II SA/Ke 223/23

II SA/Ke 223/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /sprawozdawca/
Dorota Pędziwilk-Moskal /przewodniczący/
Krzysztof Armański
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Sprawy jakości, certyfikacja, dozór
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 630
art. 30b, art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 5 i 9, art. 7 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - t.j.
Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 7 ust. 1 lit. a i ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 55 art. I załącznika nr I
Rozporządzenie (WE) NR 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące  higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi "J." S.A. na zalecenia pokontrolne Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Kielcach z dnia 6 lutego 2023 r. znak: KO.8361.4.1.2022 w przedmiocie jakości handlowej wprowadzanych do obrotu artykułów rolno-spożywczych oddala skargę.
Uzasadnienie
W ramach kompetencji powierzonych ustawowo Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (WIJHARS) w dniach od 11 do 21 kwietnia 2022 r. przeprowadzili kontrolę m.in. jakości handlowej mięsa w sklepie B. zlokalizowanym pod adresem ul. S. [...], 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski należącym do podmiotu J. S.A. Kontrolą objęto m.in. 3 partie mięsa, t.j.:
- 1 partię produktu o nazwie "Szynka wieprzowa bez kości" - marki K., w ilości 13 296,65 kg, o wartości brutto 225.910,08 zł (sprzedawanej w cenie 16,99 zł/kg), oferowanej w sprzedaży w opakowaniach o różnej masie netto, pakowanej próżniowo, oznakowanej terminem przydatności do spożycia "należy spożyć do: 19.04.2022", numerem partii: "27427" i danymi podmiotu: "Wyprodukowano dla J. S.A., ul. Ż. [...], przez: W. Sp. z o.o. Sp. k., D. [...]",
- 1 partię produktu o nazwie "Filet z piersi kurczaka świeży, klasa A" - marki K., w ilości 8.338,806 kg, o wartości brutto 199.297,46 zł, oferowanej w sprzedaży w opakowaniach o różnej masie netto, pakowanej w atmosferze ochronnej, oznakowanej terminem przydatności do spożycia "należy spożyć do: 17.04.2022", numerem partii: "214402" i danymi podmiotu: "Wyprodukowano dla J. S.A., ul. Ż. 5[...], przez: D. S.A. ul. S. [...]",
- 1 partię produktu o nazwie "Filet z piersi kurczaka świeży, klasa A" - marki K., w ilości 585,154 kg, o wartości brutto 13.985,18 zł, oferowanej w sprzedaży w opakowaniach o różnej masie netto, pakowanej w atmosferze ochronnej, oznakowanej terminem przydatności do spożycia "należy spożyć do: 15.04.2022", numerem partii: "214204" i danymi podmiotu: "Wyprodukowano dla J. S.A., ul. Ż. [...], przez: D. S.A. ul. S. [...]".
Z ww. partii mięs inspektorzy WIJHARS w Kielcach w dniu 11 kwietnia 2022 r. pobrali próbki do badań laboratoryjnych oraz kontroli prawidłowości oznakowania.
Celem badania była weryfikacja, czy masa netto kontrolowanej partii mięsa wskazana na opakowaniach jednostkowych zgodna jest z faktyczną masą netto produktu. Próbki przekazane zostały do laboratorium w dniu 12 kwietnia 2022 r., i w tym samym dniu zostało rozpoczęte i zakończone ich badanie. W oparciu o wyniki przeprowadzonych badań organ stwierdził, następujące nieprawidłowości:
1) w odniesieniu do 1 partii produktu o nazwie "Szynka wieprzowa bez kości" - marki K.:
a) zaniżoną masę netto w stosunku do informacji podanej w oznakowaniu. w 5 opakowaniach jednostkowych na 5 przebadanych (dowód: Sprawozdanie z badań nr 122/Kd/2022/LK z 19 kwietnia 2022 r.). Wykazano następujące masy netto szynki:
- 1 335 ± 1 g podczas gdy w oznakowaniu zadeklarowano 1 408 g produktu (zaniżenie o 73 g),
- 1 059 ± 1 g podczas gdy w oznakowaniu zadeklarowano 1104 g produktu (zaniżenie o 45 g),
- 1 558 ± 1 g podczas gdy w oznakowaniu zadeklarowano 1 586 g produktu (zaniżenie o 28 g),
- 1 092 ± 1 g podczas gdy w oznakowaniu zadeklarowano 1 148 g produktu (zaniżenie o 56 g),
- 1 319 ± 1 g podczas gdy w oznakowaniu zadeklarowano 1 342 g produktu (zaniżenie o 23 g).
co stanowi naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy o z dnia 20 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. 2022, poz. 1688), dalej jako "jhars", "ustawa o jakości" oraz art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011;
b) użycie skrótu "B/K" w nazwie produktu podanej na etykiecie cenowej, który może być niejasny i niezrozumiały dla konsumenta, a mający informować, iż produkt jest bez kości, co stanowi naruszenie art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011;
2) w odniesieniu do 2 partii produktów o nazwie "Filet z piersi kurczaka świeży, klasa A" - marki K. o numerach partii "214402" oraz "214204":
a) zawyżoną zawartość wody wchłoniętej, której współczynnik wyniósł:
- 3,46 - w przypadku partii filetów oznakowanych terminem przydatności do spożycia "należy spożyć do: 17.04.2022" i numerem partii: "214402",
- 3,55 - w przypadku partii filetów oznakowanych terminem przydatności do spożycia "należy spożyć do: 15.04.2022" i numerem partii: "214204".
Organ uznał, że wartość tego współczynnika była zawyżona odpowiednio o 0,06 i 0,15 w stosunku do wartości najwyższego dopuszczalnego współczynnika W/RP (tj. 3,40) określonego w załączniku VIII do rozporządzenia Komisji (WE) nr 543/2008 dla fileta z piersi kurczaka bez skóry (dowody: Sprawozdania z badań nr 123/Kd/2022/LK i nr 124/Kd/2022/LK z dnia 19 kwietnia 2022 r.), co jest niezgodne z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, w związku z art. 20 ust. 1 lit. a oraz pkt 6.4 załącznika VIII do rozporządzenia Komisji (WE) nr 543/2008.
Ustalając, że faktyczna masa netto badanych próbek mięsa różniła się od masy netto wskazanej na poszczególnych opakowaniach jednostkowych produktu, organ przyjął, że przy określeniu masy netto elementu mięsnego nie uwzględnia się znajdującego się w opakowaniu osocza, wyciekającego z mięsa.
W oparciu o powyższe ustalenia Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wydał w dniu 6 lutego 2023 r. zalecenia pokontrolne, w których wezwał w terminie 7 dni do wykonania następujących zaleceń:
1. Wprowadzenia działań lub procedur nadzorczych gwarantujących, że mięso oferowane w sprzedaży będzie miało masę netto nie mniejszą niż masa zadeklarowana w oznakowaniu, do czego zobowiązuje art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej oraz art. 7 ust. 1 lit a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.
2. Wprowadzenia działań lub procedur nadzorczych gwarantujących wprowadzenie do obrotu mięsa drobiowego spełniającego wymagania załącznika VIII do rozporządzenia Komisji (WE) nr 543/2008 tj. takiego, którego współczynnik W/RP określający całkowitą zawartość wody nie będzie przewyższał wartości wskazanych w tabeli znajdującej się w pkt 6.4 załącznika VIII do ww. rozporządzenia, do czego zobowiązuje art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 20 ust. 1 lit a oraz pkt 6.4 tego załącznika.
3. Zaprzestanie stosowania na etykietach cenowych odnoszących się do mięsa skrótów, które mogą być niejasne i niezrozumiałe dla konsumenta, t.j. np. skrótu "BK", do czego zobowiązuje art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, zgodnie z którym informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.
W skardze na powyższe zalecenia pokontrolne wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, J. S.A. w K. nie zgodziła się ze stwierdzonymi przez organ nieprawidłowościami i w związku z tym zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j.:
I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7a § 1 Kpa , art. 8 Kpa w zw. z art. 11 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa oraz art. 30b ustawy o jakości handlowej przejawiające się:
w odniesieniu do mięsa wieprzowego:
i. przyjęciu, że skontrolowana przez Organ partia mięsa nie spełniała wymagań wskazanych w art. 7 ust. 1 a) Rozporządzenia 1169/2011 w zakresie oznakowania produktu ze względu na rzekomo zaniżoną masę produktu netto we wszystkich opakowaniach jednostkowych, podczas gdy dystrybuowane mięso było należytej jakości, tj. wskazana przez producenta na opakowaniach masa netto produktu nie była zaniżona lecz zgodna ze stanem rzeczywistym, odmienna konkluzja Organu wynika z jego błędnego rozumowania, polegającego na przyjęciu, że masa netto środka spożywczego w postaci skontrolowanej partii świeżego mięsa wieprzowego to wyłącznie masa płata mięsnego, a nie także wyciekającego naturalnie z tegoż mięsa osocza mięsnego, będącego integralną częścią zakwestionowanego produktu, co jest sprzeczne z definicją i integralnością środka spożywczego co doprowadziło Organ do zważenia tylko części produktu, a nie całości;
w odniesieniu do mięsa drobiowego:
ii. pominięciu przez Organ przy ocenie wyników badań laboratoryjnych dotyczących wody wchłoniętej przez mięso, a więc współczynnika W/RP błędu pomiaru (wartości niepewności pomiaru) - pomimo, że współczynnik W/RP (określający stosunek zawartości wody do zawartości białka w mięsie) miał zostać zdaniem Organu przekroczony w przypadku jednej z partii o zaledwie 0,06, a w odniesieniu do drugiej kontrolowanej partii o 0,15 (przy dopuszczalnym poziomie 3,40), a zatem zarzucane przekroczenie było minimalne i powinno było zostać skonfrontowane z niepewnością pomiaru (wartość odchylenia od normy była w ocenie Skarżącej na poziomie niepewności pomiaru). Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 7a § 1 Kpa Organ powinien był uwzględnić tę niepewność pomiaru przy ocenie, czy doszło do naruszenia - wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygać bowiem należy na korzyść strony;
W konsekwencji:
iii. wystosowanie do Skarżącej Zaleceń pokontrolnych, podczas gdy brak było podstaw do ich wystosowania, Skarżąca nie dopuściła się bowiem jakichkolwiek nieprawidłowości, w szczególności nie zaniżała masy netto oferowanego do sprzedaży mięsa wieprzowego oraz nie zawyżyła wartości wody wchłoniętej mięsa drobiowego, a zatem brak było podstaw do wzywania Skarżącej do ich usunięcia;
iv. sformułowanie Zaleceń adresowanych do Skarżącej w sposób zbyt ogólny, w szczególności nie wskazujący, jakie konkretnie działania i procedury Skarżąca - jako dystrybutor zakwestionowanej partii mięsa - miałaby wprowadzić, aby doprowadzić do stanu zgodnego z oczekiwaniem Organu. W niniejszej sprawie nie jest możliwe wykonanie Zaleceń poprzez proste działania, gdyż rzekome uchybienie jest wynikiem naturalnego wycieku osocza z mięsa, którego to procesu nie można kontrolować - mimo to Zalecenia nie precyzują konkretnych działań lub procedur, których oczekuje Organ od Skarżącej, co powoduje, że są niejasne i na ich podstawie Skarżąca nie wie, jak miałaby usunąć zarzucane jej, a kwestionowane przez Spółkę rzekome nieprawidłowości odnoszące się do wskazanej na opakowaniach jednostkowych dystrybuowanego mięsa masy netto, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa i niezgodne jest z zasadą należytego i wyczerpującego informowania oraz zasadą przekonywania, wyrażoną w powołanych wyżej przepisach Kpa.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj:
2. Naruszenie przepisu zawartego w Załączniku 1 pkt 1.1. (definicja mięsa) do Rozporządzenia (WE) nr 853/2004 ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego, a także art. 2 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (definicja żywności) poprzez błędne uznanie, że osocze wyciekające z mięsa nie jest elementem produktu (nie stanowi jego integralnej części), podczas gdy w świetle ww. definicji mięsa i żywności można się spodziewać, że osocze jako element mięsa zostanie spożyte przez ludzi (znajduje się w nim bowiem naturalnie), jest zatem żywnością, zaś definicja mięsa wprost nakazuje uwzględniać w zakresie tego pojęcia także krew (a więc i osocze będące jego częścią);
3. Naruszenie art. 7 ust. 1 i 3 w zw. z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości poprzez jego niezastosowanie - a w konsekwencji pominięcie tego, że za zgodność ze stanem faktycznym informacji istotnych z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno- spożywczego oraz za inne dane umożliwiające identyfikację produktu oraz odróżnienie go od innych artykułów rolno-spożywczych, odpowiada producent, który po raz pierwszy wprowadził do obrotu artykuł rolno-spożywczy - w niniejszej sprawie nie jest to J., będące wyłącznie dalszym odsprzedawcą (dystrybutorem) zakwestionowanych produktów, lecz spółka W. sp. z o.o. sp. k. (dla mięsa wieprzowego) i spółka D. S.A. (dla mięsa drobiowego) - będąca wytwórcą produktu - to te spółki wprowadziły produkt do obrotu po raz pierwszy - co w konsekwencji doprowadziło Organ do wydania Zaleceń wobec podmiotu, który w myśl powołanych przepisów prawa materialnego w ogóle nie powinien być ich adresatem. Spółka po otrzymaniu od dostawcy tego rodzaju produktu (opakowanego, zawierającego etykietę z informacją o masie netto produktu) nie może: a) ingerować w treść etykiety i zmieniać wskazanej na etykiecie masy netto produktu określonej przez producenta i zgodnie z przywołanym przepisem nie odpowiada za zgodność informacji zamieszczonych na produkcie przez producenta ze stanem faktycznym, nie ma zresztą możliwości wykrycia ewentualnej ew. rozbieżności w zadeklarowanej masie netto (gdyby w ogóle uznać, że z taką rozbieżnością mamy do czynienia), ani nie jest w stanie wykryć ewentualnego pochłonięcia przez mięso większej ilości niż dopuszczalna) - Spółka uzyskuje przy tym zapewnienia od dostawców, że produkt został należycie zważony, przy użyciu zalegalizowanych urządzeń pomiarowych oraz, że spełnia on wszelkie wymagania jakościowe, w tym wszelkie parametry (w tym współczynnik pochłaniania wody);
4. Naruszenie art. 8 ust. 3 Rozporządzenia 1169/2011 poprzez przyjęcie, że Skarżąca odpowiada za informację na temat żywności, podczas gdy zgodnie z ww. przepisem podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którym nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy, a którym jest w niniejszej sprawie spółka W. sp. z o.o. sp. k. (dla mięsa wieprzowego) i spółka D. S.A. (dla mięsa drobiowego) - będąca wytwórcą produktu.
5. Naruszenie art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 poprzez brak jego rzeczywistego zastosowania przejawiający się w całkowitym pomięciu tego, że zgodnie z dyspozycją wskazanego przepisu podmioty działające na rynku spożywczym, zapewniają - na wszystkich etapach produkcji, przetwarzana i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą - zgodność żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tychże wymogów, co oznacza, że organy urzędowej kontroli żywności stwierdzając nieprawidłowość w oznakowaniu środka spożywczego powinny w pierwszej kolejności zbadać, jaką rolę w łańcuchu dystrybucji pełni kontrolowany podmiot oraz uwzględniać, czy i w jaki sposób podmiot ten (tu: J.) miał wpływ na oznakowanie środka spożywczego w zakresie wskazania masy netto oraz, czy mógł o danej nieprawidłowości wiedzieć i ewentualnie ją usunąć (czy realizował wymogi prawne właściwe dla jego działalności) - brak uwzględnienia tej okoliczności doprowadziło do wydania zaskarżonych Zaleceń pomimo, że jako dystrybutor zakwestionowanych produktów nie miał wpływu na oznakowanie zakwestionowanych produktów (w zakresie masy netto) i spełnienie wymogów dotyczących zawartości pochłoniętej wody – J. nie miało możliwości wykrycia ewentualnego braku spełnienia wymogów jakościowych (gdyby uznać, że w ogóle do jakichś nieprawidłowości doszło).
6. Naruszenie art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 poprzez uznanie, że użycie skrótu "B/K" (od słów "bez kości") w nazwie produktu podanej na etykiecie cenowej (tzw. cenówce) kontrolowanego mięsa wieprzowego, stanowiło naruszenie tego przepisu, gdyż mogłoby być "niejasne i niezrozumiałe dla konsumenta" pomimo, że pełna nazwa produktu, tj. "szynka wieprzowa bez kości" znajdowała się na opakowaniu zakwestionowanego produktu, znajdującym się bezpośrednio obok cenówki zawierającej ten skrót, a zatem:
- nie doszło do naruszenia tego przepisu (konsument doskonale wiedział o jaki produkt chodzi, otrzymał pełną, rzetelną i łatwą do zrozumienia informację o produkcie - na opakowaniu, które bierze do ręki i które ocenia podejmując decyzję zakupową);
- przepisy nie zakazują stosowania na cenówkach skrótów pełnych nazw produktów oferowanych do sprzedaży, zwłaszcza w sytuacji gdy pełna nazwa znajduje się na opakowaniu samego produktu (biorąc pod uwagę fakt oznakowania zarówno ceny jak i pełnej nazwy produktu na samym opakowaniu mięsa sprzedawca nie musiał nawet takiej cenówki stosować).
W związku z przedstawionymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonego Zarządzenia w całości; a także zasądzenie od Organu na rzecz Spółki kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Odpowiadając na skargę Inspektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał całe swoje dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z 2 maja 2023 r. będącym repliką na odpowiedź na skargę organu skarżąca w uzupełnieniu do zarzutu nr I.1 zawartym w petitum skargi podniosła, że ustalenia co do mięsa wieprzowego zostały dokonane w oparciu o wyniki badań przy których zastosowano nieakredytowane metody, natomiast co do mięsa drobiowego nie uwzględniono wyników badań wykonanych 14.04.2022 r. przez Laboratorium C. Sp. z o.o. , posiadającym akredytację Polskiego Centrum Akredytacji, nr AB 483. W odniesieniu do obu rodzajów mięsa skarżąca podkreśliła, że kontrolą objęto 119 kg mięsa wieprzowego (76 opakowań) i odpowiednio 93 i 13 kg mięsa drobiowego (159 i 19 opakowań), zaś nieprawidłowości dotyczyły aż 22 tys. kg produktu (ok. 13 tys. kg mięsa wieprzowego i ok. 9 tys. kg mięsa drobiowego), co ma bezpośrednie przełożenie na określenie wagi i zakresu zarzucanych stronie nieprawidłowości oraz na wystosowanie do skarżącej zaleceń o zaskarżonej treści.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje.
Zaskarżone zalecenia pokontrolne odpowiadają prawu.
Zalecenia pokontrolne w świetle art. 30b ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U.2022. 1688), są wiążącym poleceniem administracji w stosunku do podmiotu kontrolowanego. Niezastosowanie się do nich jest obwarowane sankcją. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że zalecenia pokontrolne stanowią inny akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2014 r., sygn. akt, II GSK 2522/14, LEX nr 1533882).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 jhars wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pod pojęciem jakości handlowej należy rozumieć cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi (art. 3 pkt 5 jhars). Zgodnie z art. 7 ust. 1 jhars, oznakowanie artykułu rolno-spożywczego zawiera informacje istotne z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego, w szczególności: 1) nazwę pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu, 2) inne dane umożliwiające identyfikację artykułu rolno-spożywczego oraz odróżnienie go od innych artykułów rolno-spożywczych. Zgodność informacji, o których mowa w ust. 1 ze stanem faktycznym zapewnia producent, który po raz pierwszy wprowadził do obrotu artykuł rolno-spożywczy (art. 7 ust. 3 jhars). Producent oznacza osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która: a) produkuje lub paczkuje artykuły rolno-spożywcze, lub b) wprowadza artykuły rolno-spożywcze do obrotu, jeżeli działalność ta jest zarejestrowana na terytorium któregoś z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (art. 3 pkt 9 jhars). Obrót w rozumieniu art. 3 pkt 4 tej ustawy to czynności, o których mowa w art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002 tj. "wprowadzenie na rynek" co oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.
W analizowanej sprawie, skarżąca wprowadzając do obrotu kontrolowane produkty po raz pierwszy pod własną marką jest producentem o którym mowa w art. 3 pkt 9 jhars w zw. z art. 7 ust. 3 jhars. Niewątpliwie będąc dystrybutorem kontrolowanych produktów mięsnych powinna zgodnie ze stanem faktycznym, rzetelnie podawać informacje dotyczące ilości sprzedawanego przez nią produktu, znajdującego się w opakowaniach, gdyż ten obowiązek wynika wprost z treści art. 7 ust. 1 jhars. Z tym uregulowaniem koresponduje art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1169/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22 listopada 2011 r., s. 18 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 1169/2011", zgodnie z którym, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Ponadto art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.
Powyższym wymogom, jak wykazało postępowanie prowadzone przez Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, skarżąca nie sprostała.
Prawidłowe jest stanowisko organu, że kontrola jakości handlowej mięsa w sklepie B. zlokalizowanym pod adresem ul. S. [...] w Ostrowcu Świętokrzyskim, należącym do podmiotu J. S.A wykazała nieprawidłowości. Polegały one na zaniżeniu zawartości netto w stosunku do deklaracji producenta podanej na etykiecie produktu o nazwie "szynka wieprzowa bez kości" oraz niejasnym, a przez to wadliwym użyciu skrótu "B/K" w nazwie produktu podanej na etykiecie. Stwierdzono również zawyżoną wartość wody wchłoniętej w dwóch partiach mięsa drobiowego o nazwie "Filet z piersi kurczaka świeży, klasa A". Ustalenia kontroli zawarto w protokole kontroli w obrocie detalicznym nr KO.8361.4.1.2022 z dnia 21 kwietnia 2022 r. Nieprawidłowości potwierdziły badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane Laboratorium Specjalistyczne Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Kielcach. Wyniki badania masy netto wykazały, że masy netto zadeklarowane w oznakowaniu w przypadku produktu o nazwie "Szynka wieprzowa bez kości" były zawyżone w odniesieniu do faktycznej ilości mięsa znajdującej się w opakowaniu od 23 g do 73 g.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, ustalając masę tego produktu brak było podstaw do uwzględniania masy osocza, które w sposób naturalny wypłynęło z mięsa. Definicja mięsa, na którą powołuje się skarżąca określona w art. I załącznika I do rozporządzenia (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. stanowi, że mięso oznacza jadalne części zwierząt określonych w pkt 1.2-1.8. w tym krew. Wyciek z mięsa, który gromadzi się w opakowaniu produktu luźno bądź we wkładzie absorpcyjnym stanowiącym część tego opakowania, niewątpliwie nie jest przeznaczony do spożycia i wówczas nie stanowi jego integralnej części. Trudno zatem uznać masę osocza, które nawet w sposób naturalny wyciekło z mięsa za żywność w rozumieniu przepisów prawa żywnościowego (por. wyroki WSA w Warszawie z 17.03.2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2761/20, z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 851/21, WSA w Poznaniu z 31 sierpnia 2022 r. sygn. III SA/Po 181/22).
Ustalenie przez organ kontrolujący zaniżonej masy produktu w stosunku do deklaracji podanej w oznakowaniu uprawniało zatem organ do wydania zaleceń pokontrolnych.
Co się zaś tyczy zaleceń odnoszących się do zaprzestania stosowania na etykietach cenowych dla mięsa tak jak w niniejszym przypadku skrótu "B/K" to rację ma organ wskazując, że tego typu skróty mogą być niejasne i niezrozumiałe dla konsumenta. Etykieta cenowa zawiera istotne informacje na temat produktu, do których niewątpliwie zalicza się cenę i nazwę produktu. O ile nie ma szczegółowych wymagań, jakie konkretne dane powinny znaleźć się na etykiecie cenowej, o tyle istnieją przepisy określające zasady, którymi należy kierować się zamieszczając informacje odnoszące się do żywności. W tym wypadku, określona w art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 zasada, że informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta nie została zrealizowana.
Chybiony jest zarzut naruszenia przepisów procesowych, polegający na tym, że ustalenia co do mięsa wieprzowego zostały dokonane w oparciu o wyniki badań przy których zastosowano nieakredytowane metody. Przede wszystkim przepisy, które obowiązywały w dacie przeprowadzania badań dotyczących kontrolowanych produktów nie wymagały akredytacji metodyk badawczych. Stosownie do treści art. 167 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625, akredytacja wszystkich metodyk badawczych stosowanych przez laboratoria urzędowe w zakresie kontroli żywności obowiązuje od dnia 29 kwietnia 2022 r. W analizowanej sprawie badania laboratoryjne zostały przeprowadzone w całości i zakończone 12 kwietnia, a zatem wynik nieakredytowanego badania masy netto wykonanego w tym dniu, mieścił się w terminie wskazanym w ww. przepisie. Niezależnie od tej okoliczności, Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w Kielcach posiada akredytację PCA nr AB 704. Akredytacja to poświadczenie przez krajową jednostkę akredytującą, że jednostka oceniająca zgodność spełnia wymagania określone w normach zharmonizowanych (oraz wszelkie dodatkowe) konieczne do realizacji określonych czynności związanych z oceną zgodności (por. art. 2 pkt 10 ww. rozporządzenia (WE) nr 765/2008). Akredytacja jest więc formalnym uznaniem przez upoważnioną jednostkę akredytującą (w polskim systemie prawnym jest to Polskie Centrum Akredytacji – PCA) kompetencji organizacji działających w obszarze zgodności, czyli jednostek certyfikujących, inspekcyjnych lub laboratoriów (jak w niniejszej sprawie) do wykonywania określonych działań, w tym prowadzenia badań wyrobów wprowadzonych do obrotu. Otrzymanie certyfikatu akredytacji laboratorium badawczego, niezależnie od jego zakresu przedmiotowego, który może być różny i powiązany z istnieniem szczegółowych norm regulujących proces kontroli wyrobu czy metodę badawczą, oznaczać będzie spełnienie przez laboratorium ogólnych reguł kompetencyjnych, gwarantujących niezależność, wiarygodność i prawidłowość badań. Z tych względów efekt końcowy badań, przeprowadzonych przez Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w Kielcach, mógł stanowić dowód w sprawie, jako uzyskany od akredytowanej jednostki badawczej, w zakresie dostępnej dla tej jednostki wiedzy specjalistycznej. Zastosowana przez ww. laboratorium i przyjęta przez organ metodyka badawcza oznaczenia masy netto (metodyka PB-29/FCh/LK) nie miała wpływu na stwierdzoną przez organ nieprawidłowość w produkcie o nazwie szynka wieprzowa.
Nieuzasadnione są zarzuty pominięcia przez organ przy ocenie wyników badań laboratoryjnych dotyczących wody wchłoniętej przez mięso drobiowe błędu pomiaru. Skarżąca nie wskazała na czym opiera twierdzenia w tym zakresie. Sąd podziela stanowisko organu, że w przypadku wyliczenia współczynnika W/RP (określającego całkowitą zawartość wody), co do zasady nie podaje się niepewności pomiaru, bowiem określony w pkt 6.4. załącznika VIII do rozporządzenia Komisji (WE) nr 543/2008 maksymalny współczynnik jest wartością graniczną i ostateczną, o czym świadczy użycie w tym przepisie zwrotu: "najwyższy dopuszczalny współczynnik W/RP wyznaczony niniejszą metodą" (metodą schładzania) wynosi".
Sąd podziela również stanowisko organu w kwestii nieuwzględnienia wyników badań wykonanych 14.04.2022 r. przez Laboratorium C. Sp. z o.o. Za takim przyjęciem przemawia fakt, że nie jest to laboratorium urzędowe, o którym mowa w rozporządzeniu (UE) nr 2017/625, a ponadto zastrzeżenia organu budził brak udokumentowania okoliczności związanych z pobieraniem próbek do badań. W tej sytuacji wyniki badań Laboratorium C. Sp. z o.o. nie mogły skutecznie podważyć ustaleń organu dokonanych w oparciu o wyniki badań, przeprowadzonych przez Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w Kielcach.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący ogólnikowości sformułowanych zaleceń. Sposób w jaki skarżąca zapewni wymaganą przepisami prawa żywnościowego jakość wprowadzanych do obrotu artykułów rolno-spożywczych zależy wyłącznie od skarżącej, jako producenta w rozumieniu art. 3 pkt 9 w zw. z art. 7 ust. 3 jhars. Istotne jest to, że w zaleceniach pokontrolnych doprecyzowano, że w odniesieniu do mięsa wieprzowego należy wprowadzić takie działania i procedury nadzorcze by masa netto produktu nie była mniejsza niż wskazana w oznakowaniu, zaś w przypadku filetów z piersi z kurczaka – by współczynnik W/RP określający całkowitą zawartość wody, nie przewyższał wartości wskazanej w pkt. 6.4. załącznika nr VIII do rozporządzenia Komisji (WE) nr 543/2008. Stronie zatem pozostawiono swobodę w zakresie metod doprowadzenia przez spółkę do osiągnięcia rezultatu określonego w zaleceniach. Działanie organu w tym względzie miało jedynie na celu ochronę interesów konsumenta.
W kontekście przedstawionej argumentacji, zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a także naruszenia prawa materialnego opisane w petitum skargi okazały się nieskuteczne.
Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023, poz. 259 ze zm.).