II SA/Ke 390/21
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na decyzję Wojewody, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o przeznaczeniu samochodu ciężarowego na cele obrony kraju w razie ogłoszenia mobilizacji i wojny.
Skarżący R. H. kwestionował decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o przeznaczeniu jego samochodu ciężarowego do używania na rzecz batalionu zapasowego w razie ogłoszenia mobilizacji i wojny. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak uzasadnienia potrzeby, niewłaściwe zastosowanie przepisów oraz brak równomiernego obciążenia. Sąd uznał skargę za niezasadną, podkreślając, że decyzja o przeznaczeniu pojazdu na cele obronności państwa jest podejmowana w czasie pokoju, ale realizowana w czasie wojny, a wyjątek od zasady równomiernego obciążenia dotyczy potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę R. H. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o przeznaczeniu samochodu ciężarowego skarżącego do używania na rzecz 6 batalionu zapasowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 10 § 1, 81, 107 § 3) oraz ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP (art. 210 ust. 1, art. 208 ust. 1). Kwestionował niezbędność pojazdu dla batalionu, brak formalny wniosku, zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak uwzględnienia zasady równomiernego obciążenia. Sąd, powołując się na przepisy Konstytucji RP dotyczące obowiązku obrony oraz przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony i rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych, uznał skargę za niezasadną. Podkreślono, że decyzja wydawana jest w czasie pokoju, ale dotyczy potrzeb w czasie wojny, a Wojskowy Komendant Uzupełnień jest organem właściwym do określania tych potrzeb. Sąd stwierdził, że wyjątek od zasady równomiernego obciążenia (§ 11 ust. 3 rozporządzenia) dotyczy potrzeb etatowych Sił Zbrojnych, co miało miejsce w tej sprawie. Sąd uznał również, że skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu, a uzasadnienie decyzji było zgodne z wymogami prawa. Skarżący zachowuje pełne prawo do korzystania i zbywania pojazdu w czasie pokoju.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja jest zgodna z prawem. Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP pozwalają na wydawanie takich decyzji w czasie pokoju, które stanowią element przygotowania obrony Państwa i podlegają wykonaniu w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że decyzja wydawana w czasie pokoju ma charakter przygotowawczy i jest realizowana w określonych sytuacjach kryzysowych. Wskazał, że przepisy nie nakładają na organ obowiązku szczegółowego uzasadniania potrzeb wojska, gdyż to Wojskowy Komendant Uzupełnień jest właściwy do określania tych potrzeb.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (24)
Główne
u.p.o. RP art. 208 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.o. RP art. 210 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.o. RP art. 210 § ust. 4
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
rozp. świadczenia rzeczowe art. 11 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju
Zasada równomiernego obciążenia nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.
rozp. świadczenia rzeczowe art. 11 § ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju
Wyjątek od zasady równomiernego obciążenia dla potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.
ustawa COVID-19 art. 215zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.o. RP art. 202 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.o. RP art. 215 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.o. RP art. 217 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.o. RP art. 219 § ust. 1-3
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.o. RP art. 14 § ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.i.n. art. 5 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
Konstytucja RP art. 82
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 85 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Niezbędność samochodu dla 6 batalionu zapasowego na czas nieoznaczony. Braki formalne i merytoryczne wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Zaniechanie podjęcia przez Wojewodę działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Bezpodstawne przyjęcie, że samochód jest niezbędny dla batalionu. Niezawiadomienie skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego i braku możliwości zapoznania się z aktami. Niewłaściwe zastosowanie art. 210 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Nałożenie świadczeń rzeczowych na osobę fizyczną z naruszeniem art. 208 ust. 1 ustawy i § 11 ust. 2 rozporządzenia. Brak uzasadnienia w decyzji kwestii równomiernego obciążenia.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja wydawana w czasie pokoju, stanowiąca element przygotowania obrony Państwa, podlegać będzie wykonaniu dopiero w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Nie sposób zatem oczekiwać od Prezydenta, aby posiadał on szczegółowe informacje na temat potrzeb poszczególnych jednostek wojskowych co do ilości i rodzaju środków transportowych i aby zgłaszane w tym zakresie zapotrzebowanie przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień mógł weryfikować pod kątem jego celowości. Wyjątek od zasady równomiernego obciążenia (§ 11 ust. 3 rozporządzenia) dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. Skarżący zachowuje pełne prawo do korzystania i zbywania pojazdu, którego dotyczy decyzja. Jedynie w czasie wojny i mobilizacji dojdzie do ograniczenia tych uprawnień.
Skład orzekający
Renata Detka
przewodniczący
Magdalena Chraniuk-Stępniak
sprawozdawca
Dorota Pędziwilk-Moskal
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rzeczowych na rzecz obrony kraju, w szczególności w zakresie potrzeb etatowych Sił Zbrojnych i zasady równomiernego obciążenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przeznaczenia pojazdu na cele obronności państwa w czasie pokoju, z perspektywą użycia w czasie wojny. Ograniczenia w dostępie do informacji niejawnych wpływają na zakres uzasadnienia decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego, choć rzadko poruszanego w mediach, obowiązku obywatelskiego związanego z obronnością państwa. Pokazuje, jak prawo administracyjne reguluje kwestie związane z bezpieczeństwem narodowym.
“Czy Twój samochód może zostać przeznaczony na cele obrony kraju? Wyrok WSA w Kielcach.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Ke 390/21 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2021-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 6940/21 - Wyrok NSA z 2023-02-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 827
art. 208, art. 210 , art. 217 ust. 2
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Wojewody Ś. z dnia ... znak: ... w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Ke 390/21
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 1[..] przeznaczającą do wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony, będący w posiadaniu A. B. samochód ciężarowy skrzyniowy [...] [...] poprzez oddanie go w używanie na rzecz 6 batalionu zapasowego, przez okres "do chwili ustania potrzeby użytkowania" w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Wojskowy Komendant Uzupełnień wystąpił do Prezydenta Miasta z wnioskiem z dnia 23 lipca 2020 r., Nr 102/20 o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Na podstawie tego wniosku organ I instancji pismem z dnia 5 sierpnia 2020 r. powiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony i jednocześnie poinformował o prawie do przedstawienia dowodów i materiałów, złożenia wyjaśnień oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
W określonym w zawiadomieniu terminie 14 dni żadne dodatkowe dowody i wyjaśnienia przez strony nie zostały przedstawione.
Przytaczając treść art. 208, art. 210 oraz art. 215 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1541 ze zm.) zwanej dalej ustawą, jak również przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. Nr 181, poz. 1872 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem, wskazał, że wniosek złożony przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Sandomierzu jest zgodny z wzorem określonym w załączniku nr 1 rozporządzenia, natomiast decyzja wydana przez Prezydenta jest zgodna ze wzorem określonym w załączniku nr 2 rozporządzenia.
W ocenie organu II instancji Prezydent właściwie powołał podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz poprawnie określił czas w jakim świadczenie ma być wykonane (pokoju czy w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny). Dodatkowo w uzasadnieniu odniósł się do art. 208 ust. 4 ustawy, gdzie wymieniono enumeratywnie przedmioty, które nie mogą stanowić przedmiotu świadczeń rzeczowych. Przedmiot, na który nałożono świadczenie rzeczowe, a stanowiący własność skarżącego żadnego z tych warunków nie spełnia więc nie podlega wyłączeniu.
Wojewoda zwrócił uwagę, że jakkolwiek przy wydawaniu decyzji organ I instancji miał na względzie równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających swoją siedzibę na obszarze gminy (§ 11 ust. 2 rozporządzenia), to zgodnie z § 11 ust. 3 rozporządzenia wymóg ten nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych, a o takowych stanowił wniosek Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień.
Podkreślił, że skarżący w całym procesie postępowania z własnej woli nie brał czynnego udziału w tym postępowaniu. Po zawiadomieniu przez organ pierwszej instancji o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz po pozytywnym rozpatrzeniu prośby skarżącego w sprawie przedłużenia terminu o dodatkowe 30 dni strona nie przedstawiła żadnych informacji oraz wyjaśnień, że zachodzą jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające nałożenie tego obowiązku.
Wobec podnoszonych w odwołaniu przez stronę argumentów, że środek transportu jest niezbędny i konieczny do celów związanych z aktualnie prowadzoną działalnością gospodarczą organ II instancji podał, że strona nie przedstawiła okoliczności, które mogłyby być uznane za uzasadnione. Wskazany we wniosku Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień czas 32 godzin, według organu II instancji jest czasem wystarczającym dla świadczeniodawcy wykonującego usługi transportowe, aby dokonać lokalizacji, powiadomienia i ściągnięcia przedmiotu świadczeń w miejsce określone decyzją.
Ponadto zaznaczył, że działalność gospodarcza strony w czasie pokoju nie zostanie w żaden sposób naruszona bądź ograniczona, gdyż przedmiot świadczeń należy dostarczyć w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Art. 214 ustawy wskazuje, że za używanie przedmiotu świadczenia rzeczowego przysługuje posiadaczowi ryczałt w wysokości odpowiadającej szkodzie poniesionej wskutek jego dostarczenia oraz stawce jego amortyzacji.
W skardze na powyższą decyzję Wojewody, skierowanej do tut. Sądu, A. B. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej przez niewłaściwe jego zastosowanie w wyniku bezpodstawnego przyjęcia przez organ, że:
samochód ciężarowy skrzyniowy [...], jest niezbędny (ewentualnie potrzebny) dla 6 batalionu zapasowego na czas nieoznaczony (" do chwili ustania potrzeby użytkowania") w celu użycia go "do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny", w sytuacji gdy w/w samochód nie jest niezbędny (ani potrzebny) dla 6 batalionu zapasowego na czas nieoznaczony ("do chwili ustania potrzeby użytkowania") w celu "wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny",
wniosek Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Sandomierzu z dnia 23 lipca 2020 roku o przeznaczenie do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, spełniał wszystkie wymogi formalne i merytoryczne do wydania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy w/w wniosek zawierał braki formalne i merytoryczne,
2. art. 7 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia przez Wojewodę wszelkich możliwych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz jej załatwienia pomimo istnienia takiego prawnego obowiązku po jego stronie;
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie w oparciu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy (a w zasadzie jego brak), że:
opisany samochód jest niezbędny (ewentualnie potrzebny) dla 6 batalionu zapasowego w na czas nieoznaczony,
4. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego, że:
opisany samochód jest niezbędny (ewentualnie potrzebny) dla 6 batalionu zapasowego w na czas nieoznaczony,
5. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. przez niezawiadomienie skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego i niepowiadomienie skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się i zgłoszenia
ewentualnych dodatkowych wniosków dowodowych,
6. art. 208 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, poprzez nałożenie na osobę fizyczną świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, gdy z przepisów tych wynika, że osoby fizyczne są ostatnią kategorią osób zobowiązanych do takich świadczeń,
7. art. 107 § 3 k.p.a. przez brak uzasadnienia w decyzji organu kwestii nałożenia świadczenia rzeczowego na skarżącego, w sytuacji gdy organ wydający decyzję powinien mieć na względzie równomierne obciążenie obowiązkiem świadczenia wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze danej gminy, a z uzasadnienia decyzji nie wynika, by przesłanka ta została uwzględniona.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, wobec spełnienia warunków wynikających z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W rozpoznawanej sprawie, przedmiot sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia dotyczącego zgodności z prawem działań organu w przedmiocie przeznaczenia samochodu ciężarowego skrzyniowego [...], ładowność 3,2 tony, rok produkcji 2003, będącego w posiadaniu skarżącego, na rzecz obrony kraju, tj. do oddania pojazdu w używanie na rzecz 6 batalionu zapasowego, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Rozważania prawne w niniejszej sprawie wymagają na wstępie przywołania przepisów Konstytucji RP statuujących obowiązki obywateli polskich, a mianowicie art. 82, zgodnie z którym obowiązkiem obywatela polskiego jest wierność Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wspólne, art. 84 nakazującego ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie i wreszcie art. 85 ust. 1, który stanowi, że obowiązkiem obywatela polskiego jest obrona Ojczyzny. Art. 85 ust. 2 Konstytucji RP odsyła do ustawy mającej określić zakres obowiązku służby wojskowej.
Nadto wskazać należy, że Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 10 grudnia 2013r. sygn. akt II OSK 1654/12 (Internetowa Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dostępna pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.), dotyczące interpretacji przepisów art. 208 i art. 210 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. Mianowicie, przepisy art. 208 i art. 210 ustawy, stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji znajdują się w rozdziale 2 działu VII ustawy, zatytułowanym "Świadczenia rzeczowe w czasie pokoju". Tytuł ten należy rozumieć jako odnoszący się do zespołu czynności organizacyjno – prawnych organów administracji, podejmowanych w czasie pokoju w zakresie zabezpieczenia świadczeń rzeczowych, które mogą być wykorzystywane w określonych przypadkach, także w czasie wojny. Art. 210 ust. 1 ustawy stanowi zatem, że wójt lub burmistrz (prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 202 ust. 1.
Zatem mamy do czynienia z upoważnieniem do wydania decyzji w czasie pokoju, która stanowiąc element przygotowania obrony Państwa (art. 208 ust. 1 ustawy) podlegać będzie wykonaniu dopiero w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Rozdział 3 działu VII ustawy zatytułowany "Świadczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny" zawiera natomiast regulacje dotyczące działań organizacyjno – prawnych właściwych organów w czasie wojny i mobilizacji, obejmujących zarówno wykonywanie wcześniej wydanych decyzji administracyjnych (np. na podstawie art. 210 ustawy), jak i wydawanie decyzji na podstawie art. 219 ust. 1 – 3 ustawy (opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności).
Kwestię świadczeń rzeczowych wykonywanych w czasie wojny reguluje zaś przepis art. 217 ust. 2 ustawy, w myśl którego przedmioty świadczeń rzeczowych podlegają zwrotowi po ustaniu potrzeby ich używania. W sposób oczywisty nieracjonalne i niemożliwe byłoby ustalanie długości okresu korzystania przez Siły Zbrojne z przedmiotów świadczeń rzeczowych (np. środków transportu) w czasie wojny. Okres ten musi wiązać się z bieżącą sytuacją w zakresie bezpieczeństwa Państwa i nie może podlegać innym ograniczeniom niż te, związane z wymogami obrony Ojczyzny (art. 85 ust. 1 Konstytucji RP).
Przepisami prawa stanowiącymi podstawę prawną kwestionowanej decyzji są: art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 ustawy. Zgodnie z art. 208 ust. 1 na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. W myśl zaś art. 210 ust. 1 ustawy, wójt lub burmistrz (prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 202 ust. 1. Według art. 210 ust. 4 ustawy, w decyzji, o której mowa w ust. 1, można zobowiązać posiadaczy nieruchomości lub rzeczy ruchomych do wykonania tych świadczeń bez odrębnego wezwania.
W tym miejscu przywołania wymagają również przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, wydane na podstawie art. 215 ust. 1 ustawy.
Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia decyzję wydaje wójt, burmistrz (prezydent miasta) właściwy według siedziby posiadacza, albo jego miejsca zameldowania na pobyt stały, lub miejsca pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące.
Z przytoczonych przepisów wynika, że Prezydent Miasta był organem uprawnionym do wydania, na wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień, decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek wykonania świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegającego na dostarczeniu w określonym terminie do wskazanej jednostki wojskowej wymienionego w decyzji samochodu i oddania go w używanie.
Natomiast w myśl § 11 ust. 1 rozporządzenia decyzja może dotyczyć poszczególnych przedmiotów świadczeń albo ich rodzajów.
Przepis § 11 ust. 2 rozporządzenia ustanawia zasadę, zgodnie z którą wójt lub burmistrz (prezydent miasta) powinien mieć na względzie, w miarę możliwości, równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy. Jednakże już w ust. 3 tego paragrafu przewidziano wyjątek od powyższej zasady, stanowiąc, że przepis ust.2 nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia koniecznych dla sprawy wyjaśnień, jak również przez bezpodstawne przyjęcie: w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, oraz na podstawie oceny tego materiału, że opisany samochód skarżącego jest niezbędny (ewentualnie potrzebny) dla 6 batalionu zapasowego na czas nieoznaczony, należy podnieść, co następuje.
Przede wszystkim Sąd zwraca uwagę, że żaden z przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ani z przepisów rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju nie nakłada na organ orzekający szczególnego obowiązku uzasadnienia, dlaczego konkretna rzecz ruchoma została objęta obowiązkiem świadczenia rzeczowego.
Podkreślić przy tym należy, że organ (Prezydent Miasta), nie może posiadać dostatecznej wiedzy na temat potrzeb służących celom przygotowania obrony Państwa. Organem takim jest Wojskowy Komendant Uzupełnień, który pełni rolę organu wykonawczego Ministra Obrony Narodowej. To we właściwości Wojskowego Komendanta Uzupełnień pozostaje planowanie i organizowanie mobilizacyjnego uzupełniania jednostek wojskowych środkami transportowymi i maszynami pobieranymi z gospodarki narodowej (art. 14 ust. 1 i 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej).
Nie sposób zatem oczekiwać od Prezydenta, aby posiadał on szczegółowe informacje na temat potrzeb poszczególnych jednostek wojskowych co do ilości i rodzaju środków transportowych i aby zgłaszane w tym zakresie zapotrzebowanie przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień mógł weryfikować pod kątem jego celowości.
Dodać należy, że jawność informacji dotyczących obronności Państwa podlega z oczywistych powodów daleko idącym ograniczeniom (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 742 ze zm.), co dodatkowo wyklucza szczegółowe przedstawienie w uzasadnieniu uznaniowej decyzji wydanej na podstawie art. 210 ust. 1 ustawy zasad uzupełniania potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.
W analizowanej sprawie organ I instancji rozpatrując wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia 23 lipca 2020r. o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, prawidłowo zweryfikował podstawę prawną żądania oraz jego zakres, należycie ustalił swoją właściwość miejscową. Podkreślić należy, że okolicznością bezsporną jest, że przedmiot świadczenia rzeczowego jest własnością A. B. i jest przez niego wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu, podanie we wniosku, że samochód ciężarowy skrzyniowy [...] Atego o ładowności 3,2 tony przewidziany jest do oddania w używanie na rzecz 6 batalionu zapasowego, jest wskazaniem wystarczającym dla organu orzekającego, który w tej mierze opiera się na wiedzy właściwego Wojskowego Komendanta Uzupełnień, organu powołanego do zapewnienia potrzeb sił zbrojnych na wypadek ogłoszonej mobilizacji lub wojny.
W badanej sprawie wniosek został sporządzony według wzoru i zawiera wszystkie wymagane elementy. Dotyczy on pojazdu należącego do skarżącego. W ocenie Sądu, tak sformułowany wniosek stanowił wystarczającą podstawę do jego rozpatrzenia i nie wymagał uzupełnienia.
Tym samym, zarzuty określone w punktach 2, 3, 4 skargi należy uznać jako niezasadne.
Zdaniem Sądu – wbrew zarzutowi 7 skargi – uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący wywiódł, że z uzasadnienia decyzji nie wynika, jakoby organ miał na względzie i rozważał przesłankę równomiernego obciążenia obowiązkiem świadczenia wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze danej gminy.
Argumentacja ta jest chybiona albowiem jak wynika z wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień inicjującego postępowanie w sprawie, przedmiot zaskarżonej decyzji (określony środek transportu) przeznaczony jest na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. Natomiast zgodnie z cytowanym § 11 ust. 3 rozporządzenia w takim przypadku organy administracji zwolnione były z obowiązku dbania o równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy.
Regulacja ta znajduje uzasadnienie w przywołanych na wstępie niniejszych rozważań zasadach konstytucyjnych dotyczących obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro bowiem chodzi o przeznaczenie np. środków transportu na skonkretyzowane potrzeby etatowe Sił Zbrojnych, to niezbędne dla skutecznego przygotowania obrony Państwa jest wskazanie takich pojazdów, które konkretnie odpowiadają tym potrzebom, znanym Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień. Nieefektywnym byłoby w tej sytuacji, z punktu widzenia obronności Państwa, poszukiwanie innych posiadaczy podobnych pojazdów.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut 5 skargi, w którym strona podnosi uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. przez niezawiadomienie jej o zakończeniu postępowania dowodowego i niepowiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się i zgłoszenia ewentualnych dodatkowych wniosków dowodowych. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy zadośćuczyniły przepisom postępowania gwarantującym stronie czynny udział w sprawie. I tak organ I instancji pismem z dnia 5 sierpnia 2020 r. (data odbioru – 6 sierpnia 2021 r.) powiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony i jednocześnie poinformował o prawie do czynnego udziału w sprawie, złożenia wyjaśnień oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
W określonym w zawiadomieniu terminie 14 dni żadne dodatkowe dowody i wyjaśnienia przez stronę nie zostały przedstawione.
Nadto organ przychylił się do wniosku strony o przedłużenie terminu do złożenia wyjaśnień, zgłoszenia wniosków dowodowych oraz wglądu w akta sprawy z uwagi na stan epidemii oraz konieczność sprawowania opieki przez skarżącego nad chorą żoną (k. 6 i 8 akt administracyjnych).
Również Wojewoda zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2020r. (doręczonym w dniu 26 listopada 2020r.) poinformował A. B. o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz jego prawach w zakresie gwarancji czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości zgłaszania dodatkowych informacji. Natomiast zawiadomieniem z dnia 7 grudnia 2020r. (doręczonym w dniu 14 grudnia 2020r.) organ odwoławczy poinformował stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.
W przekonaniu Sądu na gruncie kontrolowanej sprawy nie doszło także do naruszenia art. 210 ust 1 oraz art. 208 ustawy. W kontekście uchybienia art. 210 ust 1 skarżący wskazał na niewłaściwe jego zastosowanie w wyniku bezpodstawnego przyjęcia przez organ, że będący jego własnością samochód jest niezbędny (potrzebny) dla 6 batalionu zapasowego. Jak wynika z wcześniejszych rozważań, Sąd nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego zmierzających do podważenia prawidłowości toczącego się względem strony postępowania, w tym konieczności prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Tym samym wobec bezspornej okoliczności posiadania przez stronę opisanego we wniosku samochodu oraz wynikającymi ze specyfiki przedmiotowego postępowania uregulowaniami prawnymi ograniczającymi jawność informacji związanych z obronnością Państwa, organy prawidłowo zastosowały art. 210 ust 1 ustawy. Powyższy wniosek prowadzi do uznania zarzutu 1 skargi niezasadnym. Należy nadto zwrócić uwagę, że skarżący podnosząc naruszenie art. 210 ust 1 ustawy wskazał na nieprawidłowe przyjęcie, że wniosek inicjujący postępowanie spełnia wymogi formalne i merytoryczne. Pomimo takiego stwierdzenia skarżący nie sprecyzował w czym owe braki wniosku urealniają się. Dokonując natomiast kontroli zaskarżonej decyzji w kontekście oceny przez organ kompletności wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień, Sąd nie dostrzega błędów w przyjęciu jego zgodności z załącznikiem nr 1 rozporządzenia oraz zupełności informacji w nim zawartych dla wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.
Jeżeli natomiast intencją strony było wykazanie również i w tym kontekście braku uzasadnienia rzeczywistych potrzeb (niezbędności pojazdu) dla 6 batalionu zapasowego, to – odmawiając uwzględnienia tak uzasadnionego zarzutu – należy odwołać się do przedstawionej powyżej argumentacji w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Nie doszło również do naruszenia art. 208 ust 1 ustawy (zarzut 6 skargi). Skarżący podnosząc uchybienie temu przepisowi wskazał, że osoby fizyczne są ostatnią kategorią osób zobowiązanych do określonych świadczeń. Odnosząc się do powyższego należy podać, że z treści omawianego przepisu wynika, że na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. Przepis ten zawiera zatem katalog podmiotów zobowiązanych do określonych świadczeń, jednakże kolejność ich wyliczenia nie świadczy o pierwszeństwie danych podmiotów przed innymi. Każdy z nich jest jednakowo (niezależnie od innych i w równym stopniu) zobowiązany do określonego świadczenia.
Końcowo podkreślić należy, że zaskarżona decyzja nie łączy się z jakimkolwiek naruszeniem sfery uprawnień właścicielskich skarżącego w czasie pokoju. Skarżący zachowuje pełne prawo do korzystania i zbywania pojazdu, którego dotyczy decyzja. Jedynie w czasie wojny i mobilizacji dojdzie do ograniczenia tych uprawnień, co usprawiedliwiają jednakże nie tylko przepisy ustawy, ale również powołane na wstępie normy konstytucyjne.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi oraz nie dostrzegając z urzędu naruszeń prawa spowodowanych zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę