II SA/Ke 259/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2024-06-12
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjnepomoc społecznaniepełnosprawnośćgospodarstwo rolneARiMRprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymik.p.a.świadczenia rodzinne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu błędnego ustalenia przez organy, czy skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Skarżący J. S. ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, mimo jego oświadczenia o wycofaniu wniosków o płatności obszarowe. Sąd uchylił decyzje, wskazując na konieczność dokładnego wyjaśnienia przez organy kwestii zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego i wycofania wniosków o dopłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i organu I instancji odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego J. S. z tytułu opieki nad matką. Sąd uznał, że organy błędnie ustaliły, iż skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Choć skarżący był zarejestrowany w ARiMR i złożył wnioski o płatności obszarowe, podał podczas wywiadu środowiskowego, że wycofał te wnioski. Organy nie zweryfikowały tej informacji, opierając się jedynie na zaświadczeniu o rozpatrywaniu wniosków. Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, a nie tylko formalny wpis do ewidencji. Dodatkowo, sąd wskazał na konieczność prawidłowej interpretacji przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, uwzględniając orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo ustalił ten fakt, nie wyjaśniając należycie, czy skarżący wycofał wnioski o płatności obszarowe i czy faktycznie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy nie zweryfikowały oświadczenia skarżącego o wycofaniu wniosków o dopłaty do ARiMR, opierając się jedynie na formalnym wpisie do ewidencji i zaświadczeniu o rozpatrywaniu wniosków. Konieczne jest ustalenie faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organów administracji w przypadku naruszenia przepisów prawa.

u.ś.r. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Określa przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

u.ś.r. art. 17b § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Określa warunki przyznania świadczeń dla rolników, małżonków rolników lub domowników.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.

u.ś.r. art. 17b § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Dotyczy oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 3 § 3 lit. b

Definicja producenta rolnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zweryfikowały oświadczenia skarżącego o wycofaniu wniosków o płatności obszarowe z ARiMR. Konieczność prawidłowej interpretacji przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem orzecznictwa TK.

Godne uwagi sformułowania

nie ma znaczenia wiek, w którym ta niepełnosprawność powstała, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym. nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego albo nie prowadząc działalności zdefiniowanej w przytoczonych wyżej przepisach. Wpis do ewidencji nie kreuje bowiem statusu rolnika i producenta rolnego, a jedynie potwierdza w sposób deklaratywny...

Skład orzekający

Renata Detka

przewodniczący sprawozdawca

Beata Ziomek

sędzia

Krzysztof Armański

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego dla rolników, konieczność faktycznego zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, a nie tylko formalnego wpisu do rejestru."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolników ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak formalne wpisy w rejestrach mogą być mylące w kontekście faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, co jest istotne dla wielu osób.

Rolnik a świadczenie pielęgnacyjne: czy wpis do ARiMR wystarczy?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 259/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17b ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 lutego 2024 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej SKO lub Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania J. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Secemin z 20 października 2023 r. orzekającą o odmowie przyznania J. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na Z. S..
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od ww. decyzji organu
I instancji J. S. wskazał, że Z. S. choruje od kilku lat na epilepsję, ma też chorobę Parkinsona, porusza się za pomocą balkonika, a jej niepełnosprawność powstała dopiero w podeszłym wieku, wcześniej była osobą zdrową. Podniósł, że jej obecny stan nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie, bez jego pomocy nie jest w stanie nic zrobić i z tego powodu skarżący nie może podjąć żadnej pracy - nawet dorywczej. Podkreślił, że uważa, że spełnił wszelkie warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO wskazało na art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej ustawą, i podniosło, że w niniejszej sprawie wniosek
o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką Z. S., złożył 25 września 2023 r. jej syn J. S..
Zgodnie z załączonym do akt sprawy orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS
z dnia 24 kwietnia 2018 r. u Z. S. stwierdzono trwałą niezdolność do samodzielniej egzystencji. Ponieważ jest osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy, nie ulega wątpliwości, że
w niniejszej sprawie została spełniona pierwsza z przesłanek, dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki.
Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 SKO stwierdziło, że odmowa przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, iż nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1b ustawy, prowadzi do uchybienia prawa materialnego, bowiem nie wzięto pod uwagę treści ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wydano decyzję I instancji w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Nie ma bowiem znaczenia wiek, w którym ta niepełnosprawność powstała, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym.
Analizując zgromadzony materiał dowodowy Kolegium stwierdziło, że pomimo błędnej interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy, rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania stronie wnioskowanego świadczenia jest zasadne.
Organ odwoławczy zacytował art. 17b. ust. 1 - ust. 2 ustawy i podniósł, że bezspornym jest, że skarżący w oświadczeniu zawartym w III części wniosku wskazał, że jest rolnikiem lub małżonkiem rolnika i zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 1 stycznia 2020 r.
Jednakże z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący nadal prowadzi gospodarstwo rolne. Zgodnie z zaświadczeniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z 9 października 2023 r. skarżący w 2023 r. złożył wniosek o płatności obszarowe i ONW, które są w trakcie rozpatrywania.
Kolegium podkreśliło, że wpis do ewidencji producentów rolnych (czyli rolników) jest jednym z warunków przyznania rolnikowi płatności obszarowych, gdyż prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zarządzanie gospodarstwem rolnym umożliwia skarżącemu wpis do ewidencji producentów rolnych i ubieganie się o płatności bezpośrednie.
W sprawie bezspornym jest, że J. S. wystąpił o płatności obszarowe ONW za rok 2023, a w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji, że odwołujący wnioski te wycofał.
W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zrezygnował z aktywności zawodowej, a tym samym nie spełnił przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze J. S. podniósł, że nie zgadza się z decyzją z 22 lutego 2024 r. Wskazał, że mama jest osobą niepełnosprawną, obecny jej stan zdrowia nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie. Bez jego pomocy i wsparcia nie jest w stanie nic zrobić. Wymaga całodobowej opieki, trzeba jej pomagać w myciu, ubieraniu, przygotowaniu posiłków, czy podawaniu leków. Skarżący podał, że nie może podjąć zatrudnienia oraz zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wskazać należy, że prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że z uwagi na datę złożenia wniosku i treść art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) żądanie J. S. o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, należy rozpoznać na podstawie art. 17
i 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390), zwanej dalej ustawą.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji podkreślenia wymaga, że trafnie organ odwoławczy przyjął, że dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji, jak słusznie przyjęło Kolegium, niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19; z 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Wyrażony wyżej pogląd Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własny.
W ocenie Kolegium, skarżący nie spełnił natomiast przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co było bezpośrednią przyczyną utrzymania
w mocy decyzji I instancji o odmowie przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zgodnie z art. 17b ust. 1 ustawy w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu
o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).
Co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym odbywać z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej.
W sprawie było bezsporne, że we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 25 września 2023 r. skarżący oświadczył, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od 1 stycznia 2020 r. Nie ulega również wątpliwości, że na dzień orzekania przez organ II instancji J. S. pozostawał zarejestrowany w systemie ewidencji producentów rolnych ARiMR. W 2023 r. nie korzystał z pomocy publicznej z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (zaświadczenie wydane
z upoważnienia Wójta Gminy Secemin z 25 września 2023 r. – k. 3 akt administracyjnych). Kolegium ustaliło również, na podstawie zaświadczenia Zastępcy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Włoszczowie z 9 października 2023 r. (k. 6 akt administracyjnych), że skarżący złożył za 2023 r. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich obszarowych i ONW i są one w trakcie rozpatrywania.
Przywołując fakt figurowania J. S. w ewidencji producentów rolnych ARiMR oraz złożenia przez niego wniosków o płatności bezpośrednie SKO przyjęło, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jednocześnie organ podkreślił, że cyt. "W aktach sprawy brak jest (...) jakikolwiek informacji, że Odwołujący wycofał wnioski o dopłaty obszarowi ONW.".
Nie dostrzegło jednak Kolegium, że podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 5 października 2023 r. skarżący podał, że "złożył wniosek do ARiMR we Włoszczowie o wycofanie wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich za 2023 r.". Organy nie zweryfikowały w żaden sposób prawdziwości tego oświadczenia J. S., mimo że potwierdzenie w ARiMR wycofania wniosków o płatności miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie
w przywołanym wyżej zaświadczeniu Biura Powiatowego Agencji we Włoszczowie
z 9 października 2023 r. znajduje się informacja, że wnioski o płatności złożone przez skarżącego są "w trakcie rozpatrywania", jednak mając na uwadze bliskość dat złożenia oświadczenia przez skarżącego i wystawienia zaświadczenia tj. 5 i 9 października 2023 r., obowiązkiem organów było wyjaśnienie wskazywanych przez J. S. okoliczności związanych z wycofaniem przez niego wniosków
o płatności i ustalenie, czy wniosek taki wpłynął do Agencji i w jaki sposób oraz kiedy został rozpatrzony. Tym samym nie jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy stwierdzenie organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji, że materiał dowodowy nie wskazuje na to, aby skarżący wycofał wnioski o płatności.
Prawdziwość oświadczenia skarżącego w powyższym zakresie potwierdza zaświadczenie p.o. Zastępcy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Włoszczowie z 13 marca 2024 r. złożone wraz ze skargą, z którego wynika, że J. S. wycofał wnioski o przyznanie płatności obszarowych i ONW na rok 2023
4 października 2023 r., czyli dzień przed przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego (k. 4 akt sądowych). Informacja ujęta w drugim zdaniu tego zaświadczenia ("W dniu 11.03.2024r. decyzja obszarowe i ONW zostały wydane w systemie informatycznym.") jest jednak nieczytelna i nie można z niej wywnioskować, czy decyzja, o jakiej mowa w tym zaświadczeniu dotyczy umorzenia postępowania w przedmiocie płatności bezpośrednich z uwagi na cofnięcie wniosku, czy też jednak przyznania płatności. Wraz ze skargą J. S. złożył również decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Włoszczowie z 21 marca 204 r. o wykreśleniu go z ewidencji producentów rolnych na jego wniosek złożony 18 marca 2024 r.
Ustalenie, czy skarżący skutecznie wycofał wniosek o przyznanie płatności za rok 2023, a w konsekwencji ich nie pobrał ma znaczenie dla oceny spełnienia
w sprawie przesłanki z art. 17b ust. 1 ustawy polegającej na rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jeżeli okazałoby się, że J. S. po złożeniu wniosku
o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie uzyskał dopłat unijnych za rok 2023 wskutek rezygnacji z tego rodzaju wsparcia przeznaczonego dla rolników,nie korzystał z innych form pomocy w postaci zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i nie wykonywał żadnych prac w gospodarstwie rolnym, to sam fakt zarejestrowania (do 21 marca 2024 r.) w ewidencji producentów rolnych nie stanowi przeszkody do przyjęcia, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wielokrotnie wypowiadał się
w powyższej kwestii i podtrzymuje stanowisko zaprezentowane m.in. w wyrokach
II SA/Ke 754/23, II SA/Ke 194/24, II SA/Ke 96/24, II SA/Ke 85/24, II SA/Ke 25/24,
II SA/Ke 697/23, II SA/Ke 594/23 (dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia
2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r., poz. 885), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115.
Art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR)
i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG)
i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 -Dz.U.UE.L.2021.435.1 z dnia 2021.12.06) stanowi natomiast, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art.349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Przepis ten nakazuje z kolei "działalność rolniczą" definiować w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań:
a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji;
b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Powyższe definicje rolnika i działalności rolniczej, wynikające z prawa Unii Europejskiej, powtarzają regulacje krajowe, a konkretnie obowiązująca od 15 marca 2023 r. ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412 z późn. zm.). W art. 2 pkt 25 ustawa ta stanowi, że określenie "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115, którego gospodarstwo jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei zgodnie z art. 21, przy przyznawaniu pomocy,
o której mowa w art. 20 (w tym w ramach płatności bezpośrednich) uznaje się, że rolnik prowadzi działalność rolniczą, jeżeli prowadzi działalność polegającą na:
1) wytwarzaniu produktów rolnych przez hodowlę lub chów zwierząt do celów gospodarskich lub uprawę lub hodowlę roślin, gdzie produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),
z wyjątkiem produktów rybołówstwa, a także uprawie bawełny i zagajników o krótkiej rotacji lub
2) utrzymywaniu użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Przywołane wyżej przepisy wskazują na to, że warunkiem bycia rolnikiem/ producentem rolnym jest przede wszystkim posiadanie gospodarstwa rolnego
i prowadzenie działalności rolniczej polegającej na wytwarzaniu produktów rolnych powstających z uprawy lub chowu zwierząt lub roślin. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego albo nie prowadząc działalności zdefiniowanej w przytoczonych wyżej przepisach.
Jeśli potwierdzą się twierdzenia skarżącego, że nie prowadzi działalności rolniczej w rozumieniu przedstawionym wyżej, nie pobrał za 2023 r. dopłat wskutek wycofania wniosku ani nie uzyskuje innej pomocy przeznaczonej dla rolników, to fakt, że jest zarejestrowany w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, będzie miał znaczenie czysto formalne. Wpis do ewidencji nie kreuje bowiem statusu rolnika
i producenta rolnego, a jedynie potwierdza w sposób deklaratywny, że dana osoba – jeżeli posiada gospodarstwo rolne i prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu wyżej przedstawionym - jest producentem rolnym. W stosunku do prowadzonej działalności rolniczej wpis do ewidencji ma bowiem charakter wtórny, a jego wykreślenie w takich okolicznościach, o jakich mowa wyżej (o ile zostaną potwierdzone przy ponownym rozpatrzeniu sprawy), jedynie poświadcza wcześniejsze zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że oba orzekające w sprawie organy - poprzez brak wyjaśnienia i ustalenia, czy skarżący cofnął wnioski o dopłaty bezpośrednie, jak wskazał podczas wywiadu środowiskowego 5 października 2023 r. i czy ostatecznie pobrał płatności za rok 2023 po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - naruszyły przepisy postępowania, a to art. 7, 77 § 1
i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To z kolei powodowało konieczność uchylenia decyzji organów I i II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uwzględni przedstawione wyżej uwagi i wyeliminuje dotychczasowe naruszenia prawa. Wyjaśni, jak zostało rozpoznane pismo J. S. cofające wnioski o dopłaty bezpośrednie
z 4 października 2023 r. i czego dotyczy decyzja z 11 marca 2024 r., o jakiej mowa
w zaświadczeniu ARiMR z 13 marca 2024 r. Będzie miał także na względzie zaistniałą zmianę stanu faktycznego, związaną z wykreśleniem skarżącego z ewidencji producentów rolnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI