IV SA/PO 230/19

III SA/Łd 393/25 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Katarzyna Ceglarska-Piłat /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 609
art. 58 § 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Sentencja
Dnia 10 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. W., J. B., W. M., K. Z., J. Z., K. Z2, M. K., J. S., K. W., M. D., M. D2, K. B. na uchwałę Rady Gminy Strzelce Wielkie nr XI/64/25 z dnia 30 stycznia 2025 roku w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Zamościu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić na rzecz skarżących skargi P. W., J. B., W. M., K. Z., J. Z., K. Z2, M. K., J. S., K. W., M. D., M. D2, K. B. solidarnie z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 300 (trzysta) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 2 maja 2025 r. pod poz. 1591.
Uzasadnienie
P. W., J. B., W. M., K. Z., J. Z., K. Z., M. K., J. S., K. W., M. D., M. D., K. B. (dalej: "skarżący" lub "strona skarżąca") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Gminy Strzelce Wielkie z 30 stycznia 2025 r. w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Zamościu.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Strzelce Wielkie wniosła o odrzucenie skargi wskazując na brak interesu prawnego skarżących w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.), dalej: "u.s.g.", w zaskarżeniu powyższej uchwały, w przypadku zaś nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi – o oddalenie skargi z uwagi na bezzasadność podnoszonych w niej zarzutów oraz oddalenie wniosków: o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały i o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania. W uzasadnieniu organ podniósł, że co prawda skarżący są rodzicami uczniów uczęszczających do Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Zamościu, ale skarżone przez nich uchwały w żaden sposób nie naruszają ani ich interesu prawnego, ani jakichkolwiek ich uprawnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu z powodu braku czynnej legitymacji procesowej skarżących do jej wniesienia.
Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt. 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt. 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym w rozumieniu art. 58 § 1 pkt. 5a p.p.s.a. jest art. 101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.), dalej: "u.s.g." zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest uchwała Rady Gminy Strzelce Wielkie w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Zamościu. Materialnoprawną podstawę wydanej uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h i pkt 15 u.s.g. oraz art. 89 w zw. z art. 29 pkt 1 i 95 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.), dalej: "p.o." Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h u.s.g., do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek. Przepis ten stanowi podstawę dla rady gminy do wyrażenia zamiaru przekształcenia szkoły w formie uchwały.
Z kolei stosownie do art. 89 ust. 1 p.o., szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich – tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Przepisy ten stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły lub placówki (art. 89 ust. 9 p.o.). Zaskarżona uchwała realizowała więc obowiązek wynikający z normy zawartej w zdaniu drugim art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe.
Podstawą wniesienia skargi na uchwałę organu gminy stanowi art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że uchwała rady gminy w sprawie zamiaru likwidacji (przekształcenia) szkoły publicznej stanowi określony w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., inny niż akt prawa miejscowego, akt organu jednostki samorządu terytorialnego podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej (por. postanowienia: WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r., IV SA/Po 230/19, WSA w Kielcach z dnia 22 czerwca 2017 r., II SA/Ke 265/17, oraz z dnia 31 marca 2021 r. II SA/Ke 297/21 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem przeprowadzenia przez sąd administracyjny merytorycznej kontroli takiego aktu jest natomiast spełnienie warunku, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., czyli stwierdzenie, że akt narusza interes prawny lub uprawnienie skarżącego.
Tak rozumiana legitymacja skargowa służy podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżony akt własnego interesu prawnego lub uprawnienia, innymi słowy wykaże, że akt ten godzi w indywidualną sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych. Podmiot skarżący akt w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wykazać istnienie związku pomiędzy tym aktem, a jego indywidualną sytuacją prawną, tj. wykazać, że zaskarżony akt poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawno-materialną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), nakłada obowiązki, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realność interesu prawnego strony, kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. O powodzeniu takiej skargi przesądza bowiem wykazanie naruszenia przez organ konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego (por. wyroki NSA: z dnia 1 kwietnia 2009 r., II OSK 1475/08; z dnia 12 marca 2013 r., I OSK 1761/12; z dnia 22 marca 2013 r., I OSK 2236/12 – dostępne jak wyżej).
Podkreśla się także, że uprawnienie wynikające z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, tak więc nawet ewentualna sprzeczność danego aktu z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli akt ten nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, LEX nr 81964).
W niniejszej sprawie skarżący upatrują swój interes prawny w tym, że są rodzicami dzieci uczęszczających do szkoły, co do której rada gminy podjęła zamiar przekształcenia. Wyjaśnienia wymaga, że uchwała o zamiarze przekształcenia szkoły jest aktem stanowiącym szczególnego rodzaju informację o zamiarze podjęcia działań, które będą miały charakter zewnętrzny. W doktrynie tego rodzaju akty określa się mianem "intencyjnych". Ich podjęcie stanowi niezbędną w procesie przekształcenia szkoły publicznej formalnoprawną przesłankę takiego przekształcenia (por. uchwała NSA z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 2/10; wyroki NSA: z dnia 24 września 2015 r., I OSK 1326/15, z dnia 18 lipca 2013 r., I OSK 747/13; postanowienia WSA: w Rzeszowie z 11 września 2020 r., II SA/Rz 671/20; w Kielcach z dnia 22 czerwca 2017 r., II SA/Ke 265/17 – dostępne jak wyżej). Akty takie nie są skierowane do ogółu mieszkańców gminy, tak jak ma to miejsce w przypadku aktów prawa miejscowego i nie wpływają na sytuację prawną jej mieszkańców.
Podkreślenia wymaga, że likwidacja (przekształcenie) publicznych szkół i placówek oświatowych następuje w szczególnym trybie, różniącym się od trybu likwidacji innych jednostek organizacyjnych. Za podstawową szczególną cechę likwidacji (przekształcenia) szkół należy uznać dwuetapowość procedury likwidacyjnej. Pierwszym etapem jest podjęcie uchwały o zamiarze likwidacji (przekształcenia) określonej szkoły lub placówki, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podjęcie tej uchwały stanowi podstawę do podejmowania przez organ wykonawczy dalszych, ustawowo określonych czynności poprzedzających likwidację (przekształcenie) szkoły lub placówki. Czynności te – choć faktyczne – są oparte na prawie i stanowią niezbędny element procesu likwidacyjnego. Uchwała o zamiarze likwidacji (przekształcenia) szkoły jest zatem aktem stanowiącym szczególnego rodzaju informację o zamiarze podjęcia w przyszłości działań, które niewątpliwie będą miały charakter zewnętrzny. Jak już wyżej wspomniano, podjęcie takiego aktu stanowi niezbędną w procesie likwidacji (przekształcenia) szkoły publicznej formalnoprawną przesłankę likwidacji (przekształcenia).
Uznać należy, że uchwała nr XI/64/25 w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Zamościu dopiero otwiera proces przekształcenia szkoły, aktualnie więc nie może naruszać czyichkolwiek interesów prawnych w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. – tak aby na podstawie tego przepisu można było tę uchwałę do sądu administracyjnego skutecznie zaskarżyć. Jest to bowiem pierwszy etap procedury, a właściwe przekształcenie nastąpi dopiero na podstawie odrębnej uchwały, podjętej na podstawie art. 89 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo oświatowe. Zabezpieczenie interesów rodziców dzieci uczęszczających do szkoły, która ma być zlikwidowana (przekształcona), dotyczących poszanowania gwarancji proceduralnych przysługujących takim rodzicom z mocy art. 89 ust. 1 p.o. następuje w postępowaniu dotyczącym likwidacji (przekształcenia) szkoły. W takim postępowaniu konieczne jest między innymi zawiadomienie rodziców uczniów o podjętym już zamiarze likwidacji (przekształcenia) szkoły, na 6 miesięcy przed terminem tej likwidacji (przekształcenia), co podlega kontroli sądu w razie zaskarżenia uchwały, w wyniku której dochodzi już do likwidacji bądź przekształcenia. Nie można zatem przyjąć, że w niniejszej sprawie w jakikolwiek sposób zostały naruszone interesy skarżących, będących rodzicami dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej w Zamościu, gdyż na obecnym etapie postępowania nie wykazali oni swojej legitymacji skargowej w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2013 r., I OSK 747/13 – dostępny jak wyżej).
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. Tym samym, nie było podstaw do odnoszenia się przez sąd do merytorycznych zarzutów i twierdzeń wyrażonych w skardze oraz wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącym solidarnie kwotę 300 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
ds