II SA/Ke 210/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Kielcach oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy budynków gospodarczo-magazynowych, uznając, że brak dokumentacji z lat 80. nie przesądza o samowoli budowlanej.
Skarżący A. J. domagał się zbadania legalności budowy dwóch budynków gospodarczo-magazynowych, które miały odcinać dostęp do jego działek. Organy nadzoru budowlanego umorzyły postępowanie, argumentując, że brak dokumentacji z lat 80. XX wieku nie dowodzi samowoli budowlanej, a przepisy z tamtego okresu nie nakładały obowiązku archiwizacji pozwoleń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Sprawa dotyczyła skargi A. J. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie zostało wszczęte z urzędu w sprawie legalności budowy dwóch budynków gospodarczo-magazynowych, które według skarżącego odcinały dostęp do jego działek. Organy administracji ustaliły, że budynki te powstały w latach 80. XX wieku jako skład opału i przewiązka do kotłowni, a dokumentacja dotycząca ich budowy nie została odnaleziona. Organy powołały się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym brak dokumentacji z okresu sprzed 1995 r. nie przesądza o samowoli budowlanej, gdyż przepisy z tamtego okresu nie nakładały obowiązku archiwizacji pozwoleń na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo stwierdziły bezprzedmiotowość postępowania. Sąd podkreślił, że nawet budowa na cudzym gruncie, po upływie tak długiego czasu, nie uzasadnia interwencji organu nadzoru budowlanego, a kwestie dostępu do działek należą do właściwości sądów powszechnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, brak dokumentacji pozwolenia na budowę obiektu wzniesionego przed 1 stycznia 1995 r. nie przesądza o jego samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy przepisy z tamtego okresu nie nakładały obowiązku archiwizacji takich dokumentów przez właściciela.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie nakładały na właściciela obowiązku przechowywania decyzji o pozwoleniu na budowę, a organy wydające pozwolenia przechowywały je tylko przez 5 lat. Dopiero Prawo budowlane z 1994 r. wprowadziło obowiązek archiwizacji dokumentacji budowlanej przez właściciela. Dlatego nie można obciążać obecnego właściciela negatywnymi konsekwencjami braku możliwości okazania decyzji wydanej przed 1995 r.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 63 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane z 1974 r.
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane
k.c. art. 231 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 172 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 172 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 145
Kodeks cywilny
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dokumentacji pozwolenia na budowę obiektu z lat 80. XX wieku nie jest dowodem samowoli budowlanej. Przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie nakładały obowiązku archiwizacji pozwoleń na budowę przez właściciela. Po upływie kilkudziesięciu lat od budowy, brak dowodów na samowolę budowlaną skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Kwestie dostępu do działek i ewentualnych naruszeń prawa cywilnego należą do właściwości sądów powszechnych.
Odrzucone argumenty
Budynki zostały wybudowane bezprawnie, bez wiedzy i zgody skarżącego. Budynki odcinają działki skarżącego od możliwości dojazdu. Skład opału został wybudowany częściowo na działce skarżącego. Obecnie skład opału stracił swoją pierwotną funkcję.
Godne uwagi sformułowania
nie można dla strony wyprowadzać negatywnych skutków (wyroków NSA: z 23 lipca 2019 r., II OSK 651/09, z 16 stycznia 2016 r., II OSK 1695/11, z 23 lipca 2019 r., II OSK 2114/18, z 23 października 2019 r., II OSK 3006/17) nie ma obowiązku posiadania dokumentacji budowy oraz dokumentacji powykonawczej dla obiektów budowlanych wybudowanych bądź przebudowanych przed 1 stycznia 1995 r. upływ czasu nie może być w sytuacjach kontrowersyjnych wykorzystywany przeciwko inwestorowi nie można jednoznacznie stwierdzić, że pozwolenia na budowę w ogóle nie było. nie można uznać za niewątpliwie ustalone, że powstały nielegalnie. kwestie te jednak, podobnie jak zapewnienie nieruchomości skarżącego odpowiedniego dostępu do drogi publicznej (art. 145 k.c.), nie należą do właściwości organów administracji, tylko sądów powszechnych.
Skład orzekający
Beata Ziomek
przewodniczący
Agnieszka Banach
członek
Jacek Kuza
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących obiektów budowanych przed 1995 r. i braku dokumentacji, a także bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w takich przypadkach."
Ograniczenia: Dotyczy głównie obiektów budowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r. oraz sytuacji, gdy brak jest jednoznacznych dowodów na samowolę budowlaną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak upływ czasu i brak dokumentacji mogą komplikować postępowania administracyjne, a także jak sądy interpretują przepisy dotyczące legalności budowy obiektów z przeszłości.
“Budowa sprzed 40 lat bez pozwolenia? Sąd wyjaśnia, kiedy brak dokumentów nie oznacza samowoli budowlanej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 210/25 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2025-06-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-04-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Agnieszka Banach Beata Ziomek /przewodniczący/ Jacek Kuza /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2022 poz 2000 art. 105 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 27 lutego 2025 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 27 lutego 2025 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach, po rozpoznaniu odwołania A. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Włoszczowie z 7 stycznia 2025 r. umarzającej postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie legalności budowy dwóch budynków gospodarczo-magazynowych (użytkowanych wcześniej jako skład opału oraz przewiązka do pomieszczenia kotłowni usytuowanych na działkach nr ewid. [...] i [...] położonych w obrębie osiedla Broniewskiego we Włoszczowie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wyjaśnił, że na skutek pisma A. J. z 3 września 2024 r., w którym zwrócił się o podjęcie interwencji w sprawie bezprawnego wybudowania zadaszenia na opał przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" we W., które odcina możliwość dojazdu do jego działek nr [...] i [...], organ I instancji przeprowadził w dniu 26 września 2024 r. na tych działkach kontrolę. W jej trakcie stwierdził, że na tych działkach położonych w obrębie osiedla Broniewskiego we W. istnieją trzy parterowe budynki usytuowane od strony wschodniej czterokondygnacyjnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...]. Część bezpośrednio przylegająca do budynku wielorodzinnego pełniła funkcję kotłowni. Następna część o wysokości około 2,60 m przylega do budynku po byłej kotłowni i stanowi jednocześnie przewiązkę z następnym budynkiem o wymiarach w rzucie około 12,30 m x 13,70 m, z dachem jednospadowym,o wysokości w kalenicy około 5,14 m i przy okapie około 4,54 m i ze spadkiem w kierunku wschodnim. Wszystkie te trzy budynki są obecnie użytkowane przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" we W. jako budynki gospodarczo-magazynowe. Działki nr [...] i [...], na których znajdują się obecnie wyżej opisane budynki, stanowią własność Gminy Włoszczowa, natomiast od 1981 r. do chwili obecnej są w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" we W.. Z przedłożonych w czasie kontroli dokumentów, tj. protokołu zdawczo-odbiorczego z 21 stycznia 2004 r., sporządzonego na podstawie umowy z 28 listopada 2003 r. spisanej pomiędzy Urzędem Gminy Włoszczowa, a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" we W., potwierdzającej przejęcie przez tę Spółdzielnię środka trwałego, tj. budynku kotłowni oraz składu opału wynika, że przedmiotowe budynki zostały wybudowane w 1982 r. jako mienie ogólnonarodowe będące wtedy w dyspozycji Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w K., a następnie przekazane nieodpłatnie G. W. decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z 16 czerwca 1992 r., znak [...] Do protokołu dołączono szkic sytuacyjny (wydruk mapy) z zaznaczonymi wymiarami obiektów oraz dokumentację fotograficzną. Pismem z 27 września 2024 r. PINB we Włoszczowie zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zbadania legalności budowy dwóch budynków stanowiących przeszkodę w dojeździe do działek wnioskodawcy, użytkowanych obecnie jako gospodarczo-magazynowe, a wcześniej pełniących funkcję składu opału oraz przewiązki do pomieszczenia kotłowni, usytuowanych na działkach nr ewid. [...] i [...] położonych na terenie osiedla B. we W.. W toku tego postępowania organ I instancji zwrócił się do Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach, do Urzędu Gminy we Włoszczowie, do Archiwum Państwowego w Kielcach oraz do Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Kielcach o nadesłanie informacji i ewentualnie dokumentów dotyczących losów przedmiotowych działek i znajdujących na nich budynków. W odpowiedzi Świętokrzyski Urząd Wojewódzki przesłał ostateczną decyzję Wojewody Kieleckiego z 16 czerwca 1992 r., znak [...] wraz z protokołem inwentaryzacji dotyczącym przekazania Gminie Włoszczowa części mienia ogólnonarodowego będącego w dyspozycji Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Kielcach. Urząd Gminy we Włoszczowie, Archiwum Państwowe w Kielcach i Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Kielcach udzieliły informacji, że nie posiadają dokumentacji dotyczącej przedmiotowych budynków, w tym w szczególności pozwolenia na budowę i na użytkowanie tych budynków. W tak ustalonych okolicznościach organ II instancji przytoczył treść art. 105 k.p.a. i wyjaśnił, że zawarta w nim norma oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, uniemożliwiając wydanie decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Następnie organ, z powołaniem się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie nakładały obowiązku archiwizowania dokumentacji związanej z jego użytkowaniem, jak czyni to obecnie obowiązujący art. 63 Prawa budowlanego z 1994 r. W związku z tym nie ma obowiązku posiadania dokumentacji powykonawczej dla obiektów budowlanych wybudowanych bądź przebudowanych przed 1 stycznia 1995 r. i z nieprzedstawienia odpowiednich pozwoleń na budowę nie można dla strony wyprowadzać negatywnych skutków (wyroki NSA: z 23 lipca 2019 r., II OSK 651/09, z 16 stycznia 2016 r., II OSK 1695/11, z 23 lipca 2019 r., II OSK 2114/18, z 23 października 2019 r., II OSK 3006/17). Dlatego też należy uznać, że obowiązki wynikające z przepisu art. 63 ust. 1 nie mogą odnosić się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., tj. przed 1 stycznia 1995 r. W tej sytuacji zaistnienie samowoli budowlanej ma miejsce tylko wtedy, gdy zostanie to udowodnione ponad wszelką wątpliwość (wyroki NSA z: 10 sierpnia 2011 r., II OSK 590/11, z 16 stycznia 2013 r., II OSK 1705/11, z 9 stycznia 2018, II OSK 928/17). W podobny sposób orzekł NSA w wyroku z 17 listopada 2023 r., II OSK 1476/22, w którym zawarto tezę, że upływ czasu nie może być w sytuacjach kontrowersyjnych wykorzystywany przeciwko inwestorowi, np. jeśli brak jednoznacznych dowodów naruszeń prawa z jego strony, a legalność obiektu nie była przez wiele lat kwestionowana. W związku z takimi poglądami organ II instancji uznał, że zgromadzone w sprawie dokumenty, zapewne nie wprost, jednak mogą stanowić dowód pośredni i świadczyć o spełnieniu wymagań formalnoprawnych przy realizacji przedmiotowych obiektów. Dlatego organ podzielił stanowisko PINB we Włoszczowie, który dopełnił wszelkich starań by wyjaśnić rzeczywisty stan faktyczny sprawy. Z uwagi na znaczny upływ czasu od daty realizacji do dnia dzisiejszego (ustalono, że budynki powstały w latach 80-tych XX wieku, co też nie było kwestionowane przez skarżącego, który w odwołaniu przywołuje datę wybudowania budynków w latach 1980-1981, a więc w czasie uprzednio obowiązujących przepisów), nie można jednoznacznie stwierdzić, że pozwolenia na budowę w ogóle nie było. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących przywrócenia dostępu do działek nr ewid. [...] i [...] ŚWINB wskazał, że warunkiem zastosowania sankcji w postaci rozbiórki obiektu budowlanego w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. jest uprzednie niewątpliwe ustalenie, że został on wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Ponieważ w sprawie do tego nie doszło, nie zachodziły przesłanki uzasadniające podjęcie działań ze strony organów nadzoru budowlanego i wydania decyzji merytorycznej orzekającej co do istoty sprawy. Umorzenie postępowania nie jest zależne od woli organu administracji, ani pozostawione uznaniu administracyjnemu, ale organ jest zobowiązany do wydania takiej decyzji w razie stwierdzenia bezprzedmiotowości wszczętego postępowania administracyjnego. W skardze z dnia 18 marca 2025 r. na decyzję ŚWINB z 27 lutego 2025 r. A. J. wniósł o jej sprawiedliwe rozpatrzenie. Wyjaśnił, że domaga się dostępu do drogi publicznej dla jego działek nr [...] i [...] według stanu z 1970 r., kiedy to zgodnie z aktem notarialnym Repertorium [...] jego rodzina przekazała na rzecz Skarbu Państwa działkę o powierzchni 1252 m˛, pod warunkiem dostępu do działek nr [...] i [...], co było honorowane przez strony. Stwierdził też, że skład opału został wybudowany na działkach nr [...] oraz [...] i [...], choć działki nr [...] i [...] były w latach 1980 i 1981 własnością jego rodziców. Oznacza to, że wspomniany skład opału nie został wybudowany na działkach należących do inwestora. Ponieważ obecnie skład opału stracił swoją pierwotną funkcję, gdyż budynek mieszkalny wielorodzinny jest ogrzewany z sieci ciepłowniczej, wniósł o rozpatrzenie skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że argumenty powołane w skardze nie odbiegają w sposób znaczący od treści odwołania, do którego odniesiono się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. A. J. wyjaśnił, że do spornej działki jest nieformalny dojazd, ale nie ma formalnej drogi. Natomiast jego działka nr [...] ma dostęp do drogi polnej od strony południowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024.935 t.j. ze zm., dalej p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ŚWINB z 27 lutego 2025 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub też stwierdzenie jej nieważności. Przedmiotem sprawy było umorzenie na podstawie art. 105 k.p.a. postępowania przeprowadzonego z urzędu w przedmiocie legalności budowy dwóch budynków użytkowanych obecnie jako gospodarczo-magazynowe, a wybudowanych niespornie na początku lat 80-tych XX wieku jako skład opału i przewiązka łącząca ten skład z pomieszczeniem kotłowni. Kwestionowanie przez skarżącego – właściciela sąsiadujących od południa działek nr [...] o pow. 0,0073 ha i [...] o pow. 0,6488 ha położonych w obrębie 0006 we W. (informacje o działkach – k. I-2 akt administracyjnych) - legalności tych budynków, opierało się na twierdzeniu, że zostały one wybudowane bezprawnie, bez jego wiedzy i zgody, spowodowało odcięcie jego działek od możliwości dojazdu do tych działek, a wiatę, czyli skład opału wybudowano częściowo na działce skarżącego nr [...] (por. pismo A. J. z 3 września 2024 r. k. I-1 akt administracyjnych). Ponadto A. J. twierdził, że obecnie skład opału jest zbędny, ponieważ zlikwidowano kotłownię. Oceniając w okolicznościach niniejszej sprawy takie motywy należy wyjaśnić, że nawet nieprzedstawienie przez inwestora, bądź jego następcę, pozwolenia na budowę danego obiektu budowlanego wymagającego takiego pozwolenia, nie może oznaczać, że taki obiekt został wzniesiony samowolnie. Wynika to z utrwalonego w orzecznictwie poglądu podzielanego również przez Sąd w niniejszej sprawie, a także niekwestionowanego przez samego skarżącego, że skoro przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. poz. 229, z późn. zm.), dalej Prawo budowlane z 1974 r. – obowiązujące w dacie wybudowania obiektów budowlanych będących przedmiotem niniejszego postępowania – nie nakładały na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązku przechowywania decyzji o pozwoleniu na budowę, nie można aktualnego właściciela tych obiektów obciążać negatywnymi konsekwencjami faktu niemożności okazania tej decyzji. Dopiero bowiem w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2024.725 t.j. ze zm.), dalej Prawo budowlane, lub Prawo budowlane z 1994 r. – w jej art. 63 wprowadzony został prawny obowiązek przechowywania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego dokumentacji budowlanej, o której mowa w art. 60 tej ustawy, przez okres istnienia obiektu. Obowiązki wynikające z przepisu art. 63 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. nie mogą natomiast odnosić się do obiektów budowlanych wybudowanych bądź przebudowanych przed 1 stycznia 1995 r., tj. przed wejściem w życie tej ustawy. Przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie nakładały bowiem na właściciela obiektu budowlanego obowiązku archiwizowania dokumentacji związanej z jego użytkowaniem, jak czyni to obecnie obowiązujący art. 63, zaś organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez 5 lat. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że nie ma obowiązku posiadania dokumentacji budowy oraz dokumentacji powykonawczej dla obiektów budowlanych wybudowanych bądź przebudowanych przed 1 stycznia 1995 r. i z nieprzedstawienia odpowiednich pozwoleń na budowę nie można dla strony wyprowadzać negatywnych skutków (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2010 r., II OSK 651/09; z dnia 16 stycznia 2013 r., II OSK 1695/11; z 23 lipca 2019 r. II OSK 2114/18; z 23 października 2019 r., II OSK 3006/17, z 19 czerwca 2020 r., II OSK 242/20; CBOSA). Istotne w takim stanie faktycznym jest, aby proces zdobycia wiedzy o stanie prawnym obiektu budowlanego polegał na przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego mającego na celu zgromadzenie dowodów związanych z szeroko rozumianym procesem inwestycyjnym dotyczącym danego obiektu. Ocena okoliczności istotnych dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia musi być wszechstronna i wyczerpująca (art. 77 § 1 K.p.a.). Musi opierać się na całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), a także uwzględniać fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu (art. 77 § 4 K.p.a.). Powinna zatem uwzględniać m.in. upływ czasu od zakończenia budowy oraz realia prowadzenia procesów inwestycyjnych w czasie tej budowy. Musi być też dokonana z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a.). Odnosząc takie wywody do okoliczności niniejszej sprawy trzeba zauważyć, że organy nadzoru budowlanego obu instancji dochowały należytej staranności przy ustalaniu okoliczności związanych z legalnością wzniesienia przedmiotowych obiektów budowlanych. Zwróciły się bowiem do instytucji, które dysponowały lub mogły dysponować dokumentami związanymi z budową tych obiektów. Mimo nieodnalezienia pozwoleń na budowę bądź użytkowanie tych obiektów, z pozyskanych przez organy dokumentów nie da się wyprowadzić wniosku o ich samowolnym wybudowaniu. Z aktu notarialnego z 3 grudnia 1970 r. Repertorium A Nr [...] dołączonego do skargi (k. 6) oraz z decyzji Starosty [...] z 31 października 2019 r., znak:GKN.6620.3.586.2018.BK wynika bowiem, że działka oznaczona obecnie w ewidencji gruntów numerem [...], na której znajduje się część przedmiotowych budynków, została w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr [...] poz. 94), sprzedana przez rodziców skarżącego, tj. J. i L. J. na rzecz Skarbu Państwa na cele Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej we Włoszczowie. Następnie na tych działkach na początku lat 80-tych XX wieku, po sąsiedzku z czterokondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym zostały wybudowane skład opału, kotłownia i budynek przewiązki łączącej budynki wyżej wymienione. Jako mienie ogólnonarodowe nieruchomości te pozostawały wówczas w dyspozycji Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Kielcach. Działka nr [...], a także sąsiednia działka nr [...], na których znajdują się wymienione budynki, od 1981 r. pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" we W.. Budynki stanowiące własność G. W., na podstawie porozumienia z 23 listopada 2003 r. zostały przejęte w użytkowanie jako środek trwały przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" we W.. Przedstawione ustalenia wskazują na legalne powstanie przedmiotowych budynków, a z pewnością nie pozwalają na uznanie za niewątpliwie ustalone, że powstały nielegalnie. Oznacza to, że twierdzenie skarżącego odnośnie ich nielegalnego wzniesienia i konieczności przywrócenia stanu poprzedniego, czyli w istocie ich rozbiórki – nie znajduje podstaw w obowiązującym prawie. Konsekwencją domniemania legalności przedmiotowych budynków wynikłą z powyższych rozważań, jest też przyjęcie, że zostały one wzniesione zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich budowy. Ubocznie więc tylko można wyjaśnić, że zarówno przepisy stosownego aktu prawnego obowiązującego w dacie budowy przedmiotowych budynków (rozporządzenia z dnia 14 sierpnia 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki - § 13 i § 15) nie zawierały, jak również przepisy obecnie obowiązującego aktu prawnego (rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - § 12) nie zawierają całkowitego zakazu lokalizacji obiektów budowlanych przy granicy działki (wyrok NSA w Szczecinie z 17.04.2003 r., SA/Sz 1465/01, LEX nr 685410). Nie można więc twierdzić, że budowa tych budynków naruszała obowiązujące przepisy. Należy dodać, że sam skarżący również nie przedstawił jakichkolwiek dowodów mogących potwierdzić samowolne działanie inwestora tych obiektów, ani też nie wskazał, aby naruszały one jakieś przepisy techniczne, którym powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Podnoszona przez skarżącego okoliczność przekazania przez jego rodziców na rzecz Skarbu Państwa własności działki nr [...] pod niczym niepotwierdzonym warunkiem zachowania dostępu do działki nr [...] i [...], traci na wiarygodności z powodu upływu ponad 40 lat od daty wzniesienia przedmiotowych obiektów, w ciągu których skarżący nie upominał się o wspomniany dostęp, a przynajmniej nic takiego w sprawie nie wykazał. Poza tym trzeba zauważyć, że działka skarżącego oznaczona numerem [...] ma dostęp do drogi publicznej od strony południowej, a ponadto również od strony północnej jest do niej dojazd, choć nieustanowiony w sposób formalnoprawny (przyznanie skarżącego na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. – k. 33). Przede wszystkim jednak kwestia dostępu do działek nr [...] i [...], przez działki zabudowane przedmiotowymi budynkami, nie ma znaczenia przy ocenie legalności tych budynków. Nawet bowiem budowa na cudzym gruncie w sytuacji upływu ponad 40 lat od takiego zdarzenia nie może uzasadniać jakiejkolwiek interwencji organu nadzoru budowlanego wobec takiego budynku, skoro samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem (art. 231 § 1 k.c.), a posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Natomiast po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.). Kwestie te jednak, podobnie jak zapewnienie nieruchomości skarżącego odpowiedniego dostępu do drogi publicznej (art. 145 k.c.), nie należą do właściwości organów administracji, tylko sądów powszechnych. Nie mogą więc być rozpatrywane w niniejszej sprawie. Uwzględniając powyższe rozważania Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo stwierdziły bezprzedmiotowość wszczętego z urzędu i wnikliwie przeprowadzonego postępowania w sprawie zbadania legalności budowy dwóch budynków usytuowanych na działkach nr ewid. [...] i [...] położonych na terenie osiedla B. we W.. Dlatego umorzenie tego postępowania na podstawie art. 104 k.p.a. nie narusza prawa, a skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI