II SA/Ke 392/24

II SA/Ke 392/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Krzysztof Armański /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1225
par. 291
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skarg M. S. i C. S. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 16 maja 2024 r. [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach decyzją z 16 maja 2024 r. [...], po rozpatrzeniu odwołań M. S. i C. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S.-K. z 19 grudnia 2022 r., którą nałożono na C. S. obowiązek demontażu drzwi wewnętrznych szerokości ok. 90 cm, zlokalizowanych na pierwszym stopniu biegu schodowego klatki schodowej w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...] w S.-K. w terminie do 31 stycznia 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 ust. 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 kpa, nałożył na C. S. wykonanie powyższego obowiązku do 31 lipca 2024 r.
W uzasadnieniu Wojewódzki Inspektor wskazał, że organ I instancji przeprowadził 20 września 2022 r. kontrolę wykonanej obudowy klatki schodowej w opisanym wyżej budynku mieszkalnym. Podczas kontroli ustalono, że budynek jest dwukondygnacyjny. Na poziomie parteru znajduje się klatka schodowa prowadząca na I piętro, dwubiegowa ze spocznikiem. Na poziomie parteru, w linii pierwszego stopnia zamontowano drzwi z naświetlem oraz pionową ściankę o grubości około 2,50 cm z boazerii. Drzwi otwierają się w kierunku korytarza (holu).
Obecny w trakcie kontroli C. S. oświadczył, że przedmiotowy budynek mieszkalny stanowi współwłasność jego i M. S.. Zabudowę klatki schodowej w postaci drzwi z futryną i naświetlem nad drzwiami oraz ściankę oddzielającą bieg schodowy z boazerii wykonał w grudniu 2019 r. Ściankę wraz z drzwiami wykonał w celu zabezpieczenia przed utratą ciepła poprzez klatkę schodową. Podał, że M. S. wniosła do sądu cywilnego o likwidację tej zabudowy i sąd oddalił wniosek. Z kolei M. S. zaznaczyła, że drzwi zabudowy stykają się z początkiem (pierwszym stopniem) biegu schodowego. Dodała, że przez wykonaną zabudowę ma utrudnione wejście po schodach i trudność w złapaniu za poręcz.
Pismem z 24 listopada 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Skarżysku Kamiennej zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie demontażu obudowy klatki schodowej wraz z drzwiami w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce przy ul. [...] w S.-K., a następnie wydał decyzję z 19 grudnia 2022 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach decyzją z 23 marca 2023 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie tego organu prowadzone w sprawie demontażu obudowy klatki schodowej wraz z drzwiami w powyższym budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 4 lipca 2023 r., II SA/Ke 322/23 uchylił decyzję 23 marca 2023 r. wskazując, że wadliwe było uznanie, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 50 ust. 2 lub 4 ustawy Prawo budowlane. Natomiast dokonując wadliwej interpretacji "spocznika" organ błędnie uznał, że nie doszło do naruszenia prawa, stanowiącego podstawę do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, a w konsekwencji, że zaistniały podstawy do umorzenia postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego.
W trakcie ponownie prowadzonego postępowania C. S. poinformował, że przed drzwiami i schodami wykonał spocznik o wymiarach 100 cm szerokości, 90 cm długości i 19 cm wysokości, który pozwala na swobodne otwarcie i bezpieczne korzystanie z drzwi.
Pismem z 13 marca 2024 r. akta zostały zwrócone do organu I instancji celem uzupełnienia zebranego w sprawie materiału dowodowego. W tej sytuacji organ I instancji, przeprowadził 10 kwietnia 2024 r. oględziny w sprawie zakresu wykonanych robót budowlanych na klatce schodowej. W wyniku oględzin ustalono, że na poziomie parteru budynku mieszkalnego w pomieszczeniu korytarza wykonany został podest drewniany o wymiarach zewnętrznych 101x120 cm i wysokości 19 cm. Podest łączy się z biegiem schodów klatki schodowej, które prowadzą na piętro i połączenie to jest w linii zamontowanych dodatkowych drzwi. Jedną stroną podest przylega bezpośrednio do ściany. Do drzwi przymocowana jest guma, która sprawia, że drzwi się samoczynnie zamykają. Obecny w czasie oględzin C. S. oświadczył, że podest (spocznik) wykonał na przełomie listopada i grudnia 2023 r. Natomiast około miesiąca temu wykonał przedłużenie tego podestu na długości około 30 cm w celu dodatkowej poprawy bezpieczeństwa korzystania. Z kolei M. S. oświadczyła, że do 2 kwietnia 2024 r. tego podestu nie było i najprawdopodobniej został on położony 2 kwietnia 2024 r.
Dalej organ odwoławczy podał, że przedmiotem sporu w sprawie jest ocena pod względem zgodności z przepisami prawa budowlanego robót polegających na zamontowaniu na poziomie parteru, w linii pierwszego stopnia drzwi z naświetleniem, otwierających się w kierunku korytarza oraz na wykonaniu pionowej ścianki z boazerii o grubości 2,50 cm pomiędzy biegiem schodowym dolnym, a górnym.
WSA w Kielcach zaakceptował zgodne stanowisko organów obu instancji, że roboty te należy zakwalifikować jako przebudowę. Wojewódzki Inspektor zaznaczył, że omawiane roboty nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania stosownego zgłoszenia (art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane). Jak wskazuje się w orzecznictwie, do robót budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, może być stosowany art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 in fine ustawy Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 in fine (por. uchwałę NSA z 3 października 2016 r., II OPS 1/16). Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane każdy obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych określonych w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 4 kwietnia 2011, str. 5, ze zm.). Jak wynika natomiast z załącznika I do powyższej dyrektywy, obiekty budowlane jako całość oraz ich poszczególne części muszą nadawać się do użycia zgodnie z zamierzonym zastosowaniem, przy czym należy w szczególności wziąć pod uwagę zdrowie i bezpieczeństwo osób mających z nimi kontakt przez cały cykl życia tych obiektów. Natomiast zgodnie z § 291 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2022 r. poz. 1225), budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane i wykonane w sposób niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania, w szczególności przez uwzględnienie przepisów niniejszego działu.
Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że o ile uzupełnienie przestrzeni między biegami schodów poprzez wykonanie ścianki z boazerii o grubości 2,5 cm poprawia bezpieczeństwo użytkowania schodów, o tyle montaż drzwi w linii pierwszego stopnia biegu schodów trudno uznać za niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania. Ingerencja w przestrzeń wspólną budynku poprzez wykonanie w taki sposób drzwi zmienia układ funkcjonalny budynku. Odgrodzenie spocznika (podestu) od biegu schodów tak, jak to uczynił inwestor nie zapewnia odpoczynku przy wchodzeniu i wygodnego dojścia do pomieszczeń znajdujących się na danej kondygnacji, stanowiąc zagrożenie dla użytkowników budynku.
Organ II instancji zauważył, że choć C. S. podjął czynności zmierzające do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i dobrowolnie wykonał podest o parametrach opisanych w protokole oględzin z 10 kwietnia 2024 r., to jednak nie odpowiada to wymogom określonym w wyroku z 4 lipca 2023 r. Poprzez wykonanie podestu nie została bowiem wyeliminowana sytuacja stwarzająca niemożliwe do zaakceptowania ryzyko wypadków w trakcie użytkowania, opisana wprost w tym wyroku, tj. nadal ma miejsce sytuacja, w której "zejście na pierwszy stopień dolnego biegu schodów grozi uderzeniem się schodzącego w zamontowane drzwi". Ponadto w aktualnym stanie faktycznym oczywistym jest, że po wykonaniu nałożonego obowiązku demontażu drzwi, wykonany później podest jest zbędny.
Odnośnie wskazywanej przez M. S. konieczności doprecyzowania decyzji organu I instancji poprzez uszczegółowienie, że demontaż drzwi dotyczy również ościeżnicy, Wojewódzki Inspektor uznał, że skrzydło drzwiowe stanowi przeszkodę, która może zwiększać ryzyko wypadków w trakcie użytkowania. Sama zaś ościeżnica pozbawiona progu nie stanowi zagrożenia dla bezpiecznego użytkowania budynku z tak ukształtowanym układem funkcjonalnym.
Organ odwoławczy również wskazał, że art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nie przewiduje oznaczenia terminu wykonania nakazu, wydawanego na jego podstawie. Natomiast określenie daty wykonania obowiązku dopuszczalne jest jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego stanowiący podstawę prawną decyzji
będzie przewidywał możliwość określenia w tej decyzji terminu wykonania obowiązku. Taka możliwość wynika z art. 51 ust. 1 pkt 2 i dlatego decyzja organu I instancji została stosownie zreformowana.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnieśli M. S. i C. S..
M. S. wniosła o uzupełnienie decyzji o nakaz:
- demontażu nie tylko skrzydła drzwiowego, ale także ościeżnicy, która stanowi integralną część drzwi, w celu zapewnienia skutecznego i trwałego wykonania tej decyzji wynikającej z wyroku WSA w Kielcach z 4 lipca 2023 r. II SA/Ke 322/23,
- demontażu podestu, który został wykonany po wydaniu powyższego wyroku,
- doprowadzenia ściany i podłogi do stanu pierwotnego, a więc usunięcie wszelkich uszkodzeń związanych z bezprawnym montażem drzwi wraz z ościeżnicą na pierwszym stopniu biegu schodowego oraz podestu stanowiącego przedłużenie pierwszego stopnia biegu schodowego.
W uzasadnieniu skargi jej autorka zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie gwarantuje skutecznego i trwałego wykonania tej decyzji wynikającego z wyroku z 4 lipca 2023 r., gdyż nakaz demontażu jedynie skrzydła drzwiowego, z sugestią, że ościeżnica może pozostać, stwarza możliwość łatwego i szybkiego zakładania i zdejmowania drzwi z zawiasów. Ponadto udowodnienie, że drzwi będą zakładane i zdejmowane będzie trudne do udokumentowania z uwagi właśnie na łatwość i szybkość i montażu i demontażu drzwi.
Skarżąca podała, że C. S. zamontował drzwi w celu oddzielenia parteru od pietra, tak aby ogrzewane powietrze na parterze nie uciekało do góry. Podkreśliła, że bez jej zgody postanowił nie ogrzewać pomieszczeń znajdujących się na piętrze, co skutkuje wilgocią i pleśnią pojawiającą się na ścianach tych pomieszczeń. Można więc domniemywać, że gdy tylko pojawi się taka możliwość, to C. S. będzie montował drzwi na pierwszym stopniu biegu schodowego, aby móc realizować swoje pierwotne założenie. Dlatego jedynym sposobem aby zagwarantować skuteczne i trwałe wykonanie decyzji i wyroku sądu jest nałożenie obowiązku demontażu drzwi wraz z ościeżnicą, która stanowi integralną cześć drzwi.
Wnosząca skargę zaznaczyła, że w reakcji na wyrok z 4 lipca 2023 r. C. S. przed pierwszym stopniem biegu schodowego zamontował podest. Podest ten nie doprowadził do usunięcia nieprawidłowości, przez co jest zbędny, a powstał jako część konstrukcji związanej z drzwiami. W związku z tym także powinien zostać usunięty. Ponadto skarżąca podkreśliła, że podest stanowi przedłużenie pierwszego stopnia biegu schodowego, co czyni pierwszy stopień wielokrotnie dłuższy niż pozostałe stopnie. Jak powszechnie wiadomo nierówne stopnie nie są bezpieczne w użytkowaniu. Co więcej dostępność do poręczy aby wejść na pierwszy stopień jest bardzo ograniczona a dla niej wręcz niemożliwa z uwagi na II stopień niepełnosprawności. Stanowi to więc realne utrudnienie w poruszaniu się po schodach. W tej sytuacji zasadne jest jego usunięcie, a po usunięciu także podłoga powinna zostać doprowadzona do stanu pierwotnego, a więc wszelkie uszkodzenia desek związane z montażem podestu winny zostać naprawione.
Z kolei C. S. w swojej skardze stwierdził, że organ odwoławczy pominął, że skrzydło drzwi jest zamontowane 30 cm od pierwszego stopnia schodów z uwagi na zrobiony spocznik. Nadto organ nie wskazał możliwości usytuowania drzwi zgodnego z prawem, które w tej sytuacji zapewniałyby minimalny komfort życia.
Postanowieniem z 1 sierpnia 2024 r. powyższe skargi zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie.
Na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. M. S. okazała przesłana jej w niniejszej sprawie przez WSA w Kielcach skargę C. S. datowaną na 28 sierpnia 2024 r. W związku z tym doręczono skarżącej kserokopię znajdującej się w aktach sprawy skargi kasacyjnej C. S. datowanej na dzień 18 czerwca 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi zasługują na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty są zasadne.
Na wstępie należy wyjaśnić, że obie skargi zostały wniesione w ustawowym terminie trzydziestu dni. W szczególności dotyczy to skargi C. S. datowanej na dzień 18 czerwca 2024 r. (k. 3 połączonych z niniejszą sprawą akt sprawy II SA/Ke 397/24), która została nadana pod adresem organu II instancji w dniu 18 czerwca 2024 r. (k. 4 ww. akt), podczas, gdy decyzja organu II instancji z 16 maja 2024 r. została doręczona C. S. w dniu 21 maja 2024 r. (k. II-14 akt administracyjnych). Okazana przez M. S. skarga C. S. datowana na 28 sierpnia 2024 r. doręczona jej przez Sąd, została natomiast złożona przez skarżącego przy piśmie z 28 sierpnia 2024 r. (k. 24) w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braku formalnego jego skargi polegającego na niedołączeniu odpisu skargi (k. 18). Złożony przez C. S. odpis skargi sporządzony pismem ręcznym, różnił się treściowo od oryginału dołączonego do akt jedynie datą jego sporządzenia. Zamiast daty "18.06.2024 r.", wpisano bowiem na tym odpisie datę "28.08.2024 r.".
W nawiązaniu do zawartych w skardze M. S. wniosków o uzupełnienie zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Oznacza to, że sąd administracyjny nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż kompetencja ta należy do organów administracji publicznej (art. 104 k.p.a.). W konsekwencji nie może też uzupełnić zapadłej w sprawie decyzji, o co wnosiła skarżąca. Może natomiast uchylając zaskarżoną decyzję zamieścić w swym orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania, które będą wiązać organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 p.p.s.a.).
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa).
Ponieważ zapadła w niniejszej sprawie w dniu 23 marca 2023 r. decyzja ŚWINB w Kielcach, dotycząca oceny zgodności z przepisami prawa budowlanego
robót polegających na zamontowaniu we wspólnym budynku mieszkalnym skarżących na poziomie parteru, w linii pierwszego stopnia, drzwi z naświetleniem otwierających się w kierunku korytarza oraz na wykonaniu pionowej ścianki z boazerii o grubości 2,50 cm pomiędzy biegiem schodowym dolnym a górnym, była już przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wyrażone w tamtym wyroku ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zakres tego związania może być również ograniczony przez zmianę – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 153). Ten ostatni przypadek miał miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ po zapadnięciu wyroku WSA w Kielcach z 4 lipca 2023 r. II SA/Ke 322/23, C. S. w budynku mieszkalnym stron, w pomieszczeniu korytarza na poziomie parteru, wykonał podest drewniany o wymiarach 101x120 cm i wysokości 19 cm. Podest ten łączy się z biegiem schodów klatki schodowej, które prowadzą na piętro i połączenie to jest w linii zamontowanych dodatkowych drzwi. Jedną stroną podest przylega bezpośrednio do ściany. Do drzwi przymocowana jest guma, która sprawia, że drzwi zamykają się samoczynnie. Zakres tych zmian stanu faktycznego powoduje, że aktualne pozostają ocena prawne i wskazania zawarte w wyroku WSA w Kielcach z 4 lipca 2023 r. dotyczące:
1. zakwalifikowania robót budowlanych dokonanych w budynku skarżących przed zapadnięciem tego wyroku jako przebudowy nie wymagającej pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, wobec których mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 in fine Prawa budowlanego, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 in fine;
2. uznania, w oparciu o wykładnię: art. 5 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.), dotyczących między innymi bezpieczeństwa użytkowania i dostępności obiektów oraz § 291 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), dalej rozp. ws. warunków technicznych – że o ile uzupełnienie przestrzeni między biegami schodów poprzez wykonanie ścianki z boazerii o grubości 2,5 cm nie budzi wątpliwości w kontekście tego ostatniego przepisu, a wręcz poprawia bezpieczeństwo użytkowania schodów, o tyle montaż drzwi w linii pierwszego stopnia biegu schodów trudno uznać za niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania. Ingerencja w przestrzeń wspólną budynku poprzez wykonanie w taki sposób drzwi niewątpliwie zmienia bowiem układ funkcjonalny budynku, a zejście na pierwszy stopień dolnego biegu schodów grozi uderzeniem się schodzącego w zamontowane drzwi. To ostatnie niebezpieczeństwo nie uległo przy tym neutralizacji poprzez wykonanie przez C. S. opisanego wyżej podestu drewnianego o wymiarach 101x120 cm i wysokości 19 cm, łączącego się z biegiem schodów klatki schodowej, które prowadzą na piętro w linii zamontowanych dodatkowych drzwi, ponieważ podest ten został wykonany na poziomie parteru w pomieszczeniu korytarza. Idąc więc po schodach w dół, podest znajduje się dopiero za spornymi drzwiami, możliwość uderzenia w które została uznana w wyroku WSA w Kielcach z 4 lipca 2023 r. za stwarzającą niemożliwe do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania, w rozumieniu § 291 rozp. ws. warunków technicznych.
Z powodu wyżej określonego zakresu związania prawomocnym wyrokiem WSA w Kielcach z 4 lipca 2023 r. II SA/Ke 322/23, obejmującego nakaz demontażu spornych drzwi oraz ze względu na przedstawiony powyżej pogląd dotyczący braku znaczenia dla aktualności tego nakazu faktu wykonania spornego podestu, nie zasługiwało na uwzględnienie żądanie skargi C. S., które sprowadzało się do twierdzenia, że organ II instancji nie wskazał możliwości zgodnego z prawem usytuowania spornych drzwi, która powstała na skutek wykonania przez skarżącego obok tych drzwi podestu o wymiarach 100 x 90 x 19 cm.
W dalszym ciągu należy zauważyć, że oceniając znaczenie wykonania tego podestu dla rozstrzygnięcia sprawy, organ II instancji naruszył przepisy
postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim zaniechał dokonania oceny tego podestu z punktu widzenia tych samych przepisów, które zastosował do spornych drzwi. Brakło więc w zaskarżonej decyzji oceny, czy podest ten nie stwarza niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania, polegającego na przykład na możliwości zawadzania o niego w czasie przemieszczania się po korytarzu, w którym się znajduje. Organ II instancji ocenił wykonanie tego podestu tylko z punktu widzenia powiązania z ryzykiem przemieszczania się po schodach. Uznał przy tym za oczywiste, że po wykonaniu nałożonego obowiązku demontażu spornych drzwi, podest ten będzie zbędny. Takie stwierdzenie zamieszczone tylko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie stanowi jednak o załatwieniu sprawy tego podestu, gdyż zgodnie z art. 104 § 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Nie wynika bowiem ze wspomnianego stwierdzenia organu jakikolwiek nakaz dotyczący tego podestu, który nadawałby się do wykonania w trybie przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji. Nadto taki ewentualny nakaz musi być zamieszczony w sentencji decyzji, a nie w jej uzasadnieniu.
Przede wszystkim jednak trzeba zauważyć, że wszelkie rozważania i rozstrzygnięcia dotyczące spornego podestu powinny być dokonane z zachowaniem wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Istotą tej zasady jest natomiast dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym (wyrok NSA z 24.04.2020 r., I OSK 3400/19, LEX nr 3034280). Wykonanie spornego podestu po uchyleniu ostatecznej decyzji ŚWINB w Kielcach z 23 marca 2023 r., przez jego funkcjonalne powiązanie - co najmniej w zamyśle jego inwestora - z drzwiami, które były przedmiotem rozstrzygania ŚWINB przy poprzednim rozpoznaniu sprawy, świadczy o tym, że zakres tej samej sprawy administracyjnej uległ poszerzeniu. Organ II instancji obowiązany więc był do uchylenia decyzji PINB w Skarżysku Kamiennej z 19 grudnia 2022 r. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Nie czyniąc tego, organ odwoławczy naruszył ten przepis w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kolejne naruszenie przepisów postępowania popełnione przez organ II instancji dotyczyło użycia w zaskarżonym rozstrzygnięciu takiego określenia przedmiotu orzeczonego demontażu, które w konfrontacji ze zgromadzonymi w sprawie dowodami wywołuje wątpliwości co do zakresu tego demontażu.
Nałożony na C. S. obowiązek demontażu dotyczy drzwi wewnętrznych o szerokości ok. 90 cm. Stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wskazywana przez M. S. konieczność doprecyzowania, że demontaż drzwi dotyczy również ościeżnicy nie jest potrzebne, ponieważ to skrzydło drzwiowe stanowi przeszkodę, która może zwiększyć ryzyko wypadków w trakcie użytkowania, a sama ościeżnica pozbawiona progu nie stanowi zagrożenia dla bezpiecznego użytkowania budynku z tak ukształtowany układem funkcjonalnym – wyjaśnia, że przedmiotem nałożonego nakazu jest wyłącznie skrzydło drzwiowe, a nie całe te drzwi łącznie z ościeżnicą. Tymczasem ze szkicu sporządzonego w czasie kontroli przeprowadzonej przez przedstawicieli PINB w Skarżysku-Kamiennej w dniu 20 września 2022 r. (k. I-4 akt organu I instancji) wynika, że skrzydło spornych drzwi ma szerokość 83 cm, podczas gdy wymiar 90 cm dotyczy prawdopodobnie tych drzwi łącznie z ościeżnicą. Trzeba też zauważyć, że obowiązujące przepisy nie zawierają legalnej definicji drzwi. Według definicji, którą można znaleźć w literaturze fachowej, drzwi to ruchoma przegroda (zazwyczaj pionowa), element zamykający otwór w ścianie budynku, ściance mebli, karoserii pojazdu wraz z konstrukcją niezbędną do umocowania tego elementu (Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 160. ISBN 83-85001-89-1). Element ruchomy drzwi to skrzydło, a nieruchome obramowanie otworu to ościeżnica. Takie rozróżnienie potwierdza również to, że w przepisach rozporządzenia ws. warunków technicznych pojawia się zarówno pojęcie "skrzydła drzwi" (§ 62 ust. 1, § 71 ust. 3, § 240 ust. 1 i 2, § 242 ust. 4, § 293 ust. 4 oraz § 295), jak i ościeżnicy (§ 9 ust. 1 i 2, § 57, § 62 ust. 1, § 75 ust.
1 i 2, § 79 ust. 1, § 239 ust. 1 i 5). Brak legalnej definicji drzwi nie pozwala na postawienie organowi zarzutu naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnym określeniu w uzasadnieniu decyzji zakresu nakazanego demontażu drzwi ograniczonego do samego skrzydła tych drzwi z pominięciem ich ościeżnicy. Jednak wskazana wyżej rozbieżność w podanych rozmiarach drzwi mających ulec demontażowi oraz tych samych drzwi na szkicu z kontroli z 20 września 2022 r. powoduje, że okoliczność tę należy uznać za niewyjaśnioną w wystarczający sposób. Tę wątpliwość pogłębiają formułowane przez skarżącą zarzuty i wnioski dotyczące potrzeby uzupełnienia zaskarżonej decyzji o nakaz demontażu również ościeżnicy, w celu zapewnienia skuteczności tego nakazu.
Zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji wywołuje jednak również wątpliwości co do zasadności ograniczenia nakazu demontażu do samego skrzydła tych drzwi (o ile taka byłaby ostatecznie intencja organu po wyjaśnieniu wskazanych wyżej rozbieżności). Należy zauważyć, że ta kwestia nie była ani przedmiotem oceny prawnej, ani rozstrzygnięcia, ani też wskazań co do dalszego postępowania w wyroku WSA w Kielcach z 4 lipca 2023 r. IISA/Ke 322/23, w związku z czym nie jest objęta związaniem, o jakim mowa w art. 153 p.p.s.a. Dlatego można wyrazić pogląd, że w celu zapewnienia realnego wykonania dyspozycji normy prawnej, którą wiążąco wywiedziono w wyroku WSA w Kielcach z 4 lipca 2023 r. z treści § 291 rozp. ws. warunków technicznych, tj. w celu zapewnienia, aby sporne drzwi nie stwarzały niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania, należy rozważyć objęcie nakazem demontażu nie tylko skrzydła tych drzwi, ale również ich ościeżnicy. Podstawą do tego może być art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który przewiduje między innymi nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Skoro stanem zgodnym z prawem jest, aby budynek i urządzenia z nim związane były projektowane i wykonane w sposób niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania (§ 291 rozp. ws. warunków technicznych), to należy stwierdzić, że pełne i realne doprowadzenie do takiego stanu wymaga demontażu całych spornych drzwi, tj. skrzydła drzwiowego wraz z ościeżnicą. Wnioskowane w skardze M. S. doprowadzenie ściany – po demontażu drzwi - do stanu pierwotnego znajduje uzasadnienie w mogącym mieć analogiczne zastosowanie wymogu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, (o czym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego), skoro ten pierwotny stan był zgodny z prawem.
Uwzględniając powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Rozpoznając sprawę ponownie PINB w Skarżysku-Kamiennej wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. W szczególności organ ten uwzględni określony w niniejszym wyroku zakres związania poglądami i wskazaniami wyrażonymi w wyroku WSA w Kielcach z 4 lipca 2023 r. II SA/Ke 322/23 oraz zaprezentowaną powyżej ocenę prawną dotyczącą wymogu objęcia rozstrzygnięciem nie tylko skrzydła spornych drzwi, ale również ich ościeżnicy. Organ rozważy również, czy wykonany w toku postępowania przez C. S. drewniany podest został zaprojektowany i wykonany w sposób niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania. Będzie też pamiętał o jednoznacznym i precyzyjnym sformułowaniu rozstrzygnięcia obejmując nim oraz o jego zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu.