II SA/Ke 345/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uznała świadczenie pielęgnacyjne za nienależnie pobrane i nakazała jego zwrot. Skarżąca E. A. kwestionowała tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. oraz zakazu reformationis in peius. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania przez organy obu instancji. Kluczowym problemem było ustalenie, czy skarżąca została skutecznie pouczona o tym, że zmiana orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jej syna może skutkować utratą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podkreślił, że samo wskazanie w decyzjach o obowiązku powiadomienia o zmianach nie jest wystarczające, a pouczenie musi być jasne, zrozumiałe i odnosić się do konkretnej sytuacji strony. Ponadto, organy nie ustaliły precyzyjnie daty, kiedy skarżąca dowiedziała się o wydaniu nowego, ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności syna, co jest kluczowe dla oceny świadomości pobierania świadczenia w złej wierze. Sąd zwrócił również uwagę na potencjalne błędy w ustaleniu daty utraty ważności poprzedniego orzeczenia oraz złożenia wniosku o nowe orzeczenie. Wreszcie, sąd stwierdził naruszenie zakazu reformationis in peius, gdyż SKO orzekło na niekorzyść strony, mimo braku wystarczających podstaw do uznania decyzji organu I instancji za rażąco naruszającą prawo. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, wymogów pouczenia strony, zakazu reformationis in peius oraz ostateczności decyzji w sprawach orzekania o niepełnosprawności.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze zmianą przepisów o orzekaniu o niepełnosprawności i świadczeniach pielęgnacyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenie pielęgnacyjne wypłacone po wydaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ale przed jego doręczeniem stronie, może być uznane za nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona nie została skutecznie pouczona o konsekwencjach zmiany orzeczenia i nie miała świadomości pobierania świadczenia w złej wierze.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie wykazały, kiedy strona dowiedziała się o nowym orzeczeniu i czy była prawidłowo pouczona o braku prawa do świadczenia, co jest warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane.
Czy organ odwoławczy może orzec na niekorzyść strony odwołującej się, jeśli decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy naruszenie prawa jest oczywiste i ma znaczną wagę. W tej sprawie sąd uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przez organ I instancji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skomplikowanie przepisów i okoliczności faktycznych sprawy nie pozwala na uznanie naruszenia prawa przez organ I instancji za rażące, co uniemożliwia zastosowanie wyjątku od zakazu reformationis in peius.
Czy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, od którego wniesiono odwołanie do sądu powszechnego, jest ostateczne w administracyjnym toku instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest ostateczne i wykonalne w administracyjnym toku instancji, mimo zaskarżenia do sądu powszechnego.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że odwołanie do sądu powszechnego nie jest środkiem w administracyjnym toku instancji, a orzeczenie wojewódzkiego zespołu jest ostateczne i wykonalne z dniem wydania.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu.
u.ś.r. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
u.ś.r. art. 30 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja nienależnie pobranego świadczenia.
ustawa o rehabilitacji art. 6bb § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Utrata ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności z dniem wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.
p.p.s.a. art. 125 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do fakultatywnego zawieszenia postępowania.
k.p.a. art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zakaz reformationis in peius.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
u.ś.r. art. 17 § 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Zasada podzielności świadczenia.
ustawa o rehabilitacji art. 6bb § 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Zachowanie ważności dotychczasowego orzeczenia do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały, że skarżąca została skutecznie pouczona o braku prawa do świadczenia w przypadku zmiany orzeczenia o niepełnosprawności. • Organy nie ustaliły precyzyjnie daty, kiedy skarżąca dowiedziała się o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności. • Organ odwoławczy naruszył zakaz reformationis in peius, orzekając na niekorzyść strony bez wykazania rażącego naruszenia prawa przez organ I instancji. • Istnieją wątpliwości co do prawidłowości ustalenia daty utraty ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności i terminu złożenia wniosku o nowe orzeczenie.
Godne uwagi sformułowania
W przypadku nienależnie pobranego świadczenia chodzi o świadomość jego pobierania mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych. • Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem, a treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą i nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. • Ostateczność decyzji oraz prawomocność decyzji to dwie różne kwestie.
Skład orzekający
Renata Detka
przewodniczący
Beata Ziomek
członek
Jacek Kuza
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, wymogów pouczenia strony, zakazu reformationis in peius oraz ostateczności decyzji w sprawach orzekania o niepełnosprawności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze zmianą przepisów o orzekaniu o niepełnosprawności i świadczeniach pielęgnacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia nienależnie pobranych świadczeń i prawidłowości pouczeń organów, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób. Wyjaśnia też złożone kwestie proceduralne.
“Czy stracisz świadczenie pielęgnacyjne, jeśli nie wiedziałeś o zmianie przepisów? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.