II SA/Ke 355/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2022-09-21
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek stałykryterium dochodowewspólne gospodarstwo domowerodzinasamotne gospodarowanieniepełnosprawność

WSA oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku stałego, uznając skarżącego za osobę pozostającą w rodzinie, a nie samotnie gospodarującą, co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego.

Skarżący R.Z. domagał się przyznania zasiłku stałego, jednak organ I instancji i SKO odmówiły, uznając go za osobę pozostającą w rodzinie z Z.K. i jej matką, co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego. Skarżący twierdził, że mieszka u Z.K. nieodpłatnie w zamian za pomoc domową i prowadzi samodzielne gospodarstwo. WSA w Kielcach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że skarżący wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z Z.K. i jej matką, tworząc rodzinę w rozumieniu ustawy.

Sprawa dotyczyła skargi R.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania zasiłku stałego. Skarżący zarzucił błędną interpretację przepisów ustawy o pomocy społecznej, twierdząc, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z Z.K. i jej matką, u których mieszka nieodpłatnie od 2014 roku w zamian za pomoc domową. Podkreślał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo, sam przygotowuje posiłki i ma wydzieloną półkę w lodówce. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznały jednak, że skarżący, Z.K. i jej matka J.K. tworzą rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Sąd wskazał, że wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie, obejmujące codzienne współdziałanie w celu zaspokojenia potrzeb bytowych, mieszkaniowych, żywnościowych i zdrowotnych, a także wzajemne ponoszenie kosztów i czerpanie korzyści, świadczy o istnieniu rodziny. Ponieważ dochód rodziny (obejmujący emerytury Z.K. i J.K., dochód z gospodarstwa rolnego Z.K. oraz zasiłek pielęgnacyjny skarżącego) przekroczył kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, sąd uznał decyzję o odmowie przyznania zasiłku stałego za zgodną z prawem i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Skarżący powinien być uznany za osobę pozostającą w rodzinie, ponieważ wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z Z.K. i jej matką.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie, obejmujące codzienne współdziałanie w celu zaspokojenia potrzeb bytowych, mieszkaniowych, żywnościowych i zdrowotnych, a także wzajemne ponoszenie kosztów i czerpanie korzyści, świadczy o istnieniu rodziny w rozumieniu ustawy, nawet jeśli osoby nie są spokrewnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.s. art. 37 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 8 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 8 § 3

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 6 § 10

Ustawa o pomocy społecznej

Definicja osoby samotnie gospodarującej jako osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe.

u.p.s. art. 6 § 14

Ustawa o pomocy społecznej

Definicja rodziny jako osób spokrewnionych lub niespokrewnionych pozostających w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujących i gospodarujących.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej art. 1 § 1 lit. b)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz pozostaje w rodzinie z Z.K. i jej matką, ponieważ wspólnie zamieszkuje i gospodaruje. Dochód rodziny skarżącego przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku stałego.

Odrzucone argumenty

Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, ponieważ prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie prowadzi wspólnego gospodarowania z Z.K. i jej matką.

Godne uwagi sformułowania

wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza wyłącznie przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez dostarczanie środków ekonomicznych, wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy i w takim wypadku wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie. Pomoc państwa pochodząca ze środków publicznych winna być udzielana tylko tym potrzebującym, którzy nie otrzymują jej od innych osób, z którymi wspólnie gospodarują i mieszkają.

Skład orzekający

Sylwester Miziołek

przewodniczący

Renata Detka

sprawozdawca

Beata Ziomek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wspólnego gospodarowania' i 'rodziny' na potrzeby świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w sytuacjach nieformalnych układów życiowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach dotyczących innych świadczeń lub w innych kontekstach prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie rodziny i wspólnego gospodarowania w kontekście świadczeń socjalnych, co może być pouczające dla osób znajdujących się w podobnych, niejednoznacznych sytuacjach życiowych.

Czy pomoc od sąsiada to już rodzina? Sąd rozstrzyga o zasiłku stałym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 355/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Renata Detka /sprawozdawca/
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 37 ust. 1, art. 8 ust. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 6 pkt 10,
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt II SA/Ke [...]
UZASADNIENIE
Decyzją z 6 czerwca 2022 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania R. Z., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] i Gminy S. z 25 kwietnia 2022 r. odmawiającą przyznania ww. pomocy w formie zasiłku stałego.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji R. Z., zwany dalej skarżącym, zarzucił błędną interpretację art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej poprzez mylne interpretowanie pojęcia rodziny. Podkreślił, że prowadzi własne gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy. U Z. K. mieszka nieopłatnie od kilku lat. Do 2021 r. utrzymywał się z prac dorywczych oraz pomagał Z. K. w pracach w gospodarstwie domowym. K. w 2021 r. jego stan zdrowia się pogorszył, Z. K. zaproponowała mu dalsze nieodpłatne zamieszkiwanie w zamian za wykonywanie drobnych prac domowych. [...], ze względu na problemy zdrowotne i niski dochód, gospodyni, u której mieszka, pomaga mu w formie żywności. Nie jest z nią w żadnym związku, nie współdecyduje o tym, na co przeznacza posiadane środki finansowe.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO wskazało na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2, art. 36 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej i podniosło, że zasadniczą kwestię stanowiło to, czy skarżący może być uznany za osobę samotnie gospodarującą, czy też osobę pozostająca
w rodzinie tj. prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z Z. K. oraz J. K. tj. matką Z. K.. Organ I instancji przyjął, że skarżący zamieszkuje z nimi i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tworząc rodzinę. W konsekwencji za dochód rodziny przyjęto sumę dochodów osób w rodzinie, co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego. Skarżący zaprzecza prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego.
Kolegium przytoczyło definicję osoby samotnie gospodarującej z art. 6 pkt 10
i pkt 14 ustawy oraz definicję wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania. Zdaniem organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy, w tym m.in. oświadczenia skarżącego i Z. K. z 9 marca 2022 r. zdecydowanie przemawiają za uznaniem, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, wspólnie mieszkając i gospodarując. Skarżący mieszka u ww. z zamiarem stałego pobytu. Ma swobodę w poruszaniu się po pomieszczeniach oraz korzystania z urządzeń domowych. Nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego ze względu na brak środków finansowych. Wspólnie z Z. K. jeździ na zakupy, które ona finansuje. Z oświadczenia Z. K. wynika, że skarżący zamieszkał w jej domu w maju 2014 r. w zamian za pomoc w gospodarstwie rolnym. Ma swój pokój, ma też możliwość korzystania ze wszystkich pomieszczeń w domu. W lodówce ma wydzieloną półkę na swoje produkty. Z. K. ponosi i będzie nadal ponosić wszelkie wydatki związane z leczeniem (zakup leków, środków opatrunkowych, wydatki na dojazd do szpitala). Finansuje również skarżącemu zakup żywności, środków czystości i niezbędnych ubrań. Reguluje rachunki za prąd, gaz i wodę.
Wspólne gospodarowanie zostało również potwierdzone przez pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy, który podkreślił, że w jego ocenie R. Z. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z Z. K.
i J. K.. Od ponad 7 lat mieszka w domu Z. K. z zamiarem stałego pobytu i pozostaje na częściowym utrzymaniu właścicielki lokalu i jej matki. Raz przygotowuje sobie posiłki sam, a raz korzysta ze wspólnych posiłków.
Organ zauważył, że na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, w tym np. ponoszenie kosztów i opłaty za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie czy wykonywanie zwykłych czynności związanych
z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Przesłanka wspólnego gospodarowania nie wyczerpuje się wyłącznie w ponoszeniu wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale wyraża się także w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa, wspólnie z innymi członkami rodziny. To, że skarżący nie posiada żadnego dochodu na swoje utrzymanie oprócz zasiłku pielęgnacyjnego, nie może determinować uznania, że nie gospodaruje on wspólnie z Z. K. i jej matką, skoro korzysta z mieszkania, energii elektrycznej i innych mediów, a także z przyrządzanych posiłków.
W ocenie SKO skarżący spełnia część kryteriów uprawniających do przyznania zasiłku stałego tj. jest osobą pełnoletnią, pozostającą w rodzinie i niezdolną do pracy. Jednak aby można było przyznać taki zasiłek musi jeszcze być spełnione kryterium dochodowe wynoszące obecnie [...] zł na osobę w rodzinie, a tego kryterium skarżący nie spełnia. W miesiącu wrześniu 2021 r. dochód ten wyniósł [...] zł, w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł. W wyliczeniach uwzględniono emeryturę Z. K., dochód z jej gospodarstwa rolnego, emeryturę z dodatkiem pielęgnacyjnym J. K. oraz zasiłek pielęgnacyjny skarżącego.
W ocenie Kolegium, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, z którego bezspornie wynika przekroczenie kryterium dochodowego, organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze R. Z. zarzucił błędną interpretację art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ osoby, które są traktowane jako jego rodzina, są dla skarżącego osobami obcymi i nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, pomimo zamieszkiwania w tym samym budynku.
Skarżący wyjaśnił, że przez wiele lat był osobą bezdomną, mieszkał w różnych miejscach, w końcu spotkał Z. K., która w zamian za wykonywanie prostych prac domowych zaproponowała mu mieszkanie w swoim domu. Od maja 2014 r. mieszka u niej i pomaga w pracy w gospodarstwie. Obecnie ma do dyspozycji jedno pomieszczenie i może korzystać z kuchni i łazienki. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, sam przygotowuje posiłki, ma wydzieloną półkę w lodówce, pierze, sprząta.
W ocenie skarżącego niedopuszczalne jest doliczanie do jego dochodu dochodów osób mu obcych, które jedynie pomogły mu wyjść z bezdomności, wyciągnęły rękę wtedy, kiedy tego potrzebował. O. Z. Kania pozwala mu mieszkać w swoim domu, a skarżący liczy, że wróci do zdrowia i będzie mógł ponownie pomagać odpłacając za dobre serce. Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł i jest to kwota zbyt niska, aby wystarczyła na pokrycie wszystkich niezbędnych potrzeb, w tym kosztów leczenia. Z. K. nie pomaga mu finansowo, natomiast faktycznie jak nie ma pieniędzy, to kupuje mu leki czy zawozi do lekarza.
Zdaniem skarżącego cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą prowadzi się gospodarstwo domowe, przy czym sytuacja ta ma cechy stałości. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy, a także dzielenie lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej.
Skarżący wskazał, że nie ma wpływu na to, co robi Z. K., ani na jej dochody i wydatki, na to z kim utrzymuje kontakt, kiedy i jakie robi zakupy. Nie można tu mówić o żadnej stałej współpracy ze skarżącym. Tym bardziej nie ma najmniejszego wpływu na jej matkę, której dochód także wliczany jest do dochodu skarżącego. Nie pozostaje na całkowitym utrzymaniu Z. K., ponieważ ma swoje źródło dochodu. Jeśli zwróci się z prośbą o to, aby Z. K. zawiozła go do lekarza lub pomogła wykupić leki, to jeszcze nigdy nie odmówiła. Skarżący chciałby nadal u niej mieszkać i jak wyzdrowieje, nadal pomagać w prowadzeniu gospodarstwa, ale może być tak, że Z. K. każe mu się wyprowadzić, bo nie będzie chciała mu już pomagać jak nie będzie miał swojego dochodu, który wystarczy mu w obecnym trudnym czasie zaspokajać swoje potrzeby.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że
w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), zwanej dalej ustawą.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy zasiłek stały przysługuje:
1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę
w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Nie było w sprawie kwestionowane, że skarżący legitymuje się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym do 30 września 2023 r.
Stosownie do ust. 2 zasiłek stały ustala się w wysokości:
1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie;
2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę
w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej
(Dz.U. z 2018 r., poz. 1358), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",
2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty [...]zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie".
Jak wynika z akt sprawy, spór pomiędzy stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w realiach tego konkretnego przypadku skarżący powinien być uznany za osobę samotnie gospodarującą – jak argumentuje R. Z., czy też za osobę w rodzinie – jak przyjęły organy administracji.
Zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Natomiast rodzina w rozumieniu ustawy, to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14).
W orzecznictwie sądowym wielokrotnie wyjaśniano, że faktyczny związek,
o jakim mowa w powołanym wyżej art. 6 pkt 14, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie
z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także – jeżeli występuje w funkcjonalnym związku z tym gospodarstwem – gospodarstwa rolnego. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, a nawet niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II URN [...], OSNP [...]/240). Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza zatem wyłącznie przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez dostarczanie środków ekonomicznych, wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy i w takim wypadku wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (por. wyroki NSA z dnia: 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK [...], 9 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK [...], 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK [...]; dostępne na stronie [...]).
Wskazuje się jednocześnie, że wspólne gospodarowanie to nie tylko ponoszenie wspólnych ciężarów, ale również czerpanie korzyści, przy czym nie musi mieć to wymiaru jedynie ekonomicznego. Pojęcie "wspólnego gospodarowania" obejmuje czynności dnia codziennego prowadzone wspólnie lub wprawdzie rozłącznie, ale z wzajemnym świadczeniem względem siebie korzyści, przysług, przy podziale ról, co i która osoba czyni wedle swoich możliwości. Generalnie chodzi
o partycypowanie w powinnościach i korzyściach związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem, utrzymywanie więzi, wzajemnych relacji (por. wyrok WSA
w Gorzowie Wlkp. z 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go [...], dostępny jak wyżej).
Akceptując powyższe rozważania prezentowane w orzecznictwie sądowym
i przenosząc je na grunt niniejszej sprawy Sąd przyjął za prawidłową ocenę organów, że w rozumieniu przepisów ustawy skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz osobą w rodzinie.
Bezsporne w sprawie jest, że skarżący ma 63 lata, jest rozwiedziony i wspólnie zamieszkuje z Z. K. i jej matką J. K.. Jest osobą schorowaną, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i z tego tytułu pobiera zasiłek w kwocie [...]zł. W domu Z. K. i J. K. ma swój pokój z możliwością swobodnego dostępu do wszystkich pomieszczeń znajdujących się w budynku oraz możliwością korzystania ze wszystkich sprzętów i urządzeń. Ma wyodrębnioną półkę w lodówce, jednakże posiłki raz przygotowuje sobie sam, a raz korzysta ze wspólnych posiłków. Na zakupy jeździ wspólnie z Z. K., która finansuje także zakupy skarżącego. Zamieszkuje u niej bezpłatnie w zamian za wykonywanie drobnych prac domowych w zależności od stanu zdrowia (oświadczenie R. Z. z 9 marca 2022 r.). Z. K. pokrywa wszelkie rachunki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (za gaz, prąd i wodę) oraz ponosi koszty związane z zakupem leków, dowozu do lekarza, środków opatrunkowych, żywności, środków czystości i niezbędnych ubrań dla skarżącego (oświadczenia J. K. i Z. K. z 9 marca 2022 r.). Jak wynika z oświadczenia Z. K., R. Z. zamieszkał w jej domu rodzinnym w maju 2014 r. aby pomóc w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. W 2020 r. okazało się, że poważnie zachorował. Obecnie skarżący nie pomaga w gospodarstwie tak jak robił to przed chorobą, ale Z. K. liczy na to, że będzie to możliwe, gdy stan jego zdrowia się poprawi.
W ocenie Sądu, okoliczności powyższe wskazują, że skarżący wraz z Z. K. i J. K. tworzą rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy. Codziennie współdziałają oni w celu zaspokojenia swoich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i zdrowotnych. Skarżący np. pomaga Z. K.
w zakupach, a ona finansuje nie tylko koszty związane z utrzymaniem lokalu, z którego korzysta także R. Z., ale ponosi również koszty jego leczenia. Skarżący pomaga jej w prowadzeniu gospodarstwa domowego, a ona pozwala mu z niego korzystać. Dzielą oni nie tylko lokal mieszkalny, ale i zadania związane z jego prowadzeniem. Każdy z domowników ma swoje obowiązki, a jednocześnie swobodę korzystania z pomieszczeń i urządzeń w domu. Także wspólne zakupy i spożywanie posiłków wskazują na to, że skarżący gospodaruje razem z Z. K. i J. K.. Nie ulega wątpliwości, że skarżący pozostaje na ich utrzymaniu, co
w połączeniu ze wspólnym zamieszkiwaniem oznacza, że wspólnie gospodarują. Zaistniała sytuacja ma cechy stałości, albowiem trwa od 2014 r.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że zacytowana na wstępie definicja rodziny, przyjęta w ustawie o świadczeniach społecznych, różni się od potocznego rozumienia tego określenia. Istotnym jej elementem jest istnienie faktycznej więzi
o charakterze gospodarczym oraz wspólne zamieszkiwanie. W przeciwieństwie do tego, jak społecznie pojmowana jest rodzina, w definicji zawartej w art. 6 pkt 14 ustawy, jej członkowie nie muszą być spokrewnieni ani też pozostawać w aktualnym lub byłym związku prawnym, jakim jest małżeństwo. Nie muszą także pozostawać we wspólnym pożyciu czyli w związku partnerskim. Sposób wykładni powyższego przepisu nie może abstrahować od celów, jakim służy pomoc społeczna, która – zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy - jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Określając w ten sposób cele pomocy społecznej ustawodawca przyjął, że pomoc państwa pochodząca ze środków publicznych winna być udzielana tylko tym potrzebującym, którzy nie otrzymują jej od innych osób, z którymi wspólnie gospodarują i mieszkają. Skarżący niewątpliwie jest wspierany przez Z. K. i jej matkę, które udostępniły mu swoje mieszkanie i finansowo pokrywają jego bytowe potrzeby (głównie z dochodów Z. K.). W tej trzyosobowej wspólnocie również R. Z. ma swoje zadania, polegające na pomocy w zakupach, czy wykonywaniu drobnych prac domowych.
Wszystko powyższe zasadnym czyni ocenę organów obu instancji, że skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu ustawy, lecz osobą w rodzinie, ponieważ wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z Z. K. i jej matką tworząc tym samym rodzinę, o jakiej mowa w art. 6 pkt 14 ustawy.
Takie ustalenie ma z kolei wpływ na sposób obliczenia kryterium dochodowego, które uprawnia do przyznania zasiłku stałego.
W rozpatrywanej sprawie skarżący wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył w październiku 2021 r., zatem do obliczenia dochodu rodziny przyjąć należało dochody z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. z września 2021 r.
Znajdujące oparcie w aktach sprawy ustalenia organów wskazują na to, że na dochód ten złożyły się: zasiłek pielęgnacyjny przyznany skarżącemu w wysokości [...] zł, świadczenie emerytalne ZUS przyznane Z. K. w kwocie [...]zł, świadczenie emerytalne KRUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym przyznane J. K. w wysokości [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego
o powierzchni 4,1376 ha przeliczeniowych, stanowiącego własność Z. K.,
w kwocie [...]zł. Łącznie dochód ten wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę [...]zł, przekraczającą kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy wynoszące [...] zł.
Wobec prawidłowego stwierdzenia, że skarżący nie spełnia wymaganej przez ustawę przesłanki dotyczącej kryterium dochodowego, decyzje organów o odmowie przyznania mu zasiłku stałego uznać należy za zgodne z prawem.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI