II SA/KE 28/25

II SA/Ke 28/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1836
par. 4 ust. 1, par. 5,
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 84 par. 2, art. 25 par. 1 pkt 5 i par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 18 listopada 2024 r. [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Kielcach decyzją z 18 listopada 2024 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S., od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starachowicach z 5 września 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia u J. B. choroby zawodowej, tj. przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836), dalej: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że po otrzymaniu wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Kielcach zgłoszenia podejrzenia u J. B. choroby zawodowej, wszczął postępowanie administracyjne, w trakcie którego ustalił przebieg zatrudnienia i narażenie zawodowe. Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej przesłana została do WOMP w Kielcach, a 12 maja 2021 r. wydano orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u J. B. choroby zawodowej, tj. przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
W związku z wnioskami [...] G. P. sp. z o.o., PPIS przeprowadził dodatkowe postępowanie w zakresie narażenia zawodowego J. B. oraz wystąpił o dodatkowe konsultacje w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dra med. Jerzego Nofera w Łodzi. Nowo pozyskane informacje dotyczące narażenia, WOMP w Kielcach uznał za tożsame z przesłanymi w karcie oceny narażenia zawodowego i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w orzeczeniu. Natomiast IMP w Łodzi, wydał opinię (pismo z 20 czerwca 2024 r.) tożsamą z orzeczeniem i opinią WOMP.
Dalej organ odwoławczy, w związku z zarzutami stawianymi przez [...] G. P. sp. z o.o. podniósł, że ustawodawca w żaden sposób nie warunkuje uprawnień lekarzy do wydawania orzeczeń i nie wprowadza warunku, że orzeczenia nie może podpisać lekarz, który jednocześnie podpisał przesyłane do właściwego państwowego inspektora sanitarnego zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej. Jednocześnie podkreślił, że ustawodawca umożliwił lekarzom orzecznikom występowanie o uzupełnienie dokumentacji do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej. To również ich uprawnił w związku z posiadaną wiedzą specjalistyczną, do podjęcia decyzji, czy i kiedy o takie uzupełnienie dokumentacji będą występować.
Odnośnie wydawanych orzeczeń lekarskich organ zaznaczył, że związany jest ich treścią w zakresie poczynionych w nim ustaleń, tj. dotyczących schorzenia i jego przyczyn. Oznacza to, że państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (vide: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06). Natomiast organ może zakwestionować orzeczenie lekarskie tylko pod względem formalnym, np. jeżeli zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza.
Następnie Wojewódzki Inspektor podniósł, że istotnym jest ustalenie, czy czynnik szkodliwy, który wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej z poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych - "sposób wykonywania pracy", występował w zakładach pracy, w których J. B. świadczyła pracę. Zaznaczył, że w zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się karta oceny narażenia zawodowego, którą PPIS sporządził zgodnie z § 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W ocenie ŚPWIS przy jej sporządzeniu uwzględniono całość prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem organu odwoławczego z opisu czynności wynika, że wykonywane czynności na stanowisku elektromontera instalacji elektrycznych oraz montera wiązek elektrycznych, mieszczą się w pojęciu sposobu wykonywania pracy rozumianego jako narażenie, z którym wiąże się choroba zawodowa z poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. J. B. obowiązywała ściśle określona i narzucona dzienna norma wykonywania wiązek, a do ich wykonywania pracownik potrzebował ciągłego zaangażowania pracy rąk, koniecznych do wykonania czynności montażu. Przedstawiając zawartą w karcie oceny narażenia zawodowego charakterystykę wykonywanych przez J. B. czynności organ II instancji ocenił, że karta ta jest prawidłowa i zawiera niezbędne elementy, które pozwalają na ocenę środowiska pracy w którym pracowała J. B.. Dodał, że przeanalizował również zgromadzoną w aktach sprawy dokumentację dotyczącą stanowiska orzeczniczego. Odnosząc się do wydanego przez WOMP w Kielcach orzeczenia z 12 maja 2021 r. organ zwrócił uwagę, że jednostka orzecznicza, na podstawie analizy dokumentacji dotyczącej oceny narażenia zawodowego oraz danych z wywiadu, badań i dokumentacji medycznej rozpoznała chorobę zawodową z poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego zapoznano się z oceną narażenia zawodowego, a w szczególności z charakterystyką wykonywanych czynności. Jednostka orzecznicza wskazała, że J. B. pracując na stanowisku elektromontera instalacji elektrycznych, a następnie montera wiązek elektrycznych wykonywała czynności takie jak: pobieranie przewodów, odmierzanie ich długości, układanie przewodów na kracie lub tablicy, czynności manipulacyjne (w tym wymagające użycia narzędzi ręcznych) przy opaskowaniu z użyciem pistoletu ręcznego, owijaniu taśmą, kostkowaniu (wpinaniu przewodów w obudowy), montażu wiązek na tablicy, rozwieszaniu przewodów elektrycznych o różnych grubościach i długościach na hakach, docinaniu specjalnymi nożyczkami na odpowiednią długość rur, wsuwaniu przewodów do rur, opaskowaniu i taśmowaniu końcówek przewodów przy użyciu pistoletu ręcznego do opasek. Czynności te wiązały się z ryzykiem przeciążenia układu ruchu w obrębie kończyn górnych i predysponowały do wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W opinii podkreślono też, że montaż wiązek elektrycznych związany jest z wykonywaniem czynności zawodowych oburącz, wymagających precyzyjnych ruchów manualnych, naprzemiennych ruchów odwracania i nawracania nadgarstków w długotrwałych interwałach czasowych w okresie zmiany roboczej, co predysponuje do wzrostu ciśnienia w kanałach nadgarstków i przyczynia się do powtarzalnego ucisku pni nerwów pośrodkowych w ich obrębie. W orzeczenia wskazano również, że w wyniku badań pacjentki, potwierdzono kliniczne rozpoznanie przedmiotowej choroby zawodowej. Nadto, jednostka orzecznicza I instancji stwierdziła, że zgłaszany przez J. B. początek dolegliwości ze strony układu ruchu wystąpił około 2010 r., a więc pracę w narażeniu na czynnik, który wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej świadczyła podczas zatrudnienia na stanowiskach w [...] G. P. sp. z o.o.
Odnosząc się do zarzutów odwołania ŚPWIS podał, że uzupełnione informacje dotyczące narażenia J. B., zebrane w wyniku przesłuchania świadków i wniesionych uwag, zostały przesłane przez PPIS pismem do WOMP. W odpowiedzi orzekająca jednostka medyczna wskazała, że przekazane informacje nie stanowią podstawy do zmiany stanowiska w wydanym orzeczeniu. Ponadto WOMP uznał, że orzeczenie o niepełnosprawności jest nieistotne w sprawie. Nie ulega więc wątpliwości, że orzekająca jednostka medyczna dysponowała dokumentacją uznaną przez nią za wystarczającą do wydania orzeczenia. Brak w karcie oceny narażenia zawodowego informacji uzupełnionych w trakcie postępowania administracyjnego, nie może się automatycznie przekładać na podważenie wiarygodności orzeczenia lekarskiego. W tym przypadku okoliczność ta nie miała bowiem wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Inspektor także podkreślił, że organ I instancji przychylając się do wniosku skarżącej o dodatkową konsultację, wystąpił do IMP w Łodzi o dodatkową konsultację. W odpowiedzi IMP wskazał, że na podstawie przekazanej mu dokumentacji tj. oceny narażenia zawodowego, danych z wywiadu, badań, dokumentacji medycznej zgromadzonej przez WOMP oraz korespondencji WOMP z PPIS nie budzi wątpliwości rozpoznanie przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka tj. choroby zawodowej z poz. 20.1.
Organ odwoławczy też zauważył, że obie jednostki orzecznicze uwzględniły w swoich stanowiskach fakt przyznanego stopnia niepełnosprawności i uznał go za nieistotny w sprawie. Dodał, że stanowiska te mają charakter opinii biegłego i nie budzą wątpliwości, co do swej rzetelności i wiarygodności.
Kończąc organ podał, że z uwagi na specyfikę sprawy - na śmierć J. B., wyjaśnienia wymagało, czy jej mąż i syn mogą wstąpić do sprawy jako strony postępowania administracyjnego w przedmiocie choroby zawodowej. Organ uznał, że w niniejszym przypadku uwzględnić należy art. 237ą § 1 k.p., który stanowi, że pracownikowi, który zachorował na chorobę zawodową przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego, określone w odrębnych przepisach. Z kolei z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2189 ze zm.) wynika, że członkom rodziny zmarłego pracownika wymienionym w ust. 2 (w tym małżonkowi i dzieciom) przysługuje jednorazowe odszkodowanie związane z chorobą zawodową. Organ podkreślił, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej jest wymagana przy składaniu wniosku o takie odszkodowanie, stosownie do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 233). Dlatego też, okoliczność, że podejrzewana o chorobę zawodową osoba zmarła, nie zwalnia organu inspekcji sanitarnej od obowiązku działania na podstawie orzeczenia lekarskiego właściwej jednostki.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, [...] G. P. sp. z o.o. w S., zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w związku z art. 7 k.p.a. i w związku z art. 77 § 1, 80 i art. 11 k.p.a. poprzez:
a. uznanie za prawidłową i zgodną z przepisami sytuację, w której decyzja w sprawie została wydana w oparciu o orzeczenie lekarskie, które zostało sporządzone przed aktualizacją karty oceny narażenia zawodowego, a po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie i po dokonaniu aktualizacji karty nie zostało sporządzone nowe orzeczenie lekarskie;
b. uznanie za prawidłową i zgodną z przepisami sytuację, w której decyzja w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej została wydana w oparciu o oświadczenie jednostki orzeczniczej, która jedynie podtrzymała wnioski z orzeczenia lekarskiego wydanego na podstawie nieaktualnej karty oceny narażenia zawodowego, podczas gdy takiego trybu orzekania o chorobach zawodowych nie przewiduje rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych;
II. art. 84 § 2 w związku z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i naruszenie zasady bezstronności, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, które wydał ten sam lekarz orzecznik, który zgłosił podejrzenie stwierdzenia choroby zawodowej;
III. art. 78 k.p.a. poprzez pominięcie wniosku odwołującej o dołączenie do akt sprawy dokumentacji medycznej z postępowania, którego przedmiotem było orzeczenie o niepełnosprawności uczestniczki;
IV. art. 235’ kp poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów brak było podstaw do przyjęcia, aby schorzenia uczestniczki z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem zostały wywołane warunkami, w jakich wykonywała ona pracę.
W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że w niniejszej sprawie pomimo przygotowania przez organ I instancji aktualizacji karty oceny narażenia zawodowego, nie zostało sporządzone nowe orzeczenie lekarskie. Organ II instancji nieprawidłowo uznał, że odebranie uzupełniającego stanowiska WOMP i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, w których to pismach jednostki orzecznicze ograniczyły się do podtrzymania dotychczasowego stanowiska, wyrażonego w orzeczeniu sporządzonym na podstawie nieaktualnej karty oceny narażenia zawodowego, zastępuje konieczność wydania nowego orzeczenia po uzupełnieniu materiału dowodowego w sprawie. Zdaniem strony skarżącej ze stanowiska prezentowanego w orzecznictwie wynika, że w każdym przypadku postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej, w którym po wydaniu orzeczenia lekarskiego nastąpi uzupełnienie materiału dowodowego w znacznym zakresie, w szczególności gdy nowe dowody przeprowadzono na okoliczność faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, konieczne jest wydanie nowego orzeczenia lekarskiego, którego diagnoza zostanie sformułowana po rozpatrzeniu nowego materiału.
Wnoszący skargę dalej zarzucił, że nie jest prawidłowa sytuacja, w której ten sam lekarz, który powziął podejrzenie, że schorzenie może być chorobą zawodową, a w wyniku złożonego przez niego zawiadomienia zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, może potem, działając jako biegły, wydawać orzeczenie w sprawie. Takie działanie jest niezgodne ze standardami wskazanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych. Lekarz, który miał wcześniej styczność ze sprawą nie może w niej później występować jako biegły i oceniać słuszności swojego wcześniejszego podejrzenia co do charakteru schorzenia. Strona skarżąca podkreśliła, że orzeczenie lekarskie wydawane w postępowaniu o ustalenie choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, a w myśl art. 84 § 2 k.p.a. biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 k.p.a.
Skarżąca również podniosła, że kolejnym błędem przeprowadzonego postępowania była odmowa dołączenia do akt sprawy dokumentów z postępowania w przedmiocie stwierdzenia u uczestniczki niepełnosprawności. Zaznaczyła, że wbrew stanowisku organów, uwzględnienie takiego wniosku nie prowadziłoby do wszechstronnego zbadania stanu zdrowia uczestniczki. Wniosek nie dotyczył przeprowadzenia takiego badania. Dotyczył on pozyskania dokumentów z postępowania, co do którego wiadomo, że się odbyło i że została stwierdzona niepełnosprawność w związku ze schorzeniami w obrębie narządu ruchu. To co należało ustalić, to czy schorzenia, które stanowiły podstawę do stwierdzenia niepełnosprawności były wywołane innymi czynnikami niż praca, co przemawiałoby przeciwko domniemaniu choroby zawodowej. Takie informacje z dużym prawdopodobieństwem znajdowały się w aktach powyższego postępowania.
Kończąc skarżąca podała, że z uwagi na wskazywane w toku postępowania okoliczności, a więc przede wszystkim ze względu na brak jednoznacznego ustalenia przez organy, że wykonywana przez uczestniczkę praca mogła stać się przyczyną powstania stwierdzonego u niej schorzenia, ze względu na brak zgodnego z rozporządzeniem orzeczenia lekarskiego oraz ze względu na nierozstrzygnięte w toku postępowania kwestie związane z innymi problemami zdrowotnymi uczestniczki, w okolicznościach niniejszej sprawy organy nie ustaliły, że schorzenie z wysokim prawdopodobieństwem zostało wywołane przez czynniki występujące w środowisku pracy. Tym bardziej w okolicznościach niniejszej sprawy nie można również przyjąć, że wskazana okoliczność ma charakter bezsporny. Z tego względu, za nieuprawnione należy uznać stwierdzenie przez organ II instancji, że występujące u uczestniczki schorzenie stanowi chorobę zawodową.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a." wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o stwierdzeniu choroby zawodowej tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, figurującej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowił art. 235ą oraz 235˛ K.p., zgodnie z którymi za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Jak wynika z powyższych regulacji, obowiązkiem organu orzekającego w przedmiocie choroby zawodowej jest rozpoznanie lub nierozpoznanie u pracownika (byłego pracownika) choroby, o jakiej mowa w art. 235ą K.p. Jedynymi przesłankami wydania pozytywnej decyzji na podstawie obu zacytowanych wyżej przepisów, jest stwierdzenie wystąpienia choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kpa. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. Właściwymi do orzekania w zakresie chorób zawodowych są jednostki medyczne wymienione w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych – do których niewątpliwie zalicza się WOMP w Kielcach, który wypowiedział się co do choroby zawodowej uczestniczki postępowania. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej orzeczeniem lekarskim, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
W aktach sprawy znajduje się karta oceny narażenia zawodowego sporządzona w związku z podejrzeniem choroby zawodowej uczestniczki postępowania, w której podano m.in., że pracowała ona w [...] sp. z o.o. Oddział w S., obecnie [...] sp. z o.o. w S., od 13.10.2003 r. do 31.12.2008 r. na stanowisku elektromontera instalacji elektrycznych oraz na stanowisku montera wiązek elektrycznych w [...] G. P. Sp. z o.o. w S. od 1 stycznia 2009 r. do 18.06.2023 r.
Ze sporządzonej przez organ I instancji karty oceny narażenia zawodowego wynikało, że uczestniczka przez okres pracy na obu powyższych stanowiskach była narażona na przeciążenie układu ruchu w zakresie kończyn górnych. Pracownica wykonywała montaż wiązek na tablicy, zgodnie z rysunkiem. Przewody, o różnych długościach (60 cm - 12 metrów) i grubościach (0,5 mm - 16 mm) rozwieszała na kracie i hakach obok stanowiska pracy. Wykonywanie tych czynności związane było z podnoszeniem rąk do góry ponad głowę. Następnie odbywał się montaż podzespołów. Pracownica wpinała przewody do kostki, odpowiednio dopasowując przewód do jego numeru na przewodzie (kostki były różnej wielkości od 2 do 36 pól wpięcia). Po przygotowaniu podzespołów wykonywała montaż wiązek na tablicy. Liczba wiązek zależała od ich wielkości, np. bardzo duże wiązki montowała z częstotliwością około 20 sztuk/na zmianę roboczą, a małe około 150 sztuk/na zmianę roboczą. Po zamontowaniu wiązki opasowała przy użyciu pistoletu ręcznego. Od 1 stycznia 2009 r. montowała wiązki elektryczne na tablicy. Najpierw przygotowywała podzespoły do wykonania wiązek. Przewody były różnej długości (60 cm - 12 metrów, a nawet 20 metrów) i różnej grubości ( 0,5 mm do 16 mm). Przy zawieszaniu przewodów na hakach unosiła ręce ponad głowę z uwagi na długość przewodów. Następnie wykonywała montaż podzespołów. Kostki były różnej wielkości (od 2 do 36 pól na wpięcie przewodów). Zdarzało się, że musiała wciskać kciukiem zaślepki w pole kostki. Następnie z przygotowanych podzespołów montowała wiązki na tablicy. Przy wykonywaniu tych czynności musiała podnosić kończyny górne i utrzymać je na wysokości głowy i tułowia montując elementy na wyższych partiach tablicy. Montaż bardzo dużych wiązek następował w ilości ok. 20 sztuk/na zmianę roboczą, a małych wiązek w ilości ok. 150-200 sztuk/na zmianę roboczą. Po zmontowaniu wiązki m.in. opaskowywano je przy użyciu pistoletu ręcznego. Od 2018 r. strona wykonywała montaż wiązek przy stole. Przewody elektryczne o różnych długościach i grubości rozwieszała na hakach, poza tym docinała na odpowiednią długość rury specjalnymi nożyczkami. Na stole po przygotowaniu detali przystępowała do montażu wiązki. Praca polegała na wsunięciu przewodów do rur i kolejno opaskowaniu i taśmowaniu końcówek przewodów. Po zmontowaniu wiązki należało ją taśmować lub opaskować (przy użyciu pistoletu ręcznego do opasek). Strona wykonywała różne ilości wiązek na zmianę roboczą (duża wiązka jest montowana w ciągu 2.5 godziny, a czas montażu małej wiązki wynosi ok. 15 minut).
Z charakterystyki wykonywanych czynności wynikało, że szczególnie montaż wiązek elektrycznych związany z wykonywaniem czynności zawodowych oburącz, wymagał precyzyjnych ruchów manualnych, naprzemiennych ruchów odwracania i nawracania nadgarstków w długotrwałych interwałach czasowych w okresie zmiany roboczej, co mogło z wysokim prawdopodobieństwem prowadzić do wzrostu cienienia w kanałach nadgarstków i przyczynić się do powtarzalnego ucisku pni nerwów pośrodkowych w ich obrębie.
W oparciu o kartę oceny narażenia zawodowego z 15 kwietnia 2021 r., WOMP w Kielcach wydał 12 maja 2021 r. orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych. Przedstawione w orzeczeniu wywody i stwierdzenia, wobec ich rzetelności, spójności i osoby autora – uprawnionego lekarza orzecznika, prawidłowo podzieliły organy obu instancji, wydając decyzje w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że jak wynika z akt administracyjnych, na skutek realizacji wniosków dowodowych skarżącej (przesłuchania świadków i J. B.), PPIS w S. uzupełnił kartę narażenia zawodowego z 15 kwietnia 2021 r., którą następnie przesłał (pismo z 4 października 2021 r.) do WOMP w Kielcach. W odpowiedzi jednostka ta w piśmie z 23 listopada 2021 r. wskazała, że treści zawarte w opisie uzupełniającym kartę oceny nie mogą być podstawą zmiany stanowiska orzeczniczego. Następne w piśmie z 24 lutego 2022 r. WOMP w Kielcach wyjaśnił, że po wnikliwym zapoznaniu się z uzupełnioną o przesłuchania świadków oceną narażenia zawodowego nie ma merytorycznych podstaw do weryfikacji treści wydanych orzeczeń. Podkreślono, że informacje w uzupełnionej karcie oceny narażenia zawodowego pozostają bez znaczenia dla treści i merytoryki wydanego orzeczenia oraz nie dają podstawy do jego weryfikacji, ponieważ uzupełniona ocena narażenia zawodowego nadal wskazuje, że sposób wykonywania pracy z dużym prawdopodobieństwem mógł skutkować wystąpieniem choroby wymienionej w poz. 20.1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych, rozpoznanych u J. B..
Wobec powyższego nie mógł mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania pierwszy z zarzutów skargi dotyczący wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, które zostało sporządzone przed aktualizacją karty oceny narażenia zawodowego i w oparciu o oświadczenie jednostki orzeczniczej, która jedynie podtrzymała wnioski z orzeczenia lekarskiego wydanego na podstawie nieaktualnej karty oceny narażenia zawodowego. Z pism WOMP w Kielcach z 23 listopada 2021 r. i 24 lutego 2022 r. wynika bowiem jasno, że jednostka orzecznicza przeanalizowała uzupełnioną ocenę narażenia zawodowego i uznała, że nie ma merytorycznych podstaw do weryfikacji treści wydanego orzeczenia. Należy przyjąć, że gdyby nowe dowody, powodowały konieczność wydania nowego orzeczenia lekarskiego, to jednostka orzecznicza takie orzeczenie by wydała, a nie dwukrotnie wskazywała, że informacje zawarte w uzupełnionej karcie oceny narażenia zawodowego pozostają bez znaczenia dla treści wydanego orzeczenia oraz nie dają podstawy do jego weryfikacji. Brak w karcie oceny narażenia zawodowego informacji uzupełnionych w trakcie postępowania administracyjnego, nie może się automatycznie przekładać na podważenie wiarygodności orzeczenia lekarskiego. W tym przypadku okoliczność ta nie miała bowiem wpływu na wynik sprawy.
Odnośnie omawianego zarzutu istotnym jest również zaznaczenie, na co trafnie zwrócił organ uwagę w odpowiedzi na skargę, że zebrany, na wniosek skarżącej, materiał dowodowy, dotyczył ilości i typu wykonywanych przez J. B. wiązek podczas zmiany roboczej. W przypadku J. B. czynnikiem, który przyczynił się do powstawania stwierdzonej choroby zawodowej był sposób wykonywania pracy, który jednoznacznie wynika z opisu zawartego w karcie oceny narażenia zawodowego z 15 kwietnia 2021 r. i w protokole PPIS z 27 sierpnia 2021 r. (przesłanym do WOMP w Kielcach) i nie uległ on zmianie. Na podstawie opisów zawartych w tych dokumentach można wskazać, że J. B. obowiązywała ściśle określona i narzucona dzienna norma wykonania wiązek elektrycznych, a z opisu czynności wynika, że do ich wykonania pracownik potrzebował ciągłego zaangażowania pracy rąk tj. zginania, odginania, nawracania, odwracania, odchylenia, chwytania palcami (ruch pęsetowy) - koniecznych do wykonania czynności montażu trwającego przez zmianę roboczą. Najbardziej obciążające z czynności potrzebnych do wykonania wiązki były: wpięcie końcówek w obudowy (tzw. pinowanie wstępne i pinowanie końcowe) oraz obcinanie opasek pistoletem, a pinowanie końcówek wykonuje się za pomocą ruchu pęsetowego. Opisy powyższych czynności zawarty w karcie oceny narażenia zawodowego jest tożsamy z tym zawartym w protokole przesłanym do jednostki orzeczniczej 4 października 2021 r. Ponieważ więc czynnik, który wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej nie uległ zmianie, WOMP w Kielcach nie mógł znaleźć podstawy do zmiany stanowiska wyrażonego w orzeczeniu z 12 maja 2021 r. W konsekwencji nie można też zarzucić organowi naruszenia § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy uzupełnienie materiału dowodowego nie uczyniło koniecznym wydania nowego orzeczenia lekarskiego. Jeszcze raz należy podkreślić, że nowe dowody przeprowadzone na okoliczności wskazane przez skarżąca, w niczym nie podważyły trafności dowodów przeprowadzonych z urzędu przez organ i które zostały przez jednostkę orzeczniczą uznane za wystarczające do wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej.
Autor skargi zarzucił również, że sporządzone w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie nie powinno być podstawą wydania decyzji, gdyż orzeczenie to zostało podpisane przez tego samego lekarza, który zgłosił podejrzenie wystąpienia choroby zawodowej, co stanowi okoliczność niesporną. Skarżąca w tym zakresie koncentruje się jednak wyłącznie na naruszeniu:
- art. 84 § 2 k.p.a., zgodnie z którym biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24;
- art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Argumentacja strony skarżącej nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Należy bowiem podnieść, że wskazane wyżej przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w postępowaniu mającym na celu wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Kompleksową regulację w zakresie procedury stosowanej w tego rodzaju postępowaniach zawiera rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych oraz art. 235 K.p. Zgodnie z treścią art. 235 § 2 i § 2ą K.p., każdy lekarz zatrudniony w jednostkach orzeczniczych uprawnionych do wydania orzeczenia lekarskiego, o jakim mowa w § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w razie podjęcia informacji stanowiącej podstawę do podejrzenia choroby zawodowej ma obowiązek zgłoszenia tego faktu właściwemu inspektorowi sanitarnemu i skierowania pracownika (byłego pracownika) na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W razie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej, właściwy organ inspekcji sanitarnej nie wydaje skierowania do jednostki orzeczniczej (§ 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie, gdyż wraz z przesłaniem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej do PPIS pismem z 2 września 2019 r., WOMP w Kielcach zwrócił się do organu I instancji o przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego (k. 2 i 3 akt administracyjnych), a następnie po jej otrzymaniu wydał orzeczenie lekarskie.
Takie normatywne ukształtowanie postępowania związanego ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce medycznej, o jakiej mowa w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, aby lekarz dokonujący zgłoszenia podlegał wyłączeniu w wydaniu orzeczenia lekarskiego. Nie można bowiem przyjąć, aby sam fakt zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej mógł wywołać wątpliwość co do jego bezstronności (art. 24 § 3 k.p.a.). Rozwiązania przyjęte w tym zakresie przez prawodawcę opierają się na założeniu, że w sformalizowanym postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej ta część procedury, która polega na zdiagnozowaniu choroby i zbadaniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tą chorobą, a narażeniem zawodowym, należy tylko i wyłącznie do lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, wymienionych w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Lekarze ci są jednocześnie niejako "z urzędu" zobowiązani do zgłoszenia każdego ujawnionego przypadku podejrzenia choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie bazuje na wiedzy medycznej i doświadczeniu zawodowym lekarzy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się wprawdzie, że orzeczenia lekarskie podlegają ocenie pod kątem logiki, czytelności i jasności wypowiedzi podobnie jak opinie biegłych, jednak nie dotyczy to merytorycznej zawartości orzeczenia lekarskiego i nie oznacza, że lekarz orzecznik podlega wyłączeniu w takim przypadku, z jakim mamy do czynienia w sprawie, a konkretnie wtedy, gdy wypełniając ustawowy obowiązek nałożony w art. 235 § 2 K.p., zgłosił właściwemu inspektorowi sanitarnemu fakt podejrzenia choroby zawodowej. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim specyfika omawianego postępowania i tryb orzekania w przedmiocie choroby zawodowej ukształtowany przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i Kodeksu pracy.
Odnosząc się z kolei do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej (zarzut oznaczony w skardze jako III) należy podkreślić, że postępowanie w sprawie choroby zawodowej ma na celu jedynie stwierdzenie, czy stwierdzona choroba strony wymieniona w wykazie chorób zawodowych ma zawodową etiologię. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że pracownik cierpi na chorobę, o której mowa w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jedynym obowiązkiem organu pozostaje ustalenie istnienia związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem, a warunkami pracy, w jakich strona ją wykonywała, ustalając jednocześnie stopień prawdopodobieństwa wystąpienia tego związku. W świetle art. 235ą K.p., co do zasady, nie jest wykluczone rozpoznania choroby zawodowej w przypadkach, gdy obok ustalenia, że choroba mogła zostać spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, ujawniono również inne dysfunkcje organizmu badanego, predysponujące do powstania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych. Stwierdzenie choroby zawodowej jest wykluczone jedynie w przypadku, gdy dysfunkcje te stanowiłyby wyłączną albo wysoce prawdopodobną przyczynę powstania tych chorób. To uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza bowiem ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. To lekarz ma wiedzę specjalistyczną w zakresie rozpoznania choroby zawodowej i to on decyduje o tym, jakie dokumenty i badania są niezbędne, w jakim zakresie i jak mają być przeprowadzone (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2018 r. II OSK 940/16, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia dodatkowo wymaga, że współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym - nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyroki WSA w Krakowie z 7 grudnia 2022 r., III SA/Kr 1008/22 i III SA/Kr 1012/22, dostępne jw.).
Ponieważ w niniejszej sprawie stwierdzono istnienie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a przewlekłą chorobą obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy, tj. zespołem cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych, to okoliczność, czy ta choroba mogła być też spowodowana etiologią pozazawodową, do czego zmierzały zarzuty skargi - nie miało istotnego znaczenia. Nie było więc potrzeby uzupełniania materiału dowodowego o dokumentację dotyczącą stwierdzenia niepełnosprawności.
Ubocznie należy podnieść, że Sądowi z urzędu znane są przypadki stwierdzenia choroby zawodowej: zespół cieśni w obrębie nadgarstka u innych pracowników skarżącej spółki pracujących na podobnym stanowisku pracy co J. B., którzy nie mieli orzeczonej jakiejkolwiek niepełnosprawności (por. wyrok WSA w Kielcach z 29 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 525/17, z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 590/18, z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 1021/14 oraz wyrok WSA w Kielcach z 21 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 305/20, od którego skarga kasacyjna wniesiona przez [...] G. P. Sp. z o.o. w S. została oddalona wyrokiem NSA z 5 października 2023 r., II GSK 415/21). Okoliczność ta dodatkowo przekonuje o braku związku niepełnosprawności z nabawianiem się przez J. B. w czasie jej pracy w skarżącej spółce, stwierdzonej w sprawie choroby zawodowej. Skoro bowiem zdrowe osoby nabawiły się tam tej choroby zawodowej, to znaczy, że niepełnosprawność nie mogła mieć na jej powstanie przesądzającego wpływu. Należy przy tym pamiętać, że wystarczające dla stwierdzenia choroby zawodowej jest ustalenie nie tylko bezspornie, ale również z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (art. 235ą K.p.). Nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest też to, że w kilku już prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych dotyczących stwierdzenia choroby zawodowej – obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, jak i Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdziły, że praca na stanowisku montera wiązek elektrycznych jest związana z wykonywaniem ruchów monotypowych, wymagających ciągłego, długotrwałego i jednostronnego angażowania struktur układu mięśniowo – szkieletowego rąk, dlatego łączy się z wystąpieniem narażenia zawodowego oraz, że czynności na stanowisku montera wiązek elektrycznych wymagały wykonywania "ruchu pęsetowego", co do którego jest udokumentowany udział w powstaniu neuropatii nerwu środkowego pośrodkowego w kanale nadgarstka (por. wyrok NSA z 12 lipca 2016 r., II OSK 1459/15, wyrok WSA w Kielcach z 21 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 305/20, wyrok NSA z 5 października 2023 r., sygn. akt II GSK 415/21).
Wreszcie nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 235ą K.p., skoro w wyniku oceny warunków pracy można bezspornie lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że rozpoznana u J. B. choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wbrew twierdzeniom skargi przy tym, organ miał wszelkie podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej, opierając się na wydanym przez WOMP w Kielcach orzeczeniu lekarskim oraz na karcie oceny narażenia zawodowego. Niezasadność tego zarzutu wynika z nieuwzględnienia przez Sąd wszystkich pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. Podkreślić należy, że prawidłowe orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które pozwoli organowi administracji publicznej na ocenę jego rzetelności w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2014 r., II OSK 2734/12, dostępny jw.). Treść wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia WOMP w Kielcach spełnia wskazane powyżej wymogi, a zgromadzone w aktach administracyjnych dowody i ich ocena przeprowadzona przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowiły w ocenie Sądu wystarczającą podstawę do uznania, że rozstrzygnięcie objęte skargą odpowiada prawu.
Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny, a następnie w sposób niewadliwy dokonał jego subsumpcji do ustalonych w przepisach przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej tj. przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, brak było podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.