II SA/Ke 344/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach częściowo uwzględnił skargę na uchwałę krajobrazową, stwierdzając nieważność przepisów dotyczących obowiązku dostosowania legalnie istniejących tablic reklamowych bez mechanizmu odszkodowawczego.
Skarżąca M. K. zaskarżyła uchwałę Rady Miasta Kielce dotyczącą zasad sytuowania obiektów małej architektury i reklam, kwestionując § 15 ust. 1 i ust. 3-6, który nakładał obowiązek dostosowania istniejących tablic reklamowych w ciągu 36 miesięcy. Sąd, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 20/19), uznał te przepisy za sprzeczne z prawem w zakresie, w jakim nie przewidują mechanizmu odszkodowawczego dla legalnie wzniesionych nośników reklamowych. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność uchwały w tej części, oddalając skargę w pozostałym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę M. K. na uchwałę Rady Miasta Kielce z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr LX/1188/2022, dotyczącą zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych. Skarżąca zakwestionowała § 15 ust. 1 i ust. 3-6 uchwały, które nakładały obowiązek dostosowania istniejących tablic i urządzeń reklamowych do nowych zasad w ciągu 36 miesięcy, co w jej ocenie było równoznaczne z obowiązkiem ich rozbiórki lub modernizacji bez odszkodowania. Podniosła zarzut naruszenia art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) w związku z przepisami Konstytucji RP dotyczącymi ochrony własności i swobody działalności gospodarczej. Sąd, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. (sygn. akt P 20/19), stwierdził, że art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia warunków i terminu dostosowania istniejących, legalnie wzniesionych tablic reklamowych bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania, jest niezgodny z Konstytucją. W związku z tym, Sąd uznał § 15 ust. 1 i ust. 3-6 zaskarżonej uchwały za sprzeczne z prawem w odniesieniu do legalnie istniejących tablic reklamowych skarżącej i stwierdził ich nieważność w tej części. Skargę w pozostałej części, dotyczącą urządzeń wzniesionych nielegalnie, Sąd oddalił. Zasądzono również zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie przewidują ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania dla podmiotów zobowiązanych do usunięcia lub dostosowania legalnie wzniesionych tablic reklamowych.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 20/19), który uznał art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym za niezgodny z Konstytucją w części dotyczącej braku mechanizmu kompensacyjnego dla legalnie istniejących nośników reklamowych. Brak takiego mechanizmu stanowi pominięcie prawodawcze i narusza prawa majątkowe obywateli.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części.
u.p.z.p. art. 37a § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane.
u.p.z.p. art. 37a § ust. 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Uchwała, o której mowa w ust. 1, określa warunki i termin dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie obiektów małej architektury, ogrodzeń oraz tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów, zasad i warunków w niej określonych, nie krótszy niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z przepisami prawnymi tracą moc obowiązującą albo w całości albo w części.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności jest gwarantowana.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za sprawiedliwym wynagrodzeniem.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do własności. Prawo własności jest chronione prawem.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do uwzględnienia jej w całości lub w części.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza zwrot kosztów od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej.
u.s.g. art. 91 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Nieważność uchwały lub zarządzenia w całości albo w części stwierdza się z powodu ich niezgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy uchwały krajobrazowej nakładające obowiązek dostosowania legalnie istniejących tablic reklamowych bez mechanizmu odszkodowawczego naruszają Konstytucję RP (art. 21, 64 w zw. z art. 2). Skarżąca posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały, gdyż narusza ona jej prawo własności i swobodę działalności gospodarczej.
Odrzucone argumenty
Żądanie stwierdzenia nieważności uchwały w całości. Żądanie stwierdzenia nieważności uchwały w zakresie tablic i urządzeń reklamowych wzniesionych nielegalnie.
Godne uwagi sformułowania
brak ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania pominięcie prawodawcze naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest to, że do czasu wprowadzenia regulacji ustawowych dotyczących podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania [...] nie jest dopuszczalne objęcie jej zakresem tych obiektów.
Skład orzekający
Krzysztof Armański
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Kuza
przewodniczący
Beata Ziomek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchwał krajobrazowych, ochrona praw nabytych i własności w kontekście regulacji planistycznych, zastosowanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, w szczególności w kontekście wyroku TK P 20/19. Może wymagać dostosowania do ewentualnych przyszłych zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu uchwał krajobrazowych i ich wpływu na przedsiębiorców, a rozstrzygnięcie opiera się na ważnym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co czyni ją interesującą dla prawników i właścicieli nieruchomości.
“Legalne reklamy do demontażu? Sąd administracyjny chroni przedsiębiorców przed niekonstytucyjnymi uchwałami krajobrazowymi.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 344/25 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2025-11-28 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-07-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Krzysztof Armański /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6159 Inne o symbolu podstawowym 615 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 147 § 1 , art. 151, art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 1130 art. 37a ust. 1, 9 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant: Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Rady Miasta Kielce z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr LX/1188/2022 w przedmiocie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane I. stwierdza nieważność § 15 ust. 1 i ust. 3-6 zaskarżonej uchwały w odniesieniu do tablic reklamowych i urządzeń reklamowych skarżącej M. K. zlokalizowanych na obszarze Gminy Kielce istniejących w dniu wejścia w życie zaskarżonej uchwały wzniesionych legalnie; II. oddala skargę w pozostałej części; III. zasądza od Gminy Kielce na rzecz skarżącej M. K. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie W dniu 21 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503, obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.), zwanej dalej "u.p.z.p.", Rada Miasta Kielce podjęła uchwałę nr LX/1188/2022 w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. W § 15 ust. 1 uchwały przyjęto, że istniejące w dniu wejścia w życie uchwały tablice reklamowe i urządzenia reklamowe (w tym szyldy) należy dostosować do zasad i warunków określonych w uchwale w ciągu 36 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały, z uwzględnieniem ust. 5 pkt 9. Zgodnie z ust. 3 § 15 każda tablica reklamowa i urządzenia reklamowe, która - rozpatrywana odrębnie, jako pojedynczy nośnik - nie spełnia zasad i warunków określonych w uchwale, winna być usunięta i ewentualnie zastąpiona nową, spełniającą ww. warunki. W ust. 4-6 określono kolejno sposób dostosowania tablic reklamowych albo urządzeń reklamowych do wymogów uchwały oraz podano zasady według których następuje usunięcie poszczególnych wolnostojących tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych oraz tablic reklamowych i urządzeń reklamowych usytuowanych na obiektach budowlanych – jeśli nie spełniają zasad i warunków określonych w uchwale gdy są rozpatrywane łącznie, we wzajemnych relacjach. W skardze "o stwierdzenie nieważności uchwały nr LX/1188/2022 Rady Miasta Kielce z dnia 21 kwietnia 2022 r.", skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, M. K. sformułowała zarzut naruszenia przez § 15 ust. 1 i ust. 3-6 tego aktu art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zw. z art. 7, art. 21 w zw. z art. 2 oraz art. 64 Konstytucji RP poprzez wprowadzenie w § 15 ust. 1 nakazu dostosowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zasad i warunków określonych w uchwale, w okresie 36 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały (okres dostosowawczy), co było równoważne z nałożeniem na skarżącą obowiązku ich rozbiórki, demontażu bądź modernizacji bez uzyskania odszkodowania za utracone prawa – co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 grudnia 2023r. (sygn. akt P 20/19). Wykazując istnienie interesu prawnego skarżącej i jego naruszenie poprzez wydanie zaskarżonej uchwały – której postanowienia skutkują koniecznością zdemontowania (usunięcia) czy też modernizacji nośnika reklamowego skarżącej, zbudowanego zgodnie z ustawą Prawo budowlane (ponieważ nie jest zgodny z zaskarżoną uchwałą), bez uzyskania stosownego odszkodowania – powołano się na szereg dokumentów, związanych z nośnikiem reklamowym skarżącej, zlokalizowanym w [...] przy ul. [...]. W tym kontekście strona wskazała na swój interes prawny, wynikający z prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie działalności agencji reklamowych i posiadania banerów reklamowych na ogrodzeniach na obszarze, na którym obowiązuje zaskarżona uchwała oraz posiadania legalnego nośnika reklamowego wolnostojącego, zewnętrznego, przeznaczonego do reklamy na obszarze, na którym obowiązuje ww. uchwała. Skarżąca posiada bowiem – oprócz banerów reklamowych na ogrodzeniach – jedno ww. urządzenie reklamowe. Nośnik skarżącej postawiony był zgodnie z ustawą – Prawo budowlane, a tym samym posiada wymaganą dokumentację budowlaną. Tym samym, interes prawny skarżącej wynika ponadto z przepisów o randze konstytucyjnej (art. 22 Konstytucji RP) oraz z prawa własności (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto, skarżąca może domagać się naprawienia szkody wyrządzonej wydaniem aktu normatywnego, stosownie do przepisu art. 4171 § 1 K.c. – jednak dopiero po stwierdzeniu jego niezgodności z prawem we właściwym trybie. Zgodnie z § 11 ust. 3 zaskarżonej uchwały, z uwagi na fakt, że nośnik oraz banery skarżącej znajdują się w strefie "A", ich dostosowanie mogłoby polegać jedynie na całkowitym demontażu. Zdaniem skarżącej koniecznym jest stwierdzenie nieważności § 15 ust. 1 uchwały w całości ponieważ nie ma prawnej możliwości w obecnym stanie prawnym na rozróżnienie tablic reklamowych na legalne i nielegalne. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie może ingerować w zakres innych ustaw, w tym w szczególności ustawy Prawo budowlane. Ustawa ta reguluje kwestie związane z wyglądem, gabarytami, standardami jakościowymi oraz rodzajami materiałów budowlanych, natomiast nie reguluje i nie może regulować legalności tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, ponieważ w ten sposób wykracza się poza upoważnienie ustawowe. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w zakwestionowanym zakresie – co do tablic i urządzeń reklamowych stanowiących jej własność – i zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ, mając na uwadze orzeczenia zapadłe w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach w sprawie II SA/Ke 398/22, II SA/Ke 262/25 oraz dotychczasowe orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii postanowień uchwał krajobrazowych przewidujących obowiązek dostosowania nośników reklamowych istniejących w dniu wejścia w życie uchwały, lokowanych na podstawie zgody budowlanej, pozostawił ocenę treści wniosku strony do uznania Sądu. Odnosząc się jednak do żądania skarżącej stwierdzenia nieważności uchwały w całości, organ złożył alternatywny wniosek o oddalenie skargi, argumentując że strona nie posiada interesu prawnego w tym, aby wnosić o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały w całości. Na rozprawie sądowej 19 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i uściślając ją wyjaśnił, że skarżąca: - domaga się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie legalnych i nielegalnych urządzeń reklamowych, które stanowią jej własność, - ma interes w zaskarżeniu uchwały, gdyż jest właścicielką urządzeń legalnych i nielegalnych, przy czym to jedno urządzenie legalne to jest to, którego dokumentacja została dołączona do skargi. Obecny na rozprawie sądowej pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest częściowo zasadna. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z treścią art. 3 § 1 i 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki przewidziane w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne akty tych organów lub ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Podstawę prawną wniesienia skargi w niniejszej sprawie stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 z późn.zm.), zwanej dalej "u.s.g.". Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wskazany przepis wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest wykazanie, że wskutek podjęcia zaskarżonego aktu został naruszony konkretny interes prawny lub uprawnienie skarżącego przez ograniczenie lub pozbawienie strony uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa. O naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu komentowanego przepisu rozstrzyga zatem zmiana w sytuacji prawnej wnoszącego skargę. M. K., w ocenie Sądu, skutecznie i szczegółowo wykazała w skardze naruszenie jej interesu prawnego. Rozstrzyga o tym zmiana jej sytuacji prawnej wywołana podjęciem zaskarżonej uchwały, która – jak wywodzi – występuje w odniesieniu do jej nośnika reklamowego, zlokalizowanego na działkach o nr ewid. [...], obręb 0017 Kielce. W złożonej dokumentacji skarżąca wykazała, że nośnik ten, w postaci urządzenia reklamowego wolnostojącego, został posadowiony legalnie, na podstawie zgody budowlanej, zaś skarżąca posiada podpisaną umowę dzierżawy działek, na których nośnik ten – który w świetle postanowień zaskarżonej uchwały, jako posadowiony w strefie "A" winien zostać zdemontowany – jest usytuowany. Z tych powodów nie ulega wątpliwości, że podjęta uchwała w zaskarżonym zakresie narusza interes prawny skarżącej. Wprowadzenie bowiem w § 15 ust. 1 nakazu dostosowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zasad i warunków określonych w uchwale, w okresie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej uchwały, jest równoważne z nałożeniem na skarżącą obowiązku dostosowania bądź demontażu urządzenia bez uzyskania odszkodowania za utracone prawa. Uwzględniając powyższe należy zatem przyjąć, że skarżąca wykazała naruszenie interesu prawnego, wynikającego z prawa swobody działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) oraz z przysługującego jej prawa własności, które to prawo podlega ochronie prawnej na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP oraz przepisów Kodeksu cywilnego, w tym art. 140. Niewątpliwie zaskarżona uchwała, nakładając w § 15 ust. 1 obowiązek dostosowania istniejących już tablic i urządzeń reklamowych oraz szyldów do ustalonych w niej zasad i warunków, wpływa bowiem na sytuację prawną strony. Ustalenie, że zakwestionowana uchwała narusza interes prawny skarżącej pozwala Sądowi na dokonanie oceny, czy kwestionowany akt został podjęty z naruszeniem przepisów prawa. Z uwagi na tożsamość przedmiotu zaskarżenia – w granicach wszakże interesu prawnego innych podmiotów skarżących (skarga wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis) – w stosunku do prawomocnych wyroków wydanych przez tut. Sąd: 10 grudnia 2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 398/22 oraz z 26 czerwca 2025 r. II SA/Ke 262/25 – Sąd posłuży się argumentacją wyrażoną w uzasadnieniach tych orzeczeń, którą to argumentację w całości podziela i uznaje za własną. Mianowicie, stosownie do art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. dopiero stwierdzenie, że uchwała jest sprzeczna z prawem i w sposób istotny narusza przepisy prawa prowadzi do stwierdzenia jej nieważności. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do istotnych naruszeń zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podjęcia uchwały, przepisów prawa ustrojowego, materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe i nie ma wpływu na istotną treść aktu. Takie też naruszenia są jedynie przesłanką do wskazania, że akt został wydany z naruszeniem prawa. Z treści zaskarżonej uchwały wynika, że została podjęta w ramach upoważnienia zawartego w art. 37a ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane. Uchwała o której mowa w ust. 1, określa warunki i termin dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie obiektów małej architektury, ogrodzeń oraz tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów, zasad i warunków w niej określonych, nie krótszy niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały (art. 37a ust. 9 u.p.z.p). W § 15 ust. 1 ustalono 36-miesięczny termin dostosowania istniejących w dniu wejścia w życie uchwały tablic reklamowych i urządzeń reklamowych (w tym szyldów) do zasad i warunków określonych w uchwale; w ust. 3 wskazano, że każda tablica reklamowa i urządzenie reklamowe, które – rozpatrywane odrębnie, jako pojedynczy nośnik – nie spełnia zasad i warunków określonych w uchwale, winna być usunięta i ewentualnie zastąpiona nową, spełniającą ww. warunki; w ust. 4 określono sposób dostosowania tablic reklamowych albo urządzeń reklamowych do wymogów uchwały; w ust. 5 podano zasady według których następuje usunięcie poszczególnych wolnostojących tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych; w ust. 6 podano zasady według których następuje usunięcie tablic reklamowych i urządzeń reklamowych usytuowanych na obiektach budowlanych. Dla dokonania prawidłowej wykładni art. 37a ust. 9 u.p.z.p. istotne znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt P 20/19, wydany na skutek przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego, które dotyczyło możliwości egzystencji w polskim systemie prawnym uchwały krajobrazowej pozbawionej stosownego mechanizmu kompensacyjnego. Udzielając odpowiedzi Trybunał orzekł, że art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale, o której mowa w art. 37a ust. 1 u.p.z.p. warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia, jest niezgodny z art. 21 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał podzielił w pełni zapatrywanie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w pytaniach prawnych, że ustawodawca konstruując przepis art. 37a ust. 9 u.p.z.p. dopuścił się pominięcia prawodawczego. Przyznał bowiem podmiotom czas pozwalający na dostosowanie się do zasad i warunków umieszczania nośników reklamowych przyjętych w uchwale reklamowej poprzez wyznaczenie minimalnej długości okresu dostosowawczego (co najmniej 12 miesięcy), a tym samym pozostawiając uchwałodawcy lokalnemu ustalenie konkretnych ram czasowych, który powinien uwzględnić uwarunkowania miejscowe, interesy podmiotów umieszczających nośniki reklamowe, jak również występujący na danym obszarze rzeczywisty (negatywny) wpływ istniejących nośników na walory estetyczne krajobrazu. Nie przewidział jednak ani możliwości wprowadzenia wyjątków w zakresie dostosowania tablic i nośników do warunków określonych w uchwale krajobrazowej, ani określenia przez radę gminy mechanizmu kompensacyjnego, przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu szkody legalnej w aktach prawa miejscowego. Oznacza to, że regulacja zawarta w kwestionowanym przepisie wywołuje skutek w postaci ograniczenia praw majątkowych jednostek w celu realizacji interesu publicznego. W tym zakresie powyższa regulacja wypełnia przesłanki konstytucyjnego pojęcia wywłaszczenia, pomimo przyjęcia formy aktu prawa miejscowego, a nie decyzji indywidualnej. Na ustawodawcy ciążył obowiązek wprowadzenia takiej regulacji, która zapewniłaby podmiotom objętym uchwałą krajobrazową skorzystanie z mechanizmu kompensacyjnego, będącego źródłem słusznego odszkodowania, należnego tym podmiotom na mocy art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Brak tego mechanizmu, stanowiącego pominięcie prawodawcze, sprawia że w zakresie, w jakim kwestionowany przepis nie przewiduje takiego mechanizmu, jest niezgodny z Konstytucją. Powoduje to bezprawność ingerencji w prawa majątkowe, czego skutkiem jest naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Uchwała krajobrazowa eliminuje bowiem prawny skutek decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę wskazanych w niej tablic i nośników reklamowych powstałych przed wejściem w życie uchwały. Właściciele nieruchomości, którzy występowali o pozwolenia na budowę tablic i nośników reklamowych (bądź dokonali zgłoszenia robót), działali w pełni legalnie, z przekonaniem, że prawomocna decyzja administracyjna w tym zakresie zabezpiecza ich interes i pozwala na prowadzenie bez przeszkód działalności reklamowej. Odebranie im możliwości prowadzenia tej działalności, bez zapewnienia słusznego odszkodowania sprawia, że przepisy nie różnicują w ogóle grup podmiotów, które swoją działalność prowadziły legalnie, na podstawie prawomocnych pozwoleń oraz takich, które tablice i nośniki wzniosły bez tych pozwoleń. Prowadzi to do naruszenia interesu właścicieli tablic i nośników reklamowych objętych uchwałą krajobrazową ze względu na legislacyjną działalność państwa, w stosunku do tych podmiotów, które dochowały wszelkiej staranności o legalność swoich działań i którym państwo zezwoliło na taką działalność. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy. Oznacza to, że skutkiem tego wyroku nie jest derogowanie z systemu prawnego określonego w nim przepisu, a jedynie usunięcie niekonstytucyjnego rozumienia art. 37a ust. 9 u.p.z.p., którą to okoliczność Sąd musi brać pod uwagę i zastosować ww. wyrok jako formę stosowania Konstytucji. Jak wskazał NSA w wyroku z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie sygn. akt II OSK 166/18, skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. jest to, że do czasu wprowadzenia regulacji ustawowych dotyczących podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania za wspomniane dostosowanie lub usunięcie tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych wzniesionych legalnie przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej, nie jest dopuszczalne objęcie jej zakresem tych obiektów. Jakkolwiek Rada Miasta Kielce, zobowiązana do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), bez wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie takiej regulacji nie mogła samodzielnie wprowadzić do zaskarżonej uchwały, to jednak wobec niekonstytucyjności art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zakresie określonym w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt P 20/19 kwestia ta nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej uchwały w trakcie kontroli sądowej. Z podniesionych wyżej względów, przepisy art. 15 ust. 1 i ust. 3-6 zaskarżonej uchwały, które w odniesieniu do tablic reklamowych i urządzeń reklamowych skarżącej M. K. zlokalizowanych na obszarze Gminy Kielce istniejących w dniu wejścia w życie zaskarżonej uchwały wzniesionych legalnie nie przewidują ani możliwości wprowadzenia wyjątków w zakresie dostosowania tablic i nośników do warunków określonych w uchwale krajobrazowej, ani określenia przez organ gminy mechanizmu kompensacyjnego, będącego źródłem słusznego odszkodowania, należnego temu podmiotowi na mocy art. 21 ust. 2 Konstytucji, należało uznać za sprzeczne z prawem i naruszające art. 37a ust. 9 w zw. z art. 2 i art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i stwierdzić ich nieważność. Z podanych wyżej przyczyn, Sąd w części opisanej w pkt I wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g. uwzględnił skargę w części dotyczącej § 15 ust. 1 i ust. 3-6 zaskarżonej uchwały, stwierdzając jej nieważność w ww. zakresie. W punkcie II wyroku Sąd w pozostałej części oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Oddalenie skargi dotyczy mianowicie żądania stwierdzenia nieważności także w odniesieniu do tablic i urządzeń reklamowych wzniesionych nielegalnie. Jak wyżej podniesiono, a co podkreślił NSA w wyroku z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie sygn. akt II OSK 166/18, skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt P 20/19 stwierdzającego niekonstytucyjność art. 37a ust. 9 u.p.z.p., za sprzeczne z prawem należy uznać wprowadzenie w uchwale krajobrazowej regulacji nakazujących dostosowanie zrealizowanych legalnie przed dniem jej wejścia w życie tablic reklamowych i urządzeń reklamowych. Sens uzasadnienia wyroku Trybunału sprowadza się bowiem właśnie do zapewnienia ochrony tym osobom, które – co już wyżej wyraźnie wyartykułowano – realizując nośniki reklamowe działali w pełni legalnie. Prowadzi to bowiem do naruszenia interesu tych podmiotów, które dochowały wszelkiej staranności o legalność swoich działań i którym państwo zezwoliło na taką działalność. Wyrok może zatem obejmować urządzenia reklamowe i tablice wzniesione wyłącznie legalnie (choćby z mocy samego prawa), które wymagają dostosowania bądź demontażu w związku z treścią zaskarżonej uchwały, nie może natomiast – wbrew żądaniu skarżącej – dotyczyć takich tablic czy urządzeń wzniesionych w sposób nielegalny. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w pkt III wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty składa się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącego organu, obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), 17 zł opłata od udzielonego pełnomocnictwa oraz 300 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI