II SA/Ol 1002/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Olsztynie oddalił skargę na decyzję WINB o umorzeniu postępowania w sprawie legalności garażu i chlewu, uznając, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe po ich legalizacji w trybie uproszczonym.
Skarżąca J.M. zaskarżyła decyzję WINB o umorzeniu postępowania w sprawie legalności garażu i chlewu, które miały być samowolą budowlaną. Organy nadzoru budowlanego umorzyły postępowanie, ponieważ obiekty te zostały zalegalizowane w trybie uproszczonym. WSA w Olsztynie oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a skarżącej przysługują inne środki prawne do obrony jej praw, w tym postępowanie wznowieniowe.
Sprawa dotyczyła skargi J.M. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zbadania legalności dwóch obiektów budowlanych: garażu i chlewu. Postępowanie toczyło się od 2018 roku, a skarżąca kwestionowała legalność i stan techniczny tych obiektów, które znajdowały się na granicy jej działki. Po serii decyzji i wyroków sądów administracyjnych, które uchylały wcześniejsze rozstrzygnięcia organów, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wydał decyzje legalizujące garaż i chlew w trybie uproszczonym. Następnie PINB umorzył postępowanie w sprawie zbadania legalności tych obiektów, uznając je za bezprzedmiotowe wobec wydanych decyzji legalizacyjnych. WINB utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasad postępowania, niepełny materiał dowodowy i brak powiadomienia o postępowaniu legalizacyjnym. WSA w Olsztynie oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania jest prawidłowa, ponieważ obiekty zostały zalegalizowane w odrębnym postępowaniu uproszczonym, co czyni postępowanie prowadzone na zasadach ogólnych bezprzedmiotowym. Sąd podkreślił, że skarżącej przysługują inne środki prawne do obrony jej praw, w tym postępowanie wznowieniowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie w sprawie zbadania legalności obiektu budowlanego prowadzone na zasadach ogólnych staje się bezprzedmiotowe, jeżeli obiekt ten został następnie zalegalizowany w trybie uproszczonym, co potwierdzają ostateczne decyzje legalizacyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wydanie ostatecznych decyzji legalizujących garaż i chlew w trybie uproszczonym czyni postępowanie prowadzone na zasadach ogólnych w przedmiocie zbadania ich legalności bezprzedmiotowym, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Skarżącej przysługują inne środki prawne do obrony jej praw.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania następuje, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
u.p.b. art. 49i § ust. 1 pkt 1
Prawo budowlane
Podstawa do wydania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi jako rozstrzygnięcie sądu.
Pomocnicze
u.p.b. art. 66 § ust. 1 pkt 3
Prawo budowlane
Podstawa do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w budynku.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Zakres kontroli sądowej działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania.
u.p.b. art. 49f § ust. 5
Prawo budowlane
Przesłanki wyłączające możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie zbadania legalności obiektów budowlanych stało się bezprzedmiotowe w związku z wydaniem ostatecznych decyzji legalizujących te obiekty w trybie uproszczonym.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia zasad postępowania, niepełnego materiału dowodowego, braku powiadomienia o postępowaniu legalizacyjnym, nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia, błędnego uznania spełnienia wymogów do zastosowania uproszczonej procedury legalizacyjnej oraz wybiórczego ustosunkowania się do zarzutów odwołania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie może w niniejszej sprawie uczynić przedmiotem oceny aktu administracyjnego albo bezczynności, czy też przewlekłości postępowania organów, podlegających odrębnemu zaskarżeniu. Umorzenie postępowania następuje, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Uproszczone postępowanie legalizacyjne zostało uregulowane jako postępowanie administracyjne nowe, szczególne i odrębne.
Skład orzekający
Bogusław Jażdżyk
przewodniczący
Marzenna Glabas
sprawozdawca
Piotr Chybicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej w przypadku późniejszej legalizacji obiektu w trybie uproszczonym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją Prawa budowlanego i trybem uproszczonej legalizacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność postępowań administracyjnych w sprawach budowlanych i kolizję różnych trybów postępowania, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Legalizacja samowoli budowlanej: kiedy postępowanie staje się bezprzedmiotowe?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 1002/23 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2024-01-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/ Marzenna Glabas /sprawozdawca/ Piotr Chybicki Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Budowlane prawo Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 105 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2023 poz 682 art. 49i ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zbadania legalności dwóch obiektów budowlanych oddala skargę. Uzasadnienie Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z 7 listopada 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie (dalej jako: "PINB", "organ I instancji") nakazał M. i M.S. rozbiórkę gołębnika konstrukcji drewnianej nadbudowanego na budynku gospodarczym konstrukcji murowanej na działce [...]. Odwołanie od tej decyzji wniosła J.M. (dalej jako: "skarżąca"), domagając się orzeczenia nakazu rozbiórki również obiektu gospodarczego konstrukcji murowanej i garażu konstrukcji murowanej oznaczonych w ewidencji budynków odpowiednio [...], położonych na granicy z jej działką [...]. Decyzją z 28 marca 2019 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "WINB") umorzył postępowanie odwoławcze stwierdzając, że skarżąca nie jest stroną postępowania. Decyzja ta została uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 16 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 411/19. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że WINB błędnie stwierdził brak interesu prawnego skarżącej, bowiem posadowienie budynku, na którym dobudowano obiekt przeznaczony do rozbiórki, w granicy działki skarżącej ma wpływ na jej prawa, w tym prawo własności nieruchomości i prawo do swobodnej zabudowy tej działki. Decyzją z 16 stycznia 2020 r. WINB uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. Uznał, że w sprawie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, bowiem sporny gołębnik został rozebrany. Organ odwoławczy przyjął, że przedmiotowe postępowanie dotyczyło wyłącznie stanu technicznego gołębnika konstrukcji drewnianej i w tym też zakresie wydana została decyzja organu I instancji. Jeżeli zaś skarżąca domaga się również wszczęcia postępowania i wydania decyzji w sprawie garażu i budynku murowanego, na którym stał przedmiotowy gołębnik, wniosek w tym przedmiocie winna złożyć do właściwego organu nadzoru budowlanego. Wyrokiem z 30 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 194/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił powyższą decyzję. Sąd wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na skutek pisma skarżącej z 23 sierpnia 2018 r. w sprawie "legalności wybudowania garażu i przylegających do niego budynków położonych na działce [...]". Czynności kontrolne przeprowadzone przez organ I instancji w dniu 26 października 2018 r. również dotyczyły "obiektów budowlanych". Także w kolejnych pismach kierowanych do organu skarżąca wskazywała, że jej wniosek dotyczy nie tylko gołębnika, ale także pozostałych obiektów zlokalizowanych na przedmiotowej działce, a w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca zakwestionowała brak rozstrzygnięcia odnośnie do garażu oraz do budynku gospodarczego, na którym został nadbudowany gołębnik. Sąd zauważył, że wprawdzie postępowanie w sprawie samowoli budowlanej jest wszczynane z urzędu, ale niewątpliwie winno prowadzić do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Skoro zaś wszczęcie postępowania zainicjowało pismo skarżącej, dotyczące garażu i przylegającego do niego budynku gospodarczego wraz z nadbudowanym gołębnikiem, to fakt rozebrania przez inwestorów przedmiotowego gołębnika nie powoduje, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Sąd wskazał, że organ odwoławczy winien odnieść się merytorycznie do kwestii legalności oraz stanu technicznego pozostałych budynków wybudowanych przy granicy działki, na co wskazywał również Sąd w wyroku z 16 lipca 2019 r. W związku z powyższym organ odwoławczy uchylił decyzję PINB i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z 24 marca 2022 r. PINB nakazał właścicielom działki [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, usunąć stwierdzone nieprawidłowości w budynku nr [...] (chlew). W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie jest możliwe ustalenie dokładnej daty powstania chlewa. Istnieje on co najmniej od 22 grudnia 1953 r. Organ stwierdził, że chlew został wybudowany legalnie, jednak jest w złym stanie technicznym i wymaga określonych napraw. Organ I instancji wskazał, że aspekt legalności garażu został wyłączony do nowego postępowania administracyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że 24 marca 2022 r. właściciel działki nr [...] wniósł o uproszczone postępowanie legalizacyjne co do garażu. Decyzją z 30 sierpnia 2022 r. WINB uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Stwierdził, że nie ma dowodów potwierdzających legalność chlewa. Natomiast art. 66 ustawy Prawo budowlane można wdrożyć, gdy obiekt został wybudowany zgodnie z prawem. Zobowiązał PINB do ustalenia legalności chlewa, w tym rozważenia w tym zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. 18 października 2022 r. PINB wszczął uproszczone postępowanie legalizacyjne wobec spornego chlewa, na wniosek z 23 września 2023 r. właściciela działki nr [...]. Decyzją z 2 stycznia 2023 r. nr 1/2023 PINB zalegalizował obiekt budowlany – garaż ([...]), na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Natomiast decyzją z 17 stycznia 2023 r. nr 3/2023 na tej samej podstawie prawnej zalegalizował przedmiotowy chlew. Następnie decyzją z 6 lipca 2023 r. organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zbadania legalności ww. garażu i chlewu ze względu na to, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji PINB przytoczył przebieg postępowania od 2018 r. Wskazał na wydane w postępowaniu uproszczonym decyzje legalizacyjne w sprawie garażu i chlewa. Wyjaśnił, że z ekspertyz technicznych przedłożonych w postępowaniu uproszczonym wynika, że obiekty budowlane nie stwarzają zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwalają na bezpieczne ich użytkowanie. Wskazano, że nie zaistniała przesłanka wyłączająca możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego z art. 49f ust. 5 ustawy Prawo budowlane. PINB podkreślił, że ponieważ sporne obiekty budowlane zostały zalegalizowane w trybie uproszczonym, przestał istnieć przedmiot toczącego się postępowania w sprawie doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z prawem. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Wskazała, że dopiero z uzasadnienia decyzji dowiedziała się o wydaniu już w styczniu 2023 r. decyzji w sprawie uproszczonej legalizacji. Zarzuciła, że PINB nie powiadomił o tym osób, które powinny być stronami. Wskazała na przewlekłe prowadzenie postępowania. Stwierdziła, że nowelizacja Prawa budowlanego skomplikowała sytuację stron, wprowadzając dodatkową furtkę dla właścicieli samowolnie postawionych obiektów, czyli legalizacje uproszczoną. Zdaniem skarżącej PINB w dalszym ciągu nie wypowiedział się, czy przedmiotowe obiekty stanowią samowolę budowlaną. Decyzją z 23 sierpnia 2023 r. WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na gruncie ustawy Prawo budowlane postępowanie organu nadzoru budowlanego staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organ prowadzący postępowanie nie znajduje podstaw do wydania nakazów lub zakazów, tj. gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas, wobec braku przedmiotu postępowania, jest zobligowany wydać decyzję o umorzeniu postępowania, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). Odnosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania, WINB wskazał, iż bezsporną okolicznością jest przeprowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie dwóch odrębnych postępowań administracyjnych (wobec wniosku inwestora o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego) tj.: 1) znak: [...] zakończonego decyzją nr 1/2023 z dnia 02.01.2023 r. legalizującą garaż i 2) znak: [...] - zakończonego decyzją nr 3/2023 z dnia 17.01.2023 r. legalizującą chlew. WINB wskazał, że powołane decyzje są ostateczne, pozostają w obiegu prawnym i rozstrzygają merytorycznie kwestie legalizacji obu ww. obiektów budowlanych (garażu jak i budynku gospodarczego/chlewu). W związku z powyższym organ I instancji nie ma podstaw prawnych do prowadzenia postępowania znak: [...] w zakresie samowolnej budowy tych obiektów, skoro zostały one już zalegalizowane w trybie art. 49i ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy wskazał, że zebrany materiał dowodowy, w tym ekspertyzy techniczne poprzedzające wydanie wymienionych decyzji legalizujących, wykazały, iż obiekty te nie stwarzają zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwalają na ich bezpieczne użytkowanie zgodne z dotychczasowym sposobem użytkowania. W związku z powyższym brak było podstaw do wydania w postępowaniu znak: [...] decyzji w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (odnośnie do stanu technicznego tych obiektów budowlanych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. o uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania. Zdaniem skarżącej jest ona przedwczesna. Organ odwoławczy powinien wstrzymać wydanie decyzji do czasu zakończenia wznowionych postępowań w zakresie uproszczonej legalizacji spornych obiektów. Skarżąca zarzuciła również organowi: oparcie rozstrzygnięcia o nieprawidłowo zebrany, niepełny materiał dowodowy; niepowołanie biegłego celem rozwiania wątpliwości w zakresie stanu technicznego spornych obiektów; nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia, błędne uznanie, że spełnione zostały wymogi do zastosowania uproszczonej procedury legalizacyjnej; wybiórcze ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Do skargi skarżąca załączyła dokumenty i zdjęcia obrazujące stan techniczny spornych obiektów budowlanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazał, że postępowania wznowieniowe odnoszące się do uproszczonej procedury legalizacyjnej zostały zakończone decyzjami z 8 listopada 2023 r. W replice pełnomocnik skarżącej dodatkowo podniósł, że WINB zwlekał z wydaniem zaskarżonej decyzji do czasu wydania przez PINB rozstrzygnięć w sprawach o wznowienie postępowania. Wskazał, że przysługujący skarżącej status strony ponownie będzie musiał zostać poddany kontroli sądowoadministracyjnej, co narazi ją na dodatkowe i nieuzasadnione koszty, szczególnie gdy kwestia ta została już w niniejszej sprawie rozstrzygnięta przez WSA. Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i argumenty w niej zawarte. Podniósł, że decyzje wydane przez organ I instancji po wznowieniu postępowania w sprawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego zostały zaskarżone do WINB. Podał, że sporne obiekty nie zostały wybudowane 20 lat przed złożeniem wniosku. Organy obu instancji odmawiają przeprowadzenia postępowania dowodowego. Skarżąca czuje się ignorowana przez organy. W odczuciu skarżącej organ powinien zawiesić niniejsze postępowanie do czasu zakończenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego po wznowieniu. Uczestnik postępowania [...] wniósł o oddalenie skargi. Oświadczył, że zdjęcia przedstawiające budynki z lat sześćdziesiątych są oryginalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się co do zasady do oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2022 r. poz. 2492) i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym (art. 133 p.p.s.a.). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że to rolą organu administracji jest rozstrzygnięcie o prawach czy obowiązkach strony stosunku administracyjnego na podstawie norm prawa materialnego i w ustalonym w tym postępowaniu stanie faktycznym. Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom formalnym i czy w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. W przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy wyznaczonych podstawą prawną wydanej decyzji i treścią zaskarżonego aktu. Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Na zasadzie tego przepisu Sąd nie może w niniejszym postępowaniu uczynić przedmiotem oceny aktu administracyjnego albo bezczynności, czy też przewlekłości postępowania organów, podlegających odrębnemu zaskarżeniu (art. 3 § 2 pkt 1 i 8 p.p.s.a.). Dlatego w niniejszej sprawie, wbrew podnoszonym w skardze zarzutom i argumentom, Sąd nie może w ogóle wypowiadać się na temat zasadności prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie przedmiotowego garażu i chlewa. Istotnym bowiem jest, że w odrębnych postępowaniach wydane zostały decyzje, które weszły do obrotu prawnego i obowiązują, legalizujące wymienione obiekty i podlegają one odrębnemu zaskarżeniu. Faktem jest, że skarżąca nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu legalizacyjnym uproszczonym i obecnie korzysta z instrumentów prawnych, które dają jej możliwość obrony przysługujących jej praw. Skarżąca wniosła o wznowienie tych postępowań, organ I instancji wznowił postępowania, a następnie odmówił uchylenia decyzji, uznając, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony. Skarżąca odwołała się od tych decyzji i oczekuje na rozstrzygnięcie. W przypadku negatywnego dla niej wyniku będzie mogła zaskarżyć decyzje organu odwoławczego do sądu administracyjnego i sąd zweryfikuje zasadność stanowiska organów nadzoru budowlanego. W sytuacji potwierdzenia, że skarżąca bez własnej winy została pominięta w postępowaniach legalizacyjnych uproszczonych, skarżąca będzie mogła skarżyć ustalenia, jakie legły u podstaw decyzji legalizacyjnych ze stycznia 2023 r. Na obecnym etapie wystarczające było wykazanie przez organy orzekające, że decyzje te wiążąco rozstrzygnęły kwestię posadowienia obiektów bez pozwoleń i ich stanu technicznego. Potwierdza to treść art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682), który stanowi, że organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje: 1) decyzję o legalizacji, w przypadku gdy: a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta oraz b) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Podkreślić trzeba, że zaskarżona decyzja nie zamyka drogi do obrony praw skarżącej. Umożliwia jej to toczące się postępowanie wznowieniowe. Z zaskarżonych decyzji umarzających postępowanie w sprawie zbadania legalności garażu i chlewu, wynika, że dotyczą one bezprzedmiotowości kontynuowania postępowania prowadzonego na zasadach ogólnych w kierunku wskazanym w wyroku WSA w Olsztynie z 30 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 194/20. W wyroku tym tutejszy Sąd zobowiązał organy nadzoru budowlanego do zajęcia merytorycznego stanowisko co do legalności oraz stanu technicznego wymienionych obiektów budowlanych. Obowiązek ten realizują wymienione decyzje legalizacyjne wydane w postępowaniu uproszczonym. Rozważając zasadność wszczynania odrębnych postępowań uproszczonych, wskazać trzeba, że w orzecznictwie przyjmuje się, że uproszczone postępowanie legalizacyjne zostało uregulowane jako postępowanie administracyjne nowe, szczególne i odrębne. Postępowanie to jest przedmiotem odrębnej sprawy, która wymaga wszczęcia. Jest ono konkurencyjne do postępowań z art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. i z art. 37 i 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a przesłanką decydującą o pierwszeństwie postępowania uproszczonego jest upływ czasu od zakończenia budowy obiektu, którego postępowanie ma dotyczyć (por. wyrok WSA w Olsztynie z 24 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 987/21 i wyrok NSA z 26 października 2023 r. sygn. akt II OSK 1363/22, publ. w CBOSA). Uwzględniając takie stanowisko nie można zarzucić organom orzekającym, że bezpodstawnie wszczęte zostały odrębne postępowania w sprawie uproszczonej legalizacji. Zauważyć należy przy tym, że w orzecznictwie wskazuje się również, że ustawodawca uregulował w ustawie Prawo budowlane różne tryby legalizacji robót budowlanych i analiza pojęcia sprawy administracyjnej na tle tych unormowań powinna skłaniać do przyjęcia, iż przepisy ustawy Prawo budowlane łączą omawianą sprawę pozostającą we właściwości organów nadzoru budowlanego generalnie z rozpoczęciem (prowadzeniem) przez inwestora robót budowlanych z naruszeniem ustawy. Wszystkie rozstrzygnięcia wydawane w zakresie ocenianych, tych samych robót, postrzegać powinno się jako pozostające w granicach tej samej sprawy. Jej elementami przedmiotowymi są poszczególne normy ustawy Prawo budowlane, z których wynika kompetencja organu nadzoru budowlanego do konkretyzacji uprawnień i obowiązków podmiotów wymienionych w art. 52 ustawy Prawo budowlane z uwagi na stwierdzone w sprawie konkretne okoliczności faktyczne. Mówi się o "wariantowości" podstawy materialnoprawnej sankcjonowania samowoli budowlanej, której zmiana nie prowadzi do orzekania przez organ w ramach innej sprawy administracyjnej (por. wyroki NSA z: 19 grudnia 2022 r. II OSK 2328/21; 12 stycznia 2022 r. II OSK 280/19; 14 listopada 2018 r. II OSK 2730/16; 2 marca 2017 r. II OSK 1640/15; 9 lutego 2016 r. II OSK 1405/14; 15 lipca 2014 r., II OSK 307/13, 29 czerwca 2023 r. II OSK 1687/22, publ. w CBOSA). W takim ujęciu nie ma obowiązku wszczynania odrębnych postępowań w sprawie legalizacji uproszczonej, jeżeli postępowanie w sprawie oceny legalności tych samych robót budowlanych już się toczy. Wówczas tylko postępowanie powinno zmienić swoje ukierunkowanie. Z uwagi na wniosek inwestora organ weryfikuje spełnienie warunków legalizacji uproszczonej. Złożenie wniosku przez inwestora potwierdza zaistnienie samowoli budowlanej i nie ma potrzeby już tej kwestii badać, ponieważ staje się ona bezsporna. Do rozstrzygnięcia pozostają warunki legalizacji. Te zaś zweryfikowano w rozpatrywanym przypadku odrębnymi decyzjami, co czyni w myśl art. 105 § 1 k.p.a., bezprzedmiotowym, jak już wyjaśniono, prowadzenie postępowania w sprawie legalności i stanu technicznego spornych obiektów na zasadach ogólnych. Z podanych przyczyn Sąd uznał skargę za niezasadną i ją oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI