II SA/KE 273/25

II SA/Ke 273/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Krzysztof Armański /przewodniczący/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 124 ust. 1 i ust. 1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi A. O. i R. D. - O. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2025 r. [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 19.03.2025 r. [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A. O. i R. D., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 7.01.2025 r. znak: [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z 21.03.2023 r., wydaną w trybie na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej "u.g.n.", na wniosek [...] [...] Sp. z o.o. w T. (zwanej dalej "inwestorem"), Starosta [...] w pkt 1 ograniczył sposób korzystania z nieruchomości gruntowej, położonej w S., obręb S. Lewobrzeżny, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki [...] o powierzchni 0,1999 ha (zwanej dalej "nieruchomością"), stanowiącej współwłasność R. D. i A. O. (zwanych dalej "stronami"), poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość gazociągu wysokiego ciśnienia wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz ustanowienia pasa strefy kontrolowanej. W pkt 2 decyzji ustanowiono pas strefy kontrolowanej gazociągu na czas jego eksploatacji jako trwałe ograniczenie praw rzeczowych na nieruchomości objętej wnioskiem o szerokości 4,0 m (po 2,0 m od osi gazociągu) i powierzchni 282,00 m2. W pkt 3 zobowiązano właścicieli nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii gazociągu wysokiego ciśnienia. W pkt 4 zobowiązano inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót.
Decyzją z 2.06.2023 r. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania stron, utrzymał w mocy ww. decyzję.
Wyrokiem z 13.12.2023 r. sygn. akt II SA/Ke 441/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę stron na ww. decyzję z 2.06.2023 r. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniosły strony, sprawa ta pozostaje nierozpoznana.
Wnioskiem z 24.07.2024 r. inwestor wystąpił do Starosty [...] o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności, wskazując m.in. na ważny interes gospodarczy oraz ochronę zdrowia lub życia ludzkiego i interes społeczny – dla których wydanie tej decyzji jest niezbędne.
Decyzją z 29.08.2024 r. Starosta [...] odmówił wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość gazociągu wysokiego ciśnienia wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz ustanowienia pasa strefy kontrolowanej.
Decyzją z 30.10.2024r Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania inwestora, uchylił ww. decyzję z 29.08.2024 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy istotne będzie prawidłowe rozpatrzenie wniosku inwestora z 24.07.2024 r. z zbadanie zasadności wskazanych przesłanek do wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n.
Starosta [...], w toku ponownego rozpatrywania sprawy, przy piśmie z 13.11.2024 r. wystąpił do inwestora o potwierdzenie stanu technicznego gazociągu i wskazanie, czy może zaistnieć sytuacja niekontrolowanego ulatniania się gazu, zagrażającego życiu i zdrowiu mieszkańców.
W szczegółowej odpowiedzi z 20.11.2024 r. inwestor oświadczył, że z uwagi na stan techniczny sieci gazowej ww. obiekt wymaga natychmiastowego działania w celu usunięcia zagrożeń.
Decyzją z 7.01.2025 r., wydaną na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), Starosta [...] udzielił inwestorowi zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz ustanowienia pasa strefy kontrolowanej. Organ, uzasadniając nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazał że na istniejącym gazociągu notuje się występowanie mniejszych nieszczelności, a częste awarie mogą być zagrożeniem bezpieczeństwa energetycznego. Stan techniczny obecnego gazociągu może powodować także sytuacje awaryjne, takie jak niekontrolowane ulatnianie się gazu – co może rodzić konsekwencje dla zagrożenia zdrowia lub życia okolicznych mieszkańców. Mając na uwadze zły stan techniczny i wyeksploatowanie istniejącego gazociągu oraz wynikające z tego wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia jego awarii, wskazano że zasadnym jest jak najszybsza dalsza realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia – ponieważ jego zbudowanie przyczyni się między innymi do zmniejszenia ryzyka dla ludzi związanego z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia awarii podczas eksploatacji istniejącego odcinka sieci gazowej.
Organ odwoławczy, wydając opisaną na wstępie decyzję z 19.03.2025 r., stwierdził że organ I instancji zgromadził materiał dowodowy w sposób pozwalający na jednoznaczne rozstrzygnięcie sprawy, a ocena tego materiału jest prawidłowa, zatem podjęte na podstawie art. 125 ust. 1a u.g.n. rozstrzygnięcie należy uznać za zasadne i zgodne z obowiązującym przepisami prawa. Ponadto, wnioskodawca w sposób dostateczny uprawdopodobnił zaistnienie przesłanek (a przesłanki te są realne), o których mowa w art. 108 § 1 K.p.a. Wojewoda wskazał na wydanie przez Starostę Sandomierskiego – w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. – decyzji z 21.03.2023 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wobec złożenia skargi na decyzję z 2.06.2023 r., utrzymującą w mocy to rozstrzygnięcie, postanowieniem z 24.07.2023 r. wstrzymano z urzędu jej wykonanie do czasu ostatecznego rozpatrzenia skargi przez sąd administracyjny. Wyrokiem z 13.12.2023r. o sygn. akt II SA/Ke 441/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę właścicieli nieruchomości, jednakże wyrok ten nie jest prawomocny, gdyż wobec wniesienia skargi kasacyjnej sprawa oczekuje na rozpoznanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wojewoda, ustosunkowując się do wniosku inwestora z 24.07.2024 r., stwierdził że podane przezeń okoliczności co do znaczenia inwestycji w kontekście zapobiegania awariom sieci i przerwom w zasilaniu odbiorców przemawiają za przyjęciem, że spełnione zostały przesłanki interesu społecznego i ważnego interesu gospodarczego, określone w art. 108 § 1 K.p.a. i art. 124 ust. 1a u.g.n., uzasadniające wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu i nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Nie ulega przy tym wątpliwości, że każda inwestycja celu publicznego przedkłada interes wspólnoty (społeczny, publiczny) nad interes prywatny jednostki.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnieśli A. O. i R. D., powtarzając w większości argumentację sformułowaną w odwołaniu i zarzucając ww. decyzji organu odwoławczego:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji braku spełnienia przesłanek do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, w szczególności wobec faktu przeprowadzenia remontu gazociągu około 5 lat temu;
b) art. 108 § 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie istnienia przesłanek do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy nie zaistniało rzeczywiste i konkretne zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego oraz bezpośrednie zagrożenie ciężkimi stratami dla gospodarstwa narodowego;
c) art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, w sytuacji gdy decyzja podstawowa nie jest ostateczna i toczy się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie
i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;
b) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego
i prawnego;
c) art. 7a § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony;
d) art. 8 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa;
e) art. 6 w związku z art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady legalizmu i prawdy obiektywnej;
f) art. 75 § 1 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na twierdzeniach inwestora.
Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Na rozprawie sądowej 11.09.2025 r. pełnomocnik skarżących poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. W rozpatrywanej sprawie zostały bowiem spełnione wszystkie niezbędne przesłanki konieczne do wydania prawidłowej decyzji o warunkach zabudowy, określone w u.p.z.p.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję, którą organ I instancji udzielił inwestorowi zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących w celu założenia i przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz ustanowienie pasa strefy kontrolowanej – w zakresie zgodnym z uprzednio udzieloną decyzją Starosty [...] z 21.03.2023 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość gazociągu wysokiego ciśnienia wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz ustanowienia pasa strefy kontrolowanej z jednoczesnym zobowiązaniem skarżących do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii gazociągu wysokiego ciśnienia.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie dwóch pierwszych z ww. zaskarżonych obecnie rozstrzygnięć stanowi art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.", który stanowi, że w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei zgodnie z art. 108 § 1 K.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny względem decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, tj. decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (ww. decyzja z 21.03.2023 r.). Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że może ona istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W rezultacie, wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, choć – co istotne – nie ma wymogu, aby ostatnia z tych decyzji posiadała walor prawomocności lub ostateczności.
Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie – wobec wydania:
1. 21.03.2023 r. - decyzji Starosty [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości;
2. 2.06.2023 r. - decyzji Wojewody, utrzymującego w mocy ww. decyzję;
3. 13.12.2023 r. – wyroku o sygn. akt II SA/Ke 441/23 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalającego skargę stron na ww. decyzję z 2.06.2023r.
Jakkolwiek skarżący wywiedli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku– na co obecnie powołują się strony, twierdząc że ww. decyzja z 21.03.2023 r. nie jest ostateczna – to w kontekście poglądów judykatury okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla wydania – w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. – kwestionowanej w niniejszej sprawie decyzji w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, mającej subsydiarny, wręcz następczy, charakter względem tego pierwszego rozstrzygnięcia. Sądy administracyjne jednolicie bowiem przyjmują, że dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.04.2019 r. sygn. akt I OSK 64/19 i z 15.05.2018 r. sygn. akt I OSK 482/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14.05.2024 r. o sygn. akt II SA/Gd 1139/24, dostępne, jak wszystkie powołane orzeczenia. na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Ponadto, skoro od decyzji z 21.03.2023 r. Starosty [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości zostało wniesione odwołanie, w rezultacie którego decyzją z 2.06.2023 r. Wojewoda utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie, nie sposób stwierdzić, aby – jak twierdzą skarżący – uznać, że decyzja z 21.03.2023r. nie jest ostateczna. W rezultacie, podczas rozstrzygania przez organy w niniejszym postępowaniu następczej względem ww. decyzji kwestii udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, ta decyzja Starosty z 21.03.2023 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości funkcjonowała w obrocie prawnym. Na marginesie należy zwrócić uwagę na prezentowany w judykaturze – podzielany przez tut. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – pogląd, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie (zob. wyrok NSA z 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2418/16 ). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających (por. wyrok NSA z 22 marca 2023r. sygn. akt I OSK 244/22). W dalszej kolejności należy wskazać, że rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający (a następnie sąd administracyjny kontrolujący legalność podjętych w tym zakresie rozstrzygnięć) nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ analizuje natomiast, czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
W związku z powyższym sformułowane w uzasadnieniu skargi (str. 5) zarzuty dotyczące niewyjaśnienia przez organ odwoławczy związanych z planowaną inwestycją celu publicznego "alternatywnych tras przebiegu gazociągu" nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Powyższa kwestia została rozstrzygnięta w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z 21.03.2023 r., ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, którą Wojewoda utrzymał w mocy decyzją z 2.06.2023 r.
Na marginesie należy odnotować, że tut. Sąd, oddalając skargę na tę ostatnią decyzję Wojewody w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z (w wyroku z 13.12.2023r. sygn. akt II SA/Ke 441/23), podzielił stanowisko organów obu instancji w tym zakresie, wskazując że cyt.: "Spełnione zostały zatem wszystkie wymagane prawem warunki do wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Nie są zasadne sformułowane w skardze zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wbrew stanowisku wyrażonemu przez skarżących, organy uwzględniły fakt istnienia na działce starego gazociągu wysokiego ciśnienia oraz kwestie związane z uciążliwością projektowanego gazociągu dla właścicieli działki. W zaskarżonej decyzji (str. 9-10) znajduje się obszerne odniesienie do tych okoliczności i argumentację tam przedstawioną Sąd podziela. Zaznaczyć należy, że nowy gazociąg będzie przebiegał wzdłuż granicy działki nr [...] i jego położenie jest korzystniejsze dla właścicieli aniżeli obecna lokalizacja starego gazociągu, na co zwrócił uwagę organ słusznie wskazując, że stary gazociąg, w przeciwieństwie do projektowanego, znacząco ogranicza zagospodarowanie nieruchomości, także z uwagi na szerokość strefy kontrolowanej (30 i 40 m w zależności od rodzaju zabudowy znajdującej się w sąsiedztwie, podczas gdy dla nowego gazociągu strefa ta jest stała i została określona na 4 m). Spółka PSG zarówno we wniosku, w trakcie negocjacji, a także w czasie trwania postępowania administracyjnego wielokrotnie zapewniała, że stary gazociąg ulegnie likwidacji geodezyjnej, a nowy gazociąg zlokalizowano w taki sposób, który – po uwzględnieniu sugestii właścicieli – pozwala na zagospodarowanie nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. W piśmie z 4 maja 2023 r. spółka wyjaśniła dodatkowo, że istniejący gazociąg przewidziany jest do wyłączenia z eksploatacji poprzez przecięcie i przedmuchanie gazem obojętnym, w wyniku czego ulegnie naturalnemu zamuleniu. W znaczeniu prawno- technicznym gazociąg ten nie będzie istniał i nie będzie rodził dla właścicieli działki żadnych uciążliwości ani ograniczeń. Nie będzie usuwany z ziemi i w związku z tym jego likwidacja nie wywoła zniszczeń nieruchomości ani szkód po stronie właścicieli (k. 45 akt administracyjnych)". Dodatkowo podkreślono, że "nie może być także wątpliwości co do tego, że budowa/przebudowa gazociągu wysokiego ciśnienia jest inwestycją celu publicznego, o jakiej mowa w art. 6 pkt 2 w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., której realizacja może nastąpić w trybie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości niebędącej własnością inwestora".
Dalej należy zwrócić uwagę na utrwalone stanowisko judykatury, zgodnie z którym przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 K.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a tym samym wykazywania przez organ. Już zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji wyrażającej zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Z brzmienia przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że przesłanki w nim wymienione są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej tym przepisem. Uprawnione jest przy tym stanowisko, że przesłanki "ważnego interesu gospodarczego" i "interesu społecznego" mogą się przenikać i można je kwalifikować łącznie (zob. wyroki NSA: z 16.05.2023 r. sygn. akt I OSK 1834/18 i z 14.11.2019 r. sygn. akt I OSK 1834/18).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że we wniosku z 24.07.2024 r. (k. 52) inwestor wymienił szereg argumentów wskazujących, że założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość gazociągu wysokiego ciśnienia wraz z infrastrukturą towarzyszącą ma charakter strategiczny z powodów gwarantujących ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, jak również ze względu na ważny interes społeczny, wskazując że:
- eksploatowany obecnie gazociąg został wybudowany w 1974 r.;
- w okresie jego użytkowania odnotowano szereg nieszczelności spowodowanych korozją, wskutek czego na gazociągu zamontowanych jest wiele opasek ratunkowych,
- postępująca degradacja techniczna spowodować może dalsze obniżanie ciśnienia roboczego oraz ryzyko wystąpienia awarii,
- częste awarie są zagrożeniem dla bezpieczeństwa energetycznego,
- zły stan techniczny gazociągu może także powodować sytuacje awaryjne, takie jak niekontrolowane ulatnianie się gazu, co jest niebezpieczne dla zdrowia i życia mieszkańców znajdujących się w obszarze oddziaływania,
podkreślając jednocześnie, że realizacja gazociągu wysokiego ciśnienia będzie oddziaływać w sposób pozytywny na: poprawę stanu środowiska naturalnego poprzez znaczne ograniczenie stosowania paliw stanowiących źródło niskiej emisji (zamiana węgla na gaz ziemny), poprawę komfortu życia mieszkańców dzięki zapewnieniu stałego dostępu do nośnika energii cieplnej, stworzenie lepszych warunków do prowadzenia działalności gospodarczej (zapewnienie ciągłości dostaw).
Rozwinięciem stanowiska inwestora była jego odpowiedź z 20.11.2024 r. (k. 97) – na wezwanie organu I instancji z 13.11.2024 r. (k. 93), w wykonaniu wskazań zawartych w decyzji kasacyjnej z 30.10.2024 r. (k. 91) – w której poinformował, że cyt. "Gazociąg projektowany jest od 2020 roku. Pierwotnie zakładano, że prace projektowe potrwają maksymalnie 20 miesięcy. W wyniku przedłużającego się procesu pozyskiwania praw do terenu konieczne było aneksowanie kontraktu na projektowanie, a proces projektowy jest nieustannie wstrzymywany z uwagi na toczące się postępowanie przed kolejną instancją. Działka nr [...] znalazła się na ścieżce krytycznej projektu co oznacza, że termin uzyskania prawa do nieruchomości wpływa bezpośrednio na termin realizacji całego zadania inwestycyjnego (...). Powyższa sytuacja wypełnia przesłankę ważnego interesu gospodarczego"..
Na ww. okoliczności powołał się w podjętej decyzji organ odwoławczy, ponadto akcentując, że realizacja planowanej inwestycji ma na celu wzmocnienie zasilania w gaz ziemny strategicznych odbiorców PSG Sp. z o.o., a także licznych odbiorców indywidualnych i podmiotów gospodarczych funkcjonujących zlokalizowanych na terenie miasta S. oraz przyległych miejscowościach takich jak: [...]
Powyższa argumentacja, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przemawia za przyjęciem, że spełnione zostały przesłanki interesu społecznego i ważnego interesu gospodarczego (z powodu złego stanu gazociągu), określone w art. 108 § 1 K.p.a. i art. 124 ust. 1a u.g.n., uzasadniające wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu i nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Nie ulega przy tym wątpliwości, że każda inwestycja celu publicznego przedkłada interes wspólnoty (społeczny, publiczny) nad interes prywatny jednostki. Co do zasady więc, inwestycja celu publicznego będzie oddziaływała na prawo własności osób trzecich - bez względu na to, czy zawarto dobrowolne porozumienie, czy też przymusowo ograniczono sposób korzystania z nieruchomości w drodze władczego aktu organu administracyjnego (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25.04.2023r. sygn. akt I SA/Po 95/23). Implikuje to stwierdzenie, że już sam interes społeczny stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.
W tym kontekście nie sposób podzielić zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 75 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a.
Końcowo należy również zwrócić uwagę, że z wnioskiem wystąpił podmiot specjalizujący się w przesyłaniu oraz dostawach gazu i – co za tym idzie – posiadający wiedzę fachową pozwalającą na dokonanie oceny, czy potrzeba przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji jest zasadna. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że oczywiste jest i niewymagające dowodzenia, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, że energia (elektryczna, cieplna) posiada szczególną rolę. Zagadnienia zaspokajania potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii są w judykaturze uznawane za niezwykle ważne, przez co materię tę zalicza się do zadań publicznych (zob. wyroki NSA z: z 10.10.2013 r. sygn. akt I OSK 1030/13, z 26.09.2013 r. sygn. akt I OSK 831/13 i z 4.04.2013 r. sygn. akt I OSK 102/13).
Jak już wyżej wskazano - przedmiotowe przedsięwzięcie stanowi realizację celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Tym samym, umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia części nieruchomości skarżących jest uzasadnione wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, wyrażających się również w konieczności zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw gazu dla obecnych i przyszłych odbiorców. Odnośnie potrzeby niezwłocznego zajęcia nieruchomości, należy zauważyć, że ani przepisy u.g.n. ani przepisy innych aktów prawnych nie przewidują szczególnej formy wniosku o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Inwestor nie jest zobligowany do przedłożenia dowodów świadczących o konieczności jak najszybszej budowy, w szczególności nie jest konieczne wykazanie, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest zagrożone, a przedmiotowa inwestycja stan ten niweluje, czy też wykazanie wpływu realizacji inwestycji na stabilności dostaw energii cieplnej. Wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego czy też ważnego interesu gospodarczego nie jest kwestią wykazania, lecz raczej uargumentowania, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji dokonanej przez organ. Nie istnieje zatem potrzeba przedstawiania dowodów na okoliczność spełnienia powyższych przesłanek, a wystarczające jest ograniczenie się do przedstawienia cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji (zob. wyrok NSA z 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 33/16). W orzecznictwie podkreśla się, że planowana rozbudowa sieci gazowych i energii cieplnej, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw mediów pełni szczególną rolę i działania w tym zakresie wypełniają przesłankę ważnego interesu gospodarczego. Zagadnienia związane z zaspokajaniem potrzeb energetycznych i gospodarki zasobami energetycznymi uznaje się bowiem za kluczowe i w związku z tym stanowią one zadania publiczne (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1834/18). Rozbudowa sieci poprzez zakładanie i przeprowadzanie nowych odcinków gazociągu, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, umożliwia zatem realizację nowych inwestycji, polepszając warunki rozwoju gospodarczego regionu.
W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że poddane sądowej kontroli decyzje zostały wydane z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n. Organy miały jedynie obowiązek ustalenia, czy została wydana decyzja w trybie art. 124 ust. 1 tej ustawy, czy wniosek złożył podmiot, który będzie realizował cel publiczny oraz czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 108 K.p.a. lub wniosek jest uzasadniony ważnym interesem gospodarczym. Zdaniem Sądu wszystkie te przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione.
Podsumowując, należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Organy zgromadziły materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, co pozwoliło na ustalenie stanu faktycznego i istotnych okoliczności, a następnie dokonały jego oceny, która nie przekracza granic wyznaczonych w art. 80 K.p.a. W rezultacie, w wydanych decyzjach - spełniających wymogi stawiane przez art. 107 § 3 K.p.a. - trafnie przyjęto, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Jednocześnie oceny tej nie zdołały podważyć zarzuty skargi, dotyczące zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i postępowania.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
.