II SA/Ke 369/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2024-11-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
park kulturowyuchwałasamorząd gminnyochrona zabytkówterminyproceduraprawo administracyjneskarganaruszenie prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Ożarowie dotyczącej utworzenia parku kulturowego z powodu istotnych naruszeń proceduralnych i materialnoprawnych.

Skarga dotyczyła uchwały Rady Miejskiej w Ożarowie w sprawie ogłoszenia o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów dotyczących ogłoszenia, terminu składania wniosków oraz form komunikacji elektronicznej. Sąd uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając nieważność uchwały w całości z powodu istotnych naruszeń prawa, w tym skrócenia ustawowego terminu na zgłaszanie wniosków i pominięcia obowiązku ogłoszenia w prasie miejscowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę C Sp. z o.o. oraz T. G. na uchwałę Rady Miejskiej w Ożarowie z dnia 20 marca 2024 r. nr LXXIV/537/2024, dotyczącą ogłoszenia o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego. Skarżący zarzucili naruszenie art. 16 ust. 1a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez zaniechanie ogłoszenia w prasie miejscowej i wadliwe wyznaczenie terminu do zgłaszania wniosków, a także naruszenie przepisów o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne poprzez ograniczenie form składania wniosków do tradycyjnych, bez uwzględnienia elektronicznej skrzynki podawczej. Sąd uznał skargę za zasadną. Stwierdzono, że uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, w tym skróceniem ustawowego terminu na zgłaszanie wniosków (zamiast 21 dni, faktycznie było to 2 dni od publikacji w BIP), pominięciem obowiązku ogłoszenia w prasie miejscowej oraz brakiem zapewnienia możliwości składania wniosków drogą elektroniczną. Sąd podkreślił, że naruszenia te miały charakter istotny i uzasadniały stwierdzenie nieważności uchwały w całości na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. Zasądzono również zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził naruszenie art. 16 ust. 1a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez zaniechanie ogłoszenia w prasie miejscowej, wadliwe wyznaczenie terminu składania wniosków (znaczne skrócenie ustawowego terminu) oraz naruszenie przepisów o informatyzacji poprzez brak zapewnienia możliwości składania wniosków drogą elektroniczną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Podstawa prawna do zaskarżenia uchwały przez podmiot, którego interes prawny został naruszony.

u.o.z. art. 16 § 1a

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Przepis określający obowiązki rady gminy w zakresie ogłoszenia o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego, w tym termin składania wniosków.

u.i.d.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne

Obowiązek zapewnienia możliwości przekazywania danych w postaci elektronicznej.

u.i.d.p. art. 16 § 1a

Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne

Obowiązek udostępnienia elektronicznej skrzynki podawczej.

u.i.d.p. art. 16 § 1b

Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne

Obowiązek przekazania informacji o adresie elektronicznej skrzynki podawczej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Podstawa prawna do podjęcia uchwały.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Przepis określający nieważność uchwały sprzecznej z prawem.

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Prawo przedsiębiorców art. 37 § 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Prawo przedsiębiorców art. 37 § 3

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Prawo geologiczne i górnicze art. 21 § 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Prawo geologiczne i górnicze art. 10 § 3

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Prawo geologiczne i górnicze art. 7 § 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Prawo geologiczne i górnicze art. 7 § 2

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

k.c. art. 143

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 16 ust. 1a u.o.z. poprzez zaniechanie ogłoszenia w prasie miejscowej. Naruszenie art. 16 ust. 1a u.o.z. poprzez wadliwe wyznaczenie terminu do zgłaszania wniosków (znaczne skrócenie ustawowego terminu). Naruszenie art. 16 ust. 1-1b u.i.d.p. poprzez brak zapewnienia możliwości składania wniosków drogą elektroniczną. Naruszenie zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) w związku z różnicowaniem terminów ogłoszenia i składania wniosków.

Godne uwagi sformułowania

istotne naruszenie prawa bezpośredni związek między skarżonym aktem a jej konkretną, zindywidualizowaną sytuacją prawną pozbawiła skarżących możliwości wypowiedzenia się co do projektowanej uchwały 10-krotne skrócenie terminu ustawowego

Skład orzekający

Sylwester Miziołek

przewodniczący

Renata Detka

członek

Krzysztof Armański

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenia procedury ogłaszania uchwał samorządowych, terminów składania wniosków, obowiązków informatyzacyjnych organów publicznych oraz zasady równości wobec prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury tworzenia parku kulturowego, ale zasady proceduralne są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe są procedury administracyjne i jak ich naruszenie może prowadzić do unieważnienia uchwały, nawet jeśli dotyczy ona ważnych kwestii jak ochrona dziedzictwa.

Uchwała o parku kulturowym unieważniona przez sąd. Kluczowe błędy proceduralne Rady Miejskiej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 369/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 § 1, art. 200 i art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 40
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 840
art. 16 ust. 1a
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami  (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 32 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi C Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz T. G. na uchwałę Rady Miejskiej w Ożarowie z dnia 20 marca 2024 r. nr LXXIV/537/2024 w przedmiocie ogłoszenia o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądza od Gminy Ożarów na rzecz C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz T. G. kwoty po 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 20 marca 2024 r. Rada Miejska w Ożarowie, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.), zwanej dalej "u.s.g.", w zw. z art. 16 ust. 1a ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r. poz. 840), zwanej dalej "u.o.z.", podjęła uchwałę nr LXXIV/537/2024 w sprawie ogłoszenia o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego na terenie miejscowości [...] pod nazwą "Park Kulturowy [...]". W § 1 aktu postanowiono, że "ogłasza się o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego na terenie miejscowości [...] w formie obwieszczenia stanowiącego załącznik do niniejszej uchwały". Z § 2 wynika, że "Ogłoszenie o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego na terenie sołectw [...] zamieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej, na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w Ożarowie oraz na terenie miejscowości [...]".
Skargę na powyższą uchwałę, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnieśli A Sp. z o.o. w [...] (zwana dalej "Spółką") oraz T. G.. Zaskarżając ją w całości zarzucili naruszenie:
1) art. 16 ust. 1a u.o.z. poprzez zaniechanie ogłoszenia w prasie miejscowej oraz wyznaczenie terminu do zgłaszania wniosków do projektu uchwały na 20 kwietnia 2024 r. w sytuacji gdy zaskarżona uchwała została opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu 18 kwietnia 2024 r.;
2) art. 16 ust. 1-1b ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, zwanej dalej "u.i.d.p.", w zw. z art. 16 ust. 1a u.o.z., poprzez wadliwe ograniczenie form realizacji prawa do składania wniosków do projektu uchwały w ten sposób, że mogły być składane tylko w sekretariacie Urzędu Miasta i Gminy w Ożarowie w formie pisemnej lub przesyłane pocztą tradycyjną, bez uwzględnienia elektronicznej skrzynki podawczej, którą organ posiada i wykorzystuje.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, a także o dopuszczenie dowodu z załączonych dokumentów.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Spółka jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność koncesjonowaną – aktualnie zagospodarowuje złoże [...] w ramach koncesji Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] r. Koncesja ta została udzielona na okres do dnia 31 grudnia 2028 roku. Natomiast złoże piasków [...] eksploatowane jest przez Spółkę w oparciu o koncesję Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] r. Okres ważności koncesji ustalony został do dnia 11 kwietnia 2042 roku. Z kolei T. G. jest właścicielem nieruchomości na obszarze objętym zaskarżoną uchwałą oraz wspólnikiem i prokurentem Spółki.
Zaskarżona uchwała zawiera uzasadnienie, w którym wskazuje, że jednym z postulowanych zakazów jest zakaz lokalizacji kopalń powierzchniowej eksploatacji wapienia, piasku oraz zakładów ich przetwórstwa. Zaskarżona uchwała zawiera także załącznik graficzny, który wskazuje, że obejmuje ona nieruchomości Spółki i T. G. Interes prawny Spółki, a co za tym idzie dopuszczalność zakwestionowania zaskarżonej uchwały, wynikają przede wszystkim z przepisów dotyczących prowadzenia działalności koncesjonowanej w powiązaniu z przepisami dotyczącymi własności nieruchomości. Interes prawny T. G. wynika z prawa własności nieruchomości na obszarze objętym zaskarżoną uchwałą. Skarżący powołali się w tym zakresie na art. 37 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, odnoszące się do wykonywania działalności gospodarczej podlegającej koncesjonowaniu, art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 3, art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze oraz art. 140 i 143 K.c., jak również na treść uchwały Rady Miejskiej w Ożarowie Nr XLII/423/2023 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Ożarów w Granicach Administracyjnych Gminy, zgodnie z którą działki należące do skarżących, położone na terenie objętym zaskarżoną uchwałą, mogą być wykorzystane zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, głównie w działalności Spółki. W tym kontekście interes prawny Spółki wynika z tego, że ma ona prawo eksploatować złoża kopalin na zasadach przewidzianych w przepisach prawa i koncesjach, w granicach nieruchomości będących jej własnością albo znajdujących się w jej posiadaniu, wykorzystując gospodarczo należące do niej nieruchomości. Natomiast uprawnieniom Spółki odpowiadają określone obowiązki organów władzy publicznej, w tym organów stanowiących gminy, w której granicach położone są nieruchomości związane z wykonywaniem koncesji. W szczególności dotyczy to obowiązku powstrzymania się od wydawania aktów, które utrudniałyby realizację koncesji, pozbawiając gospodarczego znaczenia nieruchomości niezbędne do wydobycia kopaliny użytecznej. W razie sporu w tym zakresie Spółce przysługuje prawo do jego rozstrzygnięcia przez sąd, w tym określenia, czy dane rozwiązanie zawarte w uchwale z zakresu administracji publicznej nie narusza prawa. Analogiczna jest sytuacja T. G., który posiada nieruchomości na terenie objętym zaskarżoną uchwałą oraz wykorzystuje je zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności pobiera pożytki i inne dochody z rzeczy.
Dowodząc wadliwości zaskarżonej uchwały skarżący podnieśli, że art. 16 ust. 1a u.o.z. wprowadza obowiązek, który w odniesieniu do zaskarżonej uchwały został naruszony. Rada Miejska nie przewidziała bowiem ogłoszenia w prasie miejscowej, co wynika z § 2 zaskarżonej uchwały. Naruszenie ustawy ma poważne konsekwencje, pozbawia bowiem wiedzy o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego podmioty, które nie czytają ogłoszeń w danej miejscowości na tablicy ogłoszeń. Natomiast czytają prasę miejscową, zwłaszcza gdy dostępna jest w Internecie. Waga - stwierdzonego także przez Wojewodę Świętokrzyskiego - naruszenia jest tym większa, że publikacja uchwały w Biuletynie Informacji Publicznej nastąpiła dopiero 18 kwietnia 2024 r., a zatem jedynie dwa dni przed upływem terminu do składania wniosków do projektu uchwały. Najwyraźniej tego faktu Wojewoda Świętokrzyski nie był świadom oraz go nie uwzględnił, nie stwierdzając nieważności uchwały. Opisane naruszenie ustawy uzasadnia więc samo w sobie stwierdzenie nieważności uchwały, gdyż bezpodstawnie ograniczyło podmiotom zainteresowanym możliwość powzięcia o niej wiedzy oraz skorzystania z prawa do złożenia wniosku oraz obrony swoich praw. Ponadto przepis art. 16 ust. 1a u.o.z. przewiduje, że rada gminy ma określić termin składania wniosków dotyczących projektu uchwały o utworzeniu parku kulturowego, nie krótszy jednak niż 21 dni od dnia ogłoszenia. Rada Miejska w Ożarowie wywiązała się z powyższego obowiązku wadliwie, w praktyce pozbawiając tego terminu albo skracając go do dwóch dni. Wskazała bowiem w obwieszczeniu opartym na treści § 1 zaskarżonej uchwały, że termin ten upływa 20 kwietnia 2024 roku. A zatem dochowanie standardu określonego przez ustawodawcę wymagało ogłoszenia uchwały w tym samym dniu, w którym została podjęta. Jakkolwiek skarżący nie mają - poza datą publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej - dowodu, że ogłoszenie w innych miejscach, tj. na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta i Gminy Ożarów oraz na terenie miejscowości [...] nastąpiło 20 marca 2024 r., to jednak jest to dość prawdopodobne. W ocenie skarżących ciężar wykazania daty ogłoszenia spoczywa w postępowaniu sądowym na Radzie Miejskiej. Skoro Rada Miejska nie ogłosiła o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego w prasie miejscowej, to pozbawiła czytelników tej prasy, mających interes prawny, terminu do zgłoszenia wniosków. Oprócz tego, jak wynika z załączonego w charakterze dowodu dokumentu aktu notarialnego zaskarżona uchwała została ogłoszona w Biuletynie Informacji Publicznej dopiero 18 kwietnia 2024 r., a więc na dwa dni przed terminem, który został sztywno określony na 20 kwietnia 2024 roku. Co więcej, 20 kwietnia 2024 r. przypadał w sobotę, a więc dzień tygodnia, w którym Urząd Miejski nie funkcjonuje. W ten sposób doszło do rażącego naruszenia powołanego na wstępie przepisu, nakazuje on bowiem wyznaczenie przynajmniej 21-dniowego terminu. Jego 10-krotne skrócenie pozbawia realnych szans na wzięcie udziału w procedurze i zajęcie stanowiska. Skarżący dowiedzieli o zaskarżonej uchwale w piątek, 26 kwietnia 2024r. z Biuletynu Informacji Publicznej. Pomimo że podjęli natychmiastowe działania w celu zajęcia stanowiska - co wynika z przedłożonego dowodu w postaci pisma przewodniego z 29 kwietnia 2024 r. (poniedziałek) - zostały one wykonane po wyznaczonym przez Radę Miejską w Ożarowie terminie. Tymczasem termin ten należy postrzegać jako termin materialnoprawny, co prowadzi do nieakceptowalnych konsekwencji. Opisane naruszenie uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały, ponieważ pozbawiło skarżących możliwości wzięcia udziału w procedurze w ustawowym terminie. Co więcej, zróżnicowanie terminów ogłoszenia zaskarżonej uchwały (co najmniej) dla podmiotów czytających ogłoszenia na tablicach i podmiotów korzystających z Biuletynu Informacji Publicznej prowadzi do zróżnicowania praw podmiotów mających interes prawny w sprawie zainicjowanej zaskarżoną uchwałą. Takie zróżnicowanie narusza przywołany przepis, zwłaszcza w kontekście art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Cechą relewantną jest w tym wypadku posiadanie nieruchomości na terenie objętym zaskarżoną uchwałą. Zatem posiadacze takich nieruchomości powinni być traktowani równo, bez względu na to, czy posiadają miejsce zamieszkania (siedzibę) na terenie Gminy Ożarów i mogą dowiedzieć się z tablicy, czy też nie.
Wreszcie, jak dalej podniesiono w skardze, Rada Miejsca wywiązała się wadliwie z obowiązku określenia formy i miejsca składania wniosków dotyczących projektu uchwały o utworzeniu parku kulturowego, ograniczyła się bowiem do dwóch form: pisemna (forma), w sekretariacie (miejsce) oraz pisemna (poczta tradycyjna) oraz urząd (adres miejsca). Podczas gdy przepisy rangi ustawowej nakazują podmiotom publicznym zapewnienie możliwości składania pisma drogą elektroniczną, przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.i.d.p. podmiot publiczny, organizując przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym, jest obowiązany zapewnić możliwość przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informatyczne nośniki danych lub środki komunikacji elektronicznej. W przepisie tym nakłada się na podmioty publiczne organizujące przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym obowiązek zapewnienia możliwości przekazywania danych również (a więc nie wyłącznie lecz obok drogi tradycyjnej: przekazywania dokumentów papierowych osobiście lub pocztą tradycyjną) w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do ich zakresu działania, z wykorzystaniem informatycznych nośników danych lub środków komunikacji elektronicznej (definiowanych w art. 3 pkt 1 i 4). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.i.d.p. Rada Miejska w Ożarowie jest podmiotem publicznym, gdyż podmiotami publicznymi są m.in. jednostki samorządu terytorialnego i ich organy. Rada Miejska organizuje także przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym. Ponadto art. 16 ust. 1a i 1b u.i.d.p. poszerzyły zakres obowiązku podmiotów publicznych o udostępnianie elektronicznej skrzynki podawczej. Powinno to umożliwić obywatelom składanie pism w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem ESP do wszystkich podmiotów właściwych do rozpatrzenia spraw określonego rodzaju we wszystkich urzędach administracji publicznej. W rezultacie Rada Miejska w Ożarowie naruszyła przywołane przepisy, ograniczając się do tradycyjnych, nie-elektronicznych form komunikacji. Tymczasem zaskarżona uchwała powinna być zgodna nie tylko z art. 16 u.i.d.p., ale także z innymi przepisami ustawowymi. W odniesieniu do skarżących ma to znaczenie, gdyż z racji braku miejsca zamieszkania lub siedziby w gminie Ożarów kontaktują się nierzadko z organami tej gminy drogą elektroniczną. Tak było również w kwestii zajęcia stanowiska, które zostały wysłane za pośrednictwem ePUAP na ESP. Rada Miejska w Ożarowie była świadoma, a to choćby z uwagi na niezakończoną sprawę dotyczącą obowiązującego studium. Dodatkowo wyznaczony termin przypadał w sobotę, kiedy Urząd Miejski nie funkcjonował, podobnie jak wiele placówek pocztowych na terenie kraju. W konsekwencji zaskarżona uchwała pozbawiła skarżących oraz inne podmioty możliwości skorzystania z elektronicznej formy komunikacji (ePUAP), pomimo że korzystanie z elektronicznej drogi składania pism i wniosków jest obecnie powszechne. W praktyce taka możliwość jest także zapewniana przez Radę Miejską, stąd zaskarżona uchwała jest w tej kwestii nie tylko wadliwa, ale i wręcz niezrozumiała.
Zarówno zatem § 1, jak i § 2 zaskarżonej uchwały są zdaniem skarżących wadliwe w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności. Ponieważ § 3 i § 4 zaskarżonej uchwały, a tym bardziej załącznik nr 1, nie mają samodzielnego charakteru, oznacza to, że zasadne jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W odpowiedzi na skargę organ pozostawił jej rozstrzygnięcie do uznania Sądu z uwagi na fakt, że – jak podniósł – kwestie dotyczące utworzenia parku kulturowego na terenie miejscowości [...] wymagają dogłębnej i szczegółowej analizy oraz opinii innych organów, w tym konserwatora zabytków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. sądy administracyjne właściwe są w sprawach z zakresu kontroli zgodności z prawem: uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego (pkt 5) i uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy określają przepisy u.s.g., której art. 91 ust. 1 stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Przy czym przyjmuje się, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy. O istotnym naruszeniu prawa można mówić natomiast wówczas, gdy naruszenie dotyczy przepisów prawa ustrojowego, materialnego czy procedury podejmowania tych aktów. Przykładowo są nimi podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały.
W niniejszej sprawie przedmiot kontroli Sądu stanowi uchwała Rady Miejskiej w Ożarowie nr LXXIV/537/2024 z dnia 20 marca 2024 r. w sprawie ogłoszenia o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego na terenie miejscowości [...] pod nazwą "Park Kulturowy [...]".
Podstawę prawną wniesionej skargi stanowił przepis art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Oceniając przesłankę wykazania przez podmioty skarżące naruszenia ich interesu prawnego wskazać należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, który Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela, kwestionując uchwałę organu gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. strona skarżąca musi wykazać istnienie bezpośredniego związku między skarżonym aktem, a jej konkretną, zindywidualizowaną sytuacją prawną. Inaczej mówiąc, rzeczą strony skarżącej jest wykazanie, że kwestionowana skargą uchwała naruszając prawo, jednocześnie rodzi negatywne skutki dla jej sfery prawnomaterialnej (wynikającej z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), pozbawia ją pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Aby skarga mogła zostać uwzględniona należy wykazać, że po stronie organu stanowiącego gminy doszło do naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną strony. Przy czym, co należy podkreślić, ów interes musi być bezpośredni, realny i aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny. Kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., winno być oceniane w płaszczyźnie materialnoprawnej i wymaga stwierdzenia bezpośredniego związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej, a zaskarżonym aktem (por. wyrok NSA z 19 listopada 2019 r., II OSK 3339/17; wyrok WSA w Warszawie z 1 lipca 2020 r., IV SA/Wa 2926/19; wyroki WSA w Łodzi z dnia 11 września 2024 r., sygn. II SA/Łd 506/24; 2 lipca 2019 r., II SA/Łd 1023/18; z dnia 3 października 2019 r., II SA/Łd 96/18).
W ocenie Sądu tak rozumiane naruszenie interesu prawnego Spółki, jak i T. G., zostało przez nich należycie wykazane. Skarżąca Spółka, co niesporne, jest podmiotem prowadzącym działalność koncesjonowaną i aktualnie zagospodarowuje złoże [...] oraz złoże [...] – w każdym przypadku na podstawie stosownej, aktualnej koncesji Marszałka Województwa Świętokrzyskiego. Natomiast T. G. jest właścicielem nieruchomości na obszarze objętym zaskarżoną uchwałą oraz wspólnikiem i prokurentem Spółki. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że jednym z postulowanych zakazów w związku z utworzeniem parku kulturowego, jest zakaz lokalizacji kopalń powierzchniowej eksploatacji wapienia, piasku oraz zakładów ich przetwórstwa. Zaskarżona uchwała zawiera także załącznik graficzny, który wskazuje, że obejmuje nieruchomości Spółki i T. G., gdzie prowadzona jest działalność. Niezależnie od przywołanych w skardze przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze oraz art. 140 i 143 K.c., należy podkreślić że zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 16 ust. 1a u.o.z., zgodnie z którym rada gminy ogłasza w prasie miejscowej oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego, określając formę, miejsce i termin składania wniosków dotyczących projektu uchwały o utworzeniu parku kulturowego, nie krótszy jednak niż 21 dni od dnia ogłoszenia. Ten wprowadzony z dniem 11 września 2015 roku przepis ma za zadanie umożliwić osobom zainteresowanym zagadnieniem związanym z planami utworzenia parku kulturowego efektywne wypowiedzenie się w tej kwestii – stąd też przewidziany wymóg ogłoszenia w sposób ściśle określony w tym przepisie, wraz z wprowadzeniem materialnoprawnego terminu na takie wypowiedzenie się w przedmiocie projektu uchwały o utworzeniu parku kulturowego (por. A. Ginter,
A. Michalak, "Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz", opubl. WK 2016, kom. do art. 16 u.o.z.). Naruszenie tak określonego uprawnienia ustawowego, które rzeczywiście nastąpiło (o czym szczegółowo poniżej) oznacza w ocenie Sądu, że doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących.
Oceniając zasadność skargi należy podzielić zawartą w niej argumentację dotyczącą obiektywnego naruszenia prawa, do jakiego doszło w związku z podjęciem zaskarżonej uchwały.
Przede wszystkim istotne znaczenie ma naruszenie terminu określonego wprost w art. 16 ust. 1a u.o.z., tj. terminu nie krótszego niż 21 dni na składanie wniosków dotyczących projektu uchwały o utworzeniu parku kulturowego, liczonego od dnia ogłoszenia w prasie miejscowej oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego. Co prawda w treści obwieszczenia z dnia 20 marca 2024 r., stanowiącego załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały, podniesiono, że wnioski dotyczące projektu uchwały o utworzeniu parku kulturowego można składać do Burmistrza Ożarowa od dnia 21 marca 2024 r. do dnia 20 kwietnia 2024 r., jednak – jak wynika z załączonego do skargi aktu notarialnego, a czemu, co istotne, organ w żaden sposób nie zaprzeczył i nie przedstawił dowodu przeciwnego – zaskarżona uchwała została ogłoszona w Biuletynie Informacji Publicznej dopiero w dniu 18 kwietnia 2024 r., tj. na dwa dni przed upływem terminu sztywno określonego w obwieszczeniu na dzień 20 kwietnia 2024 r. (który nota bene przypadał w sobotę), co oznacza 10-krotne skrócenie terminu ustawowego. Już samo niedochowanie terminu przy okazji ogłoszenia w BIP oznacza istotne naruszenie prawa, zwłaszcza że w niniejszym przypadku w sposób realny pozbawiło skarżących możliwości wyrażenia swojego stanowiska na temat utworzenia parku kulturowego. Nawet jeśli w inny sposób przewidziany w art. 16 ust. 1a u.o.z. doszłoby do ogłoszenia we wcześniejszej dacie, skarżący zasadnie podnoszą w tej sytuacji zarzut naruszenia zasady równości przewidzianej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Co więcej, jak słusznie podniesiono w skardze, z zaskarżonej uchwały wynika, że ogłoszenie o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego na terenie sołectw [...] zamieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej, na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w Ożarowie oraz na terenie miejscowości [...] (§ 2 uchwały). Pominięto zatem wprost przewidziane w art. 16 ust. 1a u.o.z. i obligatoryjne ogłoszenie w prasie miejscowej, co pozbawia możliwości zapoznania się z uchwałą podmioty czerpiące wiedzę na podstawie właśnie tego rodzaju medium.
Wreszcie zasadny jest również zarzut naruszenia przepisów art. 16 ust. 1-1b u.i.d.p., z których wynika, że podmiot publiczny, organizując przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym, jest obowiązany zapewnić możliwość przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informatyczne nośniki danych lub środki komunikacji elektronicznej (ust. 1). Podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (ust. 1a). Podmiot publiczny, w terminie 7 dni od dnia udostępnienia elektronicznej skrzynki podawczej, przekazuje ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji informację o jej adresie (ust. 1b). W niniejszym przypadku, jak wynika to bezpośrednio z treści obwieszenia stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały, przewidziano możliwość składania wniosków dotyczących projektu uchwały o utworzeniu parku kulturowego wyłącznie w formie pisemnej w sekretariacie Urzędu Miasta i Gminy w Ożarowie oraz pocztą tradycyjną (por. k. 37 akt sprawy).
Wszystkie powyższe naruszenia miały w ocenie Sądu charakter istotnego naruszenia prawa, zwłaszcza mając na uwadze istotę i charakter ocenianej uchwały, mającej w sposób realny zapewnić możliwość wypowiedzenia się co do projektowanej uchwały o utworzeniu parku kulturowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. – wobec faktu, że nie upłynął jeszcze okres jednego roku od czasu podjęcia zaskarżonej uchwały (art. 94 ust. 1 u.s.g.) – stwierdził jej nieważność w całości.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego należnych skarżącym od organu orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie ustanowionego pełnomocnika (480 zł), kwotę wpisu (300 zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI