II SA/KE 284/25

II SA/Ke 284/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza
Renata Detka /przewodniczący/
Sylwester Miziołek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art.234 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.) Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2025 r. [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 27.03.2025 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej SKO), po rozpatrzeniu odwołania D. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy B. z dnia 20.08.2024 r. znak: [...]:
1) nakazującej D. K. wykonanie rowu odpływowego na działce nr [...] położonej w miejscowości P. o głębokości 0,2 m, szerokości w dnie 0,2 m na odcinku zabudowy, przy czym rów powinien być wykonany w odległości 0,5 m od granicy z działką nr [...] położoną w miejscowości P.,
2) wskazującej, że powyższy nakaz powinien być wykonany w terminie do 31.12.2024 r.,
- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 Kpa. –
-uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i w to miejsce orzekło:
1) nakazuje D. K. wykonanie rowu odpływowego na działce nr [...] położonej w miejscowości P. o głębokości 0,2 m, szerokości w dnie 0,2 m, na odcinku zabudowy, tj. na odcinku 45 m zaczynając 20 m od drogi powiatowej, przy czym rów powinien być wykonany w odległości 0,5 m od granicy z działką nr [...] położoną w miejscowości P.,
2) wskazuje, że powyższy nakaz powinien być wykonany w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone wskutek wniosku z dnia 15.02.2024 r. S. M. właściciela działki nr ewid.[...] położonej w miejscowości P., gmina B., w związku z zalewaniem jego działki przez wody spływające z działki sąsiada.
Organ I instancji przeprowadził w dniu 10.04.2024 r. oględziny w terenie z udziałem biegłego, w trakcie których stwierdzono, że działka Majczaków jest położona niżej niż działka D. K.. Na działce D. K. jest prowadzona budowa domu i budynku gospodarczego. Po stronie wschodniej działki nr [...] jest rowek od budynku gospodarczego do drogi powiatowej. W takcie oględzin H. M. oświadczyła, że ma zwiększoną ilość wody na swojej działce wskutek działań sąsiada, natomiast D. K. podała, że nie wykonywała celowo żadnych prac kierujących większą ilość wody ze swojej działki na działkę sąsiada. Wskazała, że na działce prowadzone są prace budowlane, które nie są jeszcze zakończone, a po ich zakończeniu planuje zagospodarowanie wody opadowej we własnym zakresie. Organ I instancji następnie przesłuchał świadków i powołał biegłego w zakresie hydrologii i postępowania wodnoprawnego, który w sporządzonej w maju 2024 r. ekspertyzie wskazał, że na działce D. K. o nr [...] położonej w miejscowości P., należy wykonać rowek odpływowy o głębokości 0,2 m, szerokości w dnie 0,2 m na odcinku zabudowy, przy czym rów powinien być wykonany w odległości 0,5 m od granicy z działką o nr [...] położoną w miejscowości P.. Organ I instancji następnie wskazał, że D. K. złożyła wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na upływ 5-letniego terminu, w którym właściciel działki sąsiedniej dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt wody opadowej. W odpowiedzi na ten wniosek biegły wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu nie ma zastosowania art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne, ponieważ nie upłynęło 5 lat od rozpoczęcia budowy na działce o nr [...] w oparciu o decyzję Starosty [...] nr [...] znak: [...] z dnia 7.04.2021 r.
Organ I instancji podniósł, że działki [...] położone są w miejscowości P., po północnej stronie drogi powiatowej i rozciągają się do Łysogór. Południowe części działek to tereny zabudowy mieszkaniowej, pozostała część jest użytkowana rolniczo. Działki przylegają do drogi powiatowej, która posiada system odwodnienia powierzchniowego, po północnej stronie drogi wykonany jest rów odwodnieniowy umocniony betonowymi korytkami, a wjazdy na posesje wyposażone są w korytka odwodnieniowe z rusztami. Zgodnie z mapą topograficzną naturalne ukształtowanie terenu i duże deniwelacje powodują intensywne spływy wód opadowych z północy – od strony Łysogór. Spływy powierzchniowe przyjmowane są przez tzw. "wodnice" i cieki powstałe w naturalnych obniżeniach ukształtowanych przez intensywne spływy powierzchniowe. Teren działek na odcinku ok. 15-20 m od drogi powiatowej obniża się na południe i z tej części działek woda opadowa spływa do przydrożnego rowu, natomiast w pozostałej części działek, teren obniża się w kierunku południowo-zachodnim w stronę cieku. Na działce nr [...] na odcinku 36 m zmieniono kierunek spływu poprzez usunięcie ziemi i niwelowanie terenu pod budowę budynków garażowych. Wykonano mur oporowy który w części został wykorzystany jako ściana wschodnia budynków. Działka nr [...] przez wiele lat w części południowej na odcinku przylegającym do zabudowanej części działki nr [...] nie była użytkowana, była trawiasta i zakrzewiona, co opóźniało spływ powierzchniowy w kierunku działki nr [...], przy czym część wody spływała drogą dojazdową istniejącą na działce nr [...] w kierunku drogi powiatowej. Prowadzona budowa na działce nr [...] w sąsiedztwie zabudowy działki nr [...] spowodowała częściową zmianę ukształtowania terenu w związku z pracami budowlanymi wskutek czego nastąpiła zmiana charakteru i dynamiki spływu wody opadowej w części nieruchomości. W konsekwencji przy intensywnych opadach część wody opadowej przedostawała się na działkę nr [...]. Organ I instancji podkreślił, że zalanie budynków garażowych na działce nr [...] było wynikiem awarii związanej z wykonywaniem przyłącza wodociągowego na działce nr [...]. Organ I instancji podkreślił, że wskutek zmiany sposobu użytkowania terenu na działce nr [...] zmieniło się ukształtowanie terenu. Działka nr [...] wcześniej była nieużytkowana i woda spływała koleinami drogi polnej w kierunku drogi powiatowej. Aktualnie na działce nr [...] jest prowadzona budowa budynków mieszkalnego i garażowego, która nie jest zakończona. Obecnie wody opadowe na działce nr [...], od strony wschodniej spływają na południe, a od strony zachodniej na niewyrównany teren działki i część wody spływa na południe, a część przy intensywnych opadach w kierunku muru oporowego przy granicy działki nr [...], który po części jest ścianą zabudowań garażowych usytuowanych na działce nr [...].
Mając na uwadze powyższe ustalenia i zgodnie z opinią biegłej organ I instancji nałożył na właścicielkę działki nr [...] wykonanie rowu odpływowego na działce nr [...] położonej w miejscowości P. o głębokości 0,2 m, szerokości w dnie 0,2 m na odcinku zabudowy, przy czym rów powinien być wykonany w odległości 0,5 m od granicy z działką nr [...] położoną w miejscowości P..
W odwołaniu od ww. decyzji D. K. zarzuciła organowi I instancji obrazę przepisów postępowania poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, naruszenie art. 8 k.p.a., co miało wpływ na stronnicze i nierówne traktowanie stron i przyznanie wiarygodności jedynie stronie inicjującej postępowanie, podczas gdy wpływ na zalanie działki nr [...] miała awaria sieci wodociągowej, a zmiana stosunków wodnych spowodowana była przez właścicieli działki nr [...] jeszcze przed jakimikolwiek pracami ziemnymi prowadzonymi na działce nr [...]. Odwołująca ponadto zarzuciła naruszenie art. 7 i 7a k.p.a., poprzez oparcie decyzji tylko na opinii biegłego, podczas gdy opinia pomija zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego przyjmując, że naruszenie stosunków wodnych dopuściła się odwołująca i nałożenie tylko na jedną stronę zobowiązania podczas gdy stwierdzony stan rzeczy istniał i był wiadomy od ponad 20 lat.
Ponadto odwołująca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że zastosowanie ma § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, podczas gsy odwołująca przedstawiła dokumentację techniczną, pozwolenie na budowę oraz projekty związane z planowaną budową budynków, a ponadto jest w trakcie budowy i realizacji przedsięwzięć polegających na stworzeniu infrastruktury związanej z odpływem wody i ścieków poprzez uzyskanie decyzji o warunkach przyłącza wodno-kanalizacyjnego. Odwołująca zarzuciła również, błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że do zmiany kierunku i natężenia odpływu wody na działkach nr [...] doszło wskutek działania odwołującej, podczas gdy działanie odwołującej po rozpoczęciu budowy nie zmieniły w żaden sposób kierunku odpływu wody zaś natężenie odpływu wody uległo znaczącemu zmniejszeniu wskutek podjęcia inwestycji własnych, zarzuciła przyjęcie, że prace ziemne na działce nr [...] zmieniły charakter i dynamikę spływu wody, podczas gdy z zeznań świadków wynika, że zmiany te polegały jedynie na wyrównaniu nierówności na działce nr [...], zarzuciła przyjęcie, że doszło do powstania szkody, podczas gdy do zalania działki nr [...] doszło wskutek awarii sieci wodociągowej, a szkody nie stwierdzono. Podniosła brak wskazania związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy działaniem odwołującej a wyrządzeniem szkody na gruncie sąsiednim, przyjęcie, że do naruszenia stosunków wodnych doszło z wyłącznej winy odwołującej podczas gdy problem z dostawaniem się wody na grunt sąsiedni istnieje co najmniej od lat 80-tych XX wieku i związany jest z działaniem Majczaków właścicieli działki nr [...].
SKO, wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, wskazało że z uwagi na doprecyzowanie przez biegłego położenia rowu odpływowego, a także z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego i związany z tym upływ terminu zakreślonego dla strony do wykonania nałożonego obowiązku, konieczne stało się jej uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i w to miejsce orzeczenie o nakazaniu D. K. wykonanie rowu odpływowego na działce nr [...] położonej w miejscowości P. o głębokości 0,2 m, szerokości w dnie 0,2 m, na odcinku zabudowy, tj. na odcinku 45 m zaczynając 20 m od drogi powiatowej, przy czym rów powinien być wykonany w odległości 0,5 m od granicy z działką nr [...] położoną w miejscowości P., i wskazanie, że powyższy nakaz powinien być wykonany w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
Organ odwoławczy, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy w sprawie, a w szczególności twierdzenia zawarte w opinii biegłej oraz w opinii uzupełniającej, podzielił jej ustalenia, wskazał, że biegła zwróciła uwagę, że naturalne ukształtowanie terenu i duże deniwelacje powodują intensywne spływu wód opadowych z północy – od strony Łysogór. Biegła wskazała, że spływy powierzchniowe przyjmowane są przez "wodnice" i cieki powstałe w naturalnych obniżeniach geomorfologicznych ukształtowanych przez intensywne spływy powierzchniowe. Południowa część działek nr [...] na odcinku 100 m, z uwagi na znaczne deniwelację terenu, jest szczególnie narażona na intensywne spływy powierzchniowe w zlewni morfologicznej. Biegła podkreśliła, że w granicach zlewni, w której położone są przedmiotowe działki na odcinku 90 m od części południowej przy drodze powiatowej różnica wysokości dochodzi do 10 m (odcinek od wjazdu do północnej części spornego terenu). Teren działek na odcinku 15-20 m od drogi powiatowej obniża się na południe i z tej części działek woda opadowa spływa do przydrożnego rowu, natomiast w pozostałej części działek teren obniża się w kierunku południowo-zachodnim w stronę cieku przyjmującego spływy powierzchniowe wód. Ukształtowanie terenu determinowało naturalne kierunki spływów powierzchniowych z północnego-wschodu na południowy zachód. Biegła wskazała, że na odcinku 36 m na działce nr [...] zmieniono kierunek spływu poprzez usunięcie ziemi i zniwelowanie terenu pod budowę budynków garażowych. Wykonany mur oporowy w części został wykorzystany jako ściana wschodnia budynków. Działka nr [...] pozostawała bez zabudowy do 2021 r., posiadała naturalne ukształtowanie i porastały ją drzewa i krzewy. Biegła wskazała w opinii, że na nieruchomościach D. K. obejmującej działki nr [...] prowadzona jest budowa budynku jednorodzinnego oraz budynku garażowego. Zabudowa usytuowana jest w południowej części działki nr [...] w odległości 25-45 m od drogi powiatowej. Teren w otoczeniu zabudowań świadczy o tym, że budowa jest nie zakończona. Wody opadowe z połaci dachowych wybudowanego budynku mieszkalnego i garażowego spływają rurami spustowymi na teren działki nr [...], przy czy od strony wschodniej spływają na południe, a od strony zachodniej na nie wyrównany teren działki nr [...] i część wody opadowej spływa na południe, a część przy intensywnych opadach spływ a kierunku muru oporowego na granicy działki nr [...], który po części jest ścianą zabudowań garażowych usytuowanych na działce nr [...]. Biegła ustaliła, że w zabudowaniach na działce nr [...] usytuowanych w taki sposób, że ich ściana wschodnia jest murem oporowym wykopu powstałego po wybraniu ziemi i jednocześnie jest to ściana wschodnia budynku przy granicy z działką nr [...], widoczne są ślady po zalaniu pomieszczeń przez wodę, która znalazła sobie ujście we wschodniej ścianie zabudowania przylegającego do wykopu po wyrównaniu działki nr [...]. Biegła wskazała, że w odległości ok. 20 m na północ od wybudowanego budynku gospodarczego przebiega poprzecznie przez nieruchomość należącą do D. K. wodociąg gminny, i wskutek awarii sieci wodociągowej, podczas wykonywania przyłącza do wodociągu na działce nr [...] doszło do zalania wykopu i woda przelała się na działkę nr [...]. Biegła wskazał ponadto, że na działkach nr [...] jest wykonana poprzeczna "przeora" (rowek odpływowy) z ujściem na działkę nr [...], której zadaniem jest odprowadzanie wody opadowej zgodnie z nachyleniem terenu w kierunku zachodnim do cieku.
Organ odwoławczy wskazał, że biegła stwierdziła, że w przedmiotowym terenie doszło do zmiany ukształtowanych w zlewni morfologicznej stosunków wodnych spowodowanej wcześniejszą zabudową na działce nr [...], w tym mur oporowy ograniczający naturalny spływ na południowy - zachód oraz w związku z obecnie prowadzonymi pracami budowlanymi i instalacyjnymi na działce nr [...]. Zdaniem biegłej prowadzona budowa na działce nr [...] w sąsiedztwie zabudowy na działce nr [...] spowodowała częściową zmianę ukształtowania terenu w związku z pracami budowlanymi i transportem wskutek czego nastąpiła zmiana charakteru i dynamiki spływu wody opadowej w części nieruchomości. W konsekwencji przy intensywnych opadach część wody opadowej mogła przedostać się na działkę nr [...]. Biegła wskazała również, że przyczyną opisanego przez właścicieli działki nr [...] zdarzenia związanego z zalaniem budynków garażowych na działce nr [...] była awaria związana z wykonywaniem przyłącza wodociągowego na działce nr [...]. Biegła stwierdziła, że dla ograniczenia potencjalnego spływu powierzchniowego wód opadowych z ternu działki nr [...] gdzie trwa budowa, na działkę nr [...] jest wykonanie przez właściciela działki nr [...] rowka odpływowego.
SKO, oceniając opinię rzeczoznawcy wraz z uzupełnieniem, stwierdziło że jest spójna i logiczna, a poczynione stwierdzenia są czytelne i jednoznaczne – które dają podstawę do nałożenia na właścicielkę działki nr [...] przedmiotowego obowiązku. Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest przepis art. 234 ustawy Prawo wodne. Organ odwoławczy wskazał, że przesłankami poniesienia przez właściciela gruntu odpowiedzialności administracyjnej za zmianę stosunków wodnych na gruncie jest stwierdzenie: 1) zmiany stanu wody na gruncie i 2) szkodliwego oddziaływania takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Mając powyższe na uwadze zarzut naruszenia § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie mógł przynieść oczekiwanego skutku. Organ odwoławczy wskazał również, że niezasadny jest zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Organ odwoławczy wskazał za opinią biegłej, że działka nr [...] pozostawała bez zabudowy do 2021 r. wcześniej porastały ją drzewa , krzewy i trawa, co opróżniało spływ powierzchniowy w kierunku działki nr [...]., a więc nie upłynął okres pięciu lat od rozpoczęcia prac związanych z budową co spowodowało zmianę spływu wód.
Również SKO wskazało, że szkoda, o której mowa w art. 234 ustawy Prawo wodne może polegać wyłącznie na tworzeniu się zastoin wodnych, które utrudniają normalne korzystanie z budynków i które ponadto powodują nasiąkanie ścian czy fundamentów budynku i w ten sposób osłabiają konstrukcję. Kolegium w ślad za biegłą podkreśliło, ze możliwość potencjalnego szkodliwego oddziaływania na zabudowania gospodarcze znajdujące się na działce nr [...] były rozpatrywane w aspekcie spływu wód z działki nr [...] w odcinku przylegającym do zabudowań na działce nr [...], a nie w powiązaniu ze szkodą wynikającą z awarii wodociągu. Organ odwoławczy uznał, że stwierdzenie przez organ I instancji, że w czasie intensywnych opadów deszczu występuje spływ wody opadowej z nieruchomości D. K. w stronę zabudowań zlokalizowanych na działce nr [...], którego konsekwencją, wskutek braku infiltracji wody, jest podtapianie budynku na działce nr [...] było wystarczające do zastosowania art. 234 ustawy Prawo wodne i wydanie decyzji.
Końcowo SKO zaakcentowało, że zarzuty odwołującej sprowadzają się do polemiki z twierdzeniami biegłej i zaproponowanego przez biegłą rozwiązania oraz związku pomiędzy szkodą powstałą na działce nr [...], a sposobem odprowadzenia wód z działki nr [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że biegła legitymuje się wiedzą specjalistyczną w dziedzinie hydrologii i postępowania wodnoprawnego, a odwołująca nie przedłożyła żadnych dowodów podważających rzetelność sporządzonej opinii.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach D. K. wyraziła niezadowolenie z przedmiotowej decyzji i podniosła zarzuty naruszenia:
1. art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a.: albowiem SKO nie wyjaśniło w sposób pełny i wszechstronny istotnych okoliczności faktycznych dla wyjaśnienia sprawy, a przede wszystkim:
- zignorowało spójne, logiczne i jednoznaczne istotne zeznania świadków potwierdzających, że spór ze stosunków wodnych trwa od ok. 30 lat a tym samym stanowi bezwzględną przyczynę powodującą umorzenie postępowania;
- nie uzyskało i nie rozpatrzyło całości dostępnego materiału dowodowego będącego w posiadaniu Wójta Gminy B. potwierdzającego, że to sami skarżący już najpóźniej ok roku 2000 wystąpili do Wójta Gminy B. z wnioskiem o uregulowanie stosunków wodnych;
- brak uwzględnienia podnoszonych zarzutów przedawnienia z art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne przed organami obu instancji i bezkrytyczne przyjęcie daty biegu terminu przedawnienia jako rok 2021, niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- zignorowanie spójne i logiczne zeznania świadków potwierdzających, że przyczyną zalania była awaria wodociągu, a nie spływ z działki nr [...];
- nie dokonanie oceny wpływu wcześniejszych działań sąsiadów na zmianę stosunków wodnych tj. usunięcie znacznych mas ziemi, wykonanie muru oporowego, brak izolacji i brak odwodnienia własnych budynków a tym samym przyczynienie się do powstałej szkody;
- nie przeanalizowanie alternatywnego rozwiązania w zakresie zagospodarowania wód opadowych na działce nr [...] ( system retencji, zbiorniki chłonne, planowana kanalizacja).
2. art. 8 K.p.a. zasady bezstronności i równości stron: albowiem SKO nie zachowało równowagi w ocenie materiału dowodowego, uznając opinię biegłej za jedyny decydujący dowód, pomimo że:
- biegła sama wskazuje na brak zawinionego działania skarżącej;
- przyczyna zalania (awaria przyłącza wodociągowego) nie została potraktowana jako rozstrzygająca;
- zignorowano fakt wcześniejszego istnienia rowków wykonanych na swój koszt i jej odtworzenie przez skarżącą, wykonanie dodatkowego rowku poprzecznego na koszt skarżącej, co zapewniało odpływ zgodny z naturalnym spadkiem terenu a nie na grunt sąsiednie.
3. naruszenie prawa materialnego – art. 234 ust. 1-3 ustawy Prawo wodne, poprzez niezasadne jego zastosowanie ponieważ nie wykazano: istnienia szkody na działce [...]; związku przyczynowego między prowadzoną budową a szkodą – opinia jedynie sugeruje możliwość "potencjalnego oddziaływania", co nie spełnia przesłanek normatywnych do wydania nakazu; zawinionego działania skarżącej – brak przesłanek do nakazania kosztownego wykonania rowu, jeśli stan faktyczny jest współpowodowany przez sąsiada.
4. naruszenie art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne, poprzez niesłuszne odrzucenie zarzutu przedawnienia określonego w tym przepisie i przyjęcie daty rozpoczęcia budowy jako początek biegu terminu. Tymczasem z materiału dowodowego wynika że, odpływ wód w kierunku działki nr [...] miał miejsce znacznie wcześniej od połowy lat 90-tych XX wieku.
Mając na uwadze powyższe skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy B. w całości i umorzenie postępowania, względnie uchylenia decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy B. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zobowiązania Wójta Gminy B. do dostarczenia wszelkiej posiadanej dokumentacji lub wskazania miejsca jej archiwizowania sporządzanej na okoliczność wizytacji komisji złożonej z urzędników Urzędu Gminy B. sporządzanej od roku 1981 w zakresie sporów ze stosunków wodnych; dopuszczenie dowodu z dokumentacji urzędowej Urzędu Gminy w B. z lat 1981-2024; stwierdzenie, że decyzja organu pierwszej i drugiej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", z uwagi na złożenie w tym zakresie przez organ stosownego wniosku – któremu nie sprzeciwiła się strona skarżąca, prawidłowo pouczona w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja SKO którą organ odwoławczy uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i w to miejsce orzekł o:
1) nakazuje D. K. wykonanie rowu odpływowego na działce nr [...] położonej w miejscowości P. o głębokości 0,2 m, szerokości w dnie 0,2 m, na odcinku zabudowy, tj. na odcinku 45 m zaczynając 20 m od drogi powiatowej, przy czym rów powinien być wykonany w odległości 0,5 m od granicy z działką nr [...] położoną w miejscowości P.,
2) wskazuje, że powyższy nakaz powinien być wykonany w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
Z decyzją tą nie zgadza się skarżąca, która kwestionując twierdzenia biegłej w szczególności co do zaproponowanego przez biegłą rozwiązania oraz związku pomiędzy szkodą powstałą działce nr [...], a sposobem odprowadzenia wód z działki nr [...].
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, że w sytuacji przytoczenia w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd w pierwszej kolejności odniósł się jednak do naruszenia prawa materialnego, albowiem zakres niezbędnych ustaleń koniecznych do wydania rozstrzygnięcia i oceny, czy ustalenia poczynione w sprawie były prawidłowe, determinuje treść przepisów ustawy.
W tym miejscu podnieść należy, że w niniejszej sprawie – z uwagi na treść art. 234 ustawy prawo wodne, jego zastosowanie w sprawie było zdeterminowane ustaleniem przez organy – w sposób niebudzący wątpliwości – czy:
- po pierwsze, właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie,
- po drugie, zmiana szkodliwie wpływa (bądź może wpłynąć) na grunt sąsiedni,
- po trzecie, istnieje związek przyczynowy miedzy zmianą stosunków wodnych na gruncie a zaistniała (bądź potencjalną) szkodą.
Zgodnie bowiem z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20.07.2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 1378), zwanej dalej ustawą, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Z kolei zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
Zaznaczyć trzeba, że "szkodliwy wpływ" w rozumieniu cyt. przepisu musi być realny, objawiać się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy – wbrew zarzutom skargi – organy, wbrew stanowisku skarżącej, podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz jej załatwienia (art. 7 K.p.a.), zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dokonując jego oceny w sposób zgodny z art. 80 K.p.a.
Należy podkreślić, bardzo szczegółowe i wyczerpujące uzasadnienie organu odwoławczego – tak faktyczne jak i prawne – zakwestionowanej decyzji. Analizując jego treść Sąd podziela wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowisko SKO o tym, że w realiach niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 234 ustawy prawo wodne – co przesądza o zasadności nałożenia na właścicielkę obowiązku wykonania przedmiotowego rowu odwadniającego szczegółowo opisanego w zaskarżonej decyzji. W tym zakresie organ odwoławczy – podzielając zasadniczo ustalenia faktyczne organu I instancji co do tego, że występuje zmiana stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich – po doprecyzowaniu przez biegłą położenia rowu prawidłowo sformułował treść ostatecznie podjętej decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23.01.2014 r. o sygn. akt II SA/Ke 1007/13, dostępny w internetowej CBOSA).
W tym kontekście nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy, który determinował zastosowanie przepisów Prawa wodnego, które SKO powołało w zakresie nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. W tym zakresie organy oparły się bowiem na opinii biegłej legitymującej się wiedzą specjalistyczną w dziedzinie hydrologii i postępowania wodnoprawnego z maja 2024 r. (k. 89) z uzupełnieniem z lipca 2024 r.(k.123) i lutego 2025 r. (k. 147),
Powyższy – prawidłowy – zakres sporządzonej ekspertyzy ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż jest tożsamy z treścią wniosku S. M. z dnia 15.02.2024r., w którym domagał się od organu I instancji interwencji w sprawie naruszenia stosunków wodnych poprzez zalewanie działki z działki sąsiada.
Dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w niniejszej sprawie było jak najbardziej uzasadnione, gdyż bez wiadomości specjalnych, o jakich mowa w art. 84 § 1 K.p.a., nie sposób ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4.07.2013 r. o sygn. akt II SA/Łd 336/13, LEX nr 1344924). Co więcej, w sytuacji, gdy istnieje różnica stanowisk pomiędzy stronami w zakresie zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych, opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich (por. wyrok WSA w Łodzi w z dnia 21.06.2013r. o sygn. akt II SA/Łd 263/13, LEX nr 1333582).
Kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości wydanych w niniejszej sprawie decyzji miały zatem ustalenia zawarte w przedmiotowej ekspertyzie wraz z uzupełnieniem, w którym:
- po pierwsze, że w przedmiotowym terenie doszło do zmiany ukształtowanych w zlewni morfologicznej stosunków wodnych wcześniejszą zabudową na działce nr [...], w tym mur oporowy ograniczając naturalny spływ wody na południowy - zachód oraz związek z obecnie prowadzonymi pracami budowlanymi i instalacyjnymi na działce nr [...].
- po drugie, prowadzona budowa na działce nr [...] w sąsiedztwie zabudowy na działce nr [...] spowodował częściową zmianę ukształtowania terenu w związku z pracami budowlanymi i transportem wskutek czego nastąpiła zmiana charakteru i dynamiki spływu wody opadowej w części nieruchomości. W konsekwencji przy intensywnych opadach mogła część wody opadowej przedostać się na działkę 118.
- po trzecie biegła w piśmie z dnia 12.07.2024 r. odniosła się do zarzutów skarżącej i wyjaśniła, że do sporządzenia opinii został wykorzystany cały materiał dowodowy przedstawiony przez strony i zgromadzony przez organ. Biegła wskazała, że skarżąca jest zobowiązana do zagospodarowania wód opadowych w granicach własnej nieruchomości nawet w czasie budowy mimo zmian antropogenicznych terenu dokonywanych w zabudowanej części działki nr [...]. Biegła podkreśliła, że na części działki nr [...] gdzie prowadzona jest budowa, teren przy granicy z działką nr [...] nie jest wyrównany, co przy intensywnych opadach w wyniku niekontrolowanego spływu powierzchniowego, może powodować, że część wód opadowych będzie spływać w stronę działki nr [...]. Biegłą wskazała, że działka nr [...] przez wiele lat w części południowej na odcinku przylegającym do zabudowanej części działki nr [...] nie była użytkowana (była trawiasta i zakrzewiona). Prowadzona budowa na działce nr [...] w sąsiedztwie już istniejącej zabudowy na działce nr [...] spowodowała częściową zmianę ukształtowania terenu, wskutek czego nastąpiła zmiana charakteru i dynamika spływu wody opadowej w części nieruchomości. Jak wskazała biegła współczynnik spływu w terenie zielonym wynosi 0,1 natomiast w terenie zabudowanym mieści się w przedziale od 0,6 do 0,9.
Biegła wskazała, że zaproponowane rozwiązanie – wykonanie rowu odpływowego na działce nr [...] ma na celu ograniczenie częściowego spływu powierzchniowych wód opadowych z działki nr [...] w kierunku działki nr [...] w związku z prowadzonymi pracami budowlanymi na działce nr [...].
Analizując ww. opinię wraz z uzupełnieniem stwierdzić trzeba, że ich treść jest jednoznaczna, stanowiąc zarazem konsekwencję przeprowadzenia logicznego dowodu, bazującego na wiadomościach specjalnych. Oparto się przy tym m.in. na wynikach oględzin i materiałach kartograficznych. Tym samym należy podzielić stanowisko organów, uznając wykonaną na potrzeby niniejszej sprawy ekspertyzę za rzetelną i sporządzoną na podstawie zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaznaczyć, że opinia biegłego nie została w sposób skuteczny podważona przez skarżącą jest wyrazem polemiki z twierdzeniami biegłej posiadającej wiedzę specjalistyczną w dziedzinie hydrologii i postępowania wodnoprawnego. Skarżąca nie przedstawiła przeciwdowodów w postaci zwłaszcza odmiennej kontropinii, która wyrażałaby odmienny pogląd na temat spornych stosunków wodnych. Zgłoszone przez skarżącą dowody do przeprowadzenia przez sąd sprowadzały się w istocie do zdarzeń z dalekiej przeszłości lata 80 i 90 XX wieku, które nie miały znaczenia w aktualnie rozpoznawanej sprawie. Natomiast organ nie jest zobowiązany do przeprowadzania każdego dowodu wnioskowanego przez stronę. Jeżeli organ nie miał wątpliwości co do rzetelności i treści sporządzonej w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych ekspertyzy, to nie miał obowiązku przeprowadzania innego dowodu w tym zakresie – zwłaszcza wobec uzyskania opinii uzupełniającej wraz z odniesieniami co do stawianych zarzutów przez skarżącą. Tym samym ocena zebranego w aktach administracyjnych materiału dowodowego i wieńcząc je zastosowania art. 234 Prawa wodnego były trafne. Zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy był bowiem wystarczający do podjęcia takich ustaleń. Należy podkreślić, że opinia biegłego podlega ocenie jako dowód w sprawie, choć ocena ta ogranicza się do sprawdzenia, czy opinia jest wyczerpująca, logiczna spójna i odpowiada na wszystkie pytania dotyczące zadanego zagadnienia ( vide. Wyrok NSA z dnia 10.02.2020 r. sygn. akt II OSK 949/18; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 2.04.2023 r. sygn. akt II SA/RZ 1303/233 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 27.06.2024 r. sygn. akt II SA/Kr 629/24) Trafnie organy uznały, że opinia sporządzona w niniejszej sprawie spełnia te wymagania, zawiera dokładny opis stanu faktycznego, szereg wykonanych fotografii, odniesienie się co do warunków hydrologicznych, budowy geologicznej terenu, wskazania danych sytuacyjno-wysokościowych, opis kierunku odpływu wód opadowych oraz miejsc w których dochodzi do zastoju wód.
Należy również wskazać, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w sprawach z zakresu stosunków wodnych dowody takie jak zeznania czy oświadczenia świadków nieposiadających fachowej wiedzy (jak w przedmiotowej sprawie oświadczenia przedłożone przez skarżącą, które odnosiły się do zdarzeń z końca ubiegłego wieku) nie są wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności sprawy (vide wyrok NSA z dnia 18.06.2024 r. sygn. akt III OSK 2347/22). W sprawach tych z zasady regułą jest dowód z opinii biegłego z zakresu hydrologii czy hydrogeologii, jako że pochodzi od osoby posiadającej specjalistyczną wiedzę, co czyni go najbardziej miarodajnym środkiem dowodowym (vide wyrok NSA z dnia 23.04.2024 r. sygn. akt III OSK 3483/21). Tym samym zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. nie miał usprawiedliwionych podstaw.
Końcowo, za niezasadny należało uznać również zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 234 ust. 5 również za chybiony, sąd w pełni akceptuje stawisko wyrażone przez organ odwoławczy w tej materii.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.