II SA/Ke 262/25

II SA/Ke 262/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Jacek Kuza
Krzysztof Armański /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 § 1, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 37a ust. 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 21 ust. 2, art. 2 i art. 21 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Agnieszka Banach, Protokolant: Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G. D. na uchwałę Rady Miasta Kielce z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr LX/1188/2022 w przedmiocie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane I. stwierdza nieważność § 15 ust. 1 i ust. 3-6 zaskarżonej uchwały w odniesieniu do tablic reklamowych i urządzeń reklamowych skarżącego G. D. zlokalizowanych na obszarze Gminy Kielce istniejących w dniu wejścia w życie zaskarżonej uchwały wzniesionych na podstawie zgody budowlanej; II. zasądza od Gminy Kielce na rzecz skarżącego G. D. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 21 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503, obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.), zwanej dalej "u.p.z.p.", Rada Miasta Kielce podjęła uchwałę Nr LX/1188/2022 w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów malej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane.
W § 15 ust. 1 uchwały przyjęto, że istniejące w dniu wejścia w życie uchwały tablice reklamowe i urządzenia reklamowe (w tym szyldy) należy dostosować do zasad i warunków określonych w uchwale w ciągu 36 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały, z uwzględnieniem ust. 5 pkt 9. Zgodnie z ust. 3 § 15 każda tablica reklamowa i urządzenia reklamowe, która - rozpatrywana odrębnie, jako pojedynczy nośnik - nie spełnia zasad i warunków określonych w uchwale, winna być usunięta i ewentualnie zastąpiona nową, spełniającą ww. warunki. W ust. 4-6 określono kolejno sposób dostosowania tablic reklamowych albo urządzeń reklamowych do wymogów uchwały oraz podano zasady według których następuje usunięcie poszczególnych wolnostojących tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych oraz tablic reklamowych i urządzeń reklamowych usytuowanych na obiektach budowlanych – jeśli nie spełniają zasad i warunków określonych w uchwale gdy są rozpatrywane łącznie, we wzajemnych relacjach.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach G. D. – w zakresie odnoszącym się do jego tablic reklamowych i urządzeń reklamowych zlokalizowanych na obszarze Gminy Kielce istniejących w dniu wejścia w życie zaskarżonej uchwały wzniesionych na podstawie zgody budowlanej. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie:
- art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zw. z art. 21 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez realizację kompetencji prawodawczej niezgodnej z Konstytucją RP, tj. nieprzewidującej ani możliwości wprowadzenia wyjątków w zakresie dostosowania tablic i nośników do warunków określonych w uchwale krajobrazowej ani jakiegokolwiek mechanizmu kompensacyjnego stanowiącego ekwiwalent nałożenia na adresatów uchwały obowiązku dostosowania obiektów reklamowych do nowych zasad, co oznacza, że Rada Miasta Kielce dokonała bezprawnej ingerencji w prawa majątkowe, czego skutkiem jest naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa,
- art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1, art. 37a u.p.z.p. w zw. z art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przez ograniczenie praw skarżącego w sposób przekraczający granice władztwa planistycznego, tj. poprzez brak wyważenia interesu publicznego i indywidualnego skarżącego oraz nieprzeprowadzenie oceny, czy ustalenia uchwały w zakresie wykluczającym najbardziej rozpowszechniony rodzaj reklamy mają charakter optymalny i stanowiły działanie proporcjonalne.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o:
- stwierdzenie nieważności § 15 ust. 1 i ust. 3-6 zaskarżonej uchwały w odniesieniu do tablic reklamowych i urządzeń reklamowych skarżącego zlokalizowanych na obszarze Gminy Kielce istniejących w dniu wejścia w życie zaskarżonej uchwały wzniesionych na podstawie zgody budowlanej;
- przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów na okoliczności wskazane w treści skargi;
- zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi G. D. podniósł, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą A. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej eksploatuje nośniki reklamowe legalnie i dzierżawi tereny pod ww. nośnikami na terenie miasta Kielce. Przykładowo wskazał na cztery takie nośniki, dołączając kopie zgłoszenia montażu siatki reklamowej. Interes prawny skarżącego w zaskarżeniu uchwały wynika, jak wskazał, z prawa swobody działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) oraz z przysługującego mu prawa własności, które to prawo podlega ochronie prawnej na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP oraz przepisów Kodeksu cywilnego, w tym art. 140. O naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ustawy o samorządzie gminnym rozstrzyga zmiana w sytuacji prawnej wnoszącego skargę, która występuje w odniesieniu do wszystkich jego tablic i urządzeń reklamowych, co szczegółowo wykazał w odniesieniu do poszczególnych zapisów uchwały. Podkreślił, że nie ma możliwości "dostosowania" jego nośników reklamowych poprzez ich przesunięcie lub zmianę rozmiaru, ponieważ ich zmniejszenie lub powiększenie sprawiłoby, że stałyby się sprzeczne z projektami technicznymi i niebezpieczne z punktu widzenia statyki oraz bezpieczeństwa konstrukcji (nośniki są projektowane przez architektów oraz konstruktorów), a ich przesunięcie jest niemożliwe również z tego względu, że działki wydzierżawiających są zbyt małe, żeby przemieścić przedmiotowe nośniki reklamowe w inne miejsce spełniające ww. wymogi co do odległości nośnika np. od wiat przystankowych czy elewacji posiadającej otwory okienne, szczególnie że tablica reklamowa na ul. Łódzkiej 284 to nośnik wolnostojący z fundamentem w gruncie, którego nie można zdemontować bez zniszczenia lub co najmniej poważnego uszkodzenia.
Uzasadniając pierwszy z podniesionych zarzutów skarżący odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt P 20/19, a także orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika że wprowadzenie w uchwale krajobrazowej regulacji nakazującej dostosowanie zrealizowanych legalnie przed dniem jej wejścia w życie tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, bez jakiegokolwiek mechanizmu kompensacyjnego (regulacji ochronnych), jest niezgodne z prawem. Podniósł w konsekwencji, że redagując przepis aktu prawa miejscowego na podstawie art. 37a ust. 9 u.p.z.p., aby był on prawidłowy, rada gminy powinna była wyłączyć z obowiązków dostosowawczych te tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, istniejące w dniu wejścia w życie uchwały, które wzniesiono na podstawie zgody budowlanej, czyli legalne. Rada Miasta Kielce nie uczyniła tego, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały.
Uzasadniając drugi z podniesionych zarzutów skarżący podniósł, że w uchwale pominięto najbardziej popularny nośnik 12m², który jest eksploatowany przez wszystkich lokalnych przedsiębiorców świadczących usługi w branży reklamy zewnętrznej (np. [...]) oraz operatorów o zasięgu ogólnopolskim ([...]), a w jego miejsce zastosowano niemający nigdzie zastosowania 9m². Brak jest uzasadnienia dla takiego wyboru, co oznacza, że Rada Miasta Kielce naruszyła art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1, art. 37a u.p.z.p. w zw. z art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przez ograniczenie praw skarżącego w sposób przekraczający granice władztwa planistycznego, tj. poprzez brak wyważenia interesu publicznego i indywidualnego skarżącego oraz nieprzeprowadzenie oceny, czy ustalenia uchwały w zakresie wykluczającym najbardziej rozpowszechniony rodzaj reklamy mają charakter optymalny i stanowiły działanie proporcjonalne.
W odpowiedzi na skargę organ, mając na uwadze postawiony przez skarżącego wniosek, orzeczenie zapadłe w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach w sprawie II SA/Ke 398/22 oraz dotychczasowe orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii postanowień uchwał krajobrazowych przewidujących obowiązek dostosowania nośników reklamowych istniejących w dniu wejścia w życie uchwały, lokowanych na podstawie zgody budowlanej, ocenę treści wniosku skarżącego pozostawił do uznania Sądu.
Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi organ wskazał, że celem uchwalonych przepisów nie jest usankcjonowanie istniejącego wyglądu i cech krajobrazu miejskiego, a wręcz przeciwnie - celem jest uporządkowanie powstałego przez lata chaosu reklamowego oraz istotna zmiana tego krajobrazu na lepszy, piękniejszy, w którym tablice reklamowe i urządzenia reklamowe usytuowane są w sposób spójny i harmonijny z walorami krajobrazu kulturowego i naturalnego Miasta Kielce. W toku prowadzonych analiz stanu istniejącego krajobrazu, w odniesieniu do wolnostojących tablic reklamowych (popularnie tzw. billboardów) stwierdzono ich występowanie w Kielcach wzdłuż dróg publicznych (w pasach drogowych i na działkach prywatnych) w bardzo rozmaitych wymiarach liniowych i powierzchniach, często w dużych skupiskach. Duża różnorodność formatów nośników i niewielkie odległości między nimi jest jednym z głównych czynników wpływających negatywnie na krajobraz miasta. Dlatego przy formułowaniu przepisów uchwały przyjęto dla wolnostojących tablic reklamowych cztery typy o standaryzowanych wymiarach z dopuszczalną zmianą wymiarów liniowych o 10%. Przy ich standaryzowaniu wzięto pod uwagę różnorodność potrzeb, przewidując nośniki małe (R1 - powierzchnia 2,8m²), średnie (R2 - powierzchnia ok. 9,0 m²), duże (R3 - powierzchnia ok 18,0 m²) i wielkie (R4 - powierzchnia ok 36,0 - 48,0 m²) - podstawowy porządek geometryczny polega na prawidłowości: powierzchnia nośnika R3 stanowi połowę powierzchni nośnika R4, powierzchnia nośnika R2 stanowi połowę powierzchni nośnika R3. Oceniono, że większa ilość standardowych typów nośników stanowiłaby zagrożenie ponownym chaosem wizualnym, zaś ustalenie minimalnych odległości między nośnikami poszczególnych typów ma zapobiec powstaniu niepożądanych zgrupowań większej ilości tablic reklamowych w jednym miejscu. Przy celu wprowadzenia przepisów i ww. założeniach nie było możliwości uwzględnienia istniejącej różnorodności wymiarów - sam skarżący podaje różne rozmiary swoich tablic - 12,4m x 4,6m ([...]), 5,05m x 2,5m ([...]), 6,0m x 3,0m ([...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z treścią art. 3 § 1 i 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki przewidziane w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne akty tych organów lub ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Podstawę prawną wniesienia skargi w niniejszej sprawie stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 z późn.zm.), zwanej dalej "u.s.g.". Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wskazany przepis wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest wykazanie, że wskutek podjęcia zaskarżonego aktu został naruszony konkretny interes prawny lub uprawnienie skarżącego przez ograniczenie lub pozbawienie strony uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa. O naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu komentowanego przepisu rozstrzyga zatem zmiana w sytuacji prawnej wnoszącego skargę.
W ocenie Sądu G. D. skutecznie i szczegółowo wykazał w skardze naruszenie jego interesu prawnego. Rozstrzyga o tym zmiana jego sytuacji prawnej wywołana podjęciem zaskarżonej uchwały, która – jak wywodzi – występuje w odniesieniu do wszystkich jego tablic i urządzeń reklamowych na terenie miasta Kielce, co szczegółowo wykazał w odniesieniu do poszczególnych zapisów uchwały i przykładowych czterech eksploatowanych przez niego nośników reklamowych. Podkreślił przy tym, że nie ma możliwości dostosowania tych nośników poprzez ich przesunięcie lub zmianę rozmiaru. Uwzględniając powyższe należy zatem przyjąć, że skarżący wykazał naruszenie interesu prawnego, wynikającego z prawa swobody działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) oraz z przysługującego mu prawa własności, które to prawo podlega ochronie prawnej na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP oraz przepisów Kodeksu cywilnego, w tym art. 140. Niewątpliwie zaskarżona uchwała, nakładając w § 15 ust. 1 obowiązek dostosowania istniejących już tablic i urządzeń reklamowych oraz szyldów do ustalonych w niej zasad i warunków, wpływa na sytuację prawną strony skarżącej.
Ustalenie, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego pozwala Sądowi na dokonanie oceny, czy kwestionowany akt został podjęty z naruszeniem przepisów prawa. Z uwagi na tożsamość przedmiotu zaskarżenia – w granicach wszakże interesu prawnego innego podmiotu skarżącego (skarga wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis) – w stosunku do wyroku wydanego przez tut. Sąd w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawie o sygn. akt II SA/Ke 398/22, Sąd posłuży się argumentacją wyrażoną przez ten Sąd w uzasadnieniu wyroku, którą to argumentację w całości podziela i uznaje za własną.
Mianowicie stosownie do art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. dopiero stwierdzenie, że uchwała jest sprzeczna z prawem i w sposób istotny narusza przepisy prawa prowadzi do stwierdzenia jej nieważności. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do istotnych naruszeń, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podjęcia uchwały, przepisów prawa ustrojowego, materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe i nie ma wpływu na istotną treść aktu. Takie też naruszenia są jedynie przesłanką do wskazania, że akt został wydany z naruszeniem prawa.
Z treści zaskarżonej uchwały wynika, że została podjęta w ramach upoważnienia zawartego w art. 37a ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane. Uchwała o której mowa w ust. 1, określa warunki i termin dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie obiektów małej architektury, ogrodzeń oraz tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów, zasad i warunków w niej określonych, nie krótszy niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały (art. 37a ust. 9 u.p.z.p). W § 15 ust. 1 ustalono 36-miesięczny termin dostosowania istniejących w dniu wejścia w życie uchwały tablic reklamowych i urządzeń reklamowych (w tym szyldów) do zasad i warunków określonych w uchwale; w ust. 3 wskazano, że każda tablica reklamowa i urządzenie reklamowe, które – rozpatrywane odrębnie, jako pojedynczy nośnik – nie spełnia zasad i warunków określonych w uchwale, winna być usunięta i ewentualnie zastąpiona nową, spełniającą ww. warunki; w ust. 4 określono sposób dostosowania tablic reklamowych albo urządzeń reklamowych do wymogów uchwały; w ust. 5 podano zasady według których następuje usunięcie poszczególnych wolnostojących tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych; w ust. 6 podano zasady według których następuje usunięcie tablic reklamowych i urządzeń reklamowych usytuowanych na obiektach budowlanych.
Dla dokonania prawidłowej wykładni art. 37a ust. 9 u.p.z.p. istotne znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt P 20/19, wydany na skutek przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego, które dotyczyło możliwości egzystencji w polskim systemie prawnym uchwały krajobrazowej pozbawionej stosownego mechanizmu kompensacyjnego. Udzielając odpowiedzi Trybunał orzekł, że art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale, o której mowa w art. 37a ust. 1 u.p.z.p. warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia, jest niezgodny z art. 21 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał podzielił w pełni zapatrywanie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w pytaniach prawnych, że ustawodawca konstruując przepis art. 37a ust. 9 u.p.z.p. dopuścił się pominięcia prawodawczego. Przyznał bowiem podmiotom czas pozwalający na dostosowanie się do się do zasad i warunków umieszczania nośników reklamowych przyjętych w uchwale reklamowej poprzez wyznaczenie minimalnej długości okresu dostosowawczego (co najmniej 12 miesięcy), a tym samym pozostawiając uchwałodawcy lokalnemu ustalenie konkretnych ram czasowych, który powinien uwzględnić uwarunkowania miejscowe, interesy podmiotów umieszczających nośniki reklamowe, jak również występujący na danym obszarze rzeczywisty (negatywny) wpływ istniejących nośników na walory estetyczne krajobrazu. Nie przewidział jednak ani możliwości wprowadzenia wyjątków w zakresie dostosowania tablic i nośników do warunków określonych w uchwale krajobrazowej, ani określenia przez radę gminy mechanizmu kompensacyjnego, przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu szkody legalnej w aktach prawa miejscowego. Oznacza to, że regulacja zawarta w kwestionowanym przepisie wywołuje skutek w postaci ograniczenia praw majątkowych jednostek w celu realizacji interesu publicznego. W tym zakresie powyższa regulacja wypełnia przesłanki konstytucyjnego pojęcia wywłaszczenia, pomimo przyjęcia formy aktu prawa miejscowego, a nie decyzji indywidualnej. Na ustawodawcy ciążył obowiązek wprowadzenia takiej regulacji, która zapewniłaby podmiotom objętym uchwałą krajobrazową skorzystanie z mechanizmu kompensacyjnego, będącego źródłem słusznego odszkodowania, należnego tym podmiotom na mocy art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Brak tego mechanizmu, stanowiącego pominięcie prawodawcze, sprawia że w zakresie, w jakim kwestionowany przepis nie przewiduje takiego mechanizmu, jest niezgodny z Konstytucją. Powoduje to bezprawność ingerencji w prawa majątkowe, czego skutkiem jest naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Uchwała krajobrazowa eliminuje bowiem prawny skutek decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę wskazanych w niej tablic i nośników reklamowych powstałych przed wejściem w życie uchwały. Właściciele nieruchomości, którzy występowali o pozwolenia na budowę tablic i nośników reklamowych (bądź dokonali zgłoszenia robót), działali w pełni legalnie, z przekonaniem, że prawomocna decyzja administracyjna w tym zakresie zabezpiecza ich interes i pozwala na prowadzenie bez przeszkód działalności reklamowej. Odebranie im możliwości prowadzenia tej działalności, bez zapewnienia słusznego odszkodowania sprawia, że przepisy nie różnicują w ogóle grup podmiotów, które swoją działalność prowadziły legalnie, na podstawie prawomocnych pozwoleń oraz takich, które tablice i nośniki wzniosły bez tych pozwoleń. Prowadzi to do naruszenia interesu właścicieli tablic i nośników reklamowych objętych uchwałą krajobrazową ze względu na legislacyjną działalność państwa, w stosunku do tych podmiotów, które dochowały wszelkiej staranności o legalność swoich działań i którym państwo zezwoliło na taką działalność.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy. Oznacza to, że skutkiem tego wyroku nie jest derogowanie z systemu prawnego określonego w nim przepisu, a jedynie usunięcie niekonstytucyjnego rozumienia art. 37a ust. 9 u.p.z.p., którą to okoliczność Sąd musi brać pod uwagę i zastosować ww. wyrok jako formę stosowania Konstytucji. Jak wskazał NSA w wyroku z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie sygn. akt II OSK 166/18, skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. jest to, że do czasu wprowadzenia regulacji ustawowych dotyczących podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania za wspomniane dostosowanie lub usunięcie tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych wzniesionych legalnie przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej, nie jest dopuszczalne objęciem jej zakresem tych obiektów.
Jakkolwiek Rada Miasta Kielce, zobowiązana do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), bez wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie takiej regulacji nie mogła samodzielnie wprowadzić do zaskarżonej uchwały, to jednak wobec niekonstytucyjności art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zakresie określonym w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt P 20/19 kwestia ta nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej uchwały w trakcie kontroli sądowej.
Z podniesionych wyżej względów, przepisy art. 15 ust. 1 i ust. 3-6 zaskarżonej uchwały, które w odniesieniu do tablic reklamowych i urządzeń reklamowych skarżącego G. D. zlokalizowanych na obszarze Gminy Kielce istniejących w dniu wejścia w życie zaskarżonej uchwały wzniesionych na podstawie zgody budowlanej nie przewidują ani możliwości wprowadzenia wyjątków w zakresie dostosowania tablic i nośników do warunków określonych w uchwale krajobrazowej, ani określenia przez organ gminy mechanizmu kompensacyjnego, będącego źródłem słusznego odszkodowania, należnego temu podmiotowi na mocy art. 21 ust. 2 Konstytucji należało uznać za sprzeczne z prawem i naruszające art. 37a ust. 9 w zw. z art. 2 i art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i stwierdzić ich nieważność.
Jeśli chodzi o drugi z podniesionych zarzutów, odnoszący się do naruszenia granic władztwa planistycznego poprzez brak wyważenia interesu publicznego i indywidualnego skarżącego oraz nieprzeprowadzenie oceny, czy ustalenia uchwały w zakresie wykluczającym najbardziej rozpowszechniony rodzaj reklamy mają charakter optymalny i stanowiły działanie proporcjonalne, należy zauważyć że pomimo jego podniesienia – w zakresie jak można by przypuszczać szerszym aniżeli jedynie w zakresie przepisów przejściowych zaskarżonej uchwały, wnioski skargi, wyznaczające jej granice (a sformułowane przez profesjonalnego pełnomocnika), zostały ograniczone wyłącznie do stwierdzenia nieważności § 15 ust. 1 i ust. 3-6 zaskarżonej uchwały. Tym samym Sąd uznał, że tak sformułowany zarzut jest ograniczony również zakresu objętego tymi właśnie regulacjami, które i tak – z podniesionych wyżej powodów – należało wyeliminować z obrotu prawnego w granicach objętych interesem prawnym skarżącego.
Z podanych wyżej przyczyn, Sąd w części opisanej w pkt I wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g. uwzględnił skargę w części dotyczącej § 15 ust. 1 i ust. 3-6 zaskarżonej uchwały, stwierdzając jej nieważność w tym zakresie.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty składa się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącego organu, obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023. poz. 1935), 17 zł opłata od udzielonego pełnomocnictwa oraz 300 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Należy zaznaczyć, że pomimo iż skarżący uiścił tytułem tegoż wpisu kwotę 500 zł, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 535), wpis sądowy w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej wynosi 300 zł. Pozostała część uiszczonej kwoty wpisu podlega zatem zwrotowi w odrębnym trybie na podstawie art. 225 p.p.s.a.