II SA/Ke 351/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, uznając, że Kolegium nie wykazało rażącego naruszenia prawa.
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzającej nieważność własnej decyzji, która wcześniej uchyliła decyzję Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z 1956 r. zatwierdzającą podział nieruchomości. SKO pierwotnie uznało, że decyzja z 1956 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wnioskodawca był tylko jednym ze współwłaścicieli, a zgoda drugiego małżonka nie została wyrażona. Następnie SKO stwierdziło nieważność własnej decyzji, uznając, że pierwotna decyzja podziałowa nie naruszała prawa, gdyż oboje małżonkowie podpisali akt notarialny przenoszący własność działek. WSA uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że SKO nie wykazało rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji stwierdzającej nieważność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która stwierdzała nieważność własnej, wcześniejszej decyzji SKO. Ta wcześniejsza decyzja SKO, wydana w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), uchyliła decyzję Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z 1956 r. zatwierdzającą podział nieruchomości, uznając ją za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. SKO argumentowało, że podział nieruchomości wymagał zgody obojga małżonków, a pierwotny wniosek złożył tylko jeden z nich. Następnie SKO, w kolejnej decyzji, stwierdziło nieważność swojej własnej decyzji z autokontroli, argumentując, że pierwotna decyzja podziałowa z 1956 r. nie naruszała prawa, ponieważ oboje małżonkowie podpisali późniejszy akt notarialny przenoszący własność działek. WSA uchylił obie decyzje SKO, stwierdzając, że SKO nie wykazało rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji stwierdzającej nieważność. Sąd podkreślił, że tryb stwierdzenia nieważności nie może służyć ponownemu rozpoznaniu sprawy ani kontroli decyzji podjętej w trybie autokontroli w sposób, który podważa jej zasadność bez wykazania kwalifikowanych wad. WSA uznał, że SKO nie udowodniło rażącego naruszenia prawa, a samo stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej z 1956 r. było nieuzasadnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało, że pierwotna decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało uchyleniem decyzji SKO.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że SKO nie wykazało rażącego naruszenia prawa, a tryb stwierdzenia nieważności nie może służyć ponownemu rozpoznaniu sprawy ani kontroli decyzji podjętej w trybie autokontroli w sposób podważający jej zasadność bez wykazania kwalifikowanych wad. SKO nie udowodniło oczywistości naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 lit. c - uchylenie zaskarżonej decyzji
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pkt 2 - stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 54 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Kodeks rodzinny art. 22
wymóg zgody drugiego małżonka na czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym
Prawo rzeczowe art. 82
podział nieruchomości jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji stwierdzającej nieważność. Tryb stwierdzenia nieważności nie może służyć ponownemu rozpoznaniu sprawy ani kontroli decyzji podjętej w trybie autokontroli w sposób podważający jej zasadność bez wykazania kwalifikowanych wad. Wszczęcie postępowania nieważnościowego z urzędu bez wydania postanowienia o jego wszczęciu jest nieprawidłowe.
Odrzucone argumenty
Decyzja podziałowa z 1956 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wnioskodawca był tylko jednym ze współwłaścicieli, a zgoda drugiego małżonka nie została wyrażona. Podpisanie przez J. K. aktu notarialnego i protokołu zdawczo-odbiorczego nie stanowiło zgody na decyzję podziałową, gdyż nastąpiło po jej wydaniu i w sytuacji, gdy wszystko było już nieodwracalne.
Godne uwagi sformułowania
tryb stwierdzenia nieważności nie może służyć prostemu ponowieniu rozpoznania sprawy tryb stwierdzenia nieważności nie może służyć ponowieniu kontroli decyzji podjętej w trybie zwykłym w aspekcie posiadania wad nieważności rażące naruszenie prawa musi być oczywiste i bezsporne nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w razie istnienia rozbieżności w interpretacji przepisów prawa wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powinno poprzedzać wydanie postanowienia o jego wszczęciu
Skład orzekający
Maria Grabowska
przewodniczący
Artur Adamiec
członek
Mirosław Surma
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych oraz prawidłowość wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ administracji sam stwierdza nieważność własnej decyzji wydanej w trybie autokontroli, a następnie kwestionuje tę decyzję stwierdzającą nieważność.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej procedury administracyjnej, w której organ sam sobie uchyla decyzję, a następnie ta decyzja jest kwestionowana. Pokazuje to zawiłości prawne i potencjalne nadużycia procedury.
“Organ sam sobie uchyla decyzję, ale sąd mówi 'stop'! Zawiłości w stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 351/11 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2011-06-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-06-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Artur Adamiec Maria Grabowska /przewodniczący/ Mirosław Surma /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I OSK 1822/11 - Wyrok NSA z 2013-04-25 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 54 par. 3, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 190 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 8, art. 156 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec,, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011r. sprawy ze skargi B.M., K.K. i J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K.K. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania. 1.1. Decyzją z dnia [...] nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] nr SKO. [...], stwierdzającą nieważność decyzji Kolegium z dnia [...] uwzględniającej w ramach autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. w całości skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kolegium z dnia [...] i uchylającej tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości K. KW 368 oraz stwierdzającą wydanie decyzji z dnia [...] z rażącym naruszeniem prawa i nie stwierdzającej jej nieważności z uwagi na wywołane nią nieodwracalne skutki prawne. 1.2. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że z wnioskiem o stwierdzenie naruszenia prawa przy wydawaniu przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej decyzji z dnia [...] zatwierdzającej podział nieruchomości K. KW 368 oraz o zapłatę odszkodowania za tereny przejęte pod ulicę C. i R., zwrócili się w dniu 9 maja 2003r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego B.M., K.K. i J.K., spadkobiercy nieżyjących właścicieli podzielonej nieruchomości, tj. W. i J. małżonków K. 1.3. W wyniku przeprowadzonego postępowania w trybie art. 157 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że decyzja podziałowa Prezydium MRN z dnia [...] nie narusza rażąco prawa w tym konstytucyjnej zasady ochrony prywatnej własności chłopów, rzemieślników i chałupników oraz aby została podjęta na wniosek tylko jednego ze współwłaścicieli podzielonej nieruchomości. W postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium podtrzymało zajęte wcześniej stanowisko wydając decyzję z dnia [...] 1.4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kolegium z dnia [...] wnioskodawcy podnieśli, że zarówno w decyzji z dnia [...] jak i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] orzekała ta sama osoba. Ponadto skarżący podtrzymali zarzut dotyczący podjęcia decyzji podziałowej z 1956r. na wniosek tylko jednego ze współwłaścicieli. 1.5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając skargę w całości za uzasadnioną, decyzją z dnia [...], w ramach autokontroli, w trybie art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. zmieniło swoje dotychczasowe stanowisko w ten sposób, że uchyliło decyzję Kolegium z dnia [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję własną z dnia [...] odmawiającą unieważnienia decyzji Prezydium MRD w K. z dnia [...] i stwierdziło wydanie decyzji Prezydium MRD w K. z dnia [...] z rażącym naruszeniem prawa. Nie orzekło jednakże o jej unieważnieniu z uwagi na wywołane nią nieodwracalne skutki prawne. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż poza sporem pozostaje, że z wnioskiem o podział nieruchomości w dniu 28 marca 1955r. wystąpił jedynie W. K.. W rozpatrzeniu tego wniosku została wydana decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości. Zgodnie zaś z porządkiem prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji podziałowej, tj. art. 22 Kodeksu rodzinnego do dokonywania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda drugiego małżonka. Podział nieruchomości jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu (art.82 dekretu z dnia 11 października 1946r. – Prawo rzeczowe). Jakkolwiek J. K. wraz z W. K. przystąpiła do zawarcia aktu notarialnego, nie jest to równoznaczne z wyrażeniem zgody na podział tej nieruchomości. 1.6. Z kolei w związku z tym, że w ocenie Kolegium ponowna wszechstronna ocena przedmiotu sprawy pozwoliła z dużym prawdopodobieństwem wywieść, że decyzja Kolegium z dnia [...] posiada wadę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., postanowieniem z dnia 2 października 2009r. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. 1.7. Decyzją z dnia [...] Kolegium stwierdziło nieważność decyzji własnej z dnia [...] W uzasadnieniu wskazano, że ponowna, wszechstronna ocena przedmiotu sprawy pozwala z dużym prawdopodobieństwem wywieść, ze decyzja z dnia [...] posiada wadę określoną w art.156 kpa. Podjęto ją bowiem zbyt pochopnie w oparciu o błędnie przyjęte przesłanki i w konsekwencji w uwzględnieniu nieuzasadnionej skargi. W tejże decyzji rażące naruszenie prawa przypisane decyzji Prezydium MRN Kolegium oparło na ustaleniu, że decyzja ta została podjęta w rozpatrzeniu wniosku jednego ze współwłaścicieli dzielonej nieruchomości W. K., a przez to rażąco naruszyła art. 22 ustawy z dnia 27 czerwca 1950r. Kodeks rodzinny, nakładający wymóg wyrażenia zgody przez drugiego małżonka na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu jaką jest podział nieruchomości wspólnej. 1.8. W uzasadnieniu obecnego poglądu Kolegium wskazało, iż wydając badaną decyzję z dnia [...], całkowicie pominięto fakt, że jakkolwiek wniosek o podział nieruchomości K. KW 368 złożył w dniu 28 marca 1955r. W. K., to już do czynności przekazania protokołem zdawczo-odbiorczym wydzielonych działek nr 3, 4 i 12 położonych przy ul. C. i R. w K. przystąpiła J. K., co potwierdza jej podpis złożony pod protokołem z dnia 18 kwietnia 1961r. Ponadto do zawarcia umowy przekazania w formie aktu notarialnego Repertorium A 3134/61 w/w działek na rzecz Państwa przystąpili oboje małżonkowie W. i J. K.. Te urzędowe dokumenty, w tym do dnia dzisiejszego nie podważony przez spadkobierców byłych właścicieli podzielonej nieruchomości akt notarialny Repertorium A 3134/61 dowodzą, że decyzja Prezydium MRN w K. zatwierdzająca podział nieruchomości K. KW 368 została wydana za zgodą obojga małżonków W. i J. K.. Zdaniem Kolegium stan taki dowodzi bezspornie, że decyzja Prezydium MRN z 1956r. nie posiada wady nieważności. Jak stwierdzono art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie daje możliwości swobodnej oceny rodzaju naruszenia. Rażące naruszenie prawa charakteryzuje się oczywistą sprzecznością rozstrzygnięcia z przepisem prawa i decyzja Kolegium z dnia [...] poprzez sprzeczne z istniejącym stanem faktycznym orzeczenie, iż decyzja Prezydium MRN z dnia 12 kwietnia 1956r posiada wadę nieważności, sama jako wydana wbrew art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażąco narusza ten przepis. Ponadto stanowisko Kolegium wyrażone w decyzji z dnia [...] jest nie do zaakceptowania również w kontekście wywołanych skutków społeczno-gospodarczych, w postaci wysokiego odszkodowania, jakiego domagają się wnioskodawcy od Gminy K.. Powstanie takich skutków naruszenia prawa jest również sprzeczne z zasadami praworządności, które należy chronić nawet kosztem trwałości decyzji ostatecznej. 1.9. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w decyzji z dnia [...] Kolegium podzieliło i powtórzyło dokładnie stanowisko wyrażone we własnej decyzji z dnia [...] (pkt 1.8.) 2. Skarga do Sądu. 2.1. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] B.M., K.K. i J. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej zmianę przez uznanie, że przy wydawaniu decyzji Kolegium z dnia [...] nie doszło do rażącego naruszenia prawa i decyzja ta winna nadal pozostawać w obiegu. 2.2. W uzasadnieniu skargi zakwestionowano ustalenie organu co do wydania decyzji podziałowej z 1956r. za zgodą obojga małżonków W. i J. K.. Podniesiono, że w dokumentach sprawy nie ma nigdzie upoważnienia przekazanego mężowi przez żonę, ani też wzmianki, iż mąż J. K. jest jej pełnomocnikiem lub że żona jest poinformowana o podjętych przez męża czynnościach prawnych i w pełni się z nimi zgadza. Nigdzie w aktach nie ma też dowodu, że pomiędzy małżonkami K. istniała rozdzielność majątkowa. Poza tym w momencie, gdy J. K. przystąpiła do podpisania aktu notarialnego i protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 18 kwietnia 1961r. wszystko było już nieodwracalne i nie miała innej możliwości działania, gdyż decyzja Prezydium MRN w K. zapadła ponad 5 lat wcześniej. Dlatego nie można zgodzić się z poglądem Kolegium, że podpisanie aktu notarialnego przez J. K. "uważnia (legitymuje) wcześniejszą decyzję MRN w K. podjętą bez jej zgody". Brak tej zgody powodował nieważność decyzji podziałowej, ponieważ art. 22 Kodeksu rodzinnego jasno stwierdzał, że do dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym małżeńskim, jaką bezspornie był i jest obecnie podział (a faktycznie zbycie) wspólnej nieruchomości, konieczna jest zgoda drugiego małżonka. 2.3. Skarżący zarzucili również, że argument zaskarżonej decyzji dotyczący wywołanych decyzją z dnia [...] skutków społeczno-gospodarczych, w postaci wysokiego odszkodowania, jakiego domagają się wnioskodawcy od Gminy K., nie powinien być przez Kolegium przytaczany, ponieważ sugeruje działanie organu na rzecz jednej ze stron konfliktu i bronienie interesu Gminy K. Organ rozstrzygający winien natomiast skupić się wyłącznie na merytorycznej ocenie sprawy. 2.4. Odnośnie oceny charakteru stwierdzonej przez Kolegium wady prawnej decyzji z dnia [...] skarżący powołali się na poglądy wyrażane w piśmiennictwie i w orzecznictwie NSA, z których wynika, że w razie istnienia rozbieżności w interpretacji przepisów prawa nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. 2.5. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. 2.6. Wojewódzki Sąd Administracyjnym wyrokiem z dnia 17 marca 2010r. sygn. akt II SA/Ke 101/10 uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję oraz postanowienie Kolegium z dnia 2 października 2009r. SKO. GN – 70/3291/650/2009, stwierdzając z urzędu naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. 2.7. Na skutek skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku WSA, o którym mowa w pkt 2.6., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2011r. sygn. akt I OSK 1064/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a, (autokontroli), które to postępowanie nie jest postępowaniem dwuinstancyjnym w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a., członek samorządowego kolegium odwoławczego, który wydał zaskarżoną decyzję nie podlega wyłączeniu. NSA wskazał, aby rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji rozpoznał skargę merytorycznie, gdyż nie zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone w art. 145 §1 pkt 3 k.p.a. Wyraził też pogląd, że wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie powinno poprzedzać wydanie postanowienia o jego wszczęciu. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie też z art. 190 ustawy p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, co do zasady, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z kolei stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Dlatego ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. 3.2. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji, w tym poprzedzającego jej wydanie procesu decyzyjnego, wskazuje że naruszają one przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. 3.3. Na wstępie należy wskazać, że poddana kontroli sądowej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została podjęta w trybie nadzwyczajnym, dotyczącym stwierdzenia nieważności (z powodu rażącego naruszenia prawa) własnej decyzji ostatecznej (dalej jako decyzja z dnia [...]), podjętej w trybie art.54 § 3 ustawy p.p.s.a. Przy czym niezmiernie ważny jest kontekst procesowy sprawy. Otóż decyzją z dnia [...] Kolegium stwierdziło wydanie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] z rażącym naruszeniem prawa. Uruchomiony więc przez Kolegium tryb nieważności, mówiąc krótko, miał potwierdzić, czy Kolegium podejmując decyzję z dnia [...] rażąco naruszyło prawo, w szczególności przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ten kontekst procesowy determinował więc poddany obecnie kontroli przez Sąd proces decyzyjny Kolegium i wydanie zaskarżonej decyzji. 3.4. Analiza czynności procesowych Kolegium oraz treść uzasadnienia zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji, jednoznacznie wskazuje, że Kolegium wyszło poza zakres przedmiotowy postępowania i wskazane wyżej determinanty (pkt 3.3.). W istocie bowiem zaskarżoną decyzją Kolegium ponowiło kontrolę wyrażoną w decyzji z dnia [...], zarzucając pochopność decyzyjną, przekroczenie swobodnej oceny przy dokonywaniu ustaleń faktycznych (pominięcie faktów) i stwierdzając, że "decyzja Prezydium MRN z 1956r. nie posiada wady nieważności" (pkt 1.7. i 1.8.). Wydaje się zaś być oczywistym, że tryb stwierdzenia nieważności nie może służyć prostemu ponowieniu rozpoznania sprawy, jak również jak to uczyniło w niniejszej sprawie Kolegium, ponowieniu kontroli decyzji podjętej w trybie zwykłym w aspekcie posiadania wad nieważności. W ocenie Sądu, dopuszczalna jest weryfikacja decyzji podjętej w trybie autokontroli (art.54 § 3 ustawy p.p.s.a.) w kontekście jej nieważności. Jednakże weryfikacja ta nie może sprowadzać się do retrospektywnego ponowienia autokontroli, a ma polegać na wykazaniu wad kwalifikowanych tkwiących w decyzji podjętej w ramach autokontroli. Przedmiotem kontroli pod względem przesłanek nieważności nie jest bowiem ponownie decyzja, która była przedmiotem kontroli w pierwszym postępowaniu nadzorczym, ale decyzja wydana w wyniku tej kontroli oraz jej ewentualne kwalifikowane wady skutkujące nieważnością. Można nawet przyjąć twierdzenie, że takie działanie, polegające na ponowieniu kontroli, wymierzone jest przeciw chronionej przez prawo powadze rzeczy osądzonej. Z pewnością natomiast godzi w wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania do działania organów administracji publicznej. 3.5. Uwzględniając powyższe (pkt 3.4.), w tym treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które z definicji powinno odzwierciedlać konkretyzację nieostrego pojęcia "rażącego naruszenia prawa", należy stwierdzić, iż Kolegium nie wykazało, że decyzja z dnia [...] właśnie w ten sposób narusza prawo. Przy czym za rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uznać należy sytuację, gdy przy braku jakiegokolwiek naruszenia prawa stwierdzono nieważność decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., albo gdy stwierdzenie nieważności decyzji nastąpiło w sytuacji stwierdzenia nieistotnego naruszenia prawa; czyli gdy w sposób oczywisty, nie budzący żadnych wątpliwości przepis ten zastosowano nieprawidłowo. 3.6. Przypomnieć też należy, że rażące naruszenie prawa (jako zjawisko o wyjątkowym charakterze) stanowi jego kwalifikowaną formę – przekroczenie prawa musi być oczywiste i bezsporne, ma też znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji i jest nie do pogodzenia z porządkiem prawnym. O zasadności twierdzenia o rażącym naruszeniu prawa może być więc mowa jedynie wówczas gdy organ postępuje wbrew oczywistej treści normy prawnej. W sposób niejako kompleksowy i syntetyczny kwestię tę omówił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008r. (sygn. akt I OPS 2/08 – dostępna na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), konkludując, że rażące naruszenie prawa zachodzi gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem. Co istotne też, NSA w uchwale tej definiując pojęcie rażącego naruszenia prawa poprzestał na wykładni odnoszącej się do ścisłego rozumienia normy prawnej. Nie podzielił natomiast poglądów wiążących rozumienie pojęcia rażącego naruszenia prawa ze skutkami społeczno-gospodarczymi (zob. też A. Matan [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 156, LEX, 2010). 3.7. Jednakowoż nawet, uwzględniając ten rodzaj skutków (społeczno – gospodarcze), tak jak w niniejszej sprawie postąpiło Kolegium, to skutki te nie mogą stanowić samodzielnej przesłanki dla zakwalifikowania naruszenia prawa jako rażącego. Uwzględnienie tych skutków może nastąpić, jeśli pozostają one w koniunkcji z oczywistością naruszenia i charakterem przepisu (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2010r., I OSK 170/10 - LEX nr 672887). Kolegium zaś poza wskazaniem faktu, że stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] jest nie do zaakceptowania w kontekście wywołanych skutków społeczno-gospodarczych (pkt 1.8.) w postaci wysokiego odszkodowania jakiego domagają się wnioskodawcy od Gminy K., nie wykazało oczywistości naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wskazując przy tym na "prawdopodobieństwo" takiego naruszenia – pkt 1.7.). Ważnym również jest charakter tego przepisu, który jest szczególny, nadzwyczajny. Już samo też posłużenie się przez ustawodawcę nieostrym pojęciem "rażącego naruszenia prawa" wymaga szczególnej staranności w stosowaniu tego przepisu. Za wypełnienie tych powinności i wykazanie powyższych przesłanek nie można uznać próby zdyskwalifikowania ustaleń faktycznych i ich oceny dokonanej w decyzji z dnia [...] (pkt 1.8.) oraz zawarcie stwierdzenia, że art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie daje możliwości swobodnej oceny rodzaju naruszenia. Przy czym wbrew temu na co wskazuje w zaskarżonej decyzji Kolegium (pkt 1.8.), w decyzji z dnia [...] nie pominięto faktu, że do zawarcia umowy przekazania w formie aktu notarialnego Repertorium A 3134/61 w/w działek na rzecz Państwa przystąpili oboje małżonkowie W. i J. K. (pkt 1.5.). Należy też wskazać, że zarówno przystąpienie do aktu notarialnego, jak i czynności przekazania protokołem zdawczo-odbiorczym wydzielonych działek (co dodatkowo eksponuje Kolegium w zaskarżonej decyzji - pkt 1.8.) to zdarzenia jakie nastąpiły już po wydaniu decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 3.8. Nieuzasadnione jest też twierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że decyzja z dnia [...] poprzez sprzeczne z istniejącym stanem faktycznym orzeczenie, iż decyzja Prezydium MRN z dnia 12 kwietnia 1956r posiada wadę nieważności, sama jako wydana wbrew art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażąco narusza ten przepis (pkt 1.8.). Decyzja z dnia [...] w żadnej mierze nie pozostaje bowiem w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi, które legły u jej podstaw. Inna ocena tych faktów, co wydaje się być aktualną intencją zaskarżonej decyzji, nie może zaś dyskwalifikować tej pierwszej z powodu rażącego naruszenia prawa. 3.9. Reasumując, Kolegium nie wykazało, aby decyzja z dnia [...] rażąco naruszała prawo, przez co uchybiło przepisowi art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd również, stosując w szczególności kryterium wskazane w pkt 3.5. i 3.6., nie dopatrzył się w procesie podejmowania tej decyzji takiej wady. Decyzja ta zapadła w prawidłowym trybie, w wyniku realizacji właściwych dla Kolegium kompetencji nadzorczych, a proces wykładni prawa znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu tej decyzji nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Stąd nie było podstaw dla wszczęcia postępowania i podjęcia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kolegium. Sąd wyeliminował je z obrotu prawnego stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 135 tej ustawy. W ramach dyspozycji tego ostatniego przepisu Sąd uchylił również postanowienie Kolegium z dnia 2 października 2009r., którym wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Taka forma wszczęcia postępowania nieważnościowego nie znajduje bowiem oparcia w przepisach prawa. Tożsamy pogląd w tej mierze wyraził też NSA w wyroku z dnia 12 maja 2011r. (pkt 2.8.). 3.10. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art.135 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Orzeczenie o kosztach (wpis 200 zł) wydano w oparciu o art. 200 ustawy p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI