II SA/KE 202/25

II SA/Ke 202/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 145
art. 135f ust. 9-10, art. 135h ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 42 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję - orzeczenie nr 1 Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach z dnia 28 lutego 2025 r., znak: RPD/2/2024 w przedmiocie kary dyscyplinarnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach na rzecz M. B. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Ke 202/25
Uzasadnienie
Orzeczeniem nr 1 z 28 lutego 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Końskich z 3 stycznia 2025 r. nr 1/2025, o stwierdzeniu winy i wymierzeniu kary dyscyplinarnej nagany policjantowi podkom. M. B. – specjaliście Wydziału Kryminalnego KPP w Końskich, obwinionemu o to, że:
1. "w okresie od dnia 21 marca 2024 r. do 3 września 2024 r. naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że będąc wyznaczonym do prowadzenia postępowania nr L.dz. [...] nie wydał postanowienia o wszczęciu dochodzenia w sprawie oszustwa komputerowego na szkodę P. S., pomimo zaistnienia przesłanek do wydania takiego postanowienia, czym doprowadził do nieuzasadnionej bezczynności postępowania, tj. o czyn z art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2024.145 ) w zw. z § 10 ust. 1 Wytycznych nr 3 Komendanta Głównego Policji z dnia 30 sierpnia 2017 r. w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo - śledczych przez policjantów (Dz. Urz. KGP 2017.59) i w zw. z § 15 pkt 1 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP 2018.89 ze zm.)";
2. "w okresie od dnia 10 marca 2023 r. do 3 września 2024 r. naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że prowadząc postępowanie nr [...], z którego wyłączył materiały do odrębnego prowadzenia o czyn z art. 254 § 1 kk nie wydał postanowienia o wszczęciu dochodzenia w sprawie o w/w czyn, pomimo zaistnienia przesłanek do wydania takiego postanowienia, czym doprowadził do nieuzasadnionej bezczynności postępowania, tj. o czyn z art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2024.145 ) w zw. z § 10 ust. 1 Wytycznych nr 3 Komendanta Głównego Policji z dnia 30 sierpnia 2017 r. w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo - śledczych przez policjantów (Dz. Urz. KGP.2017.59) i w zw. z § 15 pkt 1 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP 2018.89 ze zm.)";
3. "w okresie od 1 września 2023 r. do 3 września 2024 r., naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że prowadząc postępowanie nr [...] zaniechał czynności służbowej w postaci zwrotu dowodu rzeczowego osobie uprawnionej ujętego w wykazie dowodów rzeczowych i śladów kryminalistycznych nr [...], tj. o czyn z art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. 2024.145) w zw. z § 15 pkt 1 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP 2018.89 ze zm.)";
4. "w okresie od 23 marca 2024 r. do 3 września 2024 r., naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że prowadząc postępowanie nr [...] zaniechał czynności służbowej w postaci zwrotu dowodów rzeczowych osobom uprawnionym ujętych w wykazie dowodów rzeczowych i śladów kryminalistycznych nr [...], tj. o czyn z art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. 2024.145) w zw. z § 15 pkt 1 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP 2018.89 ze zm.)".
W uzasadnieniu organu II instancji wskazano, że postanowieniem nr 13/2024 Komendant Powiatowy Policji w Końskich wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko podkom. M. B. zarzucając opisane powyżej czyny.
Orzeczeniem nr 1/2025 z 3 stycznia 2025 r. Komendant Powiatowy Policji w Końskich uznał, że podkom. M. B. jest winny zarzucanych czynów i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.
Od powyższego orzeczenia odwołanie do Komendanta Wojewodzkiego Policji w Kielcach wniósł M. B. zarzucając: 1. pozbawienie go prawa do obrony; 2. nieskuteczność doręczeń i celowe naruszenie zasad proceduralnych; 3. brak zawieszenia postępowania dyscyplinarnego w związku z jego zwolnieniem lekarskim.
Rozpoznając odwołanie organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania strony. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu nr 1 stwierdził, że czynność przesłuchania nie ma charakteru obligatoryjnego, a udział w tych czynnościach jest prawem, a nie obowiązkiem obwinionego. Bezspornie odwołujący się przebywał na zwolnieniu lekarskim od 10 września 2024 r. do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia. Korzystając ze zwolnienia lekarskiego od 3 grudnia 2024 r. nie dołączył do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez lekarza uprawnionego w rozumieniu art. 135f ust. 10 zdanie drugie ustawy o Policji. O treści tego przepisu policjant był pouczony w postanowieniu o wszczęciu postępowania oraz w wezwaniu do stawiennictwa, zatem posiadał wiedzę o warunkach, jakie musi spełnić by jego nieobecność na czynności objętej danym postępowaniem mogła zostać uznana za usprawiedliwioną. Ponadto wezwanie do stawiennictwa zostało wysłane pocztą na adres do korespondencji, email na adres [...] oraz ze służbowego telefonu na telefon podany przez podkom. M. B. do kontaktów na wypadek alarmu.
Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach ocenił, że obwiniony nie zadbał odpowiednio wcześnie o to, by jego zwolnienie lekarskie trwające dłużej niż 14 dni, zostało wystawione przez uprawnionego lekarza. Organ zatem był uprawiony do przyjęcia, że w rozumieniu art. 135f ust. 10 zdanie drugie nieobecność obwinionego w dniu 20 grudnia 2024 r. była nieusprawiedliwiona. Powyższa okoliczność nie obligowała organu do ponownego kierowania do niego zawiadomienia o stawiennictwie. Przebywanie odwołującego od 11 grudnia 2024 r. do 14 grudnia 2024 r. w szpitalu w związku z zabiegiem ortopedycznym nie zmienia faktu, że jego nieobecność w dniu 20 grudnia 2024 r. zasadnie uznano za nieusprawiedliwioną. Kserokopia zaświadczenia lekarskiego potwierdzająca pobyt ww. w szpitalu SP ZOZ L. oraz kserokopia karty wypisu ze szpitala nie może stanowić usprawiedliwienia dla jego nieobecności w dniu wyznaczonym, jako termin przesłuchania go i zapoznania się z aktami, bowiem dokument ten nie spełnia warunku z art. 135f ust. 10 zdanie drugie.
Organ odwoławczy podkreślił, że znajdujący w sprawie zastosowanie art. 137 kodeksu postępowania karnego (kpk) w wypadkach niecierpiących zwłoki pozwala wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie albo w inny sposób stosownie do okoliczności. Pilność sprawy wynikała z zachowania ustawowych terminów tj. miesiąca od dnia wszczęcia postępowania dyscyplinarnego do zakończenia czynności dowodowych (art. 135h ust. 1 ustawy o Policji).
W ocenie organu, postępowanie w sprawie było prowadzone w sposób rzetelny i obiektywny. Zebrany materiał dowodowy był kompletny oraz podjęto wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy. Brak było podstaw do zawieszenia postępowania, albowiem przyjęte regulacje dają możliwość zakończenia postępowania dyscyplinarnego w sposób zgodny z przepisami prawa bez przesłuchania obwinionego, czy też zapoznania go z aktami tego postępowania.
Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji, kara nagany jest adekwatna i współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. Organ uwzględnił dotychczasowy przebieg służby obwinionego, przyznane nagrody motywacyjne, pozytywną opinię służbową jak również fakt, że działania obwinionego były zawinione, zarzucane mu przewinienia dyscyplinarne były popełnione umyślnie, a jako policjant z 22-letnim stażem służby, posiadający odpowiednie kwalifikacje zawodowe winien działać zgodnie z pragmatyką służbową i obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach podkom. M. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść orzeczenia tj. obrazę przepisów art. 135f ust. 9 i 10 w zw. z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji oraz art. 137 kpk – wyrażającą się w niedopuszczalnym w świetle obiektywnie istniejących okoliczności zdrowotnych przeprowadzeniem postępowania dyscyplinarnego pomimo, że wówczas obwiniony był niezdolny do służby z powodu choroby, co potwierdzono stosowną dokumentacją medyczną obrazującą, iż z uwagi na przeprowadzoną operację nie był w stanie stawić się na czynności przewidziane w dniu 20 grudnia 2024 r., a nadto bezzasadnie do powiadomienia o prowadzonych czynnościach użyto komunikatora Whatsapp oraz maila, czym w konsekwencji skarżący został pozbawiony prawa do obrony.
Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, że jakkolwiek w art. 135p ust. 1 ustawy o Policji przewidziano odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania karnego w określonym zakresie tj. rozdziału 14 (dotyczącego wezwań), rozdziału 15 (dotyczącego doręczeń), rozdziału 21 (dotyczącego świadków), niemniej jednak ustawodawca przewidział, że pewien minimalny standard - dający gwarancje procesowe przysługujące obwinionemu - musi być spełniony. Kluczowe znaczenie przy określaniu statusu obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym ma zespół przysługujących mu praw i obowiązków. W szczególności takie znaczenie ma prawo do obrony w znaczeniu materialnym czyli ogółu czynności, których celem jest zniweczenie lub zminimalizowanie skutków wniesionego obwinienia w sprawie dyscyplinarnej. Skarżący przywołał pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 30 maja 2017 r., sygn. akt II AKa 216/16, w którym to sąd stwierdził, że oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, przejawiające się prawem do obrony w sensie materialnym, polegającym na uprawnieniu do obrony merytorycznej lub procesowej (odpieraniu zarzutów oskarżenia oraz podnoszeniu uchybień i wadliwości proceduralnych działających na korzyść oskarżonego), jak też prawo do obrony w sensie formalnym (wybór obrońcy, bądź korzystanie z obrońcy z ustanowionego z urzędu). Zdaniem skarżącego, niedopuszczalna jest taka sytuacja, w której obwiniony zmuszony jest składać wyjaśnienia na wstępnym etapie postępowania, w momencie, w którym jak wynika ze złożonej dokumentacji lekarskiej ze Szpitala w L. był kilka dni po poważnej operacji kręgosłupa, a z zaleceń lekarskich wynikających z wypisu wynikało, że przez 6 tygodni musi pozostawać w pozycji leżącej (zakaz siadania), wymaga codziennej zmiany opatrunków, czy też ostrożności przy wstawaniu. Tym samym w sposób oczywisty organ zarówno I jak i II instancji dopuścił się obrazy fundamentalnego dla postępowania dyscyplinarnego prawa do obrony obwinionego.
Autor skargi nie zgodził się z argumentacją Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach uznając, że tak pojmowane prowadzenie sprawy sprowadza postępowanie dyscyplinarne do swego rodzaju procesu zaocznego. Podkreślił, że:
- literalne stosowanie art. 135f ust. 9 i 10 ustawy o Policji i traktowanie jako jedynego możliwego usprawiedliwienia nieobecności - zaświadczenia wystawionego przez lekarza uprawnionego nie znajduje również odzwierciedlenia w praktyce sądów karnych, które zaświadczenia szpitalne traktują na równi z tymi wystawianymi przez lekarzy sądowych. Również względy wskazane przez KWP nie uzasadniały stosowania doręczeń poprzez nieprzewidziane przez przepisy kpk komunikator Whatsapp czy maila.
- bieg czynności nie wskazywał na konieczność stosowania tego rodzaju nieskutecznych, zastępczych form doręczenia - a miesięczny termin do zakończenia postępowania dyscyplinarnego jest terminem instrukcyjnym, a nie materialnoprawnym, wobec czego organ winien poczekać z jego zakończeniem do momentu, gdy skarżący mógł brać udział w czynnościach.
Podsumowując, w ocenie skarżącego nie może ostać się pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, w którym stwierdzono, że dopuszczalne jest odstąpienie od przesłuchania obwinionego, który z przyczyn zdrowotnych nie może się na taką czynność stawić. Choroba obwinionego - potwierdzona dokumentacją poszpitalną - jest z natury rzeczy przyczyną od niego niezależną, zatem zaniechanie przeprowadzenia ważnej czynności postępowania dyscyplinarnego stanowi szczególnie poważne naruszenie prawa do obrony obwinionego.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że doszło do naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Na wstępie zaznaczyć należy, że stan faktyczny ustalony przez organy jest bezsporny. Skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim od 10 września 2024 r. do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia. Od 11 grudnia 2024 r. do 14 grudnia 2024 r. przebywał w szpitalu SP ZOZ L. w związku z zabiegiem ortopedycznym a następnie szpital wystawił zwolnienie lekarskie od 11 grudnia 2024 r. do 14 stycznia 2025 r. Postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte postanowieniem z 3 grudnia 2024 r. Wezwanie do stawiennictwa na przesłuchanie na dzień 20 grudnia 2024 r. zostało wysłane na adres do korespondencji, email na adres [...] oraz ze służbowego telefonu na telefon podany przez obwinionego policjanta do kontaktów na wypadek alarmu. Policjant nie stawił się na przesłuchanie, zaś organ pominął ten środek dowodowy uznając, że jego nieobecność w dniu 20 grudnia 2024 r. była nieusprawiedliwiona. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ przyjął, że taki charakter nieobecności jest konsekwencją przebywania obwinionego na zwolnieniu lekarskim do dnia 20 grudnia 2024 r., które nie zostało potwierdzone zaświadczeniem lekarskim wystawionym przez uprawnionego lekarza.
Zgodnie z art. 135f ust. 9 ustawy o Policji nieusprawiedliwiona nieobecność obwinionego w służbie, zwolnienie obwinionego z zajęć służbowych z powodu choroby oraz nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie rzecznika dyscyplinarnego nie wstrzymują biegu postępowania dyscyplinarnego, a czynności, w których jest przewidziany udział obwinionego, nie przeprowadza się albo przeprowadza się w miejscu jego pobytu. Jak stanowi art. 135f ust. 10 cyt. ustawy, choroba obwinionego, świadka i innego uczestnika postępowania dyscyplinarnego stwierdzona zwolnieniem lekarskim usprawiedliwia nieobecność tych osób podczas czynności objętych danym postępowaniem przez okresy nie dłuższe niż łącznie 14 dni w ciągu całego postępowania dyscyplinarnego. Usprawiedliwienie nieobecności z powodu choroby za każdy następny jej okres wymaga przedstawienia zaświadczenia wystawionego przez lekarza uprawnionego do wystawiania zaświadczeń potwierdzających niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie karne.
Powyższe regulacje celem usprawiedliwienia nieobecności za okresy dłuższe niż 14 dni, wprowadzają obowiązek przedstawienia zwolnienia lekarskiego wystawionego przez lekarza uprawnionego do wystawiania zaświadczeń potwierdzających niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne. Nie budzi wątpliwości, że w analizowanej sprawie tego rodzaju zaświadczenia, spełniającego warunki o których mowa w art. 135f ust. 10 obwiniony nie przedstawił. Jednak zdaniem składu orzekającego, jego nieobecność w dniu 20 grudnia 2024 r. potwierdzona zaświadczeniem wystawionym przez SP ZOZ w L., z którego wynika, że przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od 11 grudnia 2024 r. do 14 stycznia 2025 r. w związku z przebytym zabiegiem ortopedycznym – wbrew poglądowi wyrażonemu przez organ, miała usprawiedliwiony charakter. Trudno oczekiwać od obwinionego, aby w okresie tej konkretnej choroby składał zeznania bądź zabiegał o ustanowienie pełnomocnika celem reprezentowania go w postępowaniu dyscyplinarnym. Zwłaszcza, że jak wskazuje skarżący, a okoliczności tej nie kwestionuje organ, z zaleceń w związku z operacją kręgosłupa zawartych w wypisie wynikało, że przez 6 tygodni policjant musi pozostawać w pozycji leżącej (zakaz siadania), wymaga codziennej zmiany opatrunków i ostrożności przy wstawaniu. Nie sposób zatem uznać, że zaświadczenie wystawione przez szpital jest niewystarczające dla usprawiedliwienia nieobecności obwinionego w czynności przesłuchania.
Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od postępowania administracyjnego. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów została kompleksowo uregulowana w rozdziale 10 ustawy o Policji. Ustawodawca w art. 135f ust. 1 wskazał uprawnienia jakie w toku postępowania przysługują obwinionemu, do których zalicza się np. zgłaszanie wniosków dowodowych, prawo do przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek lub fotokopii, prawo do ustanowienia obrońcy. Obwiniony nie musi zatem w postępowaniu dyscyplinarnym mieć zapewnionych wszystkich standardów jakie przysługują oskarżonemu w postępowaniu karnym. Nie mniej jednak Sąd podziela stanowisko skarżącego, że ustawodawca przewidział pewien minimalny standard dający obwinionemu gwarancje procesowe, który musi być spełniony. Powyższe uprawnienie jest uzasadnione represyjnym charakterem postępowania dyscyplinarnego. Na represyjny charakter postępowań dyscyplinarnych zwraca uwagę orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego ale także sądów administracyjnych, zob. wyrok TK z 8 grudnia 1998 r., K 41/97, OTK 1998, nr 7, poz. 117; wyrok TK z 8 października 2002 r., K 36/00, OTK-A 2002, nr 5, poz. 63; wyrok TK z 27 lutego 2001 r., K 22/00, OTK 2001, nr 3, poz. 48, a także Wyrok WSA w Lublinie z 8 września 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 461/16, NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1556/12.
Prawo do obrony ma istotne znaczenie w aspekcie ochrony uprawnień oskarżonego (T. Grzegorczyk, J.Tylman "Polskie postępowanie karne" PWN 1998 s. 135- 138; K. Marszał - op.cit. s. 82- 84). Konstytucja RP w art. 42 ust. 2 stanowi, że każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu. Wymóg realizacji tego prawa odnosić należy także do obwinionego, ponieważ prawo do obrony jest uznawane za jedno z fundamentalnych praw człowieka. W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że prawo do obrony obejmuje dwa wymiary – materialny i formalny. Obrona materialna to możliwość bronienia przez oskarżonego jego interesów osobiście (np. prawo do odmowy składania wyjaśnień, prawo do wglądu w akta i składania wniosków dowodowych). Obrona formalna to prawo do korzystania z pomocy obrońcy z wyboru lub z urzędu. W wyroku z dnia 12 lutego 2025 r. sygn. akt II ZK 76/24 Sąd Najwyższy stwierdził: "Prawo do obrony w postępowaniu represyjnym - a takim jest niewątpliwie postępowanie dyscyplinarne - zagwarantowane zarówno na poziomie konstytucyjnym (art. 42 ust. 2 Konstytucji), konwencyjnym (art. 6 EKPC), jak i ustawowym (art. 6 k.p.k.) zakłada, że każda osoba oskarżona o popełnienie czynu zabronionego pod groźbą kary (odpowiednio: obwiniona o popełnienie deliktu dyscyplinarnego) posiada uprawnienie do skutecznego bronienia się osobiście lub przez ustanowionego przez siebie obrońcę. Na Sądzie rozpoznającym sprawę spoczywa obowiązek weryfikacji, czy in concreto występują okoliczności stanowiące przeszkodę dla realnego wykonywania prawa do obrony. Jeśli takie przeszkody zachodzą, należy zweryfikować, czy Sąd powziął środki, które w sposób wystarczający rekompensowały faktyczne ograniczenia w wykonaniu praw obwinionego."
Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca postanowienie z 3 grudnia 2024 r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego została doręczona skarżącemu za pośrednictwem poczty: pierwsze awizo miało miejsce 6 grudnia 2024 r., drugie awizo – 16 grudzień 2024 r., co oznacza, że skarżący o powyższym zdarzeniu dowiedział się w czasie, gdy przebywał na zwolnieniu lekarskim wystawionym przez szpital SP ZOZ w L . W tym samym okresie w trybie awizo doręczono skarżącemu wezwanie do stawiennictwa z 10 grudnia 2024 r. Niezależnie od faktu, czy skarżący o wezwaniu do osobistego stawiennictwa dowiedział się również za pośrednictwem poczty, czy też maila bądź służbowego telefonu, to z uwagi na przebyty zabieg ortopedyczny w szpitalu oraz związany z nim okres rekonwalescencji nie miał obiektywnej możliwości składania zeznań w dniu 20 grudnia 2024 r. jak również ustanowienia fachowego pełnomocnika w celu podjęcia jego obrony, skoro od 10 września 2024 r. do dnia wydania orzeczenia przebywał na zwolnieniu lekarskim, przy czym od 11 grudnia 2024 r. do 14 stycznia 2025 r. na zwolnieniu wystawionym przez szpital SP ZOZ L.
Zgodnie z art. 135h ust. 1 ustawy o Policji, czynności dowodowe w postępowaniu dyscyplinarnym kończy się w terminie miesiąca od dnia wszczęcia tego postępowania. Wyższy przełożony dyscyplinarny, w drodze postanowienia, może przedłużyć termin prowadzenia czynności dowodowych na czas oznaczony do 3 miesięcy. Jak stanowi ust. 3 cyt. przepisu, przełożony dyscyplinarny może zawiesić postępowanie dyscyplinarne, w drodze postanowienia, z powodu zaistnienia długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie postępowania. Uwzględniając powyższą regulację, brak było zatem obiektywnych przeszkód, aby umożliwić obwinionemu złożenie zeznań jak również zagwarantować realne podjęcie obrony przez fachowego pełnomocnika, gdyż nie zachodziła obawa, że organ nie zachowa przewidzianych ustawą o Policji terminów do zakończenia postępowania dyscyplinarnego.
Zdaniem Sądu, okoliczność, że obwiniony nie stawił się na wezwanie nie uzasadniała pominięcia dowodu z jego przesłuchania, albowiem niestawiennictwo w dniu 20 grudnia 2024 r. obwinionego nie miało charakteru nieusprawiedliwionego.
W konsekwencji wykazana wadliwość pozwala na przyjęcie, że skarżący w sposób nieuprawniony został pozbawiony prawa do obrony, co mogło mieć bezpośrednie przełożenie na wynik postępowania. Z przytoczonych powodów WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Końskich z 3 stycznia 2025 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie zobligowany do tego, aby uwzględniając wskazania zawarte w niniejszym wyroku, prowadzić postępowanie dyscyplinarne, w taki sposób, aby obwinionemu zagwarantować uprawnienia odpowiadające standardowi prawa do obrony wypracowane na poziomie konstytucyjnym (art. 42 ust. 2 Konstytucji), konwencyjnym (art. 6 EKPC), jak i ustawowym.
O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącego obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 poz. 1964) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.