II SA/Ke 266/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2023-05-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodnestosunki wodneprzywrócenie stanu poprzedniegoszkodydroga gminnanieruchomośćpostępowanie administracyjnedecyzjauchylenie decyzjiWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił sprzeciw strony G. Ć. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu I instancji w sprawie przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu G. Ć. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu I instancji odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Sąd administracyjny uznał, że decyzja kasacyjna SKO była zasadna, ponieważ organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym wpływu rozgraniczenia nieruchomości i spadku drogi na stosunki wodne. Sąd podkreślił, że braki w aktach sprawy i niepełne opinie biegłych uniemożliwiły prawidłowe rozstrzygnięcie, a zakres koniecznego uzupełnienia postępowania przekraczał możliwości organu odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał sprzeciw G. Ć. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji. Sprawa dotyczyła wniosku o nakazanie G. Ć., właścicielowi drogi gminnej, przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce sąsiedniej. SKO uchyliło decyzję organu I instancji, wskazując na liczne uchybienia w postępowaniu wyjaśniającym, w tym brak analizy wpływu rozgraniczenia nieruchomości, niewystarczające wyjaśnienie spadku drogi oraz niepełne opinie biegłych. G. Ć. zarzucił SKO bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji. Sąd administracyjny, kontrolując jedynie formalną zasadność decyzji kasacyjnej SKO, uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że organ I instancji nie zebrał kompletnych akt sprawy, nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, a opinie biegłych były nieprecyzyjne i nieuzasadnione. Wskazano na konieczność przeprowadzenia oględzin z udziałem biegłych, analizy dokumentacji rozgraniczeniowej oraz pisma Starosty dotyczącego stanu nawierzchni i odwodnienia drogi. Sąd stwierdził, że zakres koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego przekraczał możliwości organu odwoławczego, a zasada dwuinstancyjności wymagała przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W związku z tym sprzeciw G. Ć. został oddalony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a zakres koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego przekraczał możliwości organu odwoławczego.

Uzasadnienie

Sąd ocenił jedynie formalną zasadność decyzji kasacyjnej SKO, stwierdzając, że organ I instancji nie zebrał kompletnych akt, nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności (np. wpływu rozgraniczenia, spadku drogi, opinii biegłych) i nie uwzględnił wcześniejszych wskazań sądu. Zakres uzupełnienia postępowania był zbyt szeroki dla organu II instancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

P.p.s.a. art. 151a § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala sprzeciw, jeżeli uznał, że decyzja kasacyjna była zasadna.

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Prawo wodne art. 29 § 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określa przesłanki wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Prawo wodne art. 29 § 3

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Zastosowanie w związku z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r. dla spraw wszczętych przed wejściem w życie nowej ustawy.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, z zastrzeżeniem art. 135.

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 127 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Zakres koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego przekraczał możliwości organu odwoławczego. Niewystarczające ustalenie spadku drogi gminnej i wpływu rozgraniczenia nieruchomości na stosunki wodne. Niepełne i nieuzasadnione opinie biegłych. Niewystarczające zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego przez organ I instancji.

Odrzucone argumenty

Organ I instancji spełnił wymagania SKO i uzyskał stanowisko biegłego. Rozbudowa drogi nie wpłynęła negatywnie na działkę nr [...] i nie powoduje zakłócenia stosunków wodnych. Decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

Zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. ma charakter formalny. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zwrot 'konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy' jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Niewystarczające ustalenie co najmniej części z okoliczności mogących mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Przesłane organowi II instancji, a następnie Sądowi akta administracyjne organu I instancji nie były kompletne i nie zawierały wszystkich dokumentów.

Skład orzekający

Jacek Kuza

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście decyzji kasacyjnych organów administracji, a także wymogi dotyczące postępowania wyjaśniającego w sprawach dotyczących stosunków wodnych i szkód."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (sprzeciw od decyzji kasacyjnej) i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje typowe problemy proceduralne w postępowaniu administracyjnym, w tym wieloletnie spory, niekompletne akta i potrzebę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest to interesujące dla prawników procesowych.

Wieloletni spór o wodę i drogę: Sąd wyjaśnia, kiedy organ może uchylić decyzję.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 266/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 134 par. 1, art. 145, art. 133 par. 1, art. 151a par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 29 ust. 3,
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu G. Ć. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] marca 2023 r. [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 marca 2023 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania P. K. i G. K., od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta O. Ś. z 14 grudnia 2022 r. odmawiającej nakazania G. Ć., właścicielowi nieruchomości, na której zlokalizowana jest droga gminna nr 31801T (stary nr [...] T), przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na wysokości działki nr [...] zlokalizowanej w K., gm. Ć., na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, że zarówno Kolegium, jak i organ I instancji wydawały już kilkukrotnie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Ponadto wyrokiem WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2019 r. II SA/Ke 426/19, Sąd uchylił decyzję Kolegium z 11 maja 2019 r. i decyzję organu I instancji.
Organ II instancji uznał, że Prezydent Miasta O. Ś., przeprowadzając ponownie postępowanie, w dalszym ciągu nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Podniósł, że organ I instancji wprawdzie wystąpił do SR w O. o udostępnienie dokumentacji technicznej rozgraniczenia działki nr [...], a po otrzymaniu odpisu postanowienia Sądu i kserokopii szkicu granicznego, zwrócił się do biegłych o odniesienie się do tej dokumentacji, jednak nie dokonał żadnej własnej oceny uzyskanych dokumentów i wpływu przeprowadzonego rozgraniczenia na prowadzone postępowanie w zakresie zakłócenia stosunków wodnych. Zdaniem Kolegium, organ winien był przeanalizować, w jaki sposób została wytyczona granica między nieruchomościami. SKO dodało, że strona podnosi, że granica została przesunięta i znajduje się około 0,5 m w asfalcie. Organ jednak w żaden sposób kwestii tej nadal nie wyjaśnił i nie sprawdził w terenie, jak wygląda stan faktyczny na gruncie. Ponadto, do kwestii wpływu rozgraniczenia nieruchomości, na niniejsze postępowanie winni odnieść się również biegli. Z akt sprawy wynika bowiem, że biegli stwierdzili, że rozgraniczenie pasa drogowego nie wpływa na zalewanie działki nr [...], jednak nie uzasadnili swego stanowiska oraz nie wyjaśnili, czy zapoznawali się z dokumentacją rozgraniczeniową. Obecnie organ przekazał biegłym uzyskaną dokumentację sądową z rozgraniczenia, z prośbą o odniesienie się do niej. Do tej prośby odniósł się jedynie biegły A. J. wskazując ogólnikowo, że rozgraniczenie nie ma wpływu na zalewanie działki nr [...]. Biegły nie uzasadnił jednak swego stanowiska, a organ niesłusznie uznał takie stwierdzenie za wystarczające. Organ winien ponownie zwrócić się do biegłego o sprecyzowanie stanowiska oraz ponownie zwrócić się do drugiego biegłego o zajęcie stanowiska oraz rozważyć przeprowadzenie oględzin na gruncie z udziałem obu biegłych.
W ocenie Kolegium, przeprowadzenie oględzin w sprawie byłoby zasadne również ze względu na konieczność jednoznacznego ustalenia spadku drogi gminnej. Jak wynika bowiem z akt sprawy, spadek drogi jest dwustronny, podczas gdy strony postępowania podnoszą, że jednostronny, a organ do tych rozbieżności się nie odniósł i nie zawarł żadnych własnych ustaleń w tym zakresie. Ponadto, z pisma Starosty [...] z 1 września 2021 r. wynika, że zastoisko wody przy skrzyżowaniu drogi powiatowej nr 0689T w K. z drogą gminną nr 318011T, spowodowane jest brakiem urządzeń odwadniających i niewłaściwym wyprofilowaniem jezdni drogi gminnej na wysokości działki nr [...] (jednostronny spadek jezdni). W celu likwidacji zastoiska wody na połączeniu drogi gminnej z drogą powiatową należy wykonać urządzenia odwadniające i przebudować nawierzchnię drogi gminnej, nadając jej odpowiednie spadki podłużne i poprzeczne. Do tego pisma oraz zawartych w nim wyjaśnień organ oraz biegli winni się odnieść, czego w dalszym ciągu nie uczyniono. Poza tym stanowisko biegłego A. J. nie zostało przez niego w ogóle uzasadnione, co ma znaczenie w sprawie, gdyż we wnioskach końcowych swej opinii wskazywał on, że na początkowym odcinku drogi gminnej, spadek poprzeczny jest jednostronny, zgodny z profilem podłużnym drogi powiatowej. Na dalszym odcinku spadek nawierzchni jest dwustronny. Obecnie zaś biegły ten wskazał, że spadek na całej długości jest dwustronny, nie uzasadniając swego stanowiska. W ocenie Kolegium, organ winien uzyskać od biegłych jednoznaczne, precyzyjnie uzasadnione stanowiska w powyższym zakresie. Organ winien też wyjaśnić, czy w związku ze znacznym upływem czasu, stan faktyczny ustalony w sprawie jest aktualny. Tymczasem, w toku obecnie prowadzonego postępowania organ nie dokonał żadnych własnych ustaleń w sprawie oraz nie przeprowadził oględzin na gruncie z udziałem stron i biegłych. Zdaniem Kolegium nie wystarczy tak jak to uczynił organ I instancji, dokonać w uzasadnieniu decyzji opisu stanu faktycznego. Konieczne było również odniesienie się do zarzutów zgłaszanych przez stronę postępowania oraz dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji brak jest takiej oceny.
Kończąc, Kolegium podniosło, że organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przesyłając odwołanie strony winien załączyć komplet akt sprawy, zgromadzonych dotychczas w toku całego postępowania.
W skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sprzeciwie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia, G. Ć. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 138 § 2 kpa, poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo że brak było przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, gdyż decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy.
W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor podniósł, że organ I instancji wydając decyzję z 14 grudnia 2022 r., spełnił wymagania Samorządowego Kolegium Odwoławczego określone w decyzji z 10 stycznia 2022 r., gdyż uzyskał stanowisko biegłego rzeczoznawcy, który stwierdził, że na wysokości działki nr [...] w Krzczonowicach spadek drogi jest dwustronny, a rozgraniczenie pasa drogowego nie wpływa na zalewanie tej działki. Organ uzupełnił także akta postępowania o dokumenty związane z rozgraniczeniem nieruchomości - postanowienie Sądu Rejonowego w O. z 16 października 2019 r., I Ns [...] oraz uzyskał od G. Ć. informację, że w pasie drogowym drogi gminnej nie doszło do zmian mających wpływ na prowadzone postępowanie.
Zdaniem wnoszącego sprzeciw, istotnym jest, że rozbudowa drogi została wykonana po uzyskaniu wszystkich, niezbędnych decyzji i pozwoleń. Ponadto stan faktyczny na gruncie, chodź zmienił się poprzez wykonanie rozbudowy drogi, to nie wpłynął negatywnie na działkę nr [...] i nie powoduje zakłócenia stosunków wodnych. Co więcej w wyniku przebudowy drogi gminnej nastąpiło podwyższenie parametrów technicznych i eksploatacyjnych istniejącej drogi bez zmiany granic pasa drogowego. Zatem G. Ć. nie naruszyła posiadania działki nr [...].
Reasumując autor sprzeciwu uznał, że w skarżonej decyzji nie wykazano, by decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, nie wykazano też w stopniu przekonującym, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zakres kontroli decyzji wydanej w trybie tego przepisu określony został w art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Z przepisu tego wynika, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny.
Powyższa regulacja w sposób istotny ogranicza zastosowanie w sprawie art. 134 § 1 oraz art. 145 P.p.s.a. Tożsamy wniosek wynika również z art. 151a § 1 P.p.s.a. Sąd nie bada zatem w tym postępowaniu innych naruszeń prawa, niż prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W świetle tej regulacji stwierdzić należy, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Tak więc dokonując oceny zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej sąd powinien wziąć pod uwagę, czy w danej sprawie możliwe było uzupełnienie materiału dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a., a więc czy zakres przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ II instancji w konkretnym przypadku był na tyle szeroki, że jego przeprowadzenie przez ten organ wykraczałoby poza dodatkowy charakter tego postępowania, a co za tym idzie naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wydawnictwo C.H.BECK W. 2017, str. 448).
W ocenie Sądu kwestionowana decyzja nie narusza art. 138 § 2 k.p.a., a zakres koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego przekracza zakres możliwości zastosowania w sprawie art. 136 k.p.a.
Jak to już wyżej stwierdzono, przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja, którą SKO w K. uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia
Prezydenta Miasta O. Ś. odmawiającą nakazania G. Ć. przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że stwierdzone przez SKO w K. naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania dotyczyło braku dostatecznego ustalenia co najmniej części z okoliczności mogących mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. O ile przy tym nie wszystkie z tych okoliczności można rzeczywiście uznać za nieustalone, to co do istotnej części z nich Sąd podziela zapatrywania organu II instancji.
Na wstępie trzeba zauważyć, że przesłane organowi II instancji, a następnie Sądowi akta administracyjne organu I instancji nie były kompletne i nie zawierały wszystkich dokumentów, na które organ ten powoływał się w toku postępowania. W szczególności nie ma w nich protokołu oględzin, które z udziałem biegłych S. Ś. i A. J. miały się odbyć 25 lutego 2020 r. i na których miało dojść do dokonania ustaleń co do istnienia przepustu pod drogą gminną obok drogi powiatowej oraz kierunku spadku z drogi gminnej na wysokości działki skarżącego. Nie ma w tych aktach również wydanej po wyroku WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2019 r., II SA/Ke 426/19, decyzji SKO w K. z 10 stycznia 2021 r. uchylającej decyzję organu I instancji, która to decyzja wskazywała na kolejne braki w ustaleniu przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy, w szczególności na brak uwzględnienia przez organ I instancji faktu rozgraniczenia między nieruchomościami stron dokonanego postanowieniem Sądu Rejonowego w O. Wydział Cywilny, sygn. Akt I NS [...]. Brak jest też w aktach opinii, jakie w sprawie sporządzili biegli oraz szeregu dokumentów, jakie w toku trwającego ponad 10 lat postępowania zostały w sprawie zgromadzone.
Odnosząc się do takich braków trzeba przypomnieć, że WSA w Kielcach już raz w niniejszej sprawie uchylił decyzje organów obu instancji głównie z powodu braku kompletnych akt, który to brak nie pozwalał Sądowi na ocenę, czy w toku postępowania administracyjnego zakończonego kontrolowaną decyzją, respektowane były ogólne zasady postępowania administracyjnego określone w art. 6 do 14 k.p.a. oraz czy organy administracji zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (wyrok WSA w Kielcach z 7 grudnia 2016 r., II SA/Ke 744/16). Taki pogląd został zaakceptowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpatrując skargę kasacyjną SKO w K. od tego wyroku stwierdził między innymi, że nie można zarzucić Sądowi I instancji naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., gdyż orzekł na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ. Faktem, że były one niekompletne nie można obciążać Sądu już nie tylko dlatego, że czynił starania o ich uzupełnienie, ale z tego powodu, że nie było to obowiązkiem tego Sądu. W związku z takim wiążącym w sprawie poglądem należy stwierdzić, że ponowne niezgromadzenie i nieprzedstawienie organowi II instancji, a następnie sądowi kompletnych akt sprawy stanowi o naruszeniu przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Brak wskazanych wyżej dokumentów stanowi o naruszeniu przez organ I instancji przepisów postępowania polegającego na uniemożliwieniu dokonania weryfikacji poczynionych w sprawie ustaleń, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadniczą kwestią mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na określone w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego przesłanki wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, było ustalenie, czy niewątpliwe w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, wynikłe z rozbudowy drogi gminnej sąsiadującej z działką P. i G. K., rzeczywiście szkodliwie wpłynęły na ich grunt. W celu stwierdzenia tej okoliczności konieczne było odniesienie się do wszystkich ujawnionych w sprawie okoliczności, wątpliwości i dowodów. Ponieważ w niniejszej sprawie ciągnącej się od 2011 r. zapadł już prawomocny wyrok WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2019 r., II SA/Ke 426/19, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. wyrażone w nim ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiązały w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sąd rozpatrujący obecnie tę samą sprawę. Zastrzeżenie zamieszczone w końcowej części przywołanego przepisu nie zmienia wynikającej z niego dyspozycji, ponieważ w niniejszej sprawie, ze względu na jej wszczęcie i niezakończenie przed dniem wejścia w życie nowej ustawy Prawo wodne, zastosowanie ma art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r., Dz.U. 2022.2625 ze zm.). W związku z tym obowiązkiem organu I instancji, z którego się wystarczająco nie wywiązał, było uwzględnienie wskazań zawartych w wyroku WSA w Kielcach dotyczących dopuszczenia dowodu z oględzin (ewentualnie z udziałem biegłego S. Ś. lub też A. J., względnie przy udziale obu tych biegłych), w celu ustalenia, czy w miejscu przedstawionym na zdjęciu dołączonym do opinii biegłego Świadka istnieje przepust, czy na całej długości drogi na wysokości działki skarżącego spadek drogi jest jednostronny, czy też na jakimś odcinku ten spadek jest dwustronny i ewentualnie nakazania uzupełnienie opinii co do ilości wody spadającej lub która może spaść na drogę na wysokości nieruchomości skarżącego w wyniku opadów deszczu i śniegu, w celu ustalenia, czy ma rację biegły Świadek wskazując, że woda spływa na nieruchomość skarżącego (w tym także woda z drogi powiatowej poprzez przebudowaną drogę gminną oraz woda z przepustu), czy też pozostali biegli, twierdząc, że woda ta w całości wsiąka w pobocze drogi oraz, że nie jest możliwe aby woda z drogi spływała na działkę skarżącego. W sytuacji ustalenia, że woda jednak spływa na nieruchomość skarżącego organy winny ustalić, czy powoduje w związku z tym jakieś szkody, a w szczególności, czy stwierdzona przez biegłego Świadka erozja działki nr [...] jest spowodowana właśnie zalewaniem jej przez wody opadowe spływające z drogi oraz czy faktycznie zalewane są budynki znajdujące się na tej nieruchomości. Sąd wskazywał również w tamtej sprawie na znaczenie, jakie dla rozstrzygnięcia może mieć zakończone już obecnie postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące nieruchomości drogowej i sąsiadującej z nią nieruchomości P. i G. K.. Na konieczność wyjaśnienia tej ostatniej kwestii wskazało też SKO w K. zarówno w poprzednio wydanej decyzji, jak i w decyzji kasacyjnej zaskarżonej obecnie. Pogląd SKO co do niewystarczającego wyjaśnienia tych kwestii Sąd podziela.
Odnośnie ewentualnego wpływu rozgraniczenia, którego efektem było przesunięcie granicy działki P. i G. K. bliżej drogi gminnej, z której spływ wody może powodować szkodliwe oddziaływanie należy stwierdzić, że jest on prawdopodobniejszy i niewątpliwie większy, niż w sytuacji większego oddalenie asfaltowej drogi gminnej od działki stron. Organ I instancji choć w ostatnio przeprowadzonym postępowaniu przekazał biegłym dokumentację rozgraniczenia, to jednak nie wyegzekwował od nich umotywowanego stanowiska w kwestii wpływu tego rozgraniczenia na niniejszą sprawę. Ogólnikowe odniesienie się do niej przez biegłego A. J. było niewystarczające, a brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do niej biegłego S. Ś. – nieakceptowalny. Ma również rację organ II instancji o ile wywodzi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodu z oględzin z udziałem biegłych i to nie tylko na okoliczność wpływu rozgraniczenia na niniejszą sprawę, ale również jednoznacznego ustalenia spadku drogi gminnej. Ta ostatnia kwestia wywoływała w sprawie istotne wątpliwości, które muszą zostać jednoznacznie wyjaśnione, czego zaniechał organ I instancji nie odnosząc się w szczególności do przedstawionych w sprawie istotnych dowodów. Chodzi tu o pismo Starosty [...] z 1 września 2021 r., z którego, według organu II instancji (gdyż pismo to również nie zostało dołączone do akt sprawy) wynika, że zastoisko wody przy skrzyżowaniu drogi powiatowej nr 318011T relacji Ć. – K. – P. w m. K. z drogą gminną nr 318011T relacji J. – K. K., spowodowane jest brakiem urządzeń odwadniających i niewłaściwym wyprofilowaniem jezdni drogi gminnej na wysokości działki nr [...] (jednostronny spadek jezdni). W piśmie tym stwierdzono też, że w celu likwidacji wspomnianych zastoisk wody należy wykonać urządzenia odwadniające i przebudować nawierzchnię drogi gminnej, nadając jej odpowiednie spadki podłużne i poprzeczne. Do pisma tego ani powołani przez organ I instancji biegli, ani też sam organ się nie odnieśli.
Ma wreszcie rację SKO w K. o ile twierdzi, że na skutek znacznego upływu czasu od daty sporządzenia opinii biegłych, konieczne było ustalenie przez organ I instancji, czy opinie te są dalej aktualne przy uwzględnieniu ewentualnie zmienionego stanu faktycznego.
Sąd wyraża również pogląd, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz, że nie było możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy ze względu na jego obszerność, stopień skomplikowania i obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.).
Reasumując należy stwierdzić, że wskazane powyżej, dostrzeżone przez organ II instancji, naruszenia przepisów postępowania spowodowały, że zaskarżona decyzja kasacyjna zasługiwała na akceptację. W konsekwencji sprzeciw, jako nie mający usprawiedliwionych podstaw podlegał oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI