ., Os. R. [...] wysokość opłaty za pobyt babci P. H. S. w DPS w O. . ul. [...] w kwocie [...]zł miesięcznie płatne w następujący sposób:
a) opłata za okres od 1 marca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. w łącznej kwocie [...]zł podlega wpłacie na rachunek bankowy MOPS w O. Nr [...] 1020 2629 0000 9102 0341 0503 w terminie do 30 czerwca 2019 r.,
b) opłata od dnia 1 lipca 2019 r. w kwocie ustalonej wyżej tj. [...] zł podlega uiszczaniu z góry - w terminie do 25-go dnia każdego miesiąca kalendarzowego na rachunek bankowy MOPS w O.. nr [...] 1020 2629 0000 9102 0341 0503".
Na skutek odwołania wniesionego od ww. decyzji z 28 maja 2019 r. Kolegium decyzją z [...] sierpnia 2019 r. uchyliło tę decyzję w całości i orzekło o zmianie decyzji z 12 grudnia 2017 r. w ten sposób, że pkt 1 otrzymał brzmienie: "ustala się od dnia 1 marca 2019 r. do dnia 31 maja 2019 r. Pani J. F. wysokość opłaty za pobyt babci, P. H. S. w DPS w O.. ul. [...], w kwocie [...]zł miesięcznie, a od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 20 czerwca 2019 r. w kwocie [...]zł".
Niemniej, jako podkreśliło Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 13 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke [...] uznał, że taki sposób redakcji decyzji Kolegium pozwala przyjąć (a przynajmniej nie wyklucza takiego wnioskowania), że pkt 1 decyzji z [...] grudnia 2017 r. w całości zastąpiono nowym brzmieniem, z którego wynika, że J. F. została ustalona opłata za pobyt babci H. S. w DPS począwszy od 1 marca 2019 r. do 20 czerwca 2019 r. Sąd podkreślił, że w zaskarżonej do Sądu decyzji Kolegium podniosło, iż decyzja wydana w trybie art. 106 ust. 5 ustawy wywołuje skutek jedynie na przyszłość, nie wstecz. Jednocześnie w decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2019 r., w nowej osnowie decyzji zmienianej, ustalono opłatę dla skarżącej począwszy od 1 marca 2019 r., a zatem z mocą sięgającą jeszcze przed datę wydania decyzji zmieniającej przez organ pierwszej instancji, co miało miejsce [...] maja 2019 r. Rozstrzygnięcie to nawiązuje więc do tej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, która dopuszcza możliwość ustalania i zmiany opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia umieszczenia w placówce, a więc ze skutkiem sięgającym w przeszłość. Według tego zapatrywania zmiana decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy, dotycząca wysokości opłaty za pobyt w DPS, może mieć skutek wsteczny, tj. wywołać skutek z datą wcześniejszą, aniżeli data wydania decyzji zmieniającej. Sąd zauważył, że argumentacja Kolegium nie rozstrzyga problemu dotyczącego interpretacji osnowy decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r., a organ interpretacji takiej dokonuje dopiero w uzasadnieniu tej decyzji, odwołując się do istoty decyzji wydawanej na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy. Przyjęta redakcja decyzji zmieniającej, zastępująca w całości dotychczasowe brzmienie rozstrzygnięcia ustalającego opłatę dla J. F. (a zatem - jak można wnosić - nie tylko co do wysokości, ale i samego obowiązku ponoszenia tej opłaty) nowym brzmieniem, nasuwał wątpliwości Sądu, czy sam obowiązek ponoszenia opłaty nie powstał dopiero od dnia 1 marca 2019 r., a w konsekwencji czy art. 106 ust. 5 ustawy został w ogóle prawidłowo zastosowany. Z uzasadnienia decyzji z [...] sierpnia 2019 r., w ocenie Sądu, nie wynika, że skutek wydanej decyzji zmieniającej - o tak niejednoznacznym brzmieniu jej osnowy - co do istnienia obowiązku po stronie J. F. nie sięga wstecz dalej niż do 1 marca 2019 r., a to z samego rozstrzygnięcia decyzji ma wynikać bez żadnych wątpliwości zakres uprawnień i obowiązków strony. W przypadku omawianej decyzji zmieniającej zrozumienie tego, czy obowiązek J. F. powstał dopiero od 1 marca 2019 r., czy istniał też wcześniej, wymaga dodatkowej analizy, tj. przede wszystkim wyjaśnienia istoty i skutków decyzji wydawanej na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy, a także analizy okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie WSA w Kielcach podobnych wątpliwości nie byłoby gdyby brzmienie decyzji zmieniającej - przykładowo - było następujące: "zmienia decyzję z 12 grudnia 2017 r. w ten sposób, że od dnia 1 marca 2019 r. wysokość opłaty ponoszonej przez J. F. wynosi (...)". Tego rodzaju rozstrzygnięcie nawiązywałoby do zmiany - od określonej daty - wyłącznie wysokości ponoszonej opłaty, a nie odnosiło się, jak można to wywnioskować z osnowy decyzji Kolegium (poprzez eliminację całego dotychczasowego brzmienia określonego punktu decyzji), do samego istnienia obowiązku ponoszenia opłaty i nie wywoływało wątpliwości w tym zakresie (wykluczałoby możliwość różnych interpretacji). W tej sytuacji Sąd w sprawie II SA/Ke 68/20 uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 ustawy, a to wobec oparcia decyzji wydanej na podstawie tych przepisów o decyzję - czy też decyzje - z których nie można w sposób jednoznaczny wywnioskować obowiązku ponoszenia opłaty przez stronę w okresie od 16 marca 2018 r. do 28 lutego 2019 r.
Mając na uwadze powyższe wytyczne Sądu, Kolegium za zasadne uznało stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, nieważności decyzji tego organu z [...] sierpnia 2019 r. znak: [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.
J. F. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności występujących w niniejszej sprawie świadczących o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu, braku podstaw do stwierdzenia wydania decyzji organu z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej;
art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2019 r., w sytuacji gdy z analizy materiału dowodowego w sprawie wynika, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu, gdyż brak jest podstaw do stwierdzenia wydania decyzji organu z rażącym naruszeniem prawa w zakresie art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 ustawy;
art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 ustawy poprzez ich zastosowanie i stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu.
W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca podniosła w szczególności, że w niniejszej sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Decyzja została wydana w sposób prawidłowy, gdyż na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylono poprzednią decyzję w całości i orzeczono co do istoty sprawy poprzez wskazanie nowego brzmienia decyzji ustalając obowiązek opłaty przez skarżącą za pobyt babci w DPS od 1 marca 2019 r. Zdaniem skarżącej, tak skonstruowane brzmienie decyzji wydane w oparciu o przepisy k.p.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, że jest ona obowiązana do zapłaty jedynie od 1 marca 2019 r. Wszelkie wcześniejsze opłaty zostały uchylone. Interpretacja ta wynika z konstrukcji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarówno orzecznictwo jak i doktryna w sposób jednoznaczny wskazują, że na podstawie tego przepisu organ uchyla w całości decyzję (czyli wszystkie jej zapisy) i merytorycznie rozpatruje sprawę na nowo. Oznacza to, że wszelkie wcześniejsze zobowiązania w związku z uchyleniem decyzji wygasły. Skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie sam organ stwierdził, iż w przypadku jakichkolwiek sprzeczności między rozstrzygnięciem, a uzasadnieniem decyzji, pierwszeństwo przyznać należy rozstrzygnięciu decyzji. Dlatego też wszelkie inne ustalenia niż te, że skarżąca obowiązana jest do opłat od dnia 1 marca 2019 r. są nieuzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie 21 września 2022 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.). Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 p.p.s.a., stanowiąc, że sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a"), organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu ww. przepisu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym postanowieniem (decyzją). Skutki, które wywołuje orzeczenie uznane za rażąco naruszające prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie orzeczenia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (wyroki NSA z: 22 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1279/18, 12 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 1268/18).
W niniejszej sprawie te przesłanki zostały spełnione, bowiem pozostawienie w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, której legalność została podważona prawomocnym wyrokiem sądowym, jest nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności obowiązującymi w państwie prawa.
W sprawie o sygnaturze akt II SA/Ke 68/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach ocenił, że sposób redakcji rozstrzygnięcia decyzji z [...] sierpnia 2019 r. pozwala przyjąć, a przynajmniej nie wyklucza takiego wnioskowania, że punkt 1. decyzji z [...] grudnia 2017 r. w całości zastąpiono nowym brzmieniem, z którego wynika, że J. F. została ustalona opłata za pobyt H. S. w DPS począwszy od 1 marca 2019 r. do 20 czerwca 2019 r. Jak wskazał Sąd, przyjęta redakcja decyzji zmieniającej, zastępująca w całości dotychczasowe brzmienie rozstrzygnięcia ustalającego opłatę dla J. F. (a zatem – jak można wnosić – nie tylko co do wysokości, ale i samego obowiązku ponoszenia tej opłaty) nowym brzmieniem, nasuwa bowiem wątpliwość, czy sam obowiązek ponoszenia opłaty nie powstał dopiero od 1 marca 2019 r., a w konsekwencji czy przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. został w ogóle prawidłowo zastosowany. Sąd podniósł, że w przypadku omawianej decyzji zmieniającej zrozumienie tego, czy obowiązek J. F. powstał dopiero od 1 marca 2019 r., czy istniał też wcześniej, wymaga dodatkowej analizy, tj. przede wszystkim wyjaśnienia istoty i skutków decyzji wydawanej na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., a także analizy okoliczności faktycznych sprawy. Sąd zaakcentował, że rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały nałożone na stronę. Rozstrzygnięcie powinno być zatem sformułowane precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. W tej sytuacji Sąd w tamtej sprawie uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 u.p.s., a to wobec oparcia decyzji wydanej na podstawie tych przepisów o decyzję – czy też decyzje – z których nie można w sposób jednoznaczny wywnioskować obowiązku ponoszenia opłaty przez stronę w okresie od 16 marca 2018 r. do 28 lutego 2019 r.
Cytowany wyżej wyrok sądowy zapadł w sprawie dotyczącej zwrotu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, natomiast zaskarżona decyzja dotyczy sprawy w przedmiocie ustalenia odpłatności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej. Niemniej, zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, ujawnienie przez Sąd w tamtej sprawie uchybienia przepisom prawa wymagało ze strony Kolegium reakcji procesowej, której wynikiem jest wszczęcie postępowania nadzwyczajnego i unieważnienie decyzji, co do której sąd administracyjny w prawomocnym wyroku uznał, że jej osnowa nie spełnia cech prawidłowego rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej. Za uznaniem decyzji z [...] sierpnia 2019 r. za rażąco naruszającą prawo, w ocenie Sądu, przemawia sprzeczność osnowy tej decyzji z jej uzasadnieniem, a wynikająca z faktu, że z treści tego uzasadnienia odczytywanego w kontekście całości okoliczności sprawy popartych zgromadzonym materiałem dowodowym wynika, że H. S. od 10 października 2005 r. została umieszczona w domu pomocy społecznej, a decyzją z 12 grudnia 2017 r. ustalono J. F. wysokość opłaty za pobyt babci w Domu Pomocy Społecznej w O.. od 16 marca 2018 r. W wyniku tego skarżąca została zobowiązana do wnoszenia opłaty za pobyt babci w DPS od 16 marca 2018 r. W związku ze zmianą kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - na skutek rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358) - doszło do ustalenia skarżącej wysokości opłaty za pobyt H. S. w domu pomocy społecznej w innej wysokości od 1 marca 2019 r. Dodatkowo z uzasadnienia decyzji z [...] sierpnia 2019 r. wynika, że zgodnie z zarządzeniem Starosty [...] z 20 lutego 2019 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie Powiatu [...] w 2019 roku (Dz. Urz. Woj. Święt. z 2019 r. poz. 1017) zmienił się średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS, w którym umieszczona została H. S.. Ponadto zmianie uległa sytuacja dochodowa J. F.. Tym samym organ drugiej instancji stwierdził, że zaistniały przesłanki przewidziane w art. 106 ust. 5 u.p.s.
Konkludując, z uzasadnienia decyzji z [...] sierpnia 2019 r. wynikało, jakie powody legły u podstaw zmiany wobec J. F. wysokości opłaty za pobyt H. S. w DPS w porównaniu do opłaty określonej w decyzji z [...] grudnia 2017 r. i dlaczego nastąpiło to od 1 marca 2019 r. Natomiast osnowę decyzji z [...] sierpnia 2019 r. skonstruowano w sposób rodzący wątpliwości interpretacyjne co do początkowej daty obowiązku ponoszenia przez skarżącą opłaty za pobyt jej babci w domu pomocy społecznej, choć z uzasadnienia tej decyzji jasno to wynikało.
Jak celnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 17 września 2021 r. sygn. akt II SA/Po 37/21, lex nr 3226496 i tam: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 1999 r. sygn. , LEX nr 47268 oraz WSA w Gdańsku z 14 grudnia 2016 r., sygn. I SA/Gd 1265/16 i WSA w Olsztynie z 29 maja 2021 r., sygn. II SA/Ol 289/12 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), uzasadnienie winno wyjaśnić dyspozytywną część decyzji i w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zawarte w sentencji ostatecznej decyzji jest różne od motywów zawartych w uzasadnieniu, to zachodzi rażące naruszenie prawa. Przy czym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nadaje się do zastosowania w tzw. bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa, a skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
W niniejszej sprawie Sąd nie miał wątpliwości, że Kolegium dopuściło się rażącego naruszenia art. 106 ust. 5 u.p.s., skoro w przypadku decyzji z [...] sierpnia 2019 r. osnowa decyzji nie koresponduje z jej uzasadnieniem. Rację ma zatem skarżąca o tyle, że niewłaściwie organ podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja z [...] sierpnia 2019 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro zaistniały w sprawie podstawy faktyczne i prawne do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z tych przyczyn, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalono, o czym orzeczono w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI