II SA/Ke 327/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2024-08-21
NSAnieruchomościŚredniawsa
rozgraniczenie nieruchomościzasiedzeniestan prawny nieruchomościzagadnienie wstępnezawieszenie postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegosąd administracyjnywłasność

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargi na postanowienie o zawieszeniu postępowania rozgraniczeniowego, uznając potrzebę ustalenia stanu prawnego spornej działki przez sąd powszechny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Zawieszenie było uzasadnione toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniem o zasiedzenie działki, której stan prawny nie był uregulowany. Sąd uznał, że ustalenie właściciela tej działki jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy prawidłowe przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Skargi zostały oddalone.

Sprawa dotyczyła skarg wniesionych przez W. N. i Z. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy K. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Postępowanie zostało zawieszone z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym we W. postępowanie o zasiedzenie działki nr [...], której stan prawny był nieuregulowany. Właścicielka sąsiedniej działki nr [...] złożyła wniosek o zasiedzenie, a uczestniczka postępowania o zasiedzenie wniosła o zasiedzenie na jej rzecz działki nr [...]. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów KPA, w tym zasady prawdy obiektywnej i zaufania obywatela, twierdząc, że postępowanie o zasiedzenie nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy rozgraniczeniowej, zwłaszcza po modyfikacji wniosku o rozgraniczenie. Kwestionowali również błędną wykładnię art. 97 § 1 pkt 4 KPA oraz sposób ustalenia stron postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargi. Sąd uznał, że rozgraniczenie nieruchomości może dotyczyć jedynie nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym. Ustalenie właściciela działki nr [...] jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy prawidłowe określenie stron postępowania rozgraniczeniowego i skuteczność rozstrzygnięć. Sąd podkreślił, że organy administracji nie są uprawnione do samodzielnego ustalania stanu prawnego nieruchomości, a kwestie nabycia własności przez zasiedzenie należą do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. W związku z tym, zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA było zasadne. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą modyfikacji wniosku, wskazując, że punkt graniczny nadal jest wspólny dla trzech działek, a ustalenie właściciela działki [...] jest kluczowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ustalenie stanu prawnego nieruchomości, w tym kto jest jej właścicielem, stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy prawidłowe przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego i określenie jego stron.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie są uprawnione do samodzielnego ustalania stanu prawnego nieruchomości, a kwestie nabycia własności przez zasiedzenie należą do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. Dlatego konieczne jest oczekiwanie na prawomocne orzeczenie sądu w sprawie o zasiedzenie, aby móc prawidłowo określić strony postępowania rozgraniczeniowego i wydać skuteczne rozstrzygnięcie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 111 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 341

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenie stanu prawnego działki nr [...] jest zagadnieniem wstępnym dla postępowania rozgraniczeniowego. Organy administracji nie są uprawnione do samodzielnego ustalania stanu prawnego nieruchomości. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA było zasadne ze względu na konieczność rozstrzygnięcia kwestii własności przez sąd powszechny.

Odrzucone argumenty

Postępowanie o zasiedzenie nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy rozgraniczeniowej. Modyfikacja wniosku o rozgraniczenie wyeliminowała potrzebę rozstrzygania sprawy o zasiedzenie. Organ błędnie zinterpretował art. 97 § 1 pkt 4 KPA. Organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej i zaufania obywatela. Organ błędnie ustalił krąg stron postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Rozgraniczenie przed organem administracji może dotyczyć tylko nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym. Ustalenie właściciela działki nr ew. [...] stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy rozstrzygnięcie w sprawie. Organy administracji nie są uprawnione do samodzielnego ustalania kto jest właścicielem bądź posiadaczem samoistnym nieruchomości. Kwestie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie należą do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych.

Skład orzekający

Beata Ziomek

przewodniczący sprawozdawca

Sylwester Miziołek

sędzia

Krzysztof Armański

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawach rozgraniczeniowych z uwagi na toczące się postępowanie sądowe o zasiedzenie lub inne kwestie prejudycjalne dotyczące stanu prawnego nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy stan prawny jednej z rozgraniczanych nieruchomości jest nieuregulowany i wymaga rozstrzygnięcia przez sąd powszechny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących nieruchomości, gdy ich stan prawny jest nieuregulowany i wymaga rozstrzygnięcia przez sądy powszechne. Pokazuje, jak zagadnienia prejudycjalne wpływają na tok postępowania.

Kiedy sąd administracyjny musi poczekać na sąd powszechny? Zagadnienie wstępne w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 327/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Armański
Sylwester Miziołek
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skarg W. N. i Z. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024 r., [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargi.
Uzasadnienie
II SA/Ke 327/24
Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 kwietnia 2024 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako SKO) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U z 2024 r. poz.572, dalej jako kpa) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z 20 grudnia 2023 r. o zawieszeniu z urzędu wszczętego na wniosek Z. D. postępowania administracyjnego w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], położonej w obrębie P. gmina K. z działkami nr [...] i [...], położonymi w obrębie P., do czasu wydania przez Sąd Rejonowy we W. prawomocnego orzeczenia w sprawie o zasiedzenie działki nr [...] położonej w obrębie P..
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, Z. D. został wskazany w dziale II jako właściciel nieruchomości oznaczonej nr [...]. Właścicielką nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] jest D. Ł.. Prawo własności nieruchomości nr [...] zostało ujawnione w dziale II księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych. Z kolei, co do działki ew. nr [...], zgodnie z wypisem z rejestru gruntów właścicielką jest W. N., a podstawę wpisu stanowi akt notarialny rep. A nr [...]. Analiza treści ww. aktu notarialnego wskazuje w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że nie stanowi on aktu własności dla działki nr [...]. Powyższą okoliczność potwierdził uprawniony geodeta w piśmie z 9.12.2023 r., po uprzednim zbadaniu dostępnej dokumentacji w Starostwie Powiatowym we W..
Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (postanowienie z 23 lutego 2017 r. V CSK 309/16) organ stwierdził, że treść ewidencji gruntów nie przesądza o prawie własności ujawnionego w ewidencji podmiotu. Dokument taki ma odtwórczy i techniczny charakter oraz zasadnicze znaczenie dla oznaczenia nieruchomości, a nie ustalenia prawa własności. Przed Sądem Rejonowym we W. D. Ł. zainicjowała postępowanie w sprawie o zasiedzenie nieruchomości oznaczonych nr [...], [...], [...], [...], [...], prowadzone pod sygn. akt I Ns [...]. Z. N. w odpowiedzi na wniosek o zasiedzenie, wskazała, iż wnosi o zasiedzenie na swoją rzecz działki o nr [...]. W tej sytuacji, sprawa o uregulowanie własności nieruchomości obejmującej działkę ew. nr [...], tocząca się przed Sądem Rejonowym we W. stanowi zagadnienie prejudycjalne dla rozpatrzenia i wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone jest bowiem co do nieruchomości o ustalonym stanie prawnym, podczas gdy, co do nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] zarówno D. Ł. jak i W. N. wniosły o jej zasiedzenie na swoją rzecz. Podstawę zaś ustalenia przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty m.in. stwierdzające stan prawny nieruchomości. Rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 kwietnia 1999 r. (Dz. U. z 1999 r. poz. 453), w § 4 pkt 3 wymienia prawomocne orzeczenia sądu i ugody sądowe, jako dokumenty stanowiące podstawę ustalenia przebiegu granic nieruchomości. W przedmiotowej sprawie orzeczenie Sądu w sprawie zasiedzenia będzie stanowić dokument w oparciu, o który organ dokona rozgraniczenia.
SKO przeanalizowało charakter instytucji zawieszenia postępowania w aspekcie art. 97 § 1 pkt 4 kpa uznając, że skoro przed sądem powszechnym toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia własności działki [...], ale również działek ew. nr [...] i [...], które stanowią nieruchomości podlegające rozgraniczeniu na gruncie niniejszego postępowania, to słusznie organ pierwszej instancji przyjął, że wynik tej sprawy jest zagadnieniem wstępnym dla toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia działek o nr ew. [...], [...] i [...]. Dla prawidłowego bowiem przeprowadzenia postępowania administracyjnego niezbędne jest ustalenie stron tego postępowania oraz zapewnienia im możliwości czynnego udziału w sprawie, składania wniosków, żądania przeprowadzenia dowodów oraz otrzymania rozstrzygnięcia w sprawie z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżania. Rolą organu w sprawie o rozgraniczenie jest ustalenie przebiegu granicy, a więc tego, dokąd sięga prawo własności właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Organ administracyjny w takim postępowaniu, w sytuacji, gdy jedna z rozgraniczanych nieruchomości ma nieuregulowany stan prawny, nie ma kompetencji do uregulowania tego stanu prawnego, a więc i do samodzielnego ustalania, komu przysługuje prawo własności.
Zgodnie ze stanowiskiem organu, pismo Z. D. z 14 grudnia 2023 r. wraz z załącznikiem graficznym, na którym zaznaczono nowe punkty na granicy działek nr [...] i [...] podlegające rozgraniczeniu, mające świadczyć o tym, że w zmodyfikowanym wniosku Z. D. domagał się rozgraniczenia między działkami nr [...] i 71 /1 bez rozgraniczenia działki o nr [...] z działką [...] oraz bez rozgraniczenia działek [...] i [...] - nie stanowi modyfikacji jego wniosku w zakresie żądania rozgraniczenia nieruchomości. Nadto, załącznik graficzny wskazuje w sposób jednoznaczny, iż wnioskodawca zawarł w nim opis "Rozgraniczenie między działkami [...], [...], a [...] od punktu A do punktu B. W uzupełnieniu wniosku jako załącznik". W uzasadnieniu podkreślono, że ustalenie w postępowaniu o zasiedzenie przez sąd powszechny położenia punktów granicznych, a także przebiegu granic będzie następnie wiążące dla organu administracyjnego prowadzącego postępowanie rozgraniczeniowe. Zatem ustalenie choćby tego punktu stanowi prejudykat w niniejszej sprawie.
W ocenie organu, wyjaśnienie stanu prawnego działki nr [...] jest potrzebne do prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Podjęcie postępowania z urzędu lub na wniosek strony (art. 97 § 2 kpa) nastąpi gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1-4.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach odrębnie przez W. N. (II SA/Ke 327/24) i Z. D. (II SA/Ke 328/24). W jednobrzmiącej skardze kierowanej do tut. Sądu skarżący zarzucili organowi naruszenie:
przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do organu, w sytuacji, gdy skarżący w czasie trwania postępowania o rozgraniczenie dokonał pismem z 14.12.2023 r. zmiany wniosku o rozgraniczenie poprzez ustalenie punktów granicznych pomiędzy działkami [...] a [...] z wyłączeniem działki [...] w msc. Pilczyca, co powoduje, iż przedmiot postępowania uległ zmianie, gdyż niniejsza sprawa dotyczy rozgraniczenia pomiędzy działkami [...] i [...] położonymi w obrębie P., zatem prawomocne orzeczenie w sprawie o zasiedzenie działki [...] w obrębie P. nie ma znaczenia, ani wpływu w niniejszej sprawie;
- art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, bowiem organ wydając zaskarżone postanowienie błędnie zinterpretował przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa, twierdząc, iż postępowanie sądowe w sprawie o zasiedzenie działki nr [...] położonej w obrębie P. stanowi zagadnienie wstępne, które ma wpływ na rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji;
- błędną wykładnię art. 97 § 1 ust. 4 kpa, a w konsekwencji błędne ustalenie faktyczne, iż prawomocne orzeczenie w sprawie o zasiedzenie działki nr [...] położonej w obrębie P. jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 ust. 4 kpa, w sytuacji, gdy sprawa o zasiedzenie tocząca się przed sądem nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o rozgraniczenie;
- art. 28 kpa w sytuacji, gdy stroną postępowania administracyjnego, w tym postępowania o rozgraniczenie jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a zatem nie tylko osoba mająca przymiot właściciela;
- art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji wbrew wymogom zawartym w tymże przepisie poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji;
- art. 104 w zw. z art. 107 § 3 kpa przez ich błędne zastosowanie, polegające na niewypowiedzeniu się w sposób pełny organu prowadzącego postępowanie co do faktów uznanych za udowodnione, jak również lakonicznie odniesienie się do przepisów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia;
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, jak i poprzedzającego postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na koszt skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Skarżący podtrzymali argumentację odnośnie do zmiany pierwotnego wniosku o rozgraniczenie dokonanej w piśmie z 14.12.2023 r., w którym Z. D. naniósł nowe punkty żądając rozgraniczenia jedynie pomiędzy działkami [...] i [...] w obrębie P. z wyłączeniem działki [...]. Właścicielką działki [...] jest D. Ł., działka ta ma uregulowany stan prawny. Właścicielem działki [...] jest skarżący Z. D., działka ta ma też uregulowany stan prawny. Skoro zmiana pierwotnego wniosku nie obejmuje działki [...] w obrębie P. to stan prawny tej działki i sprawa sądowa w przedmiocie zasiedzenia działki [...] nie stanowi zagadnienia wstępnego i nie ma wpływu na rozgraniczenie pomiędzy działkami [...] a [...].
Zdaniem skarżącego, Organ II Instancji błędnie przyjmuje, iż stroną postępowania o rozgraniczenie jest wyłącznie właściciel, podmiot, który ma tytuł własności do nieruchomości, której dotyczy dane rozgraniczenie. Na kanwie ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie można wyłącznie właścicielowi nieruchomości nadać przymiotu strony postępowania o rozgraniczenie, gdyż zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Organ II instancji naruszył przepisy prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 97 § 1 kpa mimo tego, że rozstrzygnięcie w sprawie o zasiedzenie działki [...] nie ma wpływu na toczące się niniejsze postępowanie o rozgraniczenie pomiędzy działkami [...] i [...].
W opinii skarżącego organ II Instancji pominął, iż decydująca jest tu okoliczność, że w sprawie o zasiedzenie działki [...] W. N. i D. Ł. domagają się stwierdzenia zasiedzenia całej działki nr [...] czyli w jej rzeczywistych granicach. Granice te w toku niniejszego postępowania stały się niesporne. W żadnym z tych przypadków nie ulegną zmianie granice nieruchomości, objętych niniejszym postępowaniem o rozgraniczenie, ustalone na podstawie opinii biegłej z zakresu geodezji i zaakceptowane ostatecznie przez poszczególne strony postępowania. Oznacza to, że wynik sprawy o zasiedzenie nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy o rozgraniczenie, toteż zawieszenie postępowania w tej sprawie na podstawie art.97§ 1 pkt 4 kpa jest zbyteczne. Toczące się przed Sądem Rejonowym we W. postępowanie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości działki nr [...] poprzez zasiedzenie nie wyczerpuje przesłanek określonych w art. 97 § 1 pkt 4 kpa nakazujących obligatoryjne zawieszenie postępowania. Wśród dokumentów stanowiących podstawę do ustalenia przebiegu granicy decyzją wymienionych w § 3 - § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości brak jest dokumentu pozwalającego na ustalenie stwierdzenia zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu. W sprawie o zasiedzenie działki [...] rzeczywistą przyczyną wniesienia do sądu wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nie jest część nieruchomości sąsiedniej położonej przy granicy i gdzie jest spór co do przebiegu granicy między sąsiadującymi nieruchomościami, które miałoby wpływ dopiero na rozgraniczenie w niniejszym postępowaniu. Skoro zarówno D. Ł. jak i W. N. wnoszą o zasiedzenie w całości działki [...] można ustalić z łatwością krąg zainteresowanych osób w niniejszej sprawie o rozgraniczenie, chociaż jak podkreślają skarżący, w wyniku zmiany wniosku skarżącego o rozgraniczenie sprawa dotyczy działek [...] i [...], które mają uregulowany stan prawny.
Skarżący podnieśli, że zawieszając postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie mniej lub bardziej pozytywnej bądź negatywnej dla wnioskodawcy decyzji.
Zdaniem stron skarżących, organ odwoławczy pominął, że stronami w postępowaniu rozgraniczeniowym będą właściciele (współwłaściciele) i użytkownicy wieczyści rozgraniczanych nieruchomości, a także ich samoistni posiadacze oraz podmioty, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do tych nieruchomości (m.in. użytkowanie, służebność, hipoteka), z zastrzeżeniem, że osoby władające nieruchomością jako posiadacze samoistni mogą domagać się rozgraniczenia, dokąd działa wynikające z art. 341 k.c. domniemanie zgodności ich posiadania ze stanem prawnym (uzasadnienie postanowienia SN z 7 września 2000 r., I CKN 431/00). Biorąc pod uwagę, iż w wyniku modyfikacji wniosku niniejsza sprawa nie dotyczy już działki [...] a jedynie granicy pomiędzy działkami [...] i [...] w msc. P. , postępowanie sądowe o zasiedzenie działki [...] nie stanowi zagadnienia prejudycjalnego dla niniejszej sprawy, zatem organ nie ma przyczyny do zawieszenia niniejszego postępowania z urzędu. Nawet przyjęcie, iż ustalenie stanu prawnego działki [...] ma znaczenie w niniejszej sprawie to stroną postępowania o rozgraniczenie nie jest tylko właściciel, a krąg osób zainteresowanych jest możliwy do ustalenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w treści zaskarżonego postanowienia.
WSA w Kielcach na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r., poz. 1634 – dalej p.p.s.a.) w dniu 25 czerwca 2024 r. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Ke 327/24 oraz II SA/Ke 328/24 i postanowił prowadzić je pod sygnaturą II SA/Ke 327/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Skarga nie znajduje podstaw.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Dokonując w tych ramach kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa.
Lektura akt wskazuje, że wnioskiem z 27 marca 2023 r. Z. D. wystąpił o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] stanowiącej jego własność z działkami ew. nr [...] i [...]. Na załączonej mapie ewidencyjnej określił przebieg granicy pomiędzy punktami A do B. Organ I instancji ustalił, że wykazany w ewidencji gruntów akt notarialny rep. A nr [...] nie jest tytułem własności W. N. co do działki nr ew. [...]. Ponadto w odniesieniu do tej działki D. Ł. (właścicielka działki nr ew. [...]) złożyła wniosek o zasiedzenie do Sądu Rejonowego we W.. Sprawa zainicjowana wnioskiem D. Ł. prowadzona jest pod sygn. akt I Ns [...], w toku której uczestniczka W. N. wniosła o zasiedzenie na jej rzecz działki nr ew. [...].
Z materiału dowodowego wynika zatem, że działka nr ew. [...] położona w obrębie P., Gmina K. nie ma uregulowanego stanu prawnego.
W ocenie Sądu, zasadne jest stanowisko organu, że rozgraniczenie przed organem administracji może dotyczyć tylko nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym. Wówczas dopiero istnieją podstawy do prawidłowego określenia stron postępowania, co zgodnie z zasadami i regułami postępowania administracyjnego ma istotne znaczenie dla prawidłowości, a co za tym idzie dla skuteczności zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. W postępowaniu w sprawie rozgraniczenia nieruchomości organy administracji nie są uprawnione do samodzielnego ustalania kto jest właścicielem bądź posiadaczem samoistnym nieruchomości, a w konsekwencji decydować kto jest stroną takiego postępowania. Tym samym orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że ustalenie kto jest właścicielem działki nr ew. [...], z którą rozgraniczenia żąda skarżący stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy rozstrzygnięcie w sprawie. Dlatego konieczne było zawieszenie postepowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Zgodnie z treścią tego przepisu, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z powołanego przepisu wynika, że warunkiem zawieszenia postępowania administracyjnego jest pojawienie się w toku rozpoznania sprawy tzw. zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego). Pod pojęciem zagadnienia wstępnego, o którym mowa w omawianym przepisie, należy rozumieć zagadnienie prawne, które determinuje podjęcie rozstrzygnięcia w danej sprawie, przy czym organem właściwym do wypowiedzenia się w przedmiocie tego zagadnienia prawnego jest inny, niż prowadzący sprawę, organ administracji bądź sąd. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści, albowiem prejudycjalność zachodzi tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym (por. G. Łaszczyca, Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego, Kraków, 2005, s. 100; wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1792/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl tak jak pozostałe przywoływane w niniejszej sprawie orzeczenia). Nie chodzi o konieczność wyjaśnienia okoliczności sprawy, będących nawet w ścisłym związku ze sprawą, lecz o rozstrzygnięcie spełnienia przesłanki (pozytywnej bądź negatywnej), której organ samodzielnie nie może rozstrzygnąć, gdyż jest to materia będąca w kompetencji innego organu lub sądu (zob. wyrok NSA z 21 października 2021 r., sygn. akt I OSK 742/21, wyrok NSA z 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1116/21). Przy czym musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym (zob. np. wyrok NSA z 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 1817/16; wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1980/12).
Nie sposób podzielić poglądu skarżących, że organ błędnie przyjmuje, że stroną postępowania jest wyłącznie właściciel, podmiot, mający tytuł prawny do nieruchomości, której dotyczy rozgraniczenie, gdyż w rozumieniu art. 28 kpa, który znajduje w sprawie zastosowanie, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Na gruncie spraw o rozgraniczenie nieruchomości stroną w rozumieniu art. 28 kpa jest właśnie właściciel nieruchomości, który dysponuje prawem rzeczowym do nieruchomości. Właściciel jest uprawniony do fizycznego posiadania rzeczy będącej przedmiotem własności w celu korzystania z niej, pobierania pożytków, czy też dysponowania nią. Niewątpliwie posiadacz samoistny mógłby być również stroną postępowania rozgraniczeniowego, ale tylko wówczas, gdy niemożliwe byłoby ustalenie właściciela. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma jednoznacznych dowodów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] i nie wiadomo, która z osób zgłaszających roszczenia do tej działki jest prawowitym jej właścicielem. Tej kwestii nie może rozstrzygnąć samodzielnie organ administracji publicznej, albowiem zgodnie z porządkiem prawnym kwestie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie należą do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. Nie ma przy tym znaczenia, że Z. D., jak twierdzi zmodyfikował swój wniosek z 8 grudnia 2023 r. i w piśmie z 14 grudnia 2023 r. zmienił przedmiot postępowania poprzez ograniczenie przebiegu granicy wskazanej we wniosku o rozgraniczenie określając nowe położenie punktu B. Celem takiego działania skarżącego było wyeliminowanie z postępowania osoby mającej tytuł prawny do działki nr ew. [...]. Jednak zauważyć należy, że nawet gdyby przyjąć, że skarżący zmodyfikował w powyższym zakresie swój wniosek to i tak punkt B z uwagi na położenie jest wspólny dla trzech działek o których rozgraniczenie wnosił tj. dla działki nr ew. [...], [...] i [...]. Nadal zatem dla dokonania skutecznego rozgraniczenia istotne jest ustalenie właściciela działki [...], zaś ta okoliczność stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy rozstrzygnięcie w sprawie. Zgodzić należy się bowiem z organem, że wyjaśnienie stanu prawnego działki nr [...] jest nie tylko potrzebne ale również niezbędne do prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Wszyscy właściciele wymienionych wyżej działek są stronami niniejszego postępowania rozgraniczeniowego, co w dalszej kolejności obliguje organ do zapewnienia tylko takim podmiotom czynnego udziału w postępowaniu – zgodnie z art. 10 kpa.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że wśród dokumentów stanowiących podstawę do ustalenia przebiegu granicy decyzją wymienionych w § 3 - § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości brak jest dokumentu pozwalającego na ustalenie stwierdzenia zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu. Po pierwsze w niniejszej sprawie zasiedzenie nie dotyczy przygranicznego pasa gruntu tylko działki oznaczonej nr ew. [...]. Po drugie, jak wskazuje przepis § 3 pkt 1 cyt. rozporządzenia, podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty stwierdzające stan prawny nieruchomości do których zgodnie z treścią § 4 pkt 3 należą orzeczenia sądu i ugody sądowe. Nie budzi wątpliwości, że orzeczenie sądu w sprawie zasiedzenia, w świetle tego przepisu jest dokumentem w oparciu o który organ w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości ustali podmiot, który stał się właścicielem w drodze zasiedzenia.
W tym stanie faktycznym i prawnym organ prawidłowo uznał, że ustalenie właściciela działki ew. [...], której dotyczy postepowanie rozgraniczeniowe stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy rozstrzygnięcie w sprawie. Konieczność ustalenia podmiotu prawa własności stanowi konieczny element uregulowania stanu prawnego nieruchomości, co pozwala przyjąć, że zachodziły przesłanki zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Uwzględniając powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI