II SA/KE 351/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Kielcach uchylił decyzję Inspektora Sanitarnego nakładającą opłatę za nadzór sanitarny, uznając, że organ nie wykazał poniesienia ponadstandardowych kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu opłaty za zapobiegawczy nadzór sanitarny przy analizie projektu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Sąd uznał, że organ nie wykazał poniesienia ponadstandardowych kosztów związanych z czynnością uzgodnienia, które mogłyby uzasadniać obciążenie strony opłatą zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Sąd podkreślił, że opłata nie może obejmować podstawowych czynności urzędowych.
Sprawa dotyczyła skargi P. W. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach, która utrzymała w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kielcach nakładającą opłatę za czynności związane z analizą projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym błędną interpretację art. 36 ust. 1 i 2 u.p.i.s. oraz zastosowanie przepisów wewnętrznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że choć czynność uzgodnienia projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego mieści się w zakresie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, to organ nie wykazał poniesienia ponadstandardowych kosztów, które mogłyby stanowić podstawę do naliczenia opłaty. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym opłacie podlegają tylko wyjątkowe czynności, a czas poświęcony na przygotowanie i wydanie decyzji nie może być podstawą do jej naliczenia. Sąd uznał, że uzasadnienia organów dotyczące poniesionych kosztów były zbyt lakoniczne i nie wykazały, jakie konkretnie ponadstandardowe wydatki zostały poniesione. Sąd odrzucił zarzut skarżącej dotyczący konieczności stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych dla nałożenia opłaty w przypadku nadzoru zapobiegawczego. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji i zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w przypadku wykazania poniesienia ponadstandardowych kosztów, które nie są związane z podstawowymi czynnościami urzędowymi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynność uzgodnienia projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego mieści się w zakresie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, jednakże opłata może być naliczona tylko za czynności wykraczające poza standardowe procedury i generujące dodatkowe koszty, których organ musi szczegółowo wykazać.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
Ppsa art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.i.s. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Pomocnicze
u.p.i.s. art. 36 § 2
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
u.p.i.s. art. 3 § 1a
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
u.p.z.p. art. 53 § 4 pkt 2a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 60 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 64 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 54 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.p.a. art. 106
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykazał poniesienia ponadstandardowych kosztów związanych z czynnością uzgodnienia projektu decyzji. Czas poświęcony na przygotowanie, napisanie i wydanie postanowienia nie może być podstawą do naliczenia opłaty.
Odrzucone argumenty
Opłata sanitarna może być naliczona niezależnie od stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych w przypadku nadzoru zapobiegawczego. Uzgadnianie warunków zabudowy i lokalizacji inwestycji celu publicznego pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych mieści się w zakresie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego.
Godne uwagi sformułowania
nie każda czynność podejmowana przez organy nadzoru sanitarnego w ramach prowadzonego postepowania administracyjnego powoduje powstanie kosztów, do których uiszczenia zobowiązana może być stroną postepowania. Opłacie takiej podlegać powinny tylko tego typu czynności, które powstały wyjątkowo. Gmina w celu uzyskania stosownego uzgodnienia dostarczyła wszystkie wymagane przez organ nadzoru sanitarnego dokumenty, w tym ekspertyzę. W celu załatwienia żądania Gminy organ nie przeprowadzał żadnych czynności dowodowych, w tym będących źródłem kosztów, tj. takich jak zlecenie i wykonanie ekspertyzy, zlecenie i wykonanie badań laboratoryjnych, kontrola obiektu, czy przejazd pracownika na miejsce inwestycji celem dokonania wizji lokalnej budynku.
Skład orzekający
Agnieszka Banach
przewodniczący
Jacek Kuza
sprawozdawca
Renata Detka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie opłat za czynności nadzoru sanitarnego, wykazanie poniesienia kosztów przez organ, interpretacja art. 36 ust. 1 i 2 u.p.i.s."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naliczania opłat za czynności nadzoru sanitarnego w kontekście uzgodnień planistycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowego w relacjach między przedsiębiorcami a organami administracji, pokazując, że organy muszą udowodnić poniesienie konkretnych kosztów, aby móc naliczyć opłaty.
“Czy inspekcja sanitarna może żądać opłaty za 'nadzór'? Sąd wyjaśnia, kiedy organ musi udowodnić poniesione koszty.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 351/24 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2024-10-23 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-06-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Agnieszka Banach /przewodniczący/ Jacek Kuza /sprawozdawca/ Renata Detka Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Hasła tematyczne Inspekcja sanitarna Sygn. powiązane II GSK 303/25 - Wyrok NSA z 2025-09-03 Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 338 art. 36 ust. 1, art. 3 Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 30 kwietnia 2024 r. [...] w przedmiocie opłaty za sprawowanie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach na rzecz P. W. kwotę [...](pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z 30 kwietnia 2024 r., [...], Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Kielcach (ŚPWIS) po rozpatrzeniu odwołania P. W., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kielcach (PPIS) z 20 lutego 2024 r. nakładającą na P. W. opłatę w wysokości kosztów związanych ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego w kwocie [...]zł za czynności związane z dokonaniem analizy pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, zakończonego wydaniem postanowienia z 29 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Na wniosek Wojewody Świętokrzyskiego z 14 grudnia 2023 r. PPIS w Kielcach stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 2a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), postanowieniem z 29 grudnia 2023 r., uzgodnił pozytywnie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projekt decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego na terenie zamkniętym dla inwestycji polegającej na budowie i przebudowie infrastruktury kolejowej (wraz z niezbędnymi rozbiórkami). Następnie pismem z 23 stycznia 2024 r. zawiadomił inwestora - P. W. o zamiarze wydania decyzji wymierzającej opłatę za analizę dokumentacji tego przedsięwzięcia. Od opisanej na wstępie decyzji PPIS z 20 lutego 2024 r. odwołała się P. W.. Organ II instancji utrzymując w mocy powyższą decyzję wskazał, że uzgodnienie zostało dokonane w oparciu o art. 53 ust. 4 pkt 2a u.p.z.p. w trybie art. 106 k.p.a. Przywołał brzmienie art. 3 pkt 1a, 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 416), dalej jako u.p.i.s., przepisy wydanego na podstawie art. 36 ust. 4 tej ustawy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz zarządzenie nr 42/2021 Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Sandomierzu z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez pracowników Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Sandomierzu. Wyjaśnił, że ustawodawca w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. określając czynności, za jakie pobierane są opłaty, posłużył się pojęciem: "inne czynności". Nie jest więc możliwe sprecyzowanie na gruncie ustawy wszystkich czynności wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Ustalając opłatę za czynności zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy kierować się właściwością organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w tym zakresie, do których należy uzgadnianie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych (art. 3 pkt 1a u.p.i.s.). Pojęcie "lokalizacji inwestycji celu publicznego" jest szczególnym przypadkiem warunków zabudowy, jednakże jeśli chodzi o tryb postępowania organów PIS, to dla warunków zabudowy mają zastosowanie takie same przepisy, jak dla lokalizacji inwestycji celu publicznego (vide art. 60 ust. 1 u.p.z.p.). Zgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego, organ I instancji ustalając opłatę uwzględnił koszty bezpośrednie i pośrednie związane z wykonanymi czynnościami urzędowymi prowadzącymi do uzgodnienia decyzji, stosownie do regulacji powołanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. Opłata odzwierciedla wydatki poniesione przez organ w związku z dokonaną czynnością urzędową (uzgodnienie decyzji w sprawach ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego) i mieści się w pojęciu kosztów postępowania. Zajmując powyższe stanowisko organ przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle kosztów innych czynności wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego w którym wskazano, że w tym zakresie mogą mieścić się koszty postępowania administracyjnego, rozumiane jako wydatki poniesione przez organy, związane z wydaniem postanowienia lub decyzji administracyjnej (vide: wyroki NSA z 4 kwietnia 2008 r., II OSK 366/07 oraz z 18 stycznia 2017 r., II OSK 1071/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl) o czym świadczyć może sposób ich kalkulowania i to, że są pobierane z dołu (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 27-75). Podsumowując, zdaniem organu, opłata została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami, organ I instancji szczegółowo przedstawił koszty jednostkowe i sposób ich oszacowania, co oznacza prawidłowość tej opłaty. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, P. W. powyższemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1. art. 36 ust. 1 u.p.i.s. poprzez jego nieprawidłową interpretację i wydanie decyzji I i II instancji sprzecznej z jego brzmieniem; 2. art. 36 ust. 2 u.p.i.s. poprzez jego pominięcie, a tym samym wydanie decyzji na nieprawidłowych podstawach; 3. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2010 r. nr 36 poz. 203) poprzez jego zastosowanie, choć nie było do tego podstaw w związku z niedopuszczalnym zastosowaniem art. 36 ust 1 u.p.i.s. oraz wadliwą wykładnią art. 36 ust 2 u.p.i.s.; 4. art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji najprawdopodobniej na podstawie przepisów wewnętrznych, a nie przepisów powszechnie obowiązujących, gdyż uzasadnienie decyzji dokładnie tego nie wyjaśnia; 5. art. 7 i art. 8 k.p.a. wobec braku uwzględnienia interesu społecznego oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, o czym świadczy przyjęcie wykładni przepisów u.p.i.s. w sposób wybiórczy, zgodnie z regułami niemającymi potwierdzenia w żadnych przepisach; 6. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i przyjęcia, że zaszły przesłanki uzasadniające wydanie decyzji wymierzającej opłatę; 7. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez pominięcie uzasadnienia w części, w której organ II instancji wskazuje, na jakiej podstawie się oparł wydając swoje rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu skargi jej autor, przytaczając treść art. 36 ust. 1 i 2 u.p.i.s. stwierdził, że wyjątek, który został ustanowiony w ust. 2 stanowi o braku obowiązku ponoszenia opłat jeśli wykonane czynności nie wykazały nałożonych wymagań. Tymczasem organ II Instancji zupełnie zignorował treść tego zapisu. Wnoszący skargę nie zgodził się z interpretacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że lokalizacja inwestycji celu publicznego jest szczególnym przypadkiem warunków zabudowy, jednak jeśli chodzi o tryb postępowania organów sanitarnych, to dla warunków zabudowy mają zastosowania takie same przepisy, jak dla lokalizacji inwestycji celu publicznego. Strona skarżąca zaznaczyła, że art. 60 u.p.z.p wskazuje, że przepisy dotyczące decyzji o lokalizacji celu publicznego stosuje się odpowiednio do decyzji o warunkach zabudowy, wynika to wprost z art. 64 u.p.z.p. Ponadto z art. 60 u.p.z.p. nie wynika, że dla warunków zabudowy mają zastosowanie takie przepisy jak dla lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zastosowanie mają tylko te przepisy, które zostały wskazane w ustawie. Oba postępowania mają charakter odrębny i nie powinny być utożsamiane. Skarżąca również zarzuciła, że organ II instancji wskazał jako podstawę swojego rozstrzygnięcia rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jednak nie podał na podstawie jakich dokładnie przepisów tego aktu orzeka. Ponadto z treści zaskarżonej decyzji wynika, że wyliczenie zostało oparte na przepisach wewnętrznych, co jest nieprawidłowe, gdyż tylko przepisy ogólnie dostępne mogą stanowić podstawę aktywności organów w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej Ppsa, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Z tego względu pomimo braku zarzutów skargi kwestionujących wysokość nałożonej opłaty, Sąd skontrolował zaskarżoną decyzję również w tym zakresie. Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia. Przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca opłatę w wysokości kosztów związanych ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego w kwocie [...]zł za czynności związane z dokonaniem analizy pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego na terenie zamkniętym dla inwestycji pn. "Budowa i przebudowa infrastruktury kolejowej (wraz z niezbędnymi rozbiórkami) od km 241,281 do km 242,345 linii kolejowej nr [...] Ł. Kaliska - D., w ramach projektu pn.: "Prace na liniach kolejowych nr [...] na odcinku S. W. - T./Sandomierz/Ocice/Padew" - LOT A (zakres AO)" - inwestycja na działkach nr ewid.: [...], [...], [...], 1023//2, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb 0005 S. Prawobrzeżny, jednostka ewid. 2609011 S. - stanowiących teren zamknięty kolejowy. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowił m.in. art. 36 ust. 1 u.p.i.s., zgodnie z którym za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Dla interpretacji powołanego wyżej przepisu istotne znaczenie ma pojęcie "innych czynności", które nie zostało zdefiniowane w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ani też ustawa ta nie wymienia takich czynności. Słuszne jest stwierdzenie organu, że pojęcie "inne czynności" należy interpretować w powiązaniu z art. 3 u.p.i.s., określającym zakres działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, ale również mając na względzie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Jak stanowi art. 3 u.p.i.s., do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy w szczególności: 1) opiniowanie projektów planów zagospodarowania przestrzennego województwa, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i planów ogólnych gminy; 1a) uzgadnianie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych; 2) uzgadnianie dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących: a) budowy oraz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych, statków morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych, b) nowych materiałów i procesów technologicznych przed ich zastosowaniem w produkcji lub budownictwie; 3) uczestniczenie w dopuszczeniu do użytku obiektów budowlanych, statków morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych oraz środków komunikacji lądowej; 4) inicjowanie przedsięwzięć oraz prac badawczych w dziedzinie zapobiegania negatywnym wpływom czynników i zjawisk fizycznych, chemicznych i biologicznych na zdrowie ludzi. Na tle art. 36 ust. 1 u.p.i.s. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że sformułowanie "inne czynności" dotyczy szeroko rozumianego postępowania kontrolnego, obejmującego czynności pozostające w merytorycznym związku, czyli stanowiące przejaw nadzoru sanitarnego (por. wyroki z 16 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1374/08, z 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 449/08, z 1 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1077/08). Dla zastosowania tego przepisu istotne jest to, czy dane czynności służą celowi kontroli, a więc zmierzają do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w analizowanej sprawie, po dokonanym w trybie art. 106 k.p.a. uzgodnieniu decyzji o lokalizacji celu publicznego dla przedmiotowej inwestycji (postanowienie z 29 grudnia 2023 r.), pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, zaistniały podstawy do zastosowania art. 36 ust. 1 u.p.i.s. W kwestii dopuszczalności zaliczenia określonej działalności do zapobiegawczego nadzoru sanitarnego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 1944/06 uznając, że zaliczenie określonej działalności do zapobiegawczego nadzoru sanitarnego nie jest zależne od tego, czy działalność ta jest wykonywana wyłącznie w ramach samodzielnych uprawnień organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej do załatwienia konkretnej sprawy, czy też jest wykonywana w trybie art. 106 k.p.a. w ramach współdziałania z innym organem, uprawnionym do załatwienia sprawy. Nadto w uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że opłata w świetle art. 36 ust. 1 u.p.i.s. nie jest za samo sprawowanie nadzoru sanitarnego lecz za konkretne "badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane". Wysokość opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania, określonych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wydanym na podstawie zawartego w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. upoważnienia ustawowego. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest jednolite stanowisko, że w zakresie kosztów innych czynności wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, mieszczą się także koszty postępowania administracyjnego rozumiane jako wydatki poniesione przez organy, związane z wydaniem postanowienia lub decyzji. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, przy ocenie kosztów związanych z działalnością organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, o której mowa w art. 3 ust. 1a u.p.i.s. należy mieć na uwadze, że generalnie współdziałanie w procesie wydawania decyzji pomiędzy organami administracji odbywa się w trybie art. 106 k.p.a. i nie skutkuje po stronie zainteresowanych podmiotów obowiązkiem poniesienia kosztów związanych z tym współdziałaniem. Przyjęte w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. rozwiązanie jest więc szczególne z uwagi na konieczność ponoszenia kosztów za badania laboratoryjne oraz inne czynności i jako takie powinno być interpretowane w sposób zawężający, a nie rozszerzający. Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni aprobuje pogląd wyrażony w wyroku NSA z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1360/20, zgodnie z którym "nie każda czynność podejmowana przez organy nadzoru sanitarnego w ramach prowadzonego postepowania administracyjnego powoduje powstanie kosztów, do których uiszczenia zobowiązana może być stroną postepowania. Opłacie takiej podlegać powinny tylko tego typu czynności, które powstały wyjątkowo". W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że opłaty nie mogą obejmować tak podstawowej czynności jak czas poświęcony na samo przygotowanie, napisanie i wydanie decyzji. Uznał bowiem, że "Gmina w celu uzyskania stosownego uzgodnienia dostarczyła wszystkie wymagane przez organ nadzoru sanitarnego dokumenty, w tym ekspertyzę. W celu załatwienia żądania Gminy organ nie przeprowadzał żadnych czynności dowodowych, w tym będących źródłem kosztów, tj. takich jak zlecenie i wykonanie ekspertyzy, zlecenie i wykonanie badań laboratoryjnych, kontrola obiektu, czy przejazd pracownika na miejsce inwestycji celem dokonania wizji lokalnej budynku. W konsekwencji Sąd I instancji zasadnie uchylił decyzje organów obu instancji uznając w tej konkretnej sprawie, że nie wykazano, aby organ poniósł koszty, którymi należałoby obciążyć Gminę". Za taką interpretacją przemawia również treść art. 36 ust. 1 u.p.i.s., który stanowi o badaniach laboratoryjnych i innych czynnościach wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej "w związku" ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Chodzi tu zatem nie o badania laboratoryjne i czynności wykonywane "w ramach" nadzoru, ale tylko takie czynności, które pozostają z zapobiegawczym nadzorem w związku, a więc stanowią pewien element dodatkowy. Z lektury akt wynika, że ustalając koszty przewidzianej w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. opłaty za inne czynności uwzględniono: koszt bezpośredni - czas uzgodnienia projektu decyzji tj. 1h x 56, 84 zł (stawka godzinowa pracownika); koszty pośrednie - średnie wynagrodzenie pracowników administracyjnych i obsługi, koszt usług pocztowych, telekomunikacyjnych, koszt zużytej energii elektrycznej, wody, gazu, koszt zakupu zużycia i konserwacji sprzętu i aparatury laboratoryjnej, koszty transportu - w kwocie 0, 48 zł do każdej złotówki kosztów bezpośrednich tj. łącznie 27,28 zł. Przy wyliczeniu wymienionych kosztów bezpośrednich i pośrednich organ kierował się zarządzeniem Nr 42/2021 Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Sandomierzu z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności podejmowane przez pracowników Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Sandomierzu. Po ich zsumowaniu określono opłatę w wysokości 84 zł. Zgodnie ze stanowiskiem organu, załączona do decyzji kalkulacja wskazuje, że przy ustalaniu wysokości opłaty zostały uwzględnione koszty związane z dokonaniem analizy projektu decyzji o warunkach zabudowy pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Natomiast organ odwoławczy zaznaczył, że przy ustalaniu tej opłaty wzięto pod uwagę koszty bezpośrednie i pośrednie związane z wykonanymi czynnościami urzędowymi prowadzącymi do uzgodnienia decyzji. W ocenie Sądu uzasadnienia organów w zakresie poniesionych kosztów jest zbyt lakoniczne, aby uznać, że doszło do prawidłowego ustalenia opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. Przede wszystkim, mając na względzie podzielane przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko zaprezentowane przez NSA w wyroku II OSK 1360/20 należy stwierdzić, że organ nie wyjaśnił jakie ponadstandardowe koszty poniósł w związku z wydaniem postanowienia w trybie art. 106 k.p.a. Takim kosztem nie może być czas poświęcony na uzgodnienie projektu, gdyż niewątpliwie czynność ta należy do podstawowych w przypadku uzgadniania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś organ nie wykazał, aby w ramach tej czynności przeprowadzał szczególne dowody, czy też podejmował szczególne procedury, analizy i opracowania niezbędne do wydania uzgodnienia. Trzeba również podnieść, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że opłata określona w wymienionym przepisie nie przysługuje za samo sporządzenie i wydanie aktu przez organ (w niniejszej sprawie postanowienia uzgodnieniowego). Wadliwość dotyczy również ustalenia kosztów pośrednich, gdyż w tym przypadku organ jedynie ograniczył się do powtórzenia treści § 4 rozporządzenia z 5 marca 2010 r. Nic zatem nie wyjaśnił, tymczasem jak wynika z przedstawionej kalkulacji przyjętych do naliczenia opłaty składników, organ jedynie analizował projekt decyzji. Nie wiadomo zatem przykładowo, jakiej aparatury i sprzętu laboratoryjnego, czy też transportu do dokonania tej analizy potrzebował. Niewątpliwie uwzględnienie w opłacie kosztów pośrednich wymaga bardziej szczegółowego sprecyzowania niż tylko odwołania się do regulacji zawartej w § 4 cyt. rozporządzenia. Odnosząc się do treści skargi, należy wskazać, że zgodnie z art. 54 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego określa warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy. O konieczności uzgodnienia decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego wprost przesądza art. 53 ust. 4 pkt 2a u.p.z.p. Według tego przepisu decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 (tj. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego), wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem Państwowej Inspekcji Sanitarnej - pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Natomiast w art. 64 ust. 1 u.p.z.p. ustawodawca każe stosować (odpowiednio) przepisy dotyczące decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego do decyzji o warunkach zabudowy, w tym art. 53 ust. 4 pkt 2a u.p.z.p. Zatem skoro uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych z właściwym organem Państwowej Inspekcji Sanitarnej wymaga zarówno decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu jak i decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego to należy uznać, że w obu przypadkach uzgadnianie mieści się w zakresie określonym w art. 3 ust. 1a u.p.i.s., zwłaszcza że uzgodnieniu podlegają warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, które wprost (art. 54 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p.) określa decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie ma więc racji strona skarżąca twierdząc, że postępowania dotyczące wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy, we wskazanym wyżej zakresie mają charakter odrębny. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że nałożenie opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. jest dopuszczalne dopiero po ustaleniu, że doszło do naruszenia wymagań higienicznych i sanitarnych. Wykładnia językowa art. 36 ust. 2 u.p.i.s. wprost prowadzi do wniosku, że odstąpienie od pobrania opłaty sanitarnej odnosi się do sytuacji, w której w wyniku badań nie stwierdzono naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych i dotyczy to wyłącznie czynności wchodzących w zakres bieżącego nadzoru sanitarnego. Kwestia stwierdzenia lub niestwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych w przypadku sprawowania nadzoru zapobiegawczego w zakresie obowiązku pobrania opłaty na podstawie art. 36 ust. 1 u.p.i.s. jest irrelewantna (por. wyrok NSA z 3 lipca 2024 r., II GSK 166/24). Nieuwzględnienie powyższych zarzutów nie mogło jednak prowadzić do oddalenia skargi wobec stwierdzonych przez Sąd naruszeń przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na zaskarżoną decyzję, skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni wskazania zawarte w niniejszym wyroku oraz w przywołanym orzecznictwie, a podjęte rozstrzygnięcie uzasadni w sposób, który czytelnie i jednoznacznie odzwierciedli stanowisko organu w oparciu o mające zastosowanie przepisy prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie II wyroku, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 Ppsa. Na zasądzone koszty w łącznej wysokości [...] zł złożyły się: uiszczony wpis od skargi - [...] zł, opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika wedle stawek przyjętych na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI