II SA/Ke 259/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu błędnego ustalenia przez organy, czy skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Skarżący J. S. ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, mimo jego oświadczenia o wycofaniu wniosków o płatności obszarowe. Sąd uchylił decyzje, wskazując na konieczność dokładnego wyjaśnienia przez organy kwestii zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego i wycofania wniosków o dopłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i organu I instancji odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego J. S. z tytułu opieki nad matką. Sąd uznał, że organy błędnie ustaliły, iż skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Choć skarżący był zarejestrowany w ARiMR i złożył wnioski o płatności obszarowe, podał podczas wywiadu środowiskowego, że wycofał te wnioski. Organy nie zweryfikowały tej informacji, opierając się jedynie na zaświadczeniu o rozpatrywaniu wniosków. Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, a nie tylko formalny wpis do ewidencji. Dodatkowo, sąd wskazał na konieczność prawidłowej interpretacji przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, uwzględniając orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo ustalił ten fakt, nie wyjaśniając należycie, czy skarżący wycofał wnioski o płatności obszarowe i czy faktycznie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy nie zweryfikowały oświadczenia skarżącego o wycofaniu wniosków o dopłaty do ARiMR, opierając się jedynie na formalnym wpisie do ewidencji i zaświadczeniu o rozpatrywaniu wniosków. Konieczne jest ustalenie faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organów administracji w przypadku naruszenia przepisów prawa.
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
u.ś.r. art. 17b § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa warunki przyznania świadczeń dla rolników, małżonków rolników lub domowników.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.
u.ś.r. art. 17b § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 3 § 3 lit. b
Definicja producenta rolnego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zweryfikowały oświadczenia skarżącego o wycofaniu wniosków o płatności obszarowe z ARiMR. Konieczność prawidłowej interpretacji przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem orzecznictwa TK.
Godne uwagi sformułowania
nie ma znaczenia wiek, w którym ta niepełnosprawność powstała, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym. nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego albo nie prowadząc działalności zdefiniowanej w przytoczonych wyżej przepisach. Wpis do ewidencji nie kreuje bowiem statusu rolnika i producenta rolnego, a jedynie potwierdza w sposób deklaratywny...
Skład orzekający
Renata Detka
przewodniczący sprawozdawca
Beata Ziomek
sędzia
Krzysztof Armański
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego dla rolników, konieczność faktycznego zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, a nie tylko formalnego wpisu do rejestru."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolników ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak formalne wpisy w rejestrach mogą być mylące w kontekście faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, co jest istotne dla wielu osób.
“Rolnik a świadczenie pielęgnacyjne: czy wpis do ARiMR wystarczy?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 259/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17b ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 lutego 2024 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej SKO lub Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania J. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Secemin z 20 października 2023 r. orzekającą o odmowie przyznania J. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na Z. S..
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od ww. decyzji organu
I instancji J. S. wskazał, że Z. S. choruje od kilku lat na epilepsję, ma też chorobę Parkinsona, porusza się za pomocą balkonika, a jej niepełnosprawność powstała dopiero w podeszłym wieku, wcześniej była osobą zdrową. Podniósł, że jej obecny stan nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie, bez jego pomocy nie jest w stanie nic zrobić i z tego powodu skarżący nie może podjąć żadnej pracy - nawet dorywczej. Podkreślił, że uważa, że spełnił wszelkie warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO wskazało na art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej ustawą, i podniosło, że w niniejszej sprawie wniosek
o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką Z. S., złożył 25 września 2023 r. jej syn J. S..
Zgodnie z załączonym do akt sprawy orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS
z dnia 24 kwietnia 2018 r. u Z. S. stwierdzono trwałą niezdolność do samodzielniej egzystencji. Ponieważ jest osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy, nie ulega wątpliwości, że
w niniejszej sprawie została spełniona pierwsza z przesłanek, dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki.
Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 SKO stwierdziło, że odmowa przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, iż nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1b ustawy, prowadzi do uchybienia prawa materialnego, bowiem nie wzięto pod uwagę treści ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wydano decyzję I instancji w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Nie ma bowiem znaczenia wiek, w którym ta niepełnosprawność powstała, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym.
Analizując zgromadzony materiał dowodowy Kolegium stwierdziło, że pomimo błędnej interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy, rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania stronie wnioskowanego świadczenia jest zasadne.
Organ odwoławczy zacytował art. 17b. ust. 1 - ust. 2 ustawy i podniósł, że bezspornym jest, że skarżący w oświadczeniu zawartym w III części wniosku wskazał, że jest rolnikiem lub małżonkiem rolnika i zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 1 stycznia 2020 r.
Jednakże z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący nadal prowadzi gospodarstwo rolne. Zgodnie z zaświadczeniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z 9 października 2023 r. skarżący w 2023 r. złożył wniosek o płatności obszarowe i ONW, które są w trakcie rozpatrywania.
Kolegium podkreśliło, że wpis do ewidencji producentów rolnych (czyli rolników) jest jednym z warunków przyznania rolnikowi płatności obszarowych, gdyż prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zarządzanie gospodarstwem rolnym umożliwia skarżącemu wpis do ewidencji producentów rolnych i ubieganie się o płatności bezpośrednie.
W sprawie bezspornym jest, że J. S. wystąpił o płatności obszarowe ONW za rok 2023, a w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji, że odwołujący wnioski te wycofał.
W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zrezygnował z aktywności zawodowej, a tym samym nie spełnił przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze J. S. podniósł, że nie zgadza się z decyzją z 22 lutego 2024 r. Wskazał, że mama jest osobą niepełnosprawną, obecny jej stan zdrowia nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie. Bez jego pomocy i wsparcia nie jest w stanie nic zrobić. Wymaga całodobowej opieki, trzeba jej pomagać w myciu, ubieraniu, przygotowaniu posiłków, czy podawaniu leków. Skarżący podał, że nie może podjąć zatrudnienia oraz zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wskazać należy, że prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że z uwagi na datę złożenia wniosku i treść art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) żądanie J. S. o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, należy rozpoznać na podstawie art. 17
i 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390), zwanej dalej ustawą.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji podkreślenia wymaga, że trafnie organ odwoławczy przyjął, że dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji, jak słusznie przyjęło Kolegium, niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19; z 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Wyrażony wyżej pogląd Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własny.
W ocenie Kolegium, skarżący nie spełnił natomiast przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co było bezpośrednią przyczyną utrzymania
w mocy decyzji I instancji o odmowie przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zgodnie z art. 17b ust. 1 ustawy w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu
o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).
Co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym odbywać z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej.
W sprawie było bezsporne, że we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 25 września 2023 r. skarżący oświadczył, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od 1 stycznia 2020 r. Nie ulega również wątpliwości, że na dzień orzekania przez organ II instancji J. S. pozostawał zarejestrowany w systemie ewidencji producentów rolnych ARiMR. W 2023 r. nie korzystał z pomocy publicznej z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (zaświadczenie wydane
z upoważnienia Wójta Gminy Secemin z 25 września 2023 r. – k. 3 akt administracyjnych). Kolegium ustaliło również, na podstawie zaświadczenia Zastępcy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Włoszczowie z 9 października 2023 r. (k. 6 akt administracyjnych), że skarżący złożył za 2023 r. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich obszarowych i ONW i są one w trakcie rozpatrywania.
Przywołując fakt figurowania J. S. w ewidencji producentów rolnych ARiMR oraz złożenia przez niego wniosków o płatności bezpośrednie SKO przyjęło, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jednocześnie organ podkreślił, że cyt. "W aktach sprawy brak jest (...) jakikolwiek informacji, że Odwołujący wycofał wnioski o dopłaty obszarowi ONW.".
Nie dostrzegło jednak Kolegium, że podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 5 października 2023 r. skarżący podał, że "złożył wniosek do ARiMR we Włoszczowie o wycofanie wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich za 2023 r.". Organy nie zweryfikowały w żaden sposób prawdziwości tego oświadczenia J. S., mimo że potwierdzenie w ARiMR wycofania wniosków o płatności miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie
w przywołanym wyżej zaświadczeniu Biura Powiatowego Agencji we Włoszczowie
z 9 października 2023 r. znajduje się informacja, że wnioski o płatności złożone przez skarżącego są "w trakcie rozpatrywania", jednak mając na uwadze bliskość dat złożenia oświadczenia przez skarżącego i wystawienia zaświadczenia tj. 5 i 9 października 2023 r., obowiązkiem organów było wyjaśnienie wskazywanych przez J. S. okoliczności związanych z wycofaniem przez niego wniosków
o płatności i ustalenie, czy wniosek taki wpłynął do Agencji i w jaki sposób oraz kiedy został rozpatrzony. Tym samym nie jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy stwierdzenie organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji, że materiał dowodowy nie wskazuje na to, aby skarżący wycofał wnioski o płatności.
Prawdziwość oświadczenia skarżącego w powyższym zakresie potwierdza zaświadczenie p.o. Zastępcy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Włoszczowie z 13 marca 2024 r. złożone wraz ze skargą, z którego wynika, że J. S. wycofał wnioski o przyznanie płatności obszarowych i ONW na rok 2023
4 października 2023 r., czyli dzień przed przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego (k. 4 akt sądowych). Informacja ujęta w drugim zdaniu tego zaświadczenia ("W dniu 11.03.2024r. decyzja obszarowe i ONW zostały wydane w systemie informatycznym.") jest jednak nieczytelna i nie można z niej wywnioskować, czy decyzja, o jakiej mowa w tym zaświadczeniu dotyczy umorzenia postępowania w przedmiocie płatności bezpośrednich z uwagi na cofnięcie wniosku, czy też jednak przyznania płatności. Wraz ze skargą J. S. złożył również decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Włoszczowie z 21 marca 204 r. o wykreśleniu go z ewidencji producentów rolnych na jego wniosek złożony 18 marca 2024 r.
Ustalenie, czy skarżący skutecznie wycofał wniosek o przyznanie płatności za rok 2023, a w konsekwencji ich nie pobrał ma znaczenie dla oceny spełnienia
w sprawie przesłanki z art. 17b ust. 1 ustawy polegającej na rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jeżeli okazałoby się, że J. S. po złożeniu wniosku
o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie uzyskał dopłat unijnych za rok 2023 wskutek rezygnacji z tego rodzaju wsparcia przeznaczonego dla rolników,nie korzystał z innych form pomocy w postaci zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i nie wykonywał żadnych prac w gospodarstwie rolnym, to sam fakt zarejestrowania (do 21 marca 2024 r.) w ewidencji producentów rolnych nie stanowi przeszkody do przyjęcia, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wielokrotnie wypowiadał się
w powyższej kwestii i podtrzymuje stanowisko zaprezentowane m.in. w wyrokach
II SA/Ke 754/23, II SA/Ke 194/24, II SA/Ke 96/24, II SA/Ke 85/24, II SA/Ke 25/24,
II SA/Ke 697/23, II SA/Ke 594/23 (dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia
2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r., poz. 885), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115.
Art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR)
i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG)
i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 -Dz.U.UE.L.2021.435.1 z dnia 2021.12.06) stanowi natomiast, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art.349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Przepis ten nakazuje z kolei "działalność rolniczą" definiować w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań:
a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji;
b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Powyższe definicje rolnika i działalności rolniczej, wynikające z prawa Unii Europejskiej, powtarzają regulacje krajowe, a konkretnie obowiązująca od 15 marca 2023 r. ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412 z późn. zm.). W art. 2 pkt 25 ustawa ta stanowi, że określenie "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115, którego gospodarstwo jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei zgodnie z art. 21, przy przyznawaniu pomocy,
o której mowa w art. 20 (w tym w ramach płatności bezpośrednich) uznaje się, że rolnik prowadzi działalność rolniczą, jeżeli prowadzi działalność polegającą na:
1) wytwarzaniu produktów rolnych przez hodowlę lub chów zwierząt do celów gospodarskich lub uprawę lub hodowlę roślin, gdzie produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),
z wyjątkiem produktów rybołówstwa, a także uprawie bawełny i zagajników o krótkiej rotacji lub
2) utrzymywaniu użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Przywołane wyżej przepisy wskazują na to, że warunkiem bycia rolnikiem/ producentem rolnym jest przede wszystkim posiadanie gospodarstwa rolnego
i prowadzenie działalności rolniczej polegającej na wytwarzaniu produktów rolnych powstających z uprawy lub chowu zwierząt lub roślin. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego albo nie prowadząc działalności zdefiniowanej w przytoczonych wyżej przepisach.
Jeśli potwierdzą się twierdzenia skarżącego, że nie prowadzi działalności rolniczej w rozumieniu przedstawionym wyżej, nie pobrał za 2023 r. dopłat wskutek wycofania wniosku ani nie uzyskuje innej pomocy przeznaczonej dla rolników, to fakt, że jest zarejestrowany w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, będzie miał znaczenie czysto formalne. Wpis do ewidencji nie kreuje bowiem statusu rolnika
i producenta rolnego, a jedynie potwierdza w sposób deklaratywny, że dana osoba – jeżeli posiada gospodarstwo rolne i prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu wyżej przedstawionym - jest producentem rolnym. W stosunku do prowadzonej działalności rolniczej wpis do ewidencji ma bowiem charakter wtórny, a jego wykreślenie w takich okolicznościach, o jakich mowa wyżej (o ile zostaną potwierdzone przy ponownym rozpatrzeniu sprawy), jedynie poświadcza wcześniejsze zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że oba orzekające w sprawie organy - poprzez brak wyjaśnienia i ustalenia, czy skarżący cofnął wnioski o dopłaty bezpośrednie, jak wskazał podczas wywiadu środowiskowego 5 października 2023 r. i czy ostatecznie pobrał płatności za rok 2023 po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - naruszyły przepisy postępowania, a to art. 7, 77 § 1
i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To z kolei powodowało konieczność uchylenia decyzji organów I i II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uwzględni przedstawione wyżej uwagi i wyeliminuje dotychczasowe naruszenia prawa. Wyjaśni, jak zostało rozpoznane pismo J. S. cofające wnioski o dopłaty bezpośrednie
z 4 października 2023 r. i czego dotyczy decyzja z 11 marca 2024 r., o jakiej mowa
w zaświadczeniu ARiMR z 13 marca 2024 r. Będzie miał także na względzie zaistniałą zmianę stanu faktycznego, związaną z wykreśleniem skarżącego z ewidencji producentów rolnych.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI