II SA/Ke 230/26Uchylenie odmowy świadczenia wychowawczego babci 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy odmowę przyznania świadczenia wychowawczego I. D., babci dziecka. ZUS uznał, że skarżąca nie jest uprawniona do świadczenia, ponieważ nie spełnia definicji opiekuna prawnego ani faktycznego (wymagającej wniosku o przysposobienie), mimo że na mocy postanowienia sądu rodzinnego sprawowała pieczę nad wnuczką. Sąd administracyjny uznał tę interpretację za błędną. Wskazał, że powierzenie pieczy nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu powinno być podstawą do przyznania świadczenia, a zawężanie kręgu uprawnionych wyłącznie do osób występujących o przysposobienie jest niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka (art. 72 Konstytucji RP) oraz zasadą równości (art. 32 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że celem świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, a pomoc państwa jest szczególnie ważna w przypadku dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej. Ponadto, sąd odwołał się do Konwencji o prawach dziecka, wskazując, że przyjęte przez ZUS rozwiązanie narusza jej przepisy. WSA nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej i znaczenia orzeczeń sądów rodzinnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście faktycznej opieki nad dzieckiem sprawowanej na mocy orzeczenia sądu, a także zastosowanie przepisów Konstytucji RP i Konwencji o prawach dziecka do wykładni ustaw.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie piecza nad dzieckiem została powierzona na mocy postanowienia sądu rodzinnego, a nie w ramach formalnego przysposobienia czy pieczy zastępczej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego, ale nie będąca opiekunem prawnym ani nie występująca o przysposobienie, jest uprawniona do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego jest uprawniona do świadczenia wychowawczego, nawet jeśli nie wystąpiła o przysposobienie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zawężanie kręgu uprawnionych do świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób występujących o przysposobienie jest niezgodne z Konstytucją RP (zasada ochrony praw dziecka i zasada równości) oraz Konwencją o prawach dziecka, ponieważ pomija osoby, którym sąd powierzył bieżącą pieczę nad dzieckiem. Kluczowa jest faktyczna opieka sprawowana na mocy orzeczenia sądu.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (7)
Główne
ustawa art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym i prawnym, rodzinom zastępczym oraz innym podmiotom wskazanym w przepisie, a jego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka.
ustawa art. 2 § pkt 10
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja opiekuna faktycznego dziecka jako osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, która wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Sąd uznał tę definicję za zbyt wąską w kontekście konstytucyjnym.
ustawa art. 13 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują na wniosek osób uprawnionych wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy.
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Przepisy te stanowią podstawę do prokonstytucyjnej wykładni ustawy.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości i zakaz dyskryminacji. Sąd uznał, że zawężenie kręgu uprawnionych do świadczenia narusza tę zasadę.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego.
k.r.o. art. 145 § -
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące opieki prawnej, przywołane przez organ, ale nieuznane za decydujące przez sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca sprawuje faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego. • Zawężenie definicji opiekuna faktycznego do osoby występującej o przysposobienie jest niezgodne z Konstytucją RP i Konwencją o prawach dziecka. • Celem świadczenia wychowawczego jest wsparcie w wychowaniu dziecka, a pomoc państwa jest kluczowa dla dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie jest opiekunem prawnym dziecka. • Skarżąca nie spełnia definicji opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy, ponieważ nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie.
Godne uwagi sformułowania
Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem, ale jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a pominięcie osób, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. • Prawo do świadczenia wychowawczego wywodzone jest w tym przypadku ze współstosowania ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i Konstytucji, czyli na ustaleniu właściwego sensu normy ustawy za pomocą normy konstytucyjnej, z przyznaniem pierwszeństwa tej drugiej. • Przyjęte w ustawie rozwiązanie narusza zatem także art. 32 Konstytucji RP i wynikającą z tego przepisu zasadę równości.
Skład orzekający
Agnieszka Banach
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Kuza
członek
Krzysztof Armański
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście faktycznej opieki nad dzieckiem sprawowanej na mocy orzeczenia sądu, a także zastosowanie przepisów Konstytucji RP i Konwencji o prawach dziecka do wykładni ustaw."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie piecza nad dzieckiem została powierzona na mocy postanowienia sądu rodzinnego, a nie w ramach formalnego przysposobienia czy pieczy zastępczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy stosują Konstytucję i prawa dziecka do interpretacji przepisów, chroniąc osoby sprawujące faktyczną opiekę nad dziećmi, nawet jeśli formalnie nie spełniają wąskich definicji ustawowych.
“Babcia sprawująca opiekę nad wnukiem na mocy wyroku sądu – czy należy jej się świadczenie wychowawcze? WSA odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.