II SA/Ke 31/25

II SA/Ke 31/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Skarżony organ
Generalny Konserwator Zabytków
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 146 § 1 , art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 , art. 53 § 2, art. 3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 840
art. 21, art. 3 pkt 1 , art. 51 ust. 1 pkt 14
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami  (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. D. na akt Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach z dnia 7 listopada 2024 r. znak: ZRRiD.RR.5178.2.147.2024 w przedmiocie odmowy włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach na rzecz P. D. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 6 czerwca 2024 r. znak: ZRRiD.RR.5178.2.147.2024 Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Kielcach poinformował P. D., że dostarczona karta ewidencyjna ruchomego zabytku techniki dotycząca samochodu marki [...], wyprodukowanego w 1994 r. przez [...], nie została włączona do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach (karty ewidencyjne ruchomych zabytków techniki).
W dalszej części pisma organ przytoczył definicję zabytku zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. 2022 r., poz. 840 ze zm.), zwanej dalej "u.o.z.o.z.", odwołując się do wytycznych opracowanych przez Narodowy Instytut Dziedzictwa ("Cel i zakres ewidencji zabytków techniki", Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2011). Organ, oceniając w tym kontekście ww. pojazd – wyprodukowany seryjnie w latach 1991-1998 w ilości 406 717 egzemplarzy w wersji sedan i 26 025 w wersji coupe – podkreślił, że w dokumentacji nie wykazano posiadania przez pojazd wartości historycznych wynikających z jego dziejów. Zdaniem organu, niezaprzeczalnie przedmiotowy samochód może posiadać cechy pojazdu kolekcjonerskiego z uwagi na wiek, luksusowy charakter modelu w generacji klasy S oraz dobry stan zachowania. Natomiast biorąc pod uwagę istotne kryterium rzadkości występowania — w skali światowej, krajowej, jak i regionalnej, stwierdzono, że jest ono niespełnione, pomimo prestiżowego znaczenia marki [...]. Rynek kolekcjonerski jest nasycony tego typu pojazdami. Wobec powyższego wartości przedmiotowego samochodu nie znajdują dostatecznego potwierdzenia w definicji zabytku.
W piśmie z 19 czerwca 2024 r. P. D. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o włączenie ww. pojazdu do wojewódzkiej ewidencji ruchomych zabytków techniki, przedstawiając uzupełniającą ocenę techniczną do oceny technicznej 22/02/2024, dotyczącą unikatowości tego pojazdu.
W piśmie z dnia 7 listopada 2024 r. znak: ZRRiD.RR.5178.2.147.2024 Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Kielcach podtrzymał stanowisko wyrażone w ww. piśmie własnym z 6 czerwca 2024 r., ponownie informując stronę, że dostarczona karta ewidencyjna ruchomego zabytku techniki dotycząca ww. samochodu nie została włączona do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach (karty ewidencyjne ruchomych zabytków techniki). W podstawie prawnej powołano art. 22 ust. 2 i 3 u.o.z.o.z., zaś w uzasadnieniu pisma organ podniósł, że przedmiotowy samochód posiada cechy pojazdu kolekcjonerskiego, natomiast jego wartości nie znajdują dostatecznego potwierdzenia w definicji zabytku.
Skargę na powyższe pismo (akt) z 7 listopada 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach P. D. podnosząc, że nie zgadza się z jego treścią i wnosi o ocenę zasadności odmowy w świetle przepisów prawa obowiązujących w dacie złożenia przez niego wniosku w przedmiocie włączenia pojazdu do ewidencji zabytków. Wskazał, że w jego ocenie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności wykonanych opinii rzeczoznawcy (podstawowej i uzupełniającej) pojazd, o jaki chodzi w sprawie, spełnia wszelkie kryteria kwalifikujące do wpisania go do ewidencji zabytków. Całkowicie z pominięciem opinii rzeczoznawcy organ stwierdził, że pojazd jakkolwiek posiada cechy pojazdu kolekcjonerskiego, to "jego wartości nie znajdują dostatecznego potwierdzenia definicji zabytku". Organ nie wskazał jednocześnie, o jakie wartości chodzi. Natomiast z opinii rzeczoznawcy jednoznacznie wynika, że pojazd spełnia wymogi definicji zabytku, a tym samym kwalifikuje się do włączenia do wojewódzkiej ewidencji ruchomych zabytków techniki. Arbitralne stanowisko organu pozostaje w rażącej sprzeczności ze zgromadzonymi w sprawie dowodami powodując, że jedynie Sąd może dokonać właściwej oceny tego stanowiska. Brak sformalizowanych reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji zabytków nie oznacza bowiem, że odmowa takiego włączenia może nastąpić bez analizy przyczyn ją uzasadniających. W ocenie skarżącego jego pojazd spełnia wszystkie wymogi art. 3 u.o.z.o.z., posiada bowiem wartości: historyczną, artystyczną i naukową. Znajduje to całkowite potwierdzenie w opinii rzeczoznawcy. Zarówno bowiem wiek tego pojazdu, ilość wykonanych egzemplarzy, tj. ok. 22.000 sztuk, a nie jak podaje organ ok. 430.000 egzemplarzy, jego stan techniczny, zachowana oryginalność i pozostałe walory przemawiają za dostateczną zgodnością z definicją zabytków wynikającą z art. 3 u.o.z.o.z. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie stanowiska organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się ponownie do definicji zabytku określonej w art. 3 ust. 1 u.o.z.o.z. oraz wytycznych opracowanych przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, a także podnosząc że decydując się na wybór obiektu do prawnej ochrony zgodnie z przepisami u.o.z.o.z., wojewódzki konserwator zabytków ma na uwadze:
- definicję zabytku zawierającą pojęcie "wartości" oraz "minionej epoki", jak również w odniesieniu do zabytków ruchomych, jakimi są środki transportu – treść art. 51 ust. 1 pkt 14 ustawy, mówiący o braku konieczności uzyskania pozwolenia na wywóz za granicę pojazdów, które mają mniej niż 50 lat (i ich wartość jest wyższa niż 32.000 zł);
- definicję pojazdu zabytkowego określoną w art. 2 pkt 39 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), dalej jako "P.r.d.", wskazującą, że pojazd zabytkowy to pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami;
- definicję pojazdu historycznego określoną w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a i b ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2500 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych". Pojazd historyczny to pojazd mechaniczny, będący pojazdem zabytkowym w rozumieniu przepisów P.r.d., lub pojazdem mającym co najmniej 40 lat.
Dodatkowo organ stwierdził, że w karcie ewidencyjnej oraz w opiniach wykonanych przez rzeczoznawcę samochodowego wskazano wiele nowoczesnych w latach 90-tych XX w. rozwiązań technicznych wprowadzonych przez firmę [...] w samochodach serii [...], natomiast biorąc pod uwagę ilość wyprodukowanych egzemplarzy pojazdu - ponad 430 tys. (łączna liczba dla wszystkich modeli serii [...]) w stosunkowo długim okresie produkcji obejmującym lata 1991-1998, jak również fakt, że przedmiotowy egzemplarz nie pochodzi z początku lub końca produkcji, wymienione rozwiązania techniczne nie stanowią o ponadprzeciętnych wartościach ocenianego samochodu produkcji seryjnej. W obrębie serii [...] powstało wiele modeli zróżnicowanych pod względem rodzaju nadwozia i stosowanych silników oraz wersje limitowane o niewielkiej liczbie wyprodukowanych egzemplarzy. Przedmiotowy samochód w modelu [...] powstał w liczbie 21.942 egzemplarzy i nie reprezentuje wersji specjalnej. Samochody tej serii nadal licznie dostępne są w sprzedaży w Polsce i za granicą. Biorąc pod uwagę istotne kryterium rzadkości występowania - w skali światowej, krajowej, jak i regionalnej należy stwierdzić, że jest ono niespełnione. W dokumentacji nie wskazano unikatowych, przełomowych w czasie produkcji pojazdu rozwiązań konstrukcyjnych dla tego egzemplarza, ponadto w dokumentacji nie wykazano posiadania przez pojazd wartości historycznych wynikających z jego dziejów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sprawowana przez sąd kontrola obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 p.p.s.a.). W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi strona uczyniła pisemną informację Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 7 listopada 2024 r. o odmowie włączenia do ewidencji zabytków ruchomych karty ewidencyjnej ruchomego zabytku techniki dotyczącej samochodu marki [...], wyprodukowanego w 1994 r.
O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) ma charakter publicznoprawny, podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Warszawa 2017).
W ocenie Sądu pismo organu z 7 listopada 2024 r. spełnia wszystkie powyższe przesłanki i w związku z tym podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi (art. 53 ust. 4 p.p.s.a.). W rozpatrywanym przypadku kwestionowany akt doręczono skarżącemu 19 listopada 2024 r., zaś skarga (skierowana bezpośrednio do Sądu) wpłynęła 12 grudnia 2024 r. W świetle powyższych przepisów termin wniesienia skargi został zatem zachowany.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi trzeba podnieść, że zgodnie z art. 21 u.o.z.o.z. ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa (art. 22 ust. 2 u.o.z.o.z.). Włączenie karty ewidencyjnej zabytku ruchomego niewpisanego do rejestru do wojewódzkiej ewidencji zabytków może nastąpić za zgodą właściciela tego zabytku (art. 22 ust. 3 u.o.z.o.z.).
Włączenie karty zabytku do gminnej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że konkretny obiekt spełnia definicję zabytku z art. 3 pkt 1 u.o.z., tj. stanowi nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W udzielonej w niniejszej sprawie odpowiedzi na skargę organ wskazał ponadto, że decydując się na wybór obiektu do prawnej ochrony zgodnie z przepisami u.o.z.o.z., wojewódzki konserwator zabytków ma na uwadze definicję zabytku zawierającą pojęcie "wartości" oraz "minionej epoki", jak również w odniesieniu do zabytków ruchomych, jakimi są środki transportu, treść art. 51 ust. 1 pkt 14 u.o.z.o.z., z którego wynika brak konieczności uzyskania pozwolenia na wywóz za granicę pojazdów, które mają mniej niż 50 lat (i ich wartość jest wyższa niż 32.000 zł), definicję pojazdu zabytkowego określoną w art. 2 pkt 39 ustawy P.r.d., zgodnie z którą pojazd zabytkowy to pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami, jak również definicję pojazdu historycznego określoną w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a i b ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2500 ze zm.), gdzie za pojazd historyczny uznaje się pojazd mechaniczny będący pojazdem zabytkowym w rozumieniu P.r.d. lub pojazdem mającym co najmniej 40 lat. W tej samej odpowiedzi, a wcześniej także w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 6 czerwca 2024 r., organ wskazał również na wytyczne opracowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, jakie uwzględnia się przy ocenianiu wartości zabytkowych pojazdu.
Nie ulega wątpliwości, że tylko w stosunku do takiego obiektu, który charakteryzuje się cechami wskazującymi na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową, uzasadnione jest objęcie go wstępną ochroną w postaci ujęcia w gminnej ewidencji zabytków (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z 19 lipca 2024 r.). Postępowania w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie może jednak cechować dowolność działania organu. Choć nie przeprowadza się tu postępowania wyjaśniającego w oparciu o zasady wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, należy podzielić stanowisko, że organ przed dokonaniem czynności powinien działać rzetelnie i dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej. Ocena, czy organ uczynił zadość tym wymaganiom, możliwa jest m.in. w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r., sygn. II OSK 884/23). Uzasadnienie aktów z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa winno spełniać rolę informacyjną, edukacyjno-perswazyjną w stosunku do ich adresatów i umożliwiać kontrolę ich poprawności. Obowiązek uzasadniania aktów lub czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) wynika właśnie m.in. z kompetencji sądów administracyjnych, które - sprawując kontrolę takich aktów lub czynności, muszą znać motywy, jakimi kierował się organ wydając określony akt lub podejmując czynność (tak m.in. wyrok WSA w Krakowie z 7 lipca 2021 r., sygn. III SA/Kr 484/20; por. też wyrok WSA w Łodzi z 28 listopada 2024 r., sygn. II SA/Łd 699/24).
W ocenie Sądu zaskarżony w niniejszej sprawie akt nie spełnia powyższych kryteriów i z tego powodu uchyla się spod kontroli. Nie sposób bowiem dokonać oceny jego legalności.
Skarżący do złożonego wniosku przedłożył pisemną ocenę (następnie także uzupełniającą) rzeczoznawcy wpisanego na listę ekspertów rekomendowanych z dziedziny historii motoryzacji i oceny pojazdów, mającą na celu określenie czy przedstawiony do badania samochód kwalifikuje się do grupy pojazdów o charakterze zabytkowym lub kolekcjonerskim. W konkluzji tej oceny rzeczoznawca uznał, że opiniowany obiekt może być włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków ruchomych techniki, spełnia bowiem m.in. kryteria art. 3 ust. 1 i 3 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.o.z.o.z., tzn. posiada wartości naukowe predysponujące go do włączenia do ewidencji zabytków. Nie to jest jednak w sprawie najbardziej istotne – sama konkluzja bowiem nie jest dla organu wiążąca. W ramach sporządzonej oceny pisemnej rzeczoznawca wskazał jednak szerokie uzasadnienie przyjętego stanowiska. Podkreślił mianowicie m.in., że modele [...] były prekursorem w kwestiach, które stały się powszechne w wielu obecnie produkowanych pojazdach. Jako pierwsze posiadały system ESP, boczne poduszki gazowe, podwójne dźwiękochłonne szyby, elektrycznie sterowane i podgrzewane zewnętrzne lusterka, dwustrefową klimatyzację, domykane drzwi oraz pokrywę komory bagażnika, a także podgrzewane wycieraczki. W serii [...] po raz pierwszy zastosowano sieciowanie urządzeń sterujących za pośrednictwem magistrali CAN. Podczas budowy dużą wagę przywiązywano do możliwości szerokiego recyklingu pojazdu. W tym celu nawet najmniejsze części z tworzywa sztucznego zostały oznaczone według ich rodzaju. Głównie z tego powodu[...] otrzymała w [...] nagrodę "[...]. Model [...]wyprodukowano w liczbie 21.942 egzemplarzy. Według danych zawartych w rocznych Raportach Statystycznych Federalnego Urzędu do spraw Transportu Samochodowego Niemiec, w styczniu 2005 roku w Niemczech było zarejestrowanych 2.026 sztuk modelu [...] [...]. Liczba zarejestrowanych pojazdów systematycznie malała i w styczniu 2023 wynosiła 634 sztuki. Podniesiono również, że samochód zachowany jest w stanie oryginalnym. Biorąc pod fakt małej liczby wyprodukowanych egzemplarzy przedmiotowego pojazdu, do dnia dzisiejszego w nienagannym, oryginalnym stanie technicznym zachowało się niewiele samochodów. Dobry stan zachowania pojazdu w stanie oryginalnym (bez ognisk lokalnej korozji) należy traktować jako wyjątkowy. W związku z tym przedmiotowy egzemplarz należy traktować jako unikatowy. W dniu dzisiejszym na terenie Polski spotkać można niewiele samochodów [...] [...], a szczególnie mało pojazdów zachowanych w nienagannym także stanie technicznym, jeszcze rzadziej w stanie oryginalnym.
Co więcej, w opinii uzupełniającej wyszczególniono jakie dokładnie innowacyjne rozwiązania zastosowano po raz pierwszy w samochodach serii [....]. Są to mianowicie:
- urządzenia sterujące połączone w sieć za pośrednictwem magistrali CAN (pięć węzłów magistrali CAN);
- wielowahaczowe zawieszenie osi tylnej ("oś wielowahaczowa"), po raz pierwszy zastosowana w klasie S;
- podczas projektowania położono nacisk na możliwość szerokiego recyklingu pojazdu (o czym już wyżej);
- dzięki opcjonalnemu sterowaniu głosowemu (LINGUATRONIC) wprowadzonemu w [...] był pierwszym producentem na świecie, który zaoferował taki system; umożliwia niezależne od głośników sterowanie wbudowanym telefonem samochodowym firmy AEG;
- ultradźwiękowy system wspomagania parkowania, spotykany obecnie w wielu pojazdach, został po raz pierwszy zaoferowany jako opcja w Klasie S pod nazwą PARKTRONIC;
- elektroniczny program stabilizacji (ESP), opracowany we współpracy z firmą Bosch (obowiązkowy dla wszystkich nowych pojazdów w UE od 2014 roku);
- adaptacyjny system tłumienia (ADS), elektroniczna kontrola amortyzatorów;
- po raz pierwszy w standardzie w bocznych oknach zastosowano podwójnie laminowane szkło bezpieczne, aby poprawić izolację cieplną i akustyczną;
- pokrywa bagażnika posiadała pneumatycznie wysuwaną klamkę;
- do funkcji zapewniających komfort zainstalowano aż 60 silników elektrycznych.
Tym razem w ocenie podniesiono, że w styczniu 2023 r. liczba zarejestrowanych pojazdów ocenianego modelu w styczniu 2023 r. wynosiła 390 sztuk, co świadczy o szybkim "wykruszaniu" się z rynku tych samochodów. W dniu dzisiejszym na terenie Polski spotkać można niewiele samochodów [...] [...], a szczególnie mało pojazdów zachowanych w nienagannym stanie technicznym (klasa III według powszechnie stosowanej klasyfikacji dla pojazdów kolekcjonerskich, historycznych i zabytkowych FIVA), jeszcze rzadziej w stanie oryginalnym.
Uzasadnienie odmowy włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków zawarte w piśmie z dnia 6 czerwca 2024 r., a tym bardziej w zaskarżonym akcie z 7 listopada 2024 r. (gdzie podtrzymano poprzednie stanowisko) jest lakoniczne i nie odnosi się do przytoczonej wyżej szczegółowej argumentacji. Wypada zauważyć, że wśród przywołanych przez organ wytycznych opracowanych przez Narodowy Instytut Dziedzictwa wskazano m.in. kryterium postępu technicznego, które stosuje się do obiektów, w których w określonym kontekście historycznym (tj. w danych warunkach, miejscu i czasie) zastosowano unikatowe rozwiązania konstrukcyjne lub technologiczne. Obiekty takie zasługują – zgodnie z tym stanowiskiem – na miano "świadectw rozwoju technicznego". Ponadto, poza m.in. kryterium wartości artystycznej lub historycznej, uwzględniono także kryterium stopnia zachowania substancji oryginalnej w zabytkach techniki. Na te kryteria szeroko zwrócono uwagę w przywołanej wyżej ocenie rzeczoznawcy. Tymczasem organ zarówno w piśmie z dnia 6 czerwca 2024 r., jak i w piśmie z 7 listopada 2024 r. (którego uzasadnienie ma charakter wyjątkowo skrótowy), ale także w odpowiedzi na skargę, nie podjął się szczegółowej oceny badanego obiektu w świetle argumentacji przywołanej w ww. ocenie (i ocenie uzupełniającej), tj. w szczególności zarówno w kontekście cech mających świadczyć o unikatowości rozwiązań technicznych zastosowanych w pojeździe (przy czym organ przyjął, że w dokumentacji nie wskazano unikatowych, przełomowych w czasie produkcji pojazdu rozwiązań konstrukcyjnych dla tego egzemplarza), liczby wyprodukowanych egzemplarzy samego modelu [...] (nie uwzględnionej w pismach z 6 czerwca 2024 r. i z 7 listopada 2024 r.), liczby pozostałych jeszcze egzemplarzy modelu (odmiennie niż w ocenie pisemnej organ uznał, że samochody tej serii nadal licznie dostępne są w sprzedaży w Polsce i za granicą), a wreszcie stanu zachowania badanego obiektu.
Nie przesądzając zatem ostatecznego wyniku postępowania, jak też nie negując w żaden sposób kwalifikacji organu w zakresie badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa, stwierdzić należy że zaskarżony akt nie spełnia podstawowych kryteriów jeśli chodzi o jego należyte uzasadnienie (w kontekście zgromadzonej dokumentacji), umożliwiające zarówno stronie, jak i sądowi poznanie motywów rozstrzygnięcia i dokonanie oceny jego prawidłowości. Z tego względu Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. Rozpoznając sprawę ponownie organ dokona ponownej oceny wniosku skarżącego, uwzględniając poczynione wyżej wskazania w zakresie prawidłowości procedowania w sprawie.
O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi (200 zł) orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.