II SA/KE 364/24

II SA/Ke 364/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Jacek Kuza
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 673/25 - Wyrok NSA z 2025-09-03
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi I. W. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] kwietnia 2024 r. [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r. [...] Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej "ŚPWIS"), po rozpoznaniu zażalenia I. W., utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej "PPIS") z
13 marca 2024 r. znak: [...] w sprawie zgłoszonych zarzutów.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że poprzez skuteczne doręczenie 21 lutego 2024 r. I. W. tytułu wykonawczego znak: [...] z 15 stycznia 2024 r., wszczął wobec zobowiązanej egzekucję administracyjną obowiązku o charakterze niepieniężnym dotyczącym realizacji szczepień ochronnych u małoletniej A. K. ur.1 czerwca 2019 r.
Skarżąca, zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej "u.p.e.a.") zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, które PPIS zażalonym postanowieniem z 13 marca 2024 r. oddalił.
ŚPWIS, rozpatrując przedmiotową sprawę w trybie zażaleniowym, powołał się na art. 17 ust. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 924 ze zm., zwanej dalej "ustawą") oraz wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych, grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom ze względu na wiek, w tym m.in. wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia, termin wykonania szczepienia oraz liczba jego dawek zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Wskazał, że w aktach sprawy nie ma potwierdzonych i prawidłowo udokumentowanych przeciwskazań lekarskich, które od prawnego obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym mogłyby skarżącą zwolnić. W karcie uodpornienia małoletniej w części "Przeciwwskazania do szczepień" brak jest informacji o istniejących przeciwwskazaniach do szczepień obowiązkowych. Nadto w dostępnej w aktach sprawy dokumentacji są zapisy lekarza pediatry o zakwalifikowaniu do szczepień i jednocześnie, że rodzice nie wyrażają zgody na szczepienie (m.in. wizyta 12 października 2023 r., zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z 26 lipca 2021 r. i 5 czerwca 2023 r., pismo SZOZ w Strawczynie z 11 stycznia 2023 r.).
Jak ustalił ŚPWIS wbrew twierdzeniu skarżącej w dostępnej w aktach dokumentacji medycznej jest skierowanie do Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka z 5 czerwca 2023 r. wystawione przez lekarza pediatrę w celu ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Nie ma natomiast żadnej dokumentacji potwierdzającej zgłoszenie się z dzieckiem lub chociażby ustalenie terminu wizyty. W związku z tym w sprawie brak jest jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, która mogłaby stanowić podstawę do odroczenia obowiązku poddania szczepieniom małoletniej.
ŚPWIS podkreślił, że poza sporem jest, że małoletnia córka skarżącej nie została zaszczepiona przeciw żadnej z chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym, co znajduje odzwierciedlenie w całości akt sprawy z postanowieniem włącznie. PPIS dokonując oceny podniesionych przez skarżącą zarzutów nie pominął żadnej z okoliczności na nią wpływających. Wbrew twierdzeniom skarżącej wyartykułowanym w treści zażalenia nie ustosunkował się do niepodnoszonych przez stronę zarzutów, których ściśle określony katalog ustawodawca zawarł w treści art. 33 § 2 u.p.e.a. Odnosząc się do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, która w istocie nie była przez skarżącą przywołana, PPIS zwrócił uwagę na ciążące na rodzicach małoletniego dziecka, a wynikające z przepisów prawa obowiązki.
ŚPWIS wskazał, że skarżąca kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego oraz wnosząc o umorzenie tego postępowania. Zdaniem ŚPWIS, słusznie PPIS ograniczył się do oddalenia zarzutów, przesądzając tym samym o niezaistnieniu podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. ŚPWIS nie zgodził się również z zarzutem naruszenia przez PPIS art. 34 § 2 u.p.e.a. W podsumowaniu postanowienia PPIS uznaje bowiem obowiązek egzekucyjny za wymagalny i wykonalny, a zarzuty wniesione przez skarżącą za niezasadne. Użycie w uzasadnieniu postanowienia sformułowania "odrzuca zarzuty", mimo dwuznaczności mogącej sugerować formalnie tylko odniesienie się do zgłoszonych zarzutów, w zestawieniu z uzasadnieniem tego postanowienia zawierającym merytoryczną ich analizę i ocenę pozwala przyjąć, że w istocie treścią wyrażonego w tym postanowieniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów było ich nieuwzględnienie.
W opinii ŚPWIS, nie można również zgodzić się z twierdzeniem naruszenia art. 104 § 2 w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 77 § 1 i art. 124 § 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a., ponieważ na każdym etapie prowadzonego postępowania PPIS należycie, w sposób wyczerpujący informował o podejmowanych działaniach, przysługujących stronie prawach i obowiązkach oraz konsekwencjach prawnych i zdrowotnych wynikających z braku realizacji obowiązku szczepień ochronnych u dziecka. Przedstawił aspekty prawne prowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych i egzekwowania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym oraz podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Niewątpliwie również PPIS, będący wierzycielem w sprawie, uprawniony był do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, w tym wystosowania upomnienia z 30 listopada 2023 r. oraz tytułu wykonawczego z 15 stycznia 2024 r., w którym określono obowiązek poddania małoletniej szczepieniom ochronnym, wskazując podstawę prawną.
ŚPWIS ocenił, że PPIS w sposób indywidualny i jednostkowy ustosunkował się do podnoszonych przez stronę zarzutów, odnosząc się bezpośrednio do przypadku jej małoletniej córki i wydał postanowienie z 13 marca 2024 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zarówno podstawa prawna obowiązku, jak i jego treść zostały wskazane w tytule wykonawczym precyzyjnie, w sposób umożliwiający stronie wywiązanie się z niego bez konieczności sięgania do innych przepisów czy dokumentów, a właściwym organom sprawne przeprowadzenie egzekucji. Organ w tytule wykonawczym przytoczył treść nakazu. W sposób jednoznaczny i zrozumiały w części B pkt 5 tytułu wykonawczego wskazano, że treścią obowiązku jest poddanie małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy, wzw b, błonicy, tężcowi, krztuścowi, połiomyelitis, haemophilus influenzae typu b, pneumokokom, odrze, śwince i różyczce. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z przepisów prawa.
ŚPWIS weryfikując postanowienie PPIS nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością jego uchylenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach I. W., zaskarżając powyższe postanowienie Ś. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zarzuciła naruszenie:
1) art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. przez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez ŚPWIS do zarzutów skarżącej;
2) art. 124 § 2 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w tytule wykonawczym;
3) art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez ŚPWIS zarzutów skarżącej, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;
4) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, ponadto brak jest w aktach sprawy zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, które potwierdzałoby, że dziecko zostało zakwalifikowane do obowiązkowych szczepień ochronnych;
5) art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a ustawy poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
6) art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła argumentację na poparcie postawianych zarzutów, w oparciu o które wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Wniosła również o wstrzymanie wykonania tego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 364/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżenie art. 57d (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Jednocześnie, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia objętego skargą (art. 145 § 1
i 2 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnić należy, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy
o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (w wersji obowiązującej na datę wystawienia tytułu wykonawczego oraz wydania zaskarżonej decyzji, opublikowanej w Dz. U. z 2023 r., poz. 909), zwanej dalej "ustawą", osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć stosownie do treści art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - Dz. U. z 2022 r. poz. 1876, 2280 i 2705 oraz z 2023 r. poz. 605 (art. 5 ust. 2 ustawy).
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy zamieszczone w rozdziale 4, poświęconym szczepieniom ochronnym. Wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, a także schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa Minister ds. zdrowia w drodze rozporządzenia (art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 ustawy).
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, osoby określone na podstawie zacytowanego wyżej art. 17 ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie natomiast
z treścią art. 17 ust. 2, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).
Przytoczone wyżej regulacje stanowiły podstawę uznania obowiązku poddania małoletniej córki skarżącej szczepieniom ochronnym, za którego realizację odpowiedzialni są jej rodzice zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy. Z przepisów tych można bowiem wyinterpretować normę, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych (por. wyroki NSA: z 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1433/20, z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych, podobnie jak inne wyroki powoływane niżej).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie powyższego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym, co oznacza, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć zaś taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.
W stanie faktycznym sprawy poza sporem pozostaje, że małoletnia córka skarżącej nie została zaszczepiona przeciw: gruźlicy, wzw typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu b, pneumokokom, odrze, śwince i różyczce, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077), wydanego na podstawie delegacji ustawowej, o jakiej mowa w art. 17 ust. 10 ustawy. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych karty uodpornienia wynika, że dziecko - do daty wydania zaskarżonej decyzji - nie zostało poddane ani jednemu obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.
Nie ma racji skarżąca, że podstawa prawna obowiązku nie została należycie wskazana w tytule wykonawczym. W części B pkt 1 tytułu wskazano bowiem jako podstawę prawną - akt normatywny tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy oraz przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych. W pkt 5 części B wskazano również, że obowiązek wynika bezpośrednio z przepisów prawa.
Wbrew twierdzeniom skargi, obowiązek ten jest również wymagalny.
Z akt administracyjnych wynika, że już 18 września 2019 r. Samorządowy Zakład Opieki Zdrowotnej w Strawczynie zawiadomił PPIS w K., że rodzice małoletniej uchylają się od realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych. W aktach nie ma żadnej dokumentacji, aby przed tą datą zgłosili się z dzieckiem na lekarskie badanie kwalifikacyjne, choć zalegali z 6 obowiązkowymi szczepieniami. Pierwsze wezwanie do szczepienia wystawione zostało przez placówkę leczniczą 11 września 2019 r. i pozostało bez reakcji, zaś kolejne - 5 grudnia 2019 r. (pismo Samorządowego ZOZ w Strawczynie z 5 grudnia 2019 r.). Wezwanie do wykonania zaległych szczepień ochronnych kierował do rodziców małoletniej również PPIS; pierwsze - o charakterze informacyjnym - miało miejsce w piśmie z 30 września 2019 r., w którym nakreślono zagrożenia wynikające z braku obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazano podstawę prawną ich wykonania oraz podano adresy placówek służby zdrowia - Punktów Konsultacyjnych ds. Szczepień Ochronnych, do których rodzice mogą się zgłosić w razie wątpliwości. Kolejne pismo, stanowiące odpowiedź na "Wniosek" skarżącej z 8 listopada 2019 r. (dotyczący wyjaśnienia podstawy prawnej obowiązku oraz jego wymagalności), PPIS wystosował 2 grudnia 2019 r., zaś pismem z 8 stycznia 2020 r. wezwał skarżącą do zgłoszenia się z dzieckiem w wybranym punkcie szczepień i uzupełnienie zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych. Z wielu pism Samorządowego ZOZ w Strawczynie, kierowanych do wierzycieli, wynika, że małoletnia nie została poddana obowiązkowym szczepieniom, gdyż rodzice nie zgłosili się z córką do Punktu Szczepień, a lekarzowi placówki nie są znane przeciwskazania, aby dziecko zostało zaszczepione według obowiązującego kalendarza szczepień (pisma z 5 grudnia 2019 r., 29 kwietnia 2021 r., 19 kwietnia 2022 r., 30 maja 2022 r., 11 stycznia 2023 r., 4 kwietnia 2023 r. i 28 września 2023 r.).
Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że rodzice kilka razy stawiali się wraz
z małoletnią do lekarza ZOZ w Strawczynie:
- 30 stycznia 2020 r. dziecku przepisane zostały leki przeziębieniowe, a z pisma skarżącej z 5 lutego 2020 (data wpływu do organu PPIS) wynika, że córka chorowała od 20 stycznia 2020 r., co było przyczyną niestawienia się na badanie kwalifikacyjne, do którego jej rodzice zostali wezwani pismem PPIS z 8 stycznia 2020 r.;
- 10 lutego 2020 r. lekarz wystawił skierowanie do poradni specjalistycznej - Poradni Chorób Zakaźnych w celu ustalenia "indywidualnego kalendarza szczepień - dziecko nie otrzymało żadnych szczepień decyzją rodzica" oraz konieczności zaszczepienia małoletniej przeciwko gruźlicy (BCG);
- 9 czerwca 2021 r. lekarz ZOZ stwierdził u małoletniej ostre zakażenie górnych dróg oddechowych i z tego powodu szczepienie odroczono na miesiąc, kierując dziecko do Poradni Chorób Płuc dla Dzieci z rozpoznaniem: "potrzeba szczepień profilaktycznych przeciwko pojedynczym chorobom bakteryjnym";
Z zaświadczenia lekarskiego z 26 lipca 2021 r., wystawionego w Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc dla Dzieci w K., wynika, że mimo braku stwierdzenia u dziecka objawów infekcji, matka odmówiła zgody na szczepienie BCG;
- 18 maja 2022 r. lekarz stwierdził u małoletniej ostre zapalenie nosa i gardła
i skierował ją ponownie do Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc w celu uzupełnienia szczepień;
- 20 czerwca 2022 r. rodzice dziecka zgłosili się do punktu szczepień. W czasie wizyty lekarz stwierdził przeziębienie, wydano kolejne skierowanie do Poradni Chorób Płuc ze względu na potrzebę uzupełnienia szczepienia BCG, poinformowano także, aby na zaplanowane szczepienie przychodzić z dzieckiem, które nie ma objawów infekcji (pismo Samorządowego ZOZ w Strawczynie do PPIS w K. z 5 sierpnia 2022 r.);
- kolejna wizyta miała miejsce 5 czerwca 2023 r., w czasie której wystawiono szereg skierowań do specjalisty, w tym do poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Lekarz stwierdził, że "W wywiadzie w chwili wizyty kwalifikacyjnej matka zgłosiła, iż u brata w/w dziecka występuje kaszel. W związku z możliwym kontaktem z infekcją i ew. ryzykiem NOP odroczono szczepienie.";
- 30 sierpnia 2023 r. w czasie wizyty w poradni ZOZ lekarz stwierdził u dziecka ostre zapalenie gardła;
- w czasie wizyty 12 października 2023 r. u dziecka nie stwierdzono żadnych dolegliwości. Rodzice nie zgodzili się na szczepienie. W piśmie z 18 października 2023 r. skierowanym do PPIS skarżąca podniosła, że 12 października 2023 r. lekarz nie przeprowadził żadnego badania córki ani wywiadu, a o wyborze szczepionki zdecydowała lekarka, która zważyła i zmierzyła jej dziecko.
W takim stanie faktycznym, po wielu wezwaniach skarżącej przez PPIS do realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych małoletniej, organ I instancji wystawił upomnienie z 30 listopada 2023 r., a następnie skierował do ŚPWIS wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej, w ramach której sporządzony został tytuł wykonawczy.
W toku postępowania egzekucyjnego skarżąca złożyła zarzuty w oparciu o art. 33 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Art. 33 § 2 u.p.e.a. wskazuje w pkt. 1 - 6 dopuszczalne podstawy zarzutu. Wierzyciel wypowiada się co do wniesionych zarzutów w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 i 3 u.p.e.a.).
Wniesione przez skarżącą zarzuty dotyczyły:
- określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) u.p.e.a.);
- brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.);
- naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
W odniesieniu do tego ostatniego zarzutu należy wskazać, że okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w razie stwierdzenia, że został wystawiony z naruszeniem powyższego przepisu, nie przystępuje do egzekucji, zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Dla rozstrzygnięcia zasadności omawianego zarzutu istotnym jest natomiast fakt, że przepisy u.p.e.a. nie przewidują zarzutu opartego na niespełnieniu w tytule wykonawczym wymogów przewidzianych w art. 27 tej ustawy.
Z tego tylko powodu tak sformułowany zarzut nie mógł zostać uwzględniony przez wierzyciela.
Pozostałe zarzuty sprowadzały się do twierdzenia, że organ egzekucyjny oraz wierzyciel pominęli, że obowiązek nie jest wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, brak indywidualnego kalendarza szczepień oraz zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Takie same argumenty zostały również przedstawione w skardze.
Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19), elementem obowiązku szczepienia ochronnego jest poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu,
o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy. Tylko w tym trybie następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie.
Z akt sprawy nie wynika, aby lekarz kwalifikujący dziecko do szczepienia stwierdził długotrwałe odroczenie obowiązkowego szczepienia ochronnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 5 ustawy. To prawda, że podczas niektórych wizyt kwalifikacyjnych nie doszło do podania obowiązkowych szczepionek z uwagi na infekcje u dziecka; przykładowo 9 czerwca 2021 r. lekarz zdecydował o odroczeniu szczepienia z tego powodu na miesiąc, zaś 5 czerwca 2023 r. odroczono szczepienie w związku z możliwym kontaktem z infekcją i ew. ryzykiem NOP, gdyż matka zgłosiła, że u brata dziecka występuje kaszel. Historia przeprowadzonych badań wskazuje jednak na to, że do zaszczepienia małoletniej nie dochodziło również z przyczyn leżących po stronie rodziców. W skierowaniu do poradni specjalistycznej z 10 lutego 2020 r. lekarz stwierdził konieczność zaszczepienia małoletniej przeciwko gruźlicy (BCG), oraz wskazał, że "dziecko nie otrzymało żadnych szczepień decyzją rodzica"; z zaświadczenia lekarskiego z 26 lipca 2021 r., wystawionego w Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc dla Dzieci w K., wynika, że mimo braku stwierdzenia u dziecka objawów infekcji, matka odmówiła zgody na szczepienie BCG; w czasie wizyty 12 października 2023 r. u dziecka nie stwierdzono żadnych dolegliwości, jednak rodzice nie zgodzili się na szczepienie.
W żadnym z zaświadczeń lekarskich znajdujących się w aktach administracyjnych nie ma stwierdzonych przeciwskazań, dających podstawę do długotrwałego odroczenia wykonania szczepienia, o jakim mowa w art. 17 ust. 5 ustawy. Jak słusznie zauważył także organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, skarżąca nie przedstawiła dowodu, że stawiła się wraz z córką w poradni specjalistycznej - Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka, do której dziecko zostało skierowane podczas wizyty 5 czerwca 2023 r. albo, że umówiony został termin konsultacji w tej poradni. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że z zaświadczenia z 1 sierpnia 2023 r., wystawionego na prośbę matki po wizycie z 5 czerwca 2023 r., wynika jednoznacznie, że lekarz nie stwierdził przeciwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, dającego podstawę do długotrwałego odroczenia wykonania szczepienia. Ponadto, dziecko było kilkakrotnie kierowane do poradni chorób płuc w związku z koniecznością uzupełnienia szczepienia przeciwko gruźlicy i ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, jednak wizyta w tej poradni miała miejsce tylko raz i podczas niej, mimo braku przeciwskazań do szczepienia, matka nie zgodziła się na podanie szczepionki.
Warto także zauważyć, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązek szczepień powstał już w pierwszej dobie życia dziecka tj. 1 czerwca 2019 r. (pojedyncza dawka przeciw gruźlicy), a do daty podjęcia zaskarżonej decyzji (30 kwietnia 2024 r.), czyli w ciągu niespełna 5 lat, małoletnia nie została zaszczepiona żadną szczepionką przewidzianą w tym rozporządzeniu mimo braku przeciwskazań o charakterze długotrwałym. Jak wynika z akt, rodzice stawiali się z dzieckiem do lekarza w związku z obowiązkiem szczepień: 2 razy w roku 2020 r. (30 stycznia 2020 r. i 10 lutego 2020 r.), 2 razy w 2021 r. (9 czerwca 2021 r., 26 lipca 2021 r.),
2 razy w 2022 r. (18 maja 2022 r. i 20 czerwca 2022 r.) oraz 3 razy w 2023 r.
(5 czerwca 2023 r., 30 sierpnia 2023 r. i 12 października 2023 r.), przy czym w większości przypadków lekarz stwierdzał u dziecka infekcję i oczywistym było, że szczepienie z tego powodu zostanie odroczone. W zaświadczeniu lekarskim wystawionym 1 sierpnia 2023 r. (po wizycie 5 czerwca 2023 r.) matka dziecka została poinformowana, aby zgłosiła się z córką, kiedy będzie zdrowe zarówno dziecko jak
i jego otoczenie. Tymczasem na kolejną wizytę rodzice zgłosili się dopiero 12 sierpnia 2023 r., kiedy dziecko ponownie było chore (lekarz stwierdził zapalenie gardła), a przy okazji kolejnego badania 12 października 2023 r. nie wyrazili zgody na szczepienie, składając zastrzeżenia do sposobu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego. Znajdująca się w aktach dokumentacja medyczna nie wskazuje przy tym na to, aby w okresach pomiędzy wizytami w ZOZ w Strawczynie (mających miejsce średnio 2 razy w roku), w czasie których lekarz stwierdzał u dziecka infekcje, małoletnia cały czas była chora i w związku z tym niemożliwe było przeprowadzenie badania kwalifikującego ją do szczepienia. Rodzice ze zdrowym dzieckiem stawili się do lekarza tylko 2 razy: 26 lipca 2021 r. w Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc dla Dzieci w K. oraz 12 października 2023 r. w ZOZ w Strawczynie i w obu przypadkach odmówili zaszczepienia córki.
Prawidłowo zatem organy oceniły jako niezasadny zarzut braku wymagalności obowiązku.
Nie ma również racji skarżąca podnosząc w skardze, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia jego wymagalności przez lekarza (pkt 4 petitum skargi). Jak powiedziano wyżej, wynikający z ustawy obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym aktualizuje się (staje się wymagalny) w dacie osiągnięcia określonego wieku (oznaczonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych) i dopiero stwierdzenie zaświadczeniem lekarskim przeciwskazań do zaszczepienia dziecka powoduje, że termin wykonania tego obowiązku może zostać odroczony. Art. 17 ust. 2 ustawy wskazuje, że warunkiem zaszczepienia dziecka jest uprzednie wykonanie badania lekarskiego kwalifikacyjnego, aby wykluczyć przeciwskazania do wykonania szczepienia. Lekarz nie jest natomiast uprawniony do wystawienia zaświadczenia o wymagalności obowiązku szczepień ochronnych, którego brak w dokumentacji medycznej zarzuca skarżąca. Może on jedynie wydać zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). Jak już powiedziano, w dokumentacji medycznej nie ma żadnego zaświadczenia lekarskiego, które byłoby podstawą do długotrwałego odroczenia obowiązku szczepień, a tym samym do odroczenia jego wymagalności. Natomiast te odroczenia szczepienia, które lekarz stwierdził podczas badania małoletniej w ZOZ w Strawczynie, były każdorazowo związane z infekcją u dziecka i dotyczyły jedynie czasu jej trwania.
Jako niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 144 w zw. z art. 107 § 3 i art. 7 k.p.a. (pkt 1 petitum skargi). Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ II instancji w sposób wyczerpujący i niezbędny dla rozstrzygnięcia ustalił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia, odnosząc się zarówno do zarzutów zażalenia jako i do wszystkich kwestii mających znaczenie dla wyniku sprawy.
Tym samym nie można podzielić zarzutu, że organ II instancji naruszył art. 15 k.p.a. (pkt 3 petitum skargi). Nie jest prawdą, że organ odwoławczy nie rozpoznał wniesionych zarzutów i ograniczył się do stwierdzenia, że podziela stanowisko wierzyciela. Wskazuje na to lektura zaskarżonego postanowienia, którego treści skarżąca zdaje się nie zauważać formułując omawiany zarzut.
Do zarzutu opisanego w pkt 2 skargi Sąd odniósł się już częściowo powyżej. Zarzut ten nie jest również trafny w tym zakresie, w jakim dotyczy braku tożsamości obowiązku z obowiązkiem określonym w tytule wykonawczym. Wprawdzie w tytule określono nieco inaczej nazwy poszczególnych chorób zakaźnych, przeciwko którym małoletnia powinna zostać zaszczepiona, niż zostały one wymienione w rozporządzeniu, jednak nie ma najmniejszych wątpliwości, że:
- "WZW B" - to wirusowe zapalenie wątroby typu B (§ 2 pkt 12 rozporządzenia
w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych);
- "poliomyelitis" - to ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), o którym mowa w § 2 pkt 9 rozporządzenia;
- "Haemophilus influenzae typu B" - to inwazyjne zakażenia Haemophilus influenzae typu b, wymienione w § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia;
- pneumokoki - to inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, o jakich mowa w § 2 pkt 4 rozporządzenia;
- świnka - to nagminne zapalenie przyusznic (świnka) wymienione w § 2 pkt 6 rozporządzenia.
W nawiązaniu do argumentacji skargi wyjaśnić trzeba, że obowiązkiem objętym egzekucją nie jest stawienie się na badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, lecz wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych, których niezbędnym elementem jest badanie kwalifikacyjne. Co za tym idzie obowiązek wykonania takiego badania nie jest treścią obowiązku ustawowego i nie powinien być objęty tytułem wykonawczym, jak zarzuca skarżąca.
Nie jest zasadny kolejny zarzut opisany w pkt. 5 petitum skargi, tj. naruszenia art. 7, art. 7a, art. 77 i rt. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy. Organy wyjaśniły i następnie ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy w sposób wystarczający do jej rozstrzygnięcia, o czym była już mowa wyżej. Zdaniem Sądu, w sprawie nie występują wątpliwości co do treści normy prawnej, które można by rozstrzygnąć na korzyść strony stosownie do art. 7a k.p.a. Skarżąca nie wskazuje zresztą, o jaką normę prawną w tym zarzucie chodzi. Tak samo należy ocenić zarzut naruszenia art. 81a k.p.a., gdyż stan faktyczny został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości. Sam fakt, że skarżąca nadaje inne znaczenie prawne okolicznościom faktycznym sprawy aniżeli organ, nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 81a k.p.a.
Nie doszło również do naruszenia art. 18 ust. 2 ustawy, który stanowi, że koszty przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych i lekarskich badań kwalifikacyjnych oraz konsultacji specjalistycznych, o których mowa w ust. 1, ubezpieczonych są finansowane na zasadach określonych w przepisach
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Przepis ten nie miał zastosowania w tej sprawie, a więc organy nie mogły mu uchybić.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., wedle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. O nietrafności tego zarzutu (nr 5) świadczą rozważania przedstawione wyżej. Słusznie bowiem organy przyjęły w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że skoro w aktach nie ma dowodu na to, że przeprowadzone badania kwalifikacyjne dały podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego małoletniej, to obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy jest wykonalny i podlega egzekucji.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.