II SA/Ke 24/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2010-03-10
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkanadbudowawspółwłasnośćprawo do dysponowania nieruchomościąpozwolenie na budowędecyzja administracyjnakontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę S.T. na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie nadbudowanego poddasza, uznając brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Skarżący S.T. wniósł skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie nadbudowanego poddasza i zmienionej konstrukcji dachu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i wydał nową, nakazującą rozbiórkę, wskazując na brak pozwolenia na budowę i samowolę budowlaną. Kluczowym problemem okazał się brak zgody wszystkich współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, w szczególności nieuregulowany stan prawny i warunkowa zgoda jednego ze współwłaścicieli. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi S.T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nakazywała rozbiórkę samowolnie nadbudowanego poddasza i zmienionej konstrukcji dachu budynku mieszkalnego. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i wydał własną, nakazującą rozbiórkę, stwierdzając samowolę budowlaną i brak wymaganego pozwolenia na budowę. Głównym argumentem organów było to, że inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest wymogiem w przypadku samowoli budowlanej. Nieruchomość stanowiła współwłasność, a jeden ze współwłaścicieli, K.T., udzielił zgody warunkowo, uzależniając ją od uregulowania stanu prawnego działki i budynku przed legalizacją inwestycji. Sąd administracyjny uznał, że budowa obiektu budowlanego i nadbudowa kondygnacji przekracza zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym, a zgoda współwłaścicieli musi być niewątpliwa. Ponieważ zgoda K.T. była warunkowa, a stan prawny nieruchomości nieuregulowany (toczyło się postępowanie spadkowe), inwestor nie wykazał wymaganego prawa do dysponowania nieruchomością. Sąd podkreślił, że inwestor miał możliwość wystąpienia do sądu powszechnego o dział spadku lub zniesienie współwłasności, co mogłoby stanowić podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego, jednak tego nie uczynił. W związku z tym, sąd administracyjny oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, samowolnie wykonana nadbudowa podlega nakazowi rozbiórki, jeśli inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że budowa i nadbudowa obiektu budowlanego jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem wspólnym. Zgoda wszystkich współwłaścicieli jest wymagana. W sytuacji nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości i warunkowej zgody jednego ze współwłaścicieli, inwestor nie wykazał wymaganego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co uzasadnia zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego i nakaz rozbiórki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

u.p.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

u.p.b. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wzniesionego samowolnie.

u.p.b. art. 3 § pkt 11

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 3 § pkt 16

Definicja nadbudowy jako powiększenia istniejącego obiektu budowlanego o dodatkową kondygnację.

u.p.b. art. 29

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Wymienia roboty budowlane zwolnione z uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (nadbudowa nie jest wśród nich).

u.p.b. art. 30

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Procedura legalizacji samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych.

u.p.b. art. 49 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 124

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 125

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 97

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zagadnienie wstępne w rozumieniu k.p.a.

u.p.b. art. 33 § ust. 2 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dokumenty wymagane do projektu budowlanego i oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością.

u.p.b. art. 33 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 12 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 20 § ust. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja nadbudowy.

k.c. art. 198

Kodeks cywilny

Zasada samodzielnego rozporządzania udziałem przez współwłaściciela.

k.c. art. 199

Kodeks cywilny

Zgoda wszystkich współwłaścicieli do czynności przekraczających zwykły zarząd.

k.c. art. 201

Kodeks cywilny

Czynności zwykłego zarządu i upoważnienie sądowe.

k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z uwagi na nieuregulowany stan prawny i warunkową zgodę współwłaściciela. Samowolnie wykonana nadbudowa poddasza i zmiana konstrukcji dachu wymagały pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiadał. Budowa i nadbudowa obiektu budowlanego jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem wspólnym, wymagającą zgody wszystkich współwłaścicieli.

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że dokonał jedynie 'uproszczonych napraw' zabezpieczających budynek. Skarżący powoływał się na decyzję Burmistrza zezwalającą na remont dachu. Skarżący wnosił o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy spadkowej. Skarżący twierdził, że jego cioteczne rodzeństwo wyraziło zgodę na dysponowanie nieruchomością.

Godne uwagi sformułowania

zgoda współwłaścicieli na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem wspólnym musi być niewątpliwa brak sprzeciwu współwłaścicieli nie może być traktowany jak wyrażenie zgody budowa obiektu budowlanego, a także nadbudowa kondygnacji nad budynkiem jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem wspólnym

Skład orzekający

Renata Detka

sprawozdawca

Dorota Pędziwilk-Moskal

przewodniczący

Dorota Chobian

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zasad zarządu rzeczą wspólną w kontekście budowy."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności i nieuregulowanego stanu prawnego, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowy problem prawny związany z samowolą budowlaną i komplikacjami wynikającymi z nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości oraz współwłasności. Jest to praktyczny przykład dla prawników zajmujących się prawem budowlanym i nieruchomości.

Samowola budowlana i współwłasność: Kiedy brak zgody sąsiada może oznaczać nakaz rozbiórki?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 24/10 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2010-03-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2010-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1416/10 - Wyrok NSA z 2011-11-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
par. 3 pkt 16
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 28 ust. 1, art. 29, art. 30, art. 48, art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 3 pkt 11
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 198, art. 199, art. 201,
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2010r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 listopada 2009 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu mieszkalnego oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Ke 24/10
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...]Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, nakazał S.T. rozbiórkę samowolnie zrealizowanej zmiany konstrukcji wraz z nadbudową poddasza na budynku mieszkalnym, usytuowanym na działce przy ul. [...] w S..
Rozpatrując odwołanie wniesione od tego rozstrzygnięcia przez S.T., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce - na podstawie art. 48 ust.1 Prawa budowlanego – nakazał S.T. rozbiórkę samowolnie nadbudowanego poddasza i wykonanej konstrukcji dachu nad budynkiem mieszkalnym usytuowanym na działce przy ul. [...] w S.
W uzasadnieniu organ II-giej instancji ustalił, że działania Inspektora Nadzoru Budowlanego zostały zainicjowane interwencjami T.C. oraz J. i K.T. Przeprowadzone oględziny oraz kontrola wykazały, że w istniejącym na przedmiotowej działce budynku mieszkalnym wykonane zostały roboty budowlane obejmujące zmianę konstrukcji dachu, nadbudowę ścian szczytowych i wykonanie lukarn, w wyniku których powstało poddasze użytkowe. Wykonano również częściowe ocieplenie ścian zewnętrznych.
Decyzją z dnia [...] Starosta odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia S.T. pozwolenia na zmianę konstrukcji dachu przedmiotowego budynku mieszkalnego. Natomiast w/w roboty budowlane wykonane zostały w lipcu 2008r. bez pozwolenia na budowę.
Jakkolwiek istniała niespójność w oświadczeniach stron co do tego kto jest faktycznym inwestorem robót, organ I-szej instancji postanowieniem z [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nakazał S.T. i E.T. wstrzymanie robót budowlanych z jednoczesnym nałożeniem na nich obowiązku przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2008r. dokumentów wymienionych w rozstrzygnięciu postanowienia.
Po ich przedłożeniu Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] ustalił dla S.T. i E.T. opłatę legalizacyjną, jednak wskutek złożonego przez nich zażalenia postanowienie to zostało uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną były istniejące wątpliwości co do osoby faktycznego inwestora, w uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał także na niezbędność jednoznacznego wyjaśnienia stanowiska K.T. co do jego zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane oraz zbadania prawidłowości umocowania do działania w sprawie w jego imieniu.
W toku ponownego postępowania do organu I-szej instancji wpłynął dokument pełnomocnictwa udzielonego J.T. przez K.T. Fakt ten potwierdził ponadto K.T. osobiście w ustnym oświadczeniu złożonym do protokołu dnia 13 sierpnia 2009r.
W wyniku podjętych działań oraz po dokonaniu analizy znajdujących się w aktach dokumentów, organ I-szej instancji uznał, że inwestorem wykonanych samowolnie robót jest S. T.
Organ przyjął także, iż inwestor nie posiada zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na dysponowanie nią na cele budowlane, gdyż zgoda K.T. ma charakter warunkowy (tj. pod warunkiem uregulowania stanu prawnego działki i budynku przed legalizacją inwestycji). Powyższe poskutkowało decyzją z dnia [...] orzekającą nakaz rozbiórki.
Rozpatrując odwołanie wniesione przez S.T. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że wykonany zakres robót wymagał pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiadał. Mamy zatem do czynienia z samowolą budowlaną, podlegającą uregulowaniom wynikającym z art. 48 Prawa budowlanego, a konkretnie z nadbudową obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 6 tej ustawy.
Organ podkreślił, że spełnienie przez inwestora obowiązków nałożonych przez organ I-szej instancji oraz wniesienie opłaty legalizacyjnej, której wysokość ustalana jest w drodze odrębnego postanowienia, umożliwiało legalizację przedmiotowej inwestycji. Natomiast brak wykazania przez S.T. prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przesądza o zastosowaniu art. 48 ust.1 w zw. z art. 49 ust.1 i 3 Prawa budowlanego.
Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że ponieważ rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji nie precyzuje nałożonego obowiązku, tj. nie wskazuje jednoznacznie samowolnie wykonanych części przedmiotowego budynku podlegających przymusowej rozbiórce (nie precyzuje jaka konstrukcja podlega rozbiórce), należało decyzję I-szej instancji zreformować, korzystając z uprawnień, jakie daje art. 138 ust.1 pkt 2 kpa.
Odpowiadając na argumenty zawarte w odwołaniu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że ustalenia organu udokumentowane wykonanymi zdjęciami nie pozwalają na uznanie argumentacji skarżącego, że dokonał jedynie "uproszczonych napraw" mających na celu zabezpieczenie budynku przed zjawiskami pogodowymi z uwagi na zły stan techniczny konstrukcji i poszycia dachu.
Organ wyjaśnił jednocześnie, że w sytuacji gdy stan prawny działki jest nie uregulowany od chwili śmierci jej właścicielki S.Sz., trudno jest uznać oświadczenie inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, skoro w aktach brak jest oświadczeń wszystkich domniemanych spadkobierców, a tylko oświadczenie I.Sz. spełnia wymogi formalne, tj. własnoręczność jego podpisu została potwierdzona notarialnie. Z oświadczenia K. T. wynika natomiast, że udzielona przez niego zgoda na dysponowanie przedmiotową nieruchomością na cele budowlane zawierała warunek dotyczący uregulowania stanu prawnego działki i budynku przed legalizacją inwestycji.
Odnosząc się do dołączonej do odwołania kserokopii oświadczenia S.Sz. z dnia 15 kwietnia 1977r. o przekazaniu na rzecz K.,E. i S.T. części działki pod budowę budynku mieszkalnego organ podkreślił, że nie może ono stanowić dowodu dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego.
Skargę od powyższego rozstrzygnięcia złożył S.T. wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie.
Skarżący podkreślił, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zasadniczą podstawą jej wydania był nie uregulowany stan prawny działki o nr [...] położonej w S. przy ul [...], na której dokonał remontu dachu polegającego na niewielkiej jego nadbudowie i zmianie konstrukcji z czterospadowego na dwuspadowy, której to zmiany wymagał stan dotychczasowy konstrukcji. Działka ta stanowiła własność S.
Sz. i obecnie przed Sądem Rejonowym w S.-K. toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po niej.
Skarżący podkreślił, że jego cioteczne rodzeństwo wyraziło na piśmie zgodę na dysponowanie przez niego nieruchomością na cele budowlane, natomiast brat rodzony K.T. zgodę taką, choć warunkową, wyraził do protokołu w Inspektoracie Nadzoru Budowlanego.
W celu przeprowadzenia remontu dachu skarżący otrzymał decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] i do chwili obecnej zachowuje ona moc wiążącą.
S.T. podkreślił, że roboty budowlane wykonał zgodnie ze sztuką budowlaną, a ponieważ ustały albo w niedługim czasie ustaną przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji (termin w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku nie został jeszcze wyznaczony), zaś złożone przez współspadkobierców oświadczenia pozwalają na prace budowlane, zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.
Z ostrożności procesowej skarżący podniósł, że do czasu prawomocnego zakończenia sprawy spadkowej może zajść potrzeba zawieszenia niniejszego postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej kontroli Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które mają wpływ na wynik sprawy
i powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Prawidłowo ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny w sprawie wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że przeprowadzone przez skarżącego roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę. W ich wyniku nie tylko zmieniła się konstrukcja dachu (z czterospadowego na dwuspadowy), ale powstała dodatkowa powierzchnia mieszkalna na poddaszu stanowiąca kondygnację (§ 3 pkt 16 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz.U.02.75.690 ze zm.). Wykonane prace stanowią zatem nadbudowę, polegającą na powiększeniu istniejącego obiektu budowlanego o dodatkową kondygnację z zachowaniem tej samej powierzchni zabudowanej.
Zgodnie zaś z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U.06.156.1118 ze zm.), zwanej dalej ustawą, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Przepis art. 29, który wymienia roboty budowlane zwolnione z uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, nie zawiera nadbudowy obiektu budowlanego - co oznacza, że aby wykonywać roboty budowlane w sposób zgodny z prawem i ustrzec się samowoli, S.T. winien był przed ich rozpoczęciem dysponować ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Bezspornym jest przy tym, że decyzji takiej skarżący nie posiadał, a skoro tak, słusznie oba organy uznały, że w sprawie doszło do samowoli budowlanej w zakresie części obiektu budowlanego (dotyczącej samowolnie wykonanej nadbudowy), co daje podstawę do zastosowania art. 48 ustawy. Przepis ten przewiduje możliwość legalizacji obiektów lub ich części wzniesionych samowolnie. Jeżeli bowiem budowa, o której mowa w art. 48 ust. 1 (czyli obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem,
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa wyżej, stosuje się przepis ust. 1, czyli organ wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę.
Dokumenty, o których mowa w art. 33 ust.2 pkt 1 i 2 to:
1. cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu oraz
2. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Dokumenty o jakich mowa w art. 33 ust.2 pkt 4 oraz w art. 33 ust.3 ustawy nie dotyczą obiektu, z jakim mamy do czynienia w sprawie, a więc art. 48 ust.3 pkt 2 nie będzie miał w tym zakresie zastosowania.
Do złożenia dokumentów wymienionych w art. 48 ust.3 skarżący został zobowiązany postanowieniem Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] - w terminie do 31 grudnia 2008r. Wykonując je, skarżący przedłożył wprawdzie oświadczenie o jakim mowa w art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy, jednak jego prawdziwość z uwagi na stanowisko jednej ze stron postępowania – K.T. podlegać musiała weryfikacji i w jej wyniku organ ustalił, że skarżący nie wykazał prawa do dysponowania na cele budowlane nieruchomością, na której posadowiony jest obiekt przy którym przeprowadzone zostały samowolnie roboty budowlane, co było bezpośrednią przyczyną orzeczenia o rozbiórce.
Dokonując oceny i analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że ustalenie to jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy, przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
Bezspornym w sprawie jest, że nieruchomość na której przeprowadzone zostały przez skarżącego roboty budowlane stanowi przedmiot współwłasności, przy czym w tym konkretnym przypadku mamy do czynienia ze współwłasnością ułamkową charakteryzującą się tym, że każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział we wspólnym prawie i może rozporządzać samodzielnie swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli (art. 198 kodeksu cywilnego). Dla dysponowania nieruchomością na cele budowlane szczególne znaczenie mają zasady zarządu rzeczą wspólną, regulowane przez art. 199 i nast. kc. Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności (art. 201 kc). Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli (art. 199 kc).
Przepisy prawa nie zawierają definicji czynności zwykłego zarządu, a zatem ocena danej czynności uzależniona jest każdorazowo od stanu faktycznego i okoliczności sprawy. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym i doktrynie przyjmuje się jednak zgodnie, że budowa obiektu budowlanego, a także nadbudowa kondygnacji nad budynkiem jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem wspólnym (por. Prawo budowlane. Komentarz pod red. prof. Z. Niewiadomskiego, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2006, str. 69). Podkreśla się przy tym, że zgoda współwłaścicieli na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem wspólnym musi być niewątpliwa, a brak sprzeciwu współwłaścicieli nie może być traktowany jak wyrażenie zgody (por. wyrok NSA z 9 lipca 2003r., II SA/Kr 1231/02, niepubl.).
W stanie faktycznym sprawy nie ma mowy o takiej właśnie niewątpliwej zgodzie ze strony jednego ze współwłaścicieli – K.T. Wprawdzie na początku postępowania administracyjnego sprzeciw wobec wykonanej przez skarżącego nadbudowy wyrażała w jego imieniu żona J.T., a porównując złożone przez nią pisma ze stanowiskiem wyrażonym osobiście przez K.T. trudno nie dojść do wniosku, że brak zgody prezentowany przez J.T miał bardziej stanowczy i bezwarunkowy charakter, to jednak ostatecznie zeznając przed organem I-szej instancji w dniu 13 sierpnia 2009r. K.T. jednoznacznie oświadczył, że pełnomocnictwo udzielone jego żonie pozostaje w mocy i "jest ważne od początku prowadzonego postępowania"(k. KI – 71). Tym samym potwierdzone zostały wszystkie czynności podjęte w tym postępowaniu przez J.T. w imieniu męża, łącznie ze stanowiskiem dotyczącym braku zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.
Ponadto, zeznając w dniu 13 sierpnia 2009r. K.T. potwierdził wprawdzie fakt wyrażenia przez niego zgody na rozbudowę budynku mieszkalnego przez S.T. (zob. także oświadczenie pisemne K.T. z 30 listopada 2008r.), jednak "pod warunkiem uregulowania stanu prawnego działki i budynku", co powinno nastąpić "przed legalizacją przedmiotowej inwestycji". Oświadczenia takiej treści nie można ocenić jako wyrażenie jednoznacznej i niewątpliwej zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, tym bardziej, że całość materiału zgromadzonego w sprawie wskazuje na to, że owo uregulowanie stanu prawnego, od którego K.T. uzależnia swoją zgodę, nie polega na przeprowadzeniu postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku, którego wynik nie zmieni w żaden sposób sytuacji prawnej nieruchomości a jedynie ją doprecyzuje (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku określa bowiem tylko ułamkowe udziały spadkobierców w majątku wspólnym), lecz na ostatecznym wyjściu ze współwłasności (wskazuje na to chociażby oświadczenie pisemne z znajdujące się na k. KI – 43, w którym mowa o "przeprowadzeniu podziału majątku").
W tej sytuacji, skarżący mógł wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o dział spadku i zniesienie współwłasności lub wraz z innymi współwłaścicielami, których udziały - łącznie z udziałem należącym do S.T, - wynoszą co najmniej połowę, złożyć wniosek o rozstrzygnięcie przez sąd w sprawie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, o jakim mowa w art. 199 zdanie drugie kc.
Orzeczenie sądu powszechnego miałoby wówczas istotne znaczenie dla kwestii wykazania przez inwestora uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i stanowiłoby zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 kpa, a tym samym podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiocie legalizacji. Podkreślić jednocześnie należy, że inicjatywa procesowa
w tym zakresie należała wyłącznie do inwestora, który nie podjął jednak żadnych kroków w celu uzyskania uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane poprzez stosowne orzeczenie sądu powszechnego. Dopóki zaś jedno z postępowań, o jakich mowa wyżej nie zawisło przed sądem powszechnym, organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania legalizacyjnego i władny był orzekać w stanie sprawy wynikającym ze zgromadzonych dowodów.
Zauważenia wymaga także i to, że inwestor od dłuższego czasu wiedział, że stanowisko K.T. w zakresie zgody na rozbudowę budynku mieszkalnego położonego na wspólnej nieruchomości, nie jest jednoznaczne. To właśnie brak zgody K.T. spowodował, że organ architektoniczno-budowlany dwa razy odmawiał skarżącemu zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na zmianę konstrukcji dachu istniejącego budynku mieszkalnego: pierwszy raz decyzją z dnia [...] (wskutek wniosku złożonego 17 maja 2006r.) i drugi raz decyzją z dnia [...]. (wskutek wniosku z dnia 22 września 2006r.). Mimo to, S.T. zrealizował nie tylko roboty budowlane polegające na zmianie konstrukcji dachu, ale także znacznie rozszerzył ich zakres prowadząc do nadbudowy obiektu. Tymczasem brak zgody K.T. na zwiększony zakres robót był jak najbardziej do przewidzenia, skoro nie wyrażał jej także wówczas, gdy chodziło jedynie o zmianę konstrukcji dachu, bez nadbudowy.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustalenia organu, że inwestor nie wykazał uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a skoro tak - zasadnie i zgodnie z prawem orzeczono o obowiązku rozbiórki samowolnie zrealizowanej części obiektu (nadbudowanego poddasza) na podstawie art. 48 ust.1 i 4 ustawy.
Zawarty w skardze wniosek o zawieszenie postępowania sądowego jest niezasadny, gdyż nie zachodzi żadna z sytuacji, o jakich mowa w art. 124 czy 125 p.p.s.a. W szczególności nie jest nią okoliczność złożenia w Sądzie Rejonowym wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po S.Sz. Jak już powiedziano na wstępie, kognicja sądu administracyjnego sprowadza się jedynie do kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu, w ramach której sąd bazuje na stanie faktycznym i prawnym, w jakim orzekał organ administracji publicznej. Dlatego zainicjowanie postępowań sądowych, mających na celu wyjście ze współwłasności (postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest dopiero pierwszym etapem), po zakończeniu postępowania administracyjnego mającego na celu legalizację samowoli budowlanej, nie ma wpływu na wynik przeprowadzanej przez sąd administracyjny kontroli.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI