II SA/Ke 252/25

II SA/Ke 252/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /sprawozdawca/
Renata Detka /przewodniczący/
Sylwester Miziołek
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 24 ust. 2a pkt 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. M. i Ł. M. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 3 kwietnia 2025 r. znak: WIG.II.7221.5.2025 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 3 kwietnia 2025 r. znak: WIG.II.7221.5.2025, po rozpatrzeniu odwołania W. K. i R. K. od decyzji Starosty Pińczowskiego z 31 stycznia 2025 r. znak: GN.VIII.6620.216.2024 o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] jednostka [...] w odniesieniu do granicy pomiędzy działkami nr[...], [...], [...] położonymi w obrębie [...] w oparciu o operat techniczny przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr ewid. P.2608.2024.1004 w dniu 27 listopada 2024 r. poprzez:
- ustalenie przebiegu granicy ewidencyjnej działki nr[...] z działką sąsiednią nr [...], położonymi w obrębie [...] jednostka [...] wzdłuż punktów oznaczonych nr G-305, 3-[...]02 przedstawionych na szkicu granicznym nr 1 stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów egib włączonego do operatu technicznego nr P.2608.2024.1004;
- zmianę powierzchni działki nr[...] z 0,2300 ha, na nowo obliczoną 0,1553 ha;
- zmianę powierzchni działki nr [...] z 0,2200 ha, na nowo obliczoną 0,3086 ha;
orzekł uchylić zaskarżoną decyzję Starosty Pińczowskiego z dnia 31 stycznia 2025 r., znak: GN.VIII.6620.216.2024 i umorzyć prowadzone w tej sprawie postępowanie administracyjne.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w piśmie z 6 grudnia 2024 r., znak: GN.VIII.6620.216.2024 Starosta Pińczowski powołując się m.in. na art. 7d ust. 1, art. 24 ust. 2b pkt. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151), art. 61 § 1 i 4, zawiadomił strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących działek nr[...], [...] położonych w obrębie [...] jednostka ewidencyjna [...]. Postępowanie zostało wszczęte, w związku z pismem Ł. i M. M. z 14 marca 2024 r., zatytułowanym "wniosek o weryfikację przebiegu granic" pomiędzy ww. działkami. W treści pisma wnioskodawcy wyjaśnili, że są właścicielami działki oznaczonej nr [...], którą otrzymali umową darowizny od rodziców, którzy nią władali jeszcze w latach sześćdziesiątych. Następnie, w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia na tej działce został wybudowany budynek mieszkalny oraz inne budynki gospodarcze. Działka nr [...] sąsiadowała bezpośrednio z działką[...] należącą do Z. C. i była użytkowana bezspornie. Z mapy stanowiącej załącznik do zgłoszenia robót budowlanych z 2001 r., wynika, że wybudowany przez J. B. budynek gospodarczy na magazyn płodów rolnych znajduje się obecnie w obrębie działki ewidencyjnej nr[...], stanowiącej własność Z. C., natomiast według ich wiedzy oraz według mapy sytuacyjnej sporządzonej przez geodetę uprawnionego S. B. w 1996 roku, granica pomiędzy działkami[...] i [...] przebiegała za budynkiem gospodarczym, który znajduje się w granicach działki ewidencyjnej nr [...].
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Starosta Pińczowski stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego w latach 1982 - 1985 na terenie obrębu [...] nowego pomiaru gruntów nieprawidłowo zmieniono granicę pomiędzy działką nr[...], a działką nr [...], co doprowadziło do zmiany powierzchni tych działek. Szkic nr 50 z nowego pomiaru przedstawia granicę pomiędzy przedmiotowymi działkami w sposób mało czytelny i niewiarygodny. Organ ewidencyjny stwierdził, że granica pomiędzy działkami nr[...] i nr [...] została prawidłowo ustalona i przyjęta podczas pomiarów przeprowadzonych w 1968 roku, podczas założenia pierwszej ewidencji gruntów. Wyniki tych pomiarów zostały przedstawione na zarysie pomiarowym, który zachował się do dnia dzisiejszego w dobrym stanie i można odczytać z niego czołówki i miary dotyczące przedmiotowych działek.
Powyższe ustalenia, zdaniem Starosty Pińczowskiego, uzasadniały dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...], w odniesieniu do granicy pomiędzy działkami nr[...] i [...]. Organ zlecił podmiotowi geodezyjnemu sporządzenie opracowania geodezyjnego przedstawiającego właściwy przebieg granicy działki[...] z działką [...], zgodny z danymi zawartymi w operacie z 1968 roku, z założenia ewidencji gruntów dla obrębu [...]. W oparciu o opracowanie, które zostało przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2024 r., pod identyfikatorem ewidencyjnym P.2608.2024.1004. Starosta Pińczowski wydał decyzję z 31 stycznia 2025 r. znak: GN.VIII.6620.216.2024.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli W. K. i R. K. zarzucając podjętemu rozstrzygnięciu obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 20 ust. 2, art. 22, art. 24 ust. 2a, 2b, 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 29, § 30 i § 33 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez przeprowadzanie na ich podstawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do granicy pomiędzy działkami nr[...], [...], [...] położonymi w obrębie [...], które to czynności zostały wykonane w oparciu o wadliwie sporządzony operat. Zdaniem stron bezpodstawnie przyjęto, że wykonany w latach 1982-1985 nowy pomiar do celów ewidencji gruntów wsi [...] w części dotyczącej przedmiotowych działek został wykonany błędnie i przebieg granic przedstawiony na mapie jest nieprawidłowy. Organ I Instancji uznał za sporny stan na gruncie i w dokumentach, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało orzeczeniem o ustaleniu granicy między rzeczonymi działkami na podstawie wybiórczych dokumentów korzystnych dla jednej ze stron, pomimo braku przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nowej, rzetelnej dokumentacji sporządzonej w odrębnym postępowaniu. Nadto w opinii odwołujących postępowanie wyjaśniające było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej ŚWINGiK) ustalił, że przedmiotem wszczętego przez Starostę Pińczowskiego z urzędu postępowania administracyjnego jest aktualizacja danych ewidencyjnych dotyczących działek nr[...], [...] położonych w obrębie [...] jednostka poprzez przywrócenie stanu z 1968 roku, tj. z założenia ewidencji gruntów dla tego obrębu. Podstawę jej założenia stanowił operat nr ewid. P.2608.1968.310. Wyniki pomiarów z 1968 roku, zostały przedstawione na zarysie pomiarowym, który zachował się do dnia dzisiejszego w dobrym stanie i można odczytać z niego czołówki i miary dotyczące przedmiotowych działek. Granica działki nr[...] z działką nr [...] przebiega na tym zarysie z północy na południowy zachód. Powierzchnie działek obliczono metodą kombinowaną wyrównując powierzchnie dziatek do powierzchni kompleksów. Obliczona w ten sposób powierzchnia działki nr[...] wynosiła 0, 15 ha. W rejestrze gruntów z 1968 r., powierzchnia działki nr[...] również została ujawniona jako 0, 15 ha, a jako władający tą działką zostali ujawnieni C. Z..
W dniu 2 lipca 1980 r., Naczelnik Gminy w Kijach wydał akt własności ziemi UG.7424/68/80 na gospodarstwo rolne położone w [...] o powierzchni 4,57 ha, w tym na działkę nr[...] położoną w [...] na rzecz T. i Z. małż. C. Akt własności ziemi o nr UG.7424/68/80 został wydany na stan ewidencyjny z 1968 r, czyli na powierzchnię 0,15 ha dla działki nr[...].
W latach 1982-1985 na terenie gruntów wsi [...] został wykonany nowy pomiar. Operat z tych prac został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem ewidencyjnym 2784-283/1985, aktualne numery identyfikacyjne operatów to: P.2608.1985.54 i P.2608.1985.59. Granice przedmiotowych działek nr[...] i [...] zostały ponownie zamierzone. Przedstawiona na szkicu nr 50 granica pomiędzy działką nr[...], a sąsiednią działką nr [...] stanowi linię przerywaną, na której nie podano miary bieżącej, zaś podana miara czołowa nie pozwala na wiarygodne określenie między, którymi punktami jest podana. Powierzchnie działek obliczono metodą kombinowaną i wynoszą one odpowiednio dla działki nr[...] - 0,23 ha, a dla działki nr [...] - 0,22 ha. Granica między działką nr[...], a działką nr [...] przebiega z północy na południowy wschód.
ŚWINGiK stwierdził, że w wyniku tak przeprowadzonego nowego pomiaru wsi [...], zmianie uległ nie tylko przebieg granicy pomiędzy działkami nr[...] i nr [...], ale także powierzchnie tych działek.
Aktem notarialnym z 4 marca 1996 r Rep A [...]stanowiącym umowę darowizny T. i Z. małż. C. darowali gospodarstwo rolne, w tym działkę nr [...] W. i R. małż. K.Z treści w/w aktu notarialnego wynika, że strony wniosły o założenie na jego podstawie oraz na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej nr 248/1/283/85 wydanego przez Urząd Gminy w Kijach w dniu 27 stycznia 1996 roku za nr L. dz. 15 /96 księgi wieczystej dla nieruchomości położonej w [...] o powierzchni 1,68 ha, oznaczonych numerami działek[...], [...]. Powierzchnia działki nr[...] na tym wyrysie wynosiła 0,23 ha, co oznacza, że dane przedstawione na tym wyrysie zostały przyjęte z ewidencji gruntów po przeprowadzonym w 1995 roku, nowym pomiarze.
Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka nr[...] o powierzchni 0,23 ha, użytek gruntowy Br-RVIa ujawniona jest w jednostce rejestrowej G.56, a jako jej właściciele ujawnieni są R. i W. małż. K. Jako dokument własności dla tej działki powołany został akt notarialny Rep A Nr [...], księga wieczysta [...] oraz mapa nr 2720-4/2008. Dane z ww. dokumentów wskazują, że zachodzi zgodność pomiędzy księgą wieczystą, a zapisem w rejestrze gruntów odnośnie powierzchni działki nr[...] określonej jako 0,23 ha.
Z kolei, powierzchnia działki nr [...] według zapisu w rejestrze gruntów z 1968 r., wynosi 0,31 ha (obliczenie powierzchni z II fazy 0,31 ha), a jako władający tą działką został ujawniony B. S. s. W.
W dniu 16 grudnia 1975 r. Naczelnik Gminy [...] wydał na rzecz S. i J. małż. B. akt własności ziemi nr PBG.ON-4511/1708/75 na gospodarstwo rolne położone w [...] [...] o łącznej powierzchni 4,64 ha składające się m.in. z działki nr [...], dla której została przypisana powierzchnia 0,31 ha.
Z aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia 10 maja 2011 r. na podstawie umowy sporządzonej w byłym PNB w [...] w dniu 2 kwietnia 1985 r. za Rep. A nr 448/85 J. B. jest właścicielem nieruchomości rolnych położonych w [...] o powierzchni 2,34 ha, oznaczonych numerami działek [...]i [...], dla których to nieruchomości prowadzona była księga wieczysta Kw nr [...]. Tym samym aktem stanowiącym umowę darowizny J. B. i A. B. darowali córce i jej mężowi M. i Ł. M. nieruchomości położone w obrębie [...] wraz z zabudowaniami tj. budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi dla rolnictwa: stodołą, oborą i wiatą o powierzchni 2,33 ha, oznaczone numerami działek [...]i [...]. Zgodnie z wydanym przez Starostę Pińczowskiego wypisem z rejestru gruntów z 6 września 2010 r. za nr L. dz. EW 2497/10 poświadczonym 2 maja 2011 r. za nr L. dz. EW 1249/11 i z 2 maja 2011 r. za nr L. dz. EW 1249/11 przywołanym w akcie notarialnym z 10 maja 2011 r., powierzchnia opisanych wyżej działek nr [...]i [...] wynosi 2,33 ha, a działki stanowią użytki rolne wraz z zabudowaniami.
Z wypisu z rejestru gruntów załączonego do akt sprawy wynika, że w jednostce rejestrowej nr G.186 ujawniona jest działka nr [...] o powierzchni 0,22 ha jako własność Ł. i M. M., a jako tytuł prawny do tej działki ujawniony jest akt notarialny AN [...] i księga wieczysta [...].
Na podstawie postanowień tej umowy obdarowani Ł. i M. M. wnieśli o połączenie nieruchomości objętej księgami wieczystymi KW nr [...] i KW nr [...] z nieruchomościami w księdze wieczystej KW nr [...] i wpis własności na połączone nieruchomości na rzecz M. i Ł. małżonków M..
W aktach sprawy znajduje się pismo Wójta Gminy [...] z 24 lipca 2001 r., znak: B-7354/12/01 skierowane do J. B., wskazujące, że Urząd Gminy nie wnosi sprzeciwu co do wniosku z 23 lipca 2001 r. dotyczącego zgłoszenia robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego na magazyn płodów rolnych według opisu zał. nr 2 na działce nr ewid. [...] we wsi [...].
Organ II instancji nie podzielił poglądu Starosty Pińczowskiego, że aktualnie ujawniony w ewidencji gruntów i budynków przebieg granic działki nr[...] z sąsiednią działką nr [...] odbiegający od stanu prawnego wynikającego z dokumentów własności oraz założenia ewidencji gruntów, uzasadniał konieczność sporządzenia stosownej dokumentacji w celu usunięcia danych błędnych i zastąpienia ich nowymi, prawidłowymi danymi.
Zgodnie ze stanowiskiem ŚWINGiK, operat techniczny z ustalenia granic między działkami nr[...], [...] i [...] został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2024 r., pod identyfikatorem ewidencyjnym P.2608.2024.1004. Geodeta uprawniony A. M. po wcześniejszym prawidłowym zawiadomieniu stron w dniu 31 października 2024 r. dokonał czynności ustalenia przebiegu granic między działkami nr[...], [...] i [...]. Z treści sprawozdania technicznego wynika, że geodeta wykorzystał zarys granic działek z założenia ewidencji gruntów wsi [...], zawierający miary czołowe (bieżące) pozwalające określić szerokości w/w działek, przywracając tym samym stan według ewidencji z 1968 r. Geodeta podczas pomiaru na gruncie stwierdził, że sytuacja na gruncie (zabudowania, zagospodarowanie terenu) potwierdza zgodność z zarysem granic z tego roku. Na działce nr [...] przy granicy z działką nr[...] stoi budynek gospodarczy, który został wybudowany w 2001 r. przez właściciela działki nr [...] (mapa do celów projektowych do uzyskania pozwolenia na budowę operat o nr ewid. 2784-72/96 potwierdzająca spokojny stan posiadania). Granice między działkami nr[...] i nr [...] na gruncie wykonawca prac ustalił na podstawie § 33 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r., w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz spisał protokół ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków. Obecni na gruncie właściciele działki nr [...] Ł. i M. M tak ustaloną granicę zaakceptowali bez zastrzeżeń, natomiast właściciele działki nr[...] odmówili podpisania protokołu ustalenia granic kwestionując nie tyle przebieg granic jak duże rozbieżności w powierzchni swojej działki między dotychczasową powierzchnią ewidencyjną, a stanem na gruncie.
Z kolei, granicę pomiędzy działkami nr [...],[...], [...] ustalono przez określenie położenia punktu 3-[...]02 (stanowiącego trójmiedzę), który przedstawiono na szkicu nr 1. Właściciele działki nr [...] biorący udział w czynnościach zaakceptowali tak ustalony punkt trójmiedzy, właściciele działki nr[...] odmówili podpisania protokołu. Natomiast przedstawiciele podmiotu władającego działką nr [...], nie brali udziału w czynnościach pomimo prawidłowego powiadomienia.
W oparciu o pomierzone i obliczone współrzędne punktów granicznych obliczono powierzchnie działek i sporządzono dla nich wykazy zmian danych ewidencyjnych, z których wynika, że działka nr[...] w stanie nowym ma powierzchnię 0,1553 ha, a działka nr [...] powierzchnię 0,3086 ha.
Właściciele działki nr[...] złożyli pismo z dnia 15 listopada 2024 r., w którym nie zgadzają się na ustalony w dniu 31 października 2024 r., przez uprawnionego geodetę przebieg granic działek nr[...], [...], [...] położonych w obrębie [...] kwestionując sposób postępowania geodety. Jednocześnie twierdzą, iż powierzchnia ich działki jest spójna i jednolita z mapą ewidencji gruntów powstałą po aktualizacji ewidencji gruntów z 1985 r., ale nie ze stanem faktycznym. Ponadto wnieśli swój sprzeciw przeciwko przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę Pińczowskiego operatu z ustalenia granic ewidencyjnych działek nr[...], [...] sporządzonego przez uprawnionego geodetę A. M.
W ocenie ŚWINGiK z uwagi na rejestrowy charakter ewidencji gruntów i budynków, zasadę utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, w obecnym stanie prawnym niemożliwe jest przywrócenie w ewidencji gruntów i budynków danych dla działek nr[...] i [...] według stanu z założenia ewidencji gruntów z 1968 r. przedstawionych na zarysie pomiarowym, zgodnie z operatem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr ewid. P.2608.2024.1004 w dniu 27 listopada
2024 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że w pojęciu aktualizacji mieści się usuwanie błędów lub omyłek w ewidencji jednak tylko pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny i faktyczny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. Zdaniem organu, sprawa przebiegu granicy pomiędzy działkami nr[...] i [...] jest sporna, zaś ewidencja gruntów i budynków nie rozstrzyga o stanie prawnym nieruchomości oraz nie rozstrzyga sporów o jej własność, ewidencja gruntów i budynków rejestruje jedynie stany prawne w oparciu o dokumenty prawne wydane przez organy do tego uprawnione. W tej sytuacji, ustalenie przebiegu granicy pomiędzy ww. działkami wymaga przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego określonego przepisami zawartymi w rozdziale VI ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne lub postępowania sądowego przed sądem cywilnym.
W skardze na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. M. i Ł. M. wnieśli o jej uchylenie w całości podnosząc, że to organ I instancji w sposób prawidłowy orzekł o aktualizacji danych w ewidencji. Zaskarżonej decyzji zarzucili:
1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie, w sytuacji gdy nie ziściły się przesłanki umożliwiającego takie rozstrzygnięcie w sprawie,
2. art. 7, 8 oraz 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zaniechanie i błędną ocenę dowodów w postaci:
- operatu technicznego z ustalenia granic między działkami nr ewid.[...],[...] i nr [...], który został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę Pińczowskiego w dniu 27 listopada 2024 r. pod numerem ewid. P.2608.2024.1004,
- dokumentu AWZ z 16 grudnia 1975 r. wydanego przez Naczelnika Gminy [...], księgi wieczystej nr [...], a także załączonego do niej wyrysu z mapy ewidencyjnej znajdującej się w aktach tej księgi,
z których to dokumentów wynika, że sporna działka nr [...] należąca do skarżących ma powierzchnię 0,31 ha, co doprowadziło do wydania decyzji uchylającej i umorzenia postępowania bez rzeczywistego odniesienia się do całokształtu okoliczności i dowodów zgromadzonych w sprawie.
Wnieśli również o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skoro w toku postępowania organ podjął szereg czynności dowodowych w postaci badania ksiąg wieczystych spornych nieruchomości, analizy aktów notarialnych, dokumentacji geodezyjnej to nie sposób przyjąć, że przestał istnieć przedmiot sprawy. Sprawa wymagała merytorycznego rozstrzygnięcia i orzeczenia co do istoty nie zaś umorzenia postępowania w sprawie. Zdaniem skarżących kwestia aktualnej powierzchni działek została w sposób należyty wyjaśniona przez organ I instancji. Uprawniony geodeta A. M. dokonał czynności ustalenia przebiegu granic między spornymi działkami, wykorzystując zarys granic działek z założenia ewidencji gruntów wsi [...], zawierający miary czołowe (bieżące) pozwalające określić szerokości tych działek. Okoliczności tej nie ocenił ŚWINGiK, w sytuacji gdy sporządzony operat usunął istniejące w ewidencji rozbieżności.
W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylająca decyzję Starosty Pińczowskiego z 31 stycznia 2025 r. znak: GN.VIII.6620.216.2024 orzekającą o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] polegającej na ustaleniu przebiegu granicy pomiędzy działką nr[...] i nr [...] i zmianie ich powierzchni oraz umarzająca w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji.
Stan faktyczny został prawidłowo ustalony przez organy i znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym.
Przede wszystkim skarżący kwestionują stanowisko organu II instancji w przedmiocie umorzenia w całości postępowania wszczętego z urzędu przez organ I instancji. Powyższą kwestię należy rozważyć w powiązaniu z oceną, czy organ administracji uwzględniając istniejące w sprawie okoliczności, mógł dokonać w postępowaniu rejestrowym zmian w zakresie przebiegu granic i powierzchni ww. działek.
Rozstrzygnięcie ŚWINGiK było związane z ustaleniem, że zarówno dane dotyczące powierzchni działek nr[...] i [...] jak i przebieg granic miedzy tymi działkami obecnie nie pokrywają się z danymi wynikającymi z dokumentów własności oraz z założenia ewidencji, które miało miejsce w 1968 r. Akt własności ziemi z 2 lipca 1980 r. UG.7424/68/80 (obejmujący działkę nr[...]) wydany dla T. i Z. małż. C. uwzględniał stan na 1968 r., gdzie pow. działki nr[...] wynosiła 0,15 ha. Akt własności ziemi nr PBG.ON-4511/1708/75 wydany 16 grudnia 1975 r. dla S. i J. B. określał, że pow. działki [...] wynosi 0,31 ha. Na działce nr [...] J. B., zgodnie ze zgłoszeniem robót budowlanych z 23 lipca 2001 r. do którego nie został zgłoszony sprzeciw, wybudował budynek gospodarczy na magazyn płodów rolnych.
Aktualnie, przed decyzją Starosty Pińczowskiego z 31 stycznia 2025 r. podstawą naniesionych zmian w ewidencji gruntów i budynków były: wyniki prac modernizacyjnych przeprowadzonych w latach 1982-1985 ujęte w przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operat z tych prac pod nr ewd. 2784-283/1985, akt notarialny z 4 marca 1996 r. Rep. A Nr [...] na podstawie którego T. i Z. małż. C. darowali gospodarstwo rolne oraz działkę nr[...] o pow. 0,23 ha W. i R. małż. K. oraz wyrys z mapy ewidencyjnej nr 248/1/283/85 wydany przez Urząd Gminy w Kijach stanowiące podstawę założenia księgi wieczystej dla nieruchomości położonej w [...] o pow. 1,68 ha oznaczonej numerami działek:[...], [...]. Powierzchnia działki nr[...] na wyrysie wynosiła 0,23 ha i była zgodna z danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów po przeprowadzonym w 1995 r. nowym pomiarze. Dane te nie odpowiadały pomiarom z operatu geodezyjnego z 1968 r. tj. z daty założenia ewidencji gruntów dla obrębu [...]. Dla Ł. i M. M. ujawnione w ewidencji gruntów dane jako właścicieli działki nr [...] zostały wprowadzone w oparciu o akt notarialny z 10 maja 2011 r. Rep. A Nr [...], którym J. B. i A. B. darowali nieruchomości położone w obrębie [...] wraz z zabudowaniami o pow. 2,33 ha oznaczone numerami: i [...] oraz wpis w księdze wieczystej KI1P/000[...]/9. Na podstawie postanowień tej umowy obdarowani M. i Ł. małż. M. wnieśli o połączenie nieruchomości objętej księgami wieczystymi KW nr [...] i KW nr [...] z nieruchomościami w księdze wieczystej KW nr [...] i wpis własności na połączone nieruchomości na rzecz M. i Ł. małżonków M.
Zdaniem Sądu, organ II instancji prawidłowo uznał, że w obecnym stanie prawnym niemożliwe jest przywrócenie w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] dla działek nr[...] i [...] stanu z założenia tej ewidencji z 1968 r., zgodnie z opracowanym na zlecenie Starosty Pińczowskiego i przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2024 r. operatem pod nr. ewidencyjnym P.2608.2024.1004. Z tego względu odmienny pogląd wyrażony przez organ I instancji nie zasługuje na akceptację. Starosta Pińczowski kierując się stanowiskiem geodety, który stwierdził, że sytuacja tj. zabudowania i zagospodarowanie terenu potwierdzają zgodność z zarysem granic z 1968 r. błędnie uznał, że istnieje możliwość aktualizacji operatu ewidencyjnego.
Przepis art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: P.g.k.) przewiduje z urzędu aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji. Natomiast § 29a rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. (t.j.Dz.U. z 2024 r. poz. 219, dalej jako rozporządzenie) stanowi, że aktualizacja ewidencji następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:
1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub z obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub ze stanem prawnym oraz z obowiązującymi standardami technicznymi;
2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;
3) wyeliminowania danych błędnych.
2. Przez dane błędne rozumie się takie dane zawarte w ewidencji, które nie mają potwierdzenia w zbiorze dokumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Wprawdzie organ I instancji nie wskazał konkretnej podstawy w oparciu o którą dokonał zmian w ewidencji gruntów (przywołał w podstawie decyzji § 29 rozporządzenia), nie mniej jednak należy stwierdzić, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zachodzi żaden z przypadków określonych w wymienionych wyżej regulacjach. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym zawarty w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d P.g.k. zwrot "wykrycie błędnych informacji" oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego (por. wyroki: WSA w Rzeszowie z 17.07.2014 r., sygn. akt II SA/Rz 158/14, Lex nr 1490690, WSA w Białymstoku z 13.10.2015 r., II SA/Bk 453/15, Lex nr 1940830). Podkreśla się, że w pojęciu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 kwietnia 2025 r., I OSK 834/22 uznał: "Czym innym jest jednak prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję m.in. przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Podkreślić trzeba, iż postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu, co do tego czyją własnością jest nieruchomość, czy jej część, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych".
Trzeba zauważyć, że stan prawny działek[...] i [...] wynika aktualnie z dokumentów w formie aktów notarialnych, mapy ewidencyjnej sporządzonej w oparciu o pomiary dokonane w latach 1982-1985, znajdujących odzwierciedlenie we wpisach do założonych dla tych działek ksiąg wieczystych. Dokumenty określające wcześniejszy stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast działanie organu ewidencyjnego w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit.d. P.g.k. dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy w ewidencji dokonano wpisu wadliwie odzwierciedlającego dane zalegające w dokumentach źródłowych.
W okolicznościach danej sprawy mimo, że jak stwierdził geodeta, pomiar wykonany w latach 1982-1985 i dane podane na szkicu nr 50 dotyczące granicy pomiędzy działkami nr[...] i nr [...] są niejednoznaczne, rażąco odbiegające od sytuacji na gruncie i przez to są niewiarygodne to jednak nie oznacza, że można dokonać w postępowaniu rejestrowym korzystając z trybu przewidzianego w § 33 ust. 3 rozporządzenia, ustalenia przebiegu granic pomiędzy tymi działkami i w konsekwencji na nowo ustalić ich powierzchnie. Ewidentnie takie działanie tworzy nowy stan prawny nieruchomości, w sytuacji, gdy zgodnie z przepisami ewidencja ma jedynie odzwierciedlać stan prawny nieruchomości. Starosta Pińczowski wprowadzając decyzją z 31 stycznia 2025 r. nowe dane ewidencyjne w zakresie wyżej wskazanym, samodzielnie ustalił prawo własności i określił jego zasięg w odniesieniu do działek[...] i [...]. Tymczasem, powszechnie akceptowany jest pogląd, że decyzją w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków z powodu wykrycia błędnych informacji nie można rozstrzygać kwestii spornych związanych czy to z ustaleniem prawa własności, czy też zasięgu prawa własności w tym między innymi przebiegu granic, ustalenia powierzchni działek, te budzące spory wątpliwości powinny być rozstrzygane w ramach innych przewidzianych prawem procedur (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 2972/19).
Podsumowując, organy orzekające w sprawach dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie rozstrzygają samodzielnie kwestii związanych z prawem własności. Przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Wpis w ewidencji ma charakter wyłącznie deklaratoryjny i nie może kształtować nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzać stan prawny wynikający z dokumentów.
Uwzględniając powyższe, wobec prawidłowych ustaleń polegających na przyjęciu braku podstaw prawnych do merytorycznego orzekania organu w postępowaniu ewidencyjnym ŚWINGiK prawidłowo umorzył niniejsze postępowanie wszczęte z urzędu. Stosownie bowiem do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przesłanką umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość tego postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Z bezprzedmiotowością mamy do czynienia, gdy przedmiot sprawy nie istnieje, albo gdy był już objęty ostatecznym rozstrzygnięciem.
W analizowanej sprawie, jak już wyżej podniesiono, aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów nie mogła być załatwiona w trybie administracyjnym, co oznacza, że stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., ta zaś okoliczność uzasadniała umorzenie wszczętego z urzędu postępowania przed organem I instancji.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 Ppsa.