II SA/Gd 594/24

II SA/Gd 594/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 79a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Sekretarz sądowy Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/5799/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
L. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku, wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Puck, o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 7 lutego 2023 r. L. S. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W dniu 24 lutego 2023 r. przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy.
Decyzją z dnia 2 marca 2023 r. o nr 000176/SP/03/2023 Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na treść art. 17 ust. 1b ustawy o pomocy społecznej. Organ uznał, że niepełnosprawność matki wnioskodawcy powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia, a zatem nie ma podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. o sygn. SKO Gd/751/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zebrane przez organ I instancji dane nie są wystarczające dla jednoznacznego stwierdzenia, czy wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności przesłanki wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Musi bowiem istnieć bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją opiekuna osoby niepełnosprawnej z pracy zarobkowej i jej niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki. W niniejszej sprawie zaś materiał dowodowy wymaga uzupełnienia o wskazane przez Kolegium zagadnienia.
W dniu 16 sierpnia 2023 r. przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 4 września 2023 r. nr 000176a/SP/09/2023 Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku odmówił wnioskodawcy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo ich nie podejmowaniem w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z przeprowadzonego wywiadu rodzinnego wynika, iż wnioskodawca nie zamieszkuje razem z matką, jednak często zostaje u niej na noc. Matka wnioskodawcy nie jest osoba leżącą, porusza się przy pomocy balkoniku. Wnioskodawca oświadczył, że posiada ok. 20 - letni staż pracy. Od ok. 8 lat nie pracuje i nie podejmował się żadnych prac dorywczych. Ostatnią jego pracą była własna działalność gospodarcza - bar piwny. Od czasu zamknięcia działalności wnioskodawca nie był zarejestrowany w Urzędzie Pracy, nie zapoznawał się z ofertami pracy oraz nie podnosił swoich kwalifikacji zawodowych (posiada kwalifikacje zawodowe w zawodzie elektromonter). Wnioskodawca oświadczył, że zrezygnował z zatrudnienia ze względu na zły stan zdrowia matki, jednak nigdy wcześniej nie ubiegał się o żadne świadczenie z tytułu sprawowania nad nią opieki. Aktualnie matka wnioskodawcy choruje na migotanie przedsionków, niedowidzenie spowodowane jaskrą i zaćmą, zwyrodnienia stawów oraz ma problemy ze swobodnym poruszaniem się. Dwukrotnie złamała rękę, na skutek czego ręka ta jest niesprawna i niewładna. Matka wnioskodawcy jest w stanie częściowo sama się ubrać i umyć (jednak przy kąpieli potrzebuje dodatkowej pomocy przy wejściu i wyjściu z wanny), samodzielnie je posiłki, samodzielnie zażywa wcześniej przygotowane przez syna leki (gdy syn przebywa z matką w porze przyjmowania leków sam je matce dawkuje i podaje). Matka wnioskodawcy nie jest osobą leżącą na stałe, wstaje sama z łóżka, porusza się przy pomocy balkonika, na spacery wychodzi z synem. Wnioskodawca oświadczył, że często nocuje u matki i nie zostawia jej w ciągu dnia na dłużej niż dwie godziny (w tym czasie robi zakupy i załatwia wszelkie formalności). Wnioskodawca przygotowuje dla matki posiłki (czasami przygotowuje je jego żona) i podaje je matce. Zgodnie z oświadczeniem dzień zaczynają ok. godz. 7.00 - 7.30. Wnioskodawca przygotowuje śniadanie, podaje leki ok. godz. 8.00, następnie wykonuje poranną toaletę ok. 20 min, zakupy od 8.30 - 10.00, ok. godz. 11.00 robi obiad i podaje go matce, od ok. godz. 13.00 do 19.00 spędza czas wspólnie z matką (w tym czasie idą na spacer bądź przebywają w domu), ok. godz. 19.00 kolacja i przygotowanie do spania. Matka wnioskodawcy podczas wywiadu potwierdziła wykonywanie czynności przez syna.
W ocenie organu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaniem opieki przez wnioskodawcę a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, gdyż niepodejmowanie aktywności zawodowej nie jest wymuszone koniecznością sprawowania opieki nad matkę, zaś rozmiar tej opieki jest na tyle mały, że umożliwia podjęcie zatrudnienia chociażby na niepełny wymiar czasu lub umowę zlecenie i zapewnienie w tym czasie matce pomocy w formie usług opiekuńczych. Nie została zatem spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Następnie organ odniósł się do art. 17 ust. 1b u.ś.r., powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 i przypomniał, że niepełnosprawność matki wnioskodawcy datuje się od jej 59. roku życia, a zatem jest to druga przesłanka uniemożliwiająca przyznanie wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego.
Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy decyzją z dnia 18 kwietnia 2024 r. o sygn. SKO Gd/5799/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w swojej decyzji z dnia 25 lipca 2023 r. wyjaśnił organowi I instancji, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 stanowisko sądów administracyjnych dotyczące art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jednoznaczne i wynika z niego, że w odniesieniu do osób dorosłych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wymienionego w ww. przepisie. A zatem data nabycia niepełnosprawności przez osobę niepełnosprawną nie powinna być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Następnie organ odwoławczy przypomniał, że uprzednio uchylając decyzję organu Kolegium wskazało, iż zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, czy wnioskodawcy przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a także jakich ustaleń, w toku powtórzonego postępowania, organ ten winien dokonać celem uzupełnienia materiału dowodowego. Jednakże w ocenie Kolegium organ I instancji nie zebrał materiału dowodowego i nie ustalił okoliczności, których ustalenia zleciło Kolegium, a które pozwoliłyby na ustalenie, czy wnioskodawca spełnia warunki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium przypomniało ustalenia poczynione w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 16 sierpnia 2023 r. , a następnie wskazało na ustalenia z pierwszego wywiadu środowiskowego, który miał miejsce w dniu 24 lutego 2023 r. Ustalono wówczas, że wnioskodawca zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej z powodu konieczności opieki nad matką; wnioskodawca nie może też podjąć zatrudnienia z uwagi na fakt, iż stan zdrowia matki uległ znacznemu pogorszeniu. Matka wnioskodawcy choruje na nadciśnienie, arytmię, zwyrodnienie kręgosłupa, jaskrę; ponadto złamała trzykrotnie rękę, w związku z czym nie może unieść ręki; ponadto w lewej ręce ma sztywne palce; nie jest zatem w stanie samodzielnie zaspokoić wszystkich swoich potrzeb życiowych; wnioskodawca pomaga matce w przygotowaniu posiłków, codziennych sprawach takich jak zakupy, umawianie i towarzyszenie w wizytach lekarskich, wychodzenie na spacery (matka wnioskodawcy porusza się przy pomocy balkonika), pomaga też w wieczornej toalecie, sprzątaniu mieszkania, praniu; u matki przebywa codzienne w godz. 8:30 – 12:00, 14:00 – 16:30 oraz od 19:00 do 20:30, a w innych godzinach - po uprzednim kontakcie telefonicznym.
Zdaniem Kolegium dokonane w powtórzonym postępowaniu ustalenia nie wniosły nic nowego do sprawy, w związku z czym pismem z dnia 12 marca 2024r., w trybie art.136 k.p.a., Kolegium zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia faktycznej sytuacji wnioskodawcy, tj. czy rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowane zostały wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad matką. Kolegium zleciło organowi ustalenie: aktualnego stanu zdrowia matki wnioskodawcy, potwierdzonego dokumentacją medyczną, z uwagi na fakt, iż orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało w 1997 r. Kolegium uznało za zasadne ustalić, w jakim stopniu stan zdrowia uległ pogorszeniu w ostatnim okresie; jakie czynności matka wnioskodawcy wykonuje samodzielnie i jak funkcjonuje, gdy syn wraca do domu; na czyn polega konkretna pomoc syna w czynnościach pielęgnacyjnych; czy niepodejmowanie zatrudnienia spowodowane było koniecznością opieki nad matką czy też zaistniały inne okoliczności, np. brak propozycji pracy, stan zdrowia wnioskodawcy, opieka nad inną bliska osobą; czy gdyby nie konieczność opieki nad matką wnioskodawca byłby skłonny podjąć zatrudnienie i w jakim charakterze; kto i w jakim zakresie pomaga stronie w opiece nad matką. Kolegium wskazało też, iż zasadne byłoby przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z matką wnioskodawcy.
W odpowiedzi na pismo Kolegium organ I instancji przesłał przeprowadzony z matką wnioskodawcy wywiad środowiskowy, z którego wynika, iż pozostaje ona pod opieką lekarza rodzinnego; przyjmuje leki na nadciśnienie, serce, migotanie przedsionków. Posiada orzeczenie o niepełnosprawności - pierwszą grupę inwalidzką wojenną; otrzymuje rentę kombatancką. Matka wnioskodawcy ma dwóch synów. Zamieszkuje sama w mieszkaniu, które zapisała synowi L. (wnioskodawcy); Następnie oświadczyła, że wnioskodawca odwiedza ją co drugi dzień przynosząc obiad; raz w tygodniu lub co drugi tydzień zabiera rzeczy do prania. Matka wnioskodawcy oświadczyła również, iż sama przygotowuje sobie śniadania i kolacje; sama się ubiera i myje; sama wychodzi z domu do pobliskiego sklepu; w ciągu dnia ogląda telewizję, czyta gazety albo reperuje ręcznie ubrania - szyje; czasem odwiedza ją znajoma; od czasu do czasu wnuk odkurzy mieszkanie i pościera kurze. Oświadczyła także, iż wnioskodawca prowadzi pizzerię. We wnioskach pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy zawarł następujące uwagi: gdy przyszedł na wywiad, drzwi otworzyła p. J., która oświadczyła, iż w dniu dzisiejszym nie ma czasu, ponieważ sama wychodzi do przychodni odebrać receptę na leki. p. J. była sama w domu, p. L. nie zastano; p. J. umówiła się z pracownikiem socjalnym na następny dzień. 4 kwietnia pracownik socjalny ponownie udał się do mieszkania p. J. i również w tym dniu p. J. była sama; oświadczyła, iż nie miała kontaktu z synem i nie powiadomiła go o wizycie pracownika. Według opinii pracownika socjalnego p. J. wypowiadała się logicznie, była zorientowana co do miejsca i czasu; poruszała się samodzielnie i sprawnie po mieszkaniu. Pracownik nie miał możliwości zweryfikowania informacji dotyczących zatrudnienia p. L. lub prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.
Po analizie całości materiału dowodowego Kolegium podzieliło stanowisko organu, iż pomoc udzielana przez wnioskodawcę matce nie wyczerpuje znamion stałej długotrwałej pomocy, o której mowa w art.17 ust. 1 u.ś.r. Z oświadczenia matki wnioskodawcy wynika bowiem, iż jest ona osobą w znacznym stopniu samodzielną: samodzielnie dbającą o higienę osobistą, samodzielnie przygotowującą sobie śniadania i kolacje, samodzielnie przyjmującą leki i ubierającą się, samodzielnie zamieszkującą; samodzielnie wychodzi do pobliskiego sklepu, a nawet do przychodni; w dniach wizyt pracownika socjalnego nie zastano wnioskodawcy w mieszkaniu matki. Syn udziela jej pomocy odwiedzając ją co drugi dzień oraz przynosząc obiad; pomocy udziela jej także wnuk, który od czasu do czasu odkurzy mieszkanie i zetrze kurze. Matka wnioskodawcy w wolnym czasie ogląda telewizję, czyta gazety lub naprawia ubrania - szyje. Jej oświadczenie zaprzecza złożonemu w trakcie wywiadu środowiskowego oświadczeniu wnioskodawcy o niemal całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji jego matki. Również ocena pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad z matką wnioskodawcy oraz fakt niezastania wnioskodawcy w dniu wizyt pracownika w mieszkaniu matki potwierdza znaczną samodzielność matki wnioskodawcy. Ponadto matka wnioskodawcy w trakcie wywiadu oświadczyła, że jej syn L. prowadzi pizzerię, gdy tymczasem strona oświadczyła, iż od 2018 r. nie pracuje i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Wprawdzie informacja co do prowadzenia przez wnioskodawcę pizzerii lub wykonywania jakiejkolwiek innej pracy nie została zweryfikowana, niemniej stwierdzono, iż wywiad środowiskowy przeprowadzony z matką wnioskodawcy nie pozostawia wątpliwości co do jej znacznej samodzielności w zakresie samoobsługi i tym samym nie potwierdza informacji udzielonych przez stronę co do stanu zdrowia matki i zakresu udzielanej jej przez wnioskodawcę pomocy.
Wszystkie powyższe okoliczności spowodowały, iż Kolegium nie dało wiary oświadczeniu wnioskodawcy, że matka wymaga stałej długotrwałej opieki i on tę opiekę matce zapewnia. Kolegium nie kwestionuje, iż strona pomaga matce, jednak, jak wynika z materiału dowodowego, zakres opieki i pomocy nie wypełnia dyspozycji art.17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie pomocy stałej lub długotrwałej. Oświadczenia skarżącego nie potwierdza także fakt, iż podczas dwukrotnej wizyty w mieszkaniu zajmowanym przez matkę wnioskodawcy pracownik socjalny nie zastał go tam, chociaż oświadczył on, iż zostawia matkę na nie dłużej niż 2 godziny oraz że nocuje u matki, a także, iż przygotowuje wszystkie posiłki i karmi matkę, a także przygotowuje i podaje trzy razy dziennie leki (rano, w czasie obiadu oraz wieczorem). Na podkreślenie zasługuje, iż wnioskodawca podaje sprzeczne ze sobą niektóre informacje: w wywiadzie z dnia 24 lutego 2023 r. podaje, iż przebywa u matki najpóźniej w godz. 19 – 20:30, a w wywiadzie z dnia 16 sierpnia 2023 r. podaje, iż pozostaje u matki na noc; w wywiadzie z dnia 24 lutego 2024 r. podaje, iż matka sama spożywa posiłki, a w wywiadzie z dnia 16 sierpnia 2023 r. raz podaje, iż matka sama spożywa posiłki, a zaraz potem, że ją karmi.
Konkludując, w ocenie Kolegium, wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osoba niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
W skardze na powyższą decyzję Kolegium zarzucono obrazę przepisów postępowania, tj.:
1) art. 10 § 1 k.p.a. przez faktyczne uniemożliwienie stronie skarżącej wzięcia czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów w postępowaniu odwoławczym;
2) powielony błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji polegający na przyjęciu, że pomoc, której skarżący udziela niepełnosprawnej matce nie wyczerpuje znamion stałej długotrwałej pomocy, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.;
3) niezastosowania w postępowaniu odwoławczym normy skonkretyzowanej art. 81 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób jawnie niedopuszczalny w prowadzonym przez siebie postępowaniu odwoławczym całkowicie zignorowało normę prawa ujętą art. 10 § 1 k.p.a. zlecając w dniu 12 marca 2024 r. w trybie art. 136 k.p.a. Burmistrzowi Miasta Puck przeprowadzenie tajnego "dodatkowego postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia faktycznej sytuacji wnioskodawcy" i nie informując o tym skarżącego jako strony postępowania. W tym stanie rzeczy skarżący nie był w stanie na etapie postępowania odwoławczego odnieść się do tych utajnionych przed nim "ustaleń w postaci wywiadu środowiskowego." Są to dowody całkowicie bezwartościowe, niezgodne ze stanem faktycznym, i zdobyte - można powiedzieć - w sposób daleki od praworządności i legalności działania administracji publicznej. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ponoć "pracownik socjalny" MOPS w Pucku nawet dwukrotnie odwiedził matkę skarżącego spisując protokolarnie stosowne i wygodne dla MOPS - całkowicie wyjęte z kontekstu - nieprawdziwe "ustalenia", które całkowicie opierają się na jej oświadczeniach w trakcie przesłuchań. Skarżący zaznaczył, że te przesłuchania i wizyty zostały przeprowadzone bez jego wiedzy, ocenia je jako jawnie stronnicze i mające na celu przedstawienie jego matki - osoby niepełnosprawnej - jako osoby zdolnej do samodzielnej egzystencji, co jest nieprawdą. Zdaniem skarżącego pracownik socjalny nie jest lekarzem, więc jego wnioski nie mogą być żadnym dowodem w sprawie.
Skarżący przypomniał, że jego matka jest osobą niepełnosprawną, a jej niepełnosprawność datuje się od czasu pobytu w obozie koncentracyjnym Stutthof w latach wojny. W wieku bez mała 86 lat cierpi od dawna na zaniki pamięci, widoczną demencję i inne schorzenia neurologiczne, które od dawna przejawiają się w nadmiernym słowotoku i konfabulacji. Tylko najbliższa rodzina jest w stanie to wychwycić i z bólem prostować te wspomnienia. Dlatego też wnioski wysnute przez pracownika socjalnego i dalej przez organ odwoławczy są całkowicie dowolne, niewiarygodne i tylko zaciemniają obraz jej zdrowia jako osoby niepełnosprawnej. I dlatego też zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 81 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. jest oczywisty i bezsporny. Bezsporne jest również, że Kolegium w sposób całkowicie dowolny, oparty na zbyt swobodnej interpretacji prawa "nie dało wiary oświadczeniu odwołującego się" konkludując, że zakres opieki i pomocy nie wypełnia dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie pomocy stałej lub długotrwałej. Wniosek ten jest, w ocenie skarżącego, oczywiście niesłuszny.
Również przywołana w uzasadnieniu decyzji Kolegium rzekoma "sprzeczność" między oświadczeniami strony skarżącej w wywiadach z dnia 24 lutego 2023 r. i 16 sierpnia 2023 r. świadczy o głębokim niezrozumieniu stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej i jest wręcz nielogiczna. Matka skarżącego, jako osoba niepełnosprawna, jest narażona na stałe pogorszenie swojego zdrowia, więc blisko półroczny okres między tymi wywiadami tylko świadczy o tym, że stan jej zdrowia jest chwiejny i często się zmienia. Opieka skarżącego nad matką i związana z tym niemożność pracy zarobkowej jest faktem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie. Kolegium stwierdziło, że skarżący nie podniósł zarzutów wobec ustalonych w powtórzonym postępowaniu faktów, które jednoznacznie potwierdziły znaczną samodzielność osoby niepełnosprawnej, a jedyni brak uczestnictwa w postępowaniu odwoławczym. Kolegium podkreśliło, że niewypowiedzenie się przez skarżącego co do ustaleń dokonanych w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z jego matką nie wpłynęło na stanowisko Kolegium, bowiem wywiad środowiskowy jednoznacznie potwierdził, iż matka skarżącego jest osobą w znacznym stopniu samodzielną, a pomoc udzielana jej przez syna nie wypełnia znamion stałej długotrwałej opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 – dalej jako "u.ś.r"), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć bowiem należy, iż Kolegium zlecając organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie wskazało, że niezbędne jest ustalenie faktycznej sytuacji wnioskodawcy, tj. czy rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowane zostały wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad matką. W wyniku tego postępowania przeprowadzono czynności z matką skarżącego, które w ocenie organu odwoławczego przeczą stanowisku skarżącego o konieczności sprawowanej przez niego opieki, która uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Natomiast skarżącemu nie umożliwiono wypowiedzenia się do dowodów zebranych w postępowaniu uzupełniającym.
Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. – dalej jako "K.p.a.") w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Z kolei art. 10 § 1 K.p.a. § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyjątek od tej zasady został określony w § 2 tego artykułu i dotyczy on jedynie sytuacji, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Przepis § 2 tego artykułu stanowi natomiast, że w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1.
Odnosząc treść powołanych przepisów do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż z akt nie wynika, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzupełniając materiał dowodowy w trybie art. 136 § 1 K.p.a. respektowało ich treść. Natomiast dowody te, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym organ ten w ocenie Sądu naruszył przepisy postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy
Z tych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł jak w sentencji wyroku.