II SA/Ke 25/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za część okresu, uznając, że dzierżawa gospodarstwa rolnego i zaprzestanie działalności rolniczej powinno być podstawą do przyznania świadczenia, a nie tylko wykreślenie z rejestru ARiMR.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K. S. za okres od 1 stycznia 2023 r. do 10 października 2023 r. Organ odwoławczy uznał, że skarżąca nadal jest rolnikiem, ponieważ figurowała w rejestrze ARiMR, mimo że wydzierżawiła swoje gospodarstwo rolne. Sąd uchylił tę część decyzji, stwierdzając, że kluczowe jest faktyczne zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa i czerpania z niego korzyści, a nie tylko formalny status w rejestrze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która odmówiła przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 10 października 2023 r. Organ odwoławczy oparł swoją decyzję na fakcie, że skarżąca figurowała w Krajowym Systemie Ewidencji Producentów Rolnych (ARiMR), mimo że od 10 września 2022 r. wydzierżawiła swoje gospodarstwo rolne. Skarżąca argumentowała, że zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej i nie osiągała z niej dochodów. Sąd, analizując przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, uznał, że kluczowe dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczne zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania pracy w nim, a nie tylko formalny status w rejestrze ARiMR. Sąd podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z pracy zarobkowej. W związku z tym, że skarżąca wydzierżawiła gospodarstwo i nie czerpała z niego korzyści w spornym okresie, sąd uchylił decyzję SKO w części odmawiającej przyznania świadczenia za ten okres, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, fakt figurowania w rejestrze ARiMR nie jest decydujący, jeśli osoba faktycznie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie czerpie z niego korzyści.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z pracy zarobkowej. Kluczowe jest faktyczne zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania w nim pracy, a nie tylko formalny status w rejestrze ARiMR. Dzierżawa gospodarstwa rolnego i brak czerpania z niego korzyści oznacza zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17b § 1-2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Ppsa art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Ppsa art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 3 § pkt 3 lit. b
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego i czerpania z niego korzyści, pomimo figurowania w rejestrze ARiMR, powinno być podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z pracy zarobkowej, a nie być uzależnione od formalnego statusu rolnika.
Odrzucone argumenty
Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.09.2022 r. do 10.10.2023 r. z powodu figurowania skarżącej w rejestrze producentów rolnych ARiMR.
Godne uwagi sformułowania
nie można traktować jako czynnika decydującego o wyłączeniu możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze producenta rolnego – w sytuacji gdy dana osoba przestała być posiadaczką gospodarstwa rolnego i nie korzysta ze świadczeń finansowych z nim związanych. Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do oceny, czy zgodna z prawem była odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2022 r. [...] do 10 października 2023 r. Rozstrzygnięcie takie wynikało wyłącznie z faktu [...] że skarżąca w tym okresie figurowała w ewidencji producentów rolnych ARiMR.
Skład orzekający
Beata Ziomek
sprawozdawca
Krzysztof Armański
członek
Renata Detka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych dla rolników, zwłaszcza w kontekście faktycznego zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego i jego wpływu na prawo do świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji rolników, którzy wydzierżawili swoje gospodarstwa i zaprzestali działalności rolniczej, a jednocześnie figurują w rejestrach ARiMR.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy interpretacyjne przepisów dotyczących świadczeń socjalnych dla rolników, gdzie formalny status w rejestrach może stać w sprzeczności z faktycznym stanem rzeczy, prowadząc do krzywdzących decyzji administracyjnych.
“Rolnik stracił świadczenie pielęgnacyjne przez wpis w rejestrze ARiMR? Sąd wyjaśnia, co jest ważniejsze: formalność czy fakty.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 25/24 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2024-03-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Beata Ziomek /sprawozdawca/ Krzysztof Armański Renata Detka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję w części Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17b ust. 1-2 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Dz.U. 2023 poz 885 art. 3 pkt 3 lit. b Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 9 listopada 2023 r., znak: SKO.PS-80/6051/3543/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej odmawia przyznania K. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 10 października 2023 r.; II. oddala skargę w pozostałym zakresie. Uzasadnienie Decyzją z 9 listopada 2023 r. znak: SKO.PS/80/6051/3543/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej: Kolegium, SKO), po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Sędziszowa z 21 czerwca 2023 r. znak: ŚP.5211.000395.06.2023 o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, wnioskowanego na matkę – Z. L., uchyliło w całości decyzję i w to miejsce orzekło o: 1) odmowie przyznania K. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką Z. L. na okres od 1.09.2022 r. do 10.10.2023 r.; 2) przyznaniu K. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką Z. L. na okres od 11.10.2023 r. do 31.05.2024 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu skarżąca podnosiła, że cały czas sprawuje opiekę nad matką, wskazując jej schorzenia. Wyjaśniała w jakim okresie wykonywała prace w gospodarstwie rolnym oraz kiedy i w jakich okolicznościach składała wnioski o dopłaty bezpośrednie dla rolników z ARiMR. Zwracała również uwagę na skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13. Rozpoznając odwołanie SKO ustaliło, że orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Świętokrzyskim z 18 maja 2022 r., Z. L. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 maja 2025 r., ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od 63 roku życia, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 25 lutego 2022 r. Zdaniem Kolegium, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej podstawie, że niepełnosprawność nie powstała przed 18 lub 25 rokiem życia, tj. w wieku określonym w art. 17 ust. 1b uśr. Wbrew decyzji organu I instancji, orzecznictwo sądów administracyjnych prezentuje w tym zakresie jednolite stanowisko. Z materiału dowodowego wynika, że współmałżonek Z. L. – E. L. orzeczeniem ZUS Oddział w Kielcach z 26 kwietnia 2022 r. został zaliczony do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Tym samym córka – K. S. stała się w pierwszej kolejności osobą zobowiązaną do alimentacji względem matki. Zaświadczenie z Urzędu Gminy w Sędziszowie z 6 czerwca 2023 r. potwierdza, że strona nie ubiegała się w 2022 r. i 2023 r. o zwrot podatku akcyzowego, ale zgodnie z pismem Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 15 maja 2023 r. znak: SB13.0162.645.2023 – K. S. jest zarejestrowana jako producent rolny w krajowym systemie ewidencji producentów i otrzymała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku 2022. W dniu 10 września 2022 r. strona wydzierżawiła posiadane gospodarstwo rolne. Organ odwoławczy uznał, że pomoc w postaci dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego kierowana jest do osób, które rzeczywiście uprawiają grunty rolne, wykonują czynności związane z prawidłowym funkcjonowaniem gospodarstwa rolnego, a zatem prowadzą gospodarstwo rolne. Wykreślenie z rejestru producentów, zgodnie z decyzją nr 0236-2023-007923 z 11 października 2023 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nastąpiło na podstawie wniosku z 3 lipca 2023 r. Wprawdzie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony do OPS w Sędziszowie 8 września 2022 r. jednakże uwzględniając datę wydania decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR za okres od 1 września 2022 r. do 10 października 2023 r. należało odmówić K. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i przyznać je dopiero od dnia po wydaniu tej decyzji tj. od 11 października 2023 r. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, K. S. zakwestionowała nie przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.09.2022 r. do 10.10.2023 r. Nadmieniła, że składając wniosek o przyznanie świadczenia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką Z. L. całkowicie od dnia 10.09.2022 roku zaprzestała jakichkolwiek prac w swoim gospodarstwie, a posiadanie i uprawniane grunty orne oddała w dzierżawę, czego potwierdzeniem jest dołączona umowa dzierżawy z dnia 10.09.2022 roku. W tym okresie nie osiągała żadnych dochodów finansowych, co znacznie ograniczyło życie jej rodziny pod względem utrzymania. Analiza składanych wniosków trwała ponad 12 miesięcy do czasu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 11.10.2023 roku do 31.05.2024 roku. Skarżąca stwierdziła, że obowiązujące przepisy nie wymuszają na rolnikach składania wniosków o programy pomocowe realizowane przez ARiMR, co powinno zostać poprzedzone wpisem do Krajowego Systemu Ewidencji Producentów. Nie można więc jednoznacznie twierdzić, że osoba, która nie figuruje w ewidencji producentów ARiMR nie prowadzi działalności rolniczej, jak również nie można stwierdzić, że osoba figurująca w ewidencji producentów prowadzi jakąkolwiek działalność rolniczą. Ustawa KSEP nie narzuca obowiązku wykreślenia z Krajowego Systemu Ewidencji Producentów w przypadku rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym a jedynie precyzuje w art. 10a, że "właściwy w sprawach dotyczących wpisu do ewidencji producentów i wykreślenia z tej ewidencji jest kierownik biura powiatowego Agencji, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy". Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), z chwilą zgłoszenia w urzędzie, iż osobie (rolnikowi), zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne zobowiązana jest do wykreślenia takiej osoby z ewidencji rolników z dniem złożenia wniosku o ubieganie się i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. W takiej sytuacji z przepisów prawa KRUS wynika, że taka osoba nie widnieje już jako rolnik, gdyż od dnia wydzierżawienia gruntów rolnych i zaprzestania prac w gospodarstwie KRUS traktuje taką osobę jako zaprzestającą prac w gospodarstwie i nie traktuje już takiej osoby jako rolnika, a ponadto osoba taka nie podlega już ubezpieczeniu w KRUS. Zdaniem skarżącej, w tym przypadku uznanie jej za rolnika w czasie ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było całkowicie bezzasadne i krzywdzące. Składając wniosek o to świadczenie i na późniejszym etapie postępowania, aż do dnia wydania decyzji przez SKO z dnia 20.04.2023 roku, nikt w żaden sposób nie poinformował jej o konieczności wykreślenia z Krajowego Systemu Ewidencji Producentów Rolnych, co jak się okazuje według przepisów prawa nie jest konieczne – (wide pismo znak: BRZ13.63400.52.2023.PK z dnia 13.12.2023 roku Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego w Kielcach) W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie w całości. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. – brzmienie w dacie orzekania), dalej "uśr", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 1b uśr świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Podzielić w tym miejscu należy ocenę Kolegium, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, bez znaczenia pozostaje wiek, w którym niepełnosprawność matki skarżącej powstała, a istotne jest, że występuje ona w stopniu znacznym. Została zatem spełniona pierwsza z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest więc skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą tego świadczenia jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. m.in. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. I OSK 1124/18). Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do oceny, czy zgodna z prawem była odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2022 r. (tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek) do 10 października 2023 r. (ostatniego dnia przed wykreśleniem z ewidencji producentów rolnych). Rozstrzygnięcie takie wynikało wyłącznie z faktu, na co wskazuje uzasadnienie decyzji, że skarżąca w tym okresie figurowała w ewidencji producentów rolnych ARiMR. W sprawie bezsporne jest, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką, która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Stosownie do treści art. 17b ust. 1 uśr, w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2). W niniejszej sprawie skarżąca we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 8 września 2022 r. oświadczyła, że od 1 września 2022 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym odbywać z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej, że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność za złożenie oświadczenia przerzucana jest na osobę, która dane oświadczenie składa. Tego rodzaju ułatwienie dowodowe nie oznacza, że oświadczenie rolnika nie może podlegać weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 30 marca 2022 r., sygn. II SA/Lu 99/22, wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2022 r., sygn. III SA/Kr 1600/21, wyrok WSA w Lublinie z 9 grudnia 2021 r., sygn. II SA/Lu 773/21). Skoro jednak ustawa wprowadza taki rodzaj dowodu, tj. oświadczenie, i to składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, przeciwne jego treści ustalenie organu musi opierać się na jednoznacznym wykazaniu, że oświadczenie to nie polega na prawdzie. Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r., poz. 885), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115. Art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 -Dz.U.UE.L.2021.435.1 z dnia 2021.12.06) stanowi natomiast, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Przepis ten "działalność rolniczą" definiuje się w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań: a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji; b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego. Do 2022 r. rolnicy korzystali z płatności bezpośrednich na podstawie ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm.), która utraciła moc 15 marca 2023 r. (art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, Dz. U. poz. 412 ze zm.). Przytoczone wyżej przepisy wskazują na to, że warunkiem bycia rolnikiem/ producentem rolnym jest po pierwsze posiadanie gospodarstwa rolnego, a po drugie prowadzenie działalności rolniczej, polegającej na wytwarzaniu produktów rolnych powstających z uprawy lub chowu zwierząt bądź utrzymywaniu użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że nie można być rolnikiem nie posiadając gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu mając na uwadze wskazany wyżej cel świadczenia pielęgnacyjnego, tj. zastąpienie dochodu uzyskiwanego dotychczas z wykonywanej pracy (w tym przypadku w rolnictwie), nie można traktować jako czynnika decydującego o wyłączeniu możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze producenta rolnego – w sytuacji gdy dana osoba przestała być posiadaczką gospodarstwa rolnego i nie korzysta ze świadczeń finansowych z nim związanych. Z ustaleń organu II instancji wynika, że skarżąca wydzierżawiła swoje gospodarstwo w oparciu o umowę z 10 września 2022 r. zawartą na okres 10 lat. Jak wskazuje treść umowy, wydanie przedmiotu dzierżawy na rzecz dzierżawcy nastąpi w terminie do 10 września 2022 r. Taki stan oznacza, że przestała być posiadaczką gospodarstwa rolnego. Nadto w znajdującym się w aktach materiale nie ma dowodów wskazujących, że za okres od 1 stycznia 2023 r. do 10 października 2023 r. skarżąca osiągała korzyści z wytwarzania produktów rolnych powstających z uprawy lub chowu zwierząt bądź z utrzymywania użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy. Brak również dowodu, że w 2023 r. korzystała ze świadczeń finansowych związanych z gospodarstwem rolnym. Powyższe okoliczności budzą zatem uzasadnione wątpliwości co do ustaleń organu odwoławczego w kwestii zaprzestania prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego dopiero z dniem wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Jędrzejowie decyzji o jej wykreśleniu z rejestru producentów, co miało miejsce 11 października 2023 r. Z tych względów Sąd uznał, że decyzja SKO w części w jakiej orzeka o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 10 października 2023 r., narusza art. 17 ust. 1 i art. 17b ust. 1 i 2 uśr w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a należało uchylić zaskarżoną decyzję. Nie budzi natomiast wątpliwości Sądu, że za 2022 r. skarżąca pobrała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co wprost wynika z zaświadczenia ARiMR z 16.05.2023 r. Tym samym osiągając dochód z gospodarstwa rolnego za 2022 r. nie mogła korzystać ze świadczenia pielęgnacyjnego w tym okresie. Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji, kierując się przedstawioną wyżej wykładnią przepisów prawa, przeprowadzi ponownie postępowanie zmierzające do merytorycznej oceny zasadności wniosku skarżącej. Dokona oceny spełnienia przesłanek z art. 17b ust. 1 uśr w całokształcie zebranego materiału dowodowego tj. wszystkich okoliczności, które mogą mieć znaczenie w sprawie, w tym w szczególności ustali, czy skarżąca zaprzestała pobierania dopłat bezpośrednich za 2023 r. Dopiero wówczas wyda stosowne rozstrzygnięcie kierując się przepisami art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI