II SA/Ke 229/26Świadczenie wychowawcze babcia opieka sąd orzeczenie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy odmowę przyznania świadczenia wychowawczego I. D. na wnuczkę O. D. Organy ZUS uznały, że skarżąca, mimo posiadania postanowienia sądu powierzającego jej pieczę nad dzieckiem, nie spełnia definicji opiekuna prawnego ani faktycznego, ponieważ nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie dziecka. Sąd administracyjny uznał tę interpretację za błędną. Wskazał, że powierzenie pieczy nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu rodzinnego, nawet bez wniosku o przysposobienie, powinno uprawniać do świadczenia wychowawczego. Sąd podkreślił, że taka wykładnia przepisów jest zgodna z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka (art. 72 Konstytucji RP), zasadą równości (art. 32 Konstytucji RP) oraz Konwencją o Prawach Dziecka. Uchylenie decyzji ZUS miało na celu zapewnienie ochrony praw dziecka i pomocy państwa osobie sprawującej faktyczną opiekę nad nim na mocy orzeczenia sądowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczeń wychowawczych w kontekście pieczy nad dzieckiem orzeczonej przez sąd, a także zastosowanie przepisów Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka do wykładni ustaw.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie piecza nad dzieckiem została powierzona na mocy postanowienia sądu rodzinnego, a nie w ramach formalnej pieczy zastępczej czy przysposobienia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba sprawująca pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu opiekuńczego, która nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie dziecka, jest uprawniona do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba sprawująca pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu opiekuńczego jest uprawniona do świadczenia wychowawczego, nawet jeśli nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wąska interpretacja przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która wymagałaby wniosku o przysposobienie, jest niezgodna z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka i zasadą równości. Powierzenie pieczy nad dzieckiem orzeczeniem sądu powinno być wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia.
Czy odmowa przyznania świadczenia wychowawczego osobie sprawującej pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu narusza konstytucyjną zasadę ochrony praw dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka odmowa narusza konstytucyjną zasadę ochrony praw dziecka oraz zasadę równości.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że Konstytucja RP nakłada na państwo obowiązek ochrony praw dziecka i zapewnienia mu opieki i pomocy, zwłaszcza gdy jest pozbawione opieki rodzicielskiej. Zawężanie kręgu uprawnionych do świadczenia wychowawczego do osób występujących o przysposobienie pomija osoby, którym sąd powierzył bieżącą pieczę, co jest sprzeczne z celem świadczenia i zasadami konstytucyjnymi.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 4 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje m.in. opiekunowi faktycznemu i prawnemu dziecka. Sąd uznał, że osoba sprawująca pieczę na mocy orzeczenia sądu jest objęta tym przepisem, nawet bez wniosku o przysposobienie.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 13 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Ustalenie prawa do świadczenia i jego wypłata następuje na wniosek osób uprawnionych.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 2 § pkt 10
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja opiekuna faktycznego dziecka jako osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, która wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Sąd uznał tę definicję za zbyt wąską w kontekście konstytucyjnym.
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka i prawo do opieki i pomocy władz publicznych dla dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej. Sąd stosował te przepisy jako podstawę prokonstytucyjnej wykładni ustawy.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji. Sąd uznał, że wykluczenie osób sprawujących pieczę na mocy orzeczenia sądu narusza tę zasadę.
Pomocnicze
k.r.o. art. 145
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 153
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca sprawuje faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego. • Wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ograniczająca uprawnionych do osób występujących o przysposobienie jest niezgodna z Konstytucją RP (ochrona praw dziecka, zasada równości). • Odmowa przyznania świadczenia narusza prawo dziecka do opieki i pomocy państwa.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie jest opiekunem prawnym ani faktycznym w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy, ponieważ nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie dziecka. • Powierzenie pieczy nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu nie jest równoznaczne z ustanowieniem pieczy zastępczej ani opieką prawną/faktyczną w rozumieniu ustawy.
Godne uwagi sformułowania
za niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. • Współstosowanie Konstytucji i ustaw stanowi słabszą wersję jej bezpośredniego stosowania, ale jest też najszerszą formą jej stosowania. • Należy podzielić pogląd, że Konstytucja ma tutaj zatem przede wszystkim znaczenie dla właściwej, prokonstytucyjnej wykładni ustaw. • Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. • Przyjęte w ustawie rozwiązanie narusza zatem także art. 32 Konstytucji RP i wynikającą z tego przepisu zasadę równości.
Skład orzekający
Agnieszka Banach
przewodniczący
Jacek Kuza
członek
Krzysztof Armański
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń wychowawczych w kontekście pieczy nad dzieckiem orzeczonej przez sąd, a także zastosowanie przepisów Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka do wykładni ustaw."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie piecza nad dzieckiem została powierzona na mocy postanowienia sądu rodzinnego, a nie w ramach formalnej pieczy zastępczej czy przysposobienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy stosują Konstytucję i prawa dziecka do interpretacji przepisów, nawet jeśli organy administracji stosują się do literalnego brzmienia ustawy. Jest to przykład walki o prawa dziecka i rodziny.
“Babcia sprawująca pieczę nad wnuczką na mocy postanowienia sądu wygrała walkę o świadczenie wychowawcze z ZUS!”
Dane finansowe
WPS: 4800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.