II SA/Ke 361/24

II SA/Ke 361/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Renata Detka
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 146 par. 1, art. 106 par. 3, art. 3 par. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 737
art. 39 ust. 4
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi E. D. na czynność Prezydenta Miasta Starachowice z dnia 29 maja 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego do szkoły stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Uzasadnienie
Zaskarżoną czynnością wyrażoną w piśmie z dnia 29 maja 2024 r. skierowanym do E. D. wnioskującej o zwrot kosztów dowożenia dziecka niepełnosprawnego [...] D. do Zespołu Szkół i Placówek w [...] (dalej też jako "Zespół w [...]") – Prezydent Miasta Starachowice odmówił zwrotu tych kosztów.
W piśmie tym wyjaśnił, że Gmina Starachowice zwróciła się z prośbą do trzech placówek oświatowych funkcjonujących na jej terenie o informację, czy posiadają warunki, możliwości zrealizowania zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego NR [...]/2023 z dnia 21.08.2023 r. wydanego na I etap edukacyjny dla syna E. D. F., tj. do:
1. Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w S., al. [...],
2. Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S., ul. [...],
3. Przedszkola Miejskiego nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w S., ul. [...].
Z przedstawionych informacji wynikało, że na terenie gminy funkcjonują placówki oświatowe, które posiadają narzędzia, aby jak najpełniej zrealizować wytyczne zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Wykwalifikowana kadra pedagogiczna, prowadzenie indywidualnych terapii logopedycznych, rehabilitacja ruchowa, zajęcia rewalidacyjne, muzykoterapia, zajęcia z psychologiem. Specjalny Ośrodek Szkolno- Wychowawczy potwierdził możliwość opracowania dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno- terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, natomiast Przedszkole Miejskie nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi opracowało kartę pracy dla [...] D.. W związku z powyższym gmina Starachowice podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 25.09.2023 r., że najbliższe placówki, które spełniają zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego NR [...]/2023 znajdują się na jej terenie. Indywidualny proces edukacyjny może odbywać się zarówno na etapie wychowania przedszkolnego jak i kolejnych etapów edukacyjnych. Zgodnie z art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.), dowóz dziecka ma być zapewniony do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno- wychowawczego. Określenie "najbliższe" przedszkole, szkoła itp. oznacza placówkę oświatową umożliwiającą jak najpełniejszą realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W ocenie gminy Z. S. i Placówek w [...] nie jest najbliższą placówką. W załączeniu przekazano E. D. oferty edukacyjne wymienionych placówek dla jej syna.
Skargę na powyższą czynność Prezydenta Miasta wywiodła E. D.. Powołując się na art. 32, art. 39 ust. 4 i art. 39a ustawy Prawo oświatowe zarzuciła: brak podstaw do odrzucenia wniosku o zwrot kosztów dojazdów do szkoły jej niepełnosprawnego dziecka, zupełne pominięciem w działaniach organu mających na celu sprawdzenie, która placówka najlepiej i najpełniej wypełnia zalecenia z orzeczenia jej syna, obecnej szkoły syna tj. ZSiP w [...], a wzięcie pod uwagę tylko placówek na terenie gminy S.. Podniosła, że ZSiP w [...] to placówka, której dotyczy bezpośrednio sprawa zwrotu kosztów dojazdu i w której [...] ma zapewniony całościowy rozwój począwszy od zajęć specjalistycznych, terapeutycznych, aż po zajęcia rozwijające całokształt syna.
W związku z powyższym wniosła o zmianę decyzji, a co za tym idzie o zwrot kosztów dojazdów jej niepełnosprawnego syna do najbardziej odpowiedniej placówki, którą jest Zespół Szkół i Placówek w [...].
W uzasadnieniu skargi podniosła, że jej syn [...] ma niepełnosprawność sprzężoną - afazję i niepełnosprawność w stopniu lekkim. Ma bardzo duże trudności w komunikacji, adaptacji i byciu w dużej grupie rówieśniczej. Na skutek nieuwzględnienia jej prośby z lipca 2023 r. o zwrot kosztów dojazdów niepełnosprawnego syna [...] D. do Zespołu Szkół i Placówek w [...], sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 749/23, który 20 marca 2024 r. wydał wyrok nakazujący ponowne dokładne przeanalizowanie placówek zarówno na terenie gminy, jak też placówki, do której uczęszcza obecnie syn. Sąd podkreślił, że chodzi o placówkę, która najlepiej i najpełniej wypełni zalecenia z orzeczenia i zapewni synowi daleko posunięty rozwój wszystkich sfer tak, by w przyszłości był jak najbardziej samodzielny.
Po ww. wyroku organ początkowo zadeklarował, że zwróci koszty dojazdów. Następnie jednak poinformowano ją, że Prezydent Miasta Starachowice zmienił zdanie i będzie jeszcze raz rozpatrywać sprawę. Następnie wydano odmowne rozstrzygnięcie, sprawdzając placówki na terenie miasta, a nie sprawdzając szkoły w [...]. Tymczasem szkoła w [...] wyróżnia się na tle placówek przedstawianych przez organ. Skarżąca dołączyła do skargi opinię ze szkoły w [...] pokazującą, jak funkcjonował syn na początku roku, a jak to wygląda teraz.
Skarżąca odniosła się do oferty placówek przedstawionych w piśmie organu z dnia 29 maja 2024 r.
W SP nr [...] z oddziałami integracyjnymi w S., F. D. nie może realizować nauki ze względu na zalecenia w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, że najlepszą placówką będzie szkoła specjalna, w której przede wszystkim są małe grupy maksymalnie 6 osób, jest nauczyciel wspomagający proces nauczania i pomoc oraz specjalnie opracowany program do możliwości dziecka. Zalecenia z orzeczenia wykluczają tę placówkę.
Drugą zaproponowaną placówką jest PM nr [...] z oddziałami integracyjnymi w S., gdzie syn uczęszczał 3 lata do czerwca 2023 roku. Był to bardzo ciężki czas dla nich, ale przede wszystkim dla ich syna. Od samego początku dziecko miało trudności z adaptacją i akceptacją. Przez cały ten okres F. często nie chciał chodzić do przedszkola, wymiotował, miał biegunki, wstawał z płaczem wcześnie rano, bo nie chciał do przedszkola do pani Ani (jego nauczycielki). Dzieci i Panie go nie rozumiały, nie potrafił zakomunikować swoich potrzeb, co stwarzało dużą barierę i rosnącą niechęć oraz brak poczucia bezpieczeństwa. Liczna grupa dzieci (ponad 20) wpływała na to, że F. często był niedopilnowany w najprostszych czynnościach, zadaniach, choćby w samoobsłudze. Duża grupa miała również wpływ na słaby rozwój umiejętności, gdyż takie dziecko z takimi niepełnosprawnościami szybko się rozprasza i męczy ciągłym hałasem. Dyrekcja przedszkola dopiero gdy dowiedziała się, że przenosimy syna do innej placówki, zaproponowała dla syna grupę specjalną z małą liczba dzieci. Nie zdecydowaliśmy się na ta propozycję ze względu na powyższe trudności i jego zdrowie psychiczne,
jak również ze względu na fakt, że byłoby to rozwiązanie tylko na okres zerówki, na rok a my szukaliśmy placówki, gdzie syn będzie mógł kontynuować naukę na wszystkich szczeblach edukacji w jednym miejscu, co zapewni mu poczucie bezpieczeństwa. Zdrowe rodzeństwo F. uczęszcza do tego przedszkola i syn do tej pory, odbierając czasami z mamą braci, ma bardzo duży opór przed wychowawcami z tej placówki. Zapytany przez panie, czy zostaje - ucieka i mówi, że jedzie do swojej szkoły. Widać po nim duże napięcie. Kolejnym problemem jeśli chodzi o to przedszkole jest wiek F., który ma 8 lat i mógłby ewentualnie tylko przez rok jeszcze realizować naukę w tej placówce zakładając ze będzie odroczony od obowiązku szkolnego.
Trzecia zaproponowana placówka to Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w S.. Placówka ta nie posiada tak rozbudowanej oferty terapeutycznej, która zapewniłaby daleko idący rozwój syna skarżącej. Jest to placówka wieloletnia, jednak nie posiada w swojej ofercie nowoczesnych form rozwoju mowy, alternatywnych metod komunikacji takich jak choćby C eye ( jest to specjalny program służący m.in. do komunikowania się). W szkole nie ma narzędzi wspomagających komunikację tj: Mówik, komunikator Step by step i talk, nie stosuje się masażerów logopedycznych. W szkole w C. F. realizuje zajęcia wynikające z orzeczenia w oparciu o opracowany przez nauczycieli program na podstawie Wielospecjalistycznej Oceny Poziomu Funkcjonowania Ucznia oraz Indywidualny Program Edukacyjno -Terapeutyczny. Dodatkowymi zajęciami, które również mają wpływ na rozwój dziecka są: rehabilitacja ruchowa, dodatkowe zajęcia logopedyczne, rewalidacja, hipoterapia oraz inne. W ofercie Specjalnego Ośrodka Szkolno -Wychowawczego brak jest większości z tych zajęć i metod oraz form pracy. Dlatego też skarżąca uważa, że ww. szkoła również nie spełnia w pełni zaleceń z orzeczenia i nie zapewni jej synowi pełnego rozwoju na wszystkich etapach nauki.
Na koniec skarżąca wyjaśniła, że gdyby na terenie S. była placówka, która w pełni spełniałaby potrzeby jej syna, to na pewno nie woziłaby go codziennie do oddalonej o 30 km innej szkoły. Jest to bowiem dla jej rodziny duży wysiłek i wyrzeczenie. Mają bowiem jeszcze dwóch zdrowych synów, młodszych od F., których wożą do przedszkola na terenie miasta. Naturalne jest, że gdyby była odpowiednia placówka dla F. w S., to by tam uczęszczał.
Bardzo zależy jej jednak na tym, aby ich syn mógł się rozwijać, by w przyszłości był samodzielny, mógł podjąć pracę, mógł żyć samodzielnie. Widzi dużą szansę na jego rozwój, jednak musi być w placówce, która zapewni mu to całościowo. W ich mieście nie ma takiej placówki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w piśmie z 29 maja 2024 r.
W uzasadnieniu Prezydent Miasta wyjaśnił, że E. D., zaskarżyła ponowną odmowę przyznania zwrotu kosztów dowozu dziecka z niepełnosprawnością do szkoły.
Organ zwrócił się z prośbą do trzech placówek oświatowych funkcjonujących na terenie gminy S., tj:
1. Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w S. - pismo znak [...] z dnia 16 maja 2024 r.,
2. Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S. - pismo znak [...],[...] z dnia 16 maja 2024 r"
3. Przedszkola Miejskiego nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi - pismo znak [...],[...] z dnia 27 maja 2024 r.
- o przeanalizowanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...]/2023 z dnia 21.08.2023 r. dla syna Skarżącej i przedstawienia możliwości, zarówno pod względem edukacyjnym jak i posiadanych miejsc, realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia, rodzaju metod pracy, form i zakresu kształcenia, które by pozwalały jak najpełniej je realizować i być dostosowany do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka.
W odpowiedzi na pisma organu wszystkie placówki oświatowe zapewniły, że są w stanie zrealizować zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Szkoła Podstawowa nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi - placówka wskazana w orzeczeniu przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w S., jako jedna z możliwych, gdzie syn Skarżącej może realizować kształcenie, w roku szkolnym [...] w oddziale przedszkolnym liczącym 21 uczniów, w tym troje dzieci posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, ma zatrudnionego nauczyciela wspomagającego proces kształcenia, który wspiera dodatkowo funkcjonowanie dzieci zarówno w grupie, jak i w czasie ich codziennego pobytu w szkole. Szkoła posiada wyspecjalizowaną kadrę pedagogiczną i duży zakres specjalistycznych zajęć. Powyższe wynika z pisma z dnia 23 maja 2024 r., jakie otrzymał organ ze szkoły. W opinii skarżącej Szkoła Podstawowa nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi jest placówką, w której syn nie może realizować nauki, bo jak twierdzi wynika to z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Z tezą Skarżącej jak i z tym, że kształcenie syna powinno być realizowane w oddziale liczącym maksymalnie 6 osób organ nie może się zgodzić, ponieważ zgodnie z zapisami orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego NR [...]/2023 z dnia 21.08.2023 r. syn może realizować kształcenie specjalne w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, placówce (przedszkolu/szkole) integracyjnej, oddziale integracyjnym lub w przedszkolu/szkole ogólnodostępnej.
W odpowiedzi na pismo organu Przedszkole Miejskie nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi, do którego uczęszczał syn skarżącej, przedstawiło indywidualną kartę pracy opracowaną przez Zespół ds. Pomocy Psychologiczno - Pedagogicznej. Karta przedstawia formy, sposoby i okres udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin. Trudno się zgodzić z zarzutami skarżącej pod kierunkiem przedszkola, ponieważ już sam fakt podjęcia przez dyrekcję przedszkola i kadrę pedagogiczną/specjalistów czynności do opracowania indywidualnych form kształcenia świadczy o dużym zaangażowaniu placówki w proces kształcenia dzieci.
Zgodnie z zapisami orzeczenia najkorzystniejszą placówką do realizacji edukacji przez syna Skarżącej jest specjalny ośrodek-szkolno-wychowawczy. Jak wynika z odpowiedzi Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S. (pismo znak [...] z dnia 21.05.2024 r.), również, tak jak szkoła w [...], opracowuje indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET). Program jest opracowywany przez zespół, w skład którego wchodzą nauczyciele i specjaliści pracujący z uczniem. Również jak w szkole w [...] metody i formy pracy opracowuje się po dokonaniu Wielospecjalistycznej Oceny Poziomu Funkcjonowania Ucznia. W przypadku braku opinii o potrzebie odroczenia obowiązku szkolnego w opinii organu Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w S. jest placówką w pełni mogącą zrealizować zalecenia wynikające z orzeczenia.
Wybór placówki oświatowej, w której dziecko będzie realizowało edukację należy do rodziców. Jednak zgodnie z art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe,
obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do placówki "najbliższej", a nie wskazanej przez rodziców (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8.07.2020 r. sygn. akt II SA/Bd 5/20).
Reasumując organ uznał, że w przedmiotowym przypadku nie zostały spełnione przesłanki z art. 32 ust. 6 jak i z art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Na terenie gminy S. funkcjonują placówki, które mogą zrealizować zalecenia wynikające z orzeczenia syna Skarżącej. Odmowa zwrotu kosztów dowozu do Zespołu Szkół i Placówek w [...] jest zasadna i nie narusza przepisów prawa.
Na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. skarżąca podniosła, że jej syn ma odroczone rozpoczęcie spełniania obowiązku szkolnego, na dowód czego złożyła odpis decyzji administracyjnej z 2 września 2024 r. Przedłożyła też orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 19 sierpnia 2024 r., z którego wynikają aktualne potrzeby edukacyjne jej syna.
Na tej samej rozprawie Sąd postanowił dopuścić dowód z obu złożonych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie. Według zaś art. 146 § 1 tej ustawy, w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, Sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy też wskazać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przedmiotem sprawy była odmowa zwrotu kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego do szkoły wyrażona w piśmie Prezydenta Miasta Starachowice z 29 maja 2024 r. Zarówno charakter tej czynności, jak i wykładnia przepisów, na podstawie których została ona podjęta były już przedmiotem oceny wojewódzkiego sądu administracyjnego, w związku z czym, z uwagi na niezmieniony w istotnym zakresie stan prawny, ta ocena i wskazania wyrażone w tamtym wyroku mają charakter wiążący w niniejszym postępowaniu.
Jak wynika więc z uzasadnienia wyroku WSA w Kielcach z 20 marca 2024 r., II SA/Ke 749/23, czynność odmowy zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia do szkoły jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z mającego w sprawie zastosowanie przepisu art. 39a Prawa oświatowego wynika, że gmina może realizować obowiązek zapewnienia uczniom niepełnosprawnym transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły w formie zorganizowania bezpośrednio przez gminę - we własnym zakresie - bezpłatnego transportu i opieki, albo w formie zwrotu kosztów przejazdu uczniów oraz opiekujących się nimi rodziców, gdy dowóz dziecka do szkoły zapewniają rodzice. Przy tym wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka. W przypadku wyboru przez rodziców drugiej z wymienionych form, w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek wójt gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna do najbliższej szkoły. WSA w Kielcach przesądził w przywołanym wyroku również, że użyte w art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe
określenie "najbliższe" przedszkole (lub inna placówka oświatowa), nie oznacza tylko i wyłącznie przedszkola położonego w najbliższej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Pod pojęciem tym rozumie się taką najbliższą placówkę, która umożliwia jak najpełniejszą realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka lub orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Takie orzeczenie stwierdzające potrzebę kształcenia specjalnego poprzez swe zalecenia wobec określonego dziecka indywidualizuje proces kształcenia, formę i programy nauczania oraz zajęcia rewalidacyjne, tworząc na przyszłość najlepsze warunki osiągnięcia celów systemu oświaty oraz odpowiednie warunki szczególnej opieki zdrowotnej. W zakresie przepisów postępowania, jakimi winny kierować się organy administracji rozpatrując ponownie sprawę Sąd wyjaśnił, że choć art. 107 k.p.a. ani inne przepisy k.p.a. nie znajdują wprost zastosowania do zaskarżonej czynności, gdyż nie jest ona dokonywana w trybie i na zasadach określonych w k.p.a., to ocena legalności zaskarżonej czynności powinna następować z uwzględnieniem zasad Konstytucji RP, na czele z zasadą demokratycznego państwa prawnego, zasadą legalizmu i zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa. Z art. 18 ust. 1 Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej (dalej w skrócie: "EKDPA"), przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. wynika natomiast, że w odniesieniu do każdej wydanej przez instytucję decyzji, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, należy podać powody, na których opiera się wydana decyzja; w tym celu należy jednoznacznie podać istotne fakty i podstawę prawną podjętej decyzji. Do czynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego do ośrodka rehabilitacyjno-edukacyjnego w zakresie rozstrzygnięcia i uzasadnienia należy stosować te same zasady (per analogiam), jakie stosuje organ załatwiając sprawę w formach określonych w k.p.a.
W swych wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd, w nawiązaniu do argumentacji leżącej u podstaw odmowy zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia [...] D. do Zespołu Szkół i Placówek Oświatowych w [...] wyjaśnił, że w sytuacji, w której organ twierdzi, że realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, zostanie zapewniona przez inną placówkę, która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka, powinien również wykazać, że ta najbliższa (geograficznie) placówka może zapewnić dziecku odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności, dokonując w tym zakresie indywidualnej oceny w świetle w szczególności orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. WSA w Kielcach dodał, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej oraz z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 (tak jak i art. 32 ust. 6) ustawy musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy.
Sąd polecił też wziąć pod uwagę, że Zespół Szkół i Placówek w [...] oferuje szeroki zakres działań o charakterze edukacyjnym i rewalidacyjnym, które odbywają się w jednym miejscu, a syn skarżącej będzie mógł w tej samej placówce w przyszłości zdobyć zawód i nabyć praktyki przygotowujące go do pracy.
Oceniając sposób wywiązania się przez organ z powyższych wskazań Sąd doszedł do wniosku, że nie zasługuje on na uznanie.
Prezydent Miasta rozpoznając sprawę ponownie, zwrócił się do trzech placówek oświatowych funkcjonujących na terenie gminy S. o informację, czy posiadają możliwości, zarówno pod względem edukacji, jak i posiadanych miejsc, realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia nr [...]/2023 z dnia 21 sierpnia 2023 r. wydanego na okres I etapu edukacyjnego dziecka [...] D., ze względu na niepełnosprawność sprzężoną: afazję oraz lekką niepełnosprawność intelektualną. Organ poprosił o podanie metod pracy, form i zakresu kształcenia, który by pozwalał jak najpełniej realizować zalecenia wynikające z orzeczenia i dostosowane do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka. Poinformował też, że dziecko posiada opinię o potrzebie odroczenia obowiązku szkolnego, które zostanie przedłużone na okres kolejnego roku szkolnego. W odpowiedzi organ otrzymał od wszystkich trzech placówek pisemne zapewnienia, że są w stanie wypełnić wszystkie zalecenia wynikające z orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S. nr [...]/2023 z 21 sierpnia 2023 r. Jak to wyjaśnił organ w piśmie z 29 maja 2024 r., z przedstawionych informacji wynika, że placówki te posiadają wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną, prowadzą indywidualne terapie logopedyczne, rehabilitację ruchową, zajęcia rewalidacyjne, muzykoterapię, zajęcia z psychologiem. Specjalny Ośrodek Szkolno-
Wychowawczy w S. potwierdził ponadto możliwość opracowania dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu [...] D.. Przedszkole Miejskie nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi opracowało natomiast dla niego kartę pracy wraz z formami pracy, sposobem realizacji oraz wymiarem godzin, które przedszkole może zapewnić przedszkolakowi.
Odnosząc się do takiego sposobu załatwienia sprawy należy stwierdzić, że nie zasługuje on na akceptację i nie stanowi dostatecznego wypełnienia wiążących wskazań zawartych w wyroku WSA w Kielcach z 20 marca 2024 r. Ponadto organy nie dostrzegły, że niektóre z placówek oświatowych, do których zwrócono się z przytoczonymi wyżej pismami z 16 maja 2024 r., nie spełniają warunku wynikającego z posiadanej przez [...] D. opinii o potrzebie odroczenia obowiązku szkolnego, które – według wiedzy organu - zostanie przedłużone na okres kolejnego roku szkolnego. Chodzi tu o Szkołę Podstawową nr [...] w S., w której zgodnie z datowaną na 23 maja 2024 r. odpowiedzią na pismo organu I instancji z 16 maja 2024 r., w roku szkolnym [...] nie będzie funkcjonował oddział przedszkolny. Również z datowanej na 21 maja 2024 r. odpowiedzi na pismo organu, udzielonej przez Wicedyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S. wynika, że ośrodek ten zapewnia edukację dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, ale od klasy I szkoły podstawowej. Oznacza to, że również ta placówka nie zapewnia możliwości kształcenia [...] D., który uzyskał opinię o potrzebie odroczenia obowiązku szkolnego, które miało zostać przedłużone na okres kolejnego roku szkolnego. Z przedstawionej na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. decyzji administracyjnej Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w S. z 2 września 2024 r. wynika, że zapowiedź wynikająca ze wspomnianej opinii się ziściła. Decyzją tą bowiem, po uwzględnieniu opinii nr [...]/2024 Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w I. wydanej w dniu 6 czerwca 2024 r., odroczono rozpoczęcie spełniania obowiązku szkolnego przez [...] D. do dnia 31 sierpnia 2025 r. Równocześnie stwierdzono, że w czasie odroczenia dziecko może uczęszczać do przedszkola lub do oddziału przedszkolnego. Aczkolwiek podejmując zaskarżoną czynność organ nie dysponował tą decyzją, to jednak wynikające z niej odroczenie rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego zostało zapowiedziane w opinii, na którą sam organ powołał się w pismach z 16 maja 2024 r. skierowanych do obu ww. placówek oświatowych. Obowiązkiem organu było więc uwzględnienie takiego ograniczenia w możliwości rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego przez dziecko [...] D., przy analizie możliwości realizacji przez obie te placówki zaleceń wynikających z orzeczenia nr [...]/2023 z 21 sierpnia 2023 r. Zaniechanie tego oznacza niewypełnienie wiążących zaleceń wyroku WSA w Kielcach z 20 marca 2024 r. II SA/Ke 749/23. Dopuszczenie przez Sąd dowodu z opisanej decyzji na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. było uzasadnione właśnie potrzebą oceny sposobu realizacji przez organ zaleceń wynikających z opinii, o których to zaleceniach i ograniczenia wynikających z odroczenia rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego przez [...] D. organ wiedział rozstrzygając sprawę.
Dokonując oceny możliwości realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia [...] D. nr [...]/2023 z dnia 21 sierpnia 2023 r. przez Przedszkole Miejskie nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi im. Misia Uszatka w S., organ pominął dwie istotne kwestie.
Z wspomnianego orzeczenia wynika, że wprawdzie F. D. może realizować kształcenie w oddziale integracyjnym, a więc takim, jaki posiada wspomniane przedszkole, ale "najkorzystniejsze dla dziecka wydaje się objęcie go edukacją w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym ze względu na zakres i głębokość trudności i deficytów rozwojowych i wynikające stąd potrzeby edukacyjne i terapeutyczne". Takie zalecenie oznacza, że wspomniane przedszkole nie realizuje najkorzystniejszej dla tego dziecka formy jego edukacji.
Organ nie uwzględnił też tego, że F. D. już uczęszczał przez trzy lata, aż do czerwca 2023 r. do Przedszkola Miejskiego nr [...] w S., po czym został przeniesiony do oddalonego o 30 km od miejsca zamieszkania Zespołu Szkół i Placówek w [...], gdzie uczęszczał przez cały rok szkolnym [...] i uczęszcza w dalszym ciągu. Przyczyny tej zmiany i jej efekty powinny być przedmiotem wnikliwej analizy, zwłaszcza zważywszy na stopień niepełnosprawności dziecka skarżącej i podawane przez nią, nie tylko w rozpatrywanej skardze, ale również w toku poprzedniego rozpoznawania sprawy zakończonego wyrokiem WSA w Kielcach z 20 marca 2024 r., istotne przyczyny negatywnej oceny trzyletniego okresu edukacji dziecka w Przedszkolu Miejskim nr [...]
w S.. Należy zauważyć, że przy ocenie tej drażliwej kwestii organ powinien był uwzględnić potrzeby i możliwości niepełnosprawnego dziecka w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej oraz z uwzględnieniem tego, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego musi być realne, na co zwrócił uwagę WSA w Kielcach w uzasadnieniu wyroku z 20 marca 2024 r. Niechęć dziecka do danej placówki wynikła z doświadczeń z przeszłości, z braku w niej poczucia akceptacji i bezpieczeństwa i z trudności w adaptacji mogą powodować, że taka placówka, mimo że teoretycznie i deklaratywnie może wypełniać zalecenia wynikające z posiadanego przez dziecko orzeczenia, w praktyce nie będzie mogła ich zrealizować.
Na koniec należy zauważyć, że w dniu 19 sierpnia 2024 r. F. D. uzyskał nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...]/2024, które różni się w znaczącej części od orzeczenia, na podstawie którego organ oceniał sprawę. Choć organ nie dysponował tym orzeczeniem przy rozpoznawaniu sprawy, przez co nie można mu postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie, to wzgląd na potrzebę uwzględnienia w sprawie indywidualnych i zaktualizowanych potrzeb dziecka w procesie edukacyjno-terapeutycznym przy dokonywaniu oceny, która placówka oświatowa jest najbliższa dla [...] D. w świetle wiążącej w sprawie wykładni art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego sprawia, że konieczne było dopuszczenie dowodu z tego dokumentu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz uwzględnienie skargi również z tego powodu.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Przy ponownym podejmowaniu czynności w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu dziecka skarżącej organ uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. W szczególności uwzględni zalecenia wynikające ze zaktualizowanego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego [...] D. nr [...]/2024 wydanego w dniu 19 sierpnia 2024 r., uwarunkowania wynikłe z decyzji administracyjnej Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w S. z 2 września 2024 r. dotyczącej odroczenia obowiązku szkolnego dziecka skarżącej do 31 sierpnia 2025 r., a także w dalszym ciągu wiążące wskazania zawarte w wyroku WSA w Kielcach z 20 marca 2024 r., w tym w szczególności wskazanie dotyczące konieczności wzięcia pod uwagę, że Zespół Szkół i Placówek w [...] oferuje szeroki zakres działań o charakterze edukacyjnym i rewalidacyjnym, które odbywają się w jednym miejscu, a syn skarżącej będzie mógł w tej samej placówce w przyszłości zdobyć zawód i nabyć praktyki przygotowujące go do pracy. Ten aspekt został przez Prezydenta Miasta Starachowice całkowicie pominięty przy podejmowaniu zaskarżonej obecnie czynności. Następnie organ ponownie dokona oceny, która placówka jest najbliższa w świetle przedstawionej wykładni art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe, a podjętą czynność uzasadni w sposób spełniający wyżej wskazane wymagania.