II SA/KE 200/23

II SA/Ke 200/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 24, art. 65 ust. 1 i 5 w zw. z art. 32 ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 690
art. 75 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 9 stycznia 2023 r. znak: PSZ.IV.8641.1.2023 w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz B. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 9.01.2023 r. znak: PSZ.IV.8641.1.2023 Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Skarżyskiego z 15.11. 2022r. nr 260799/0039 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
B. S. (zwany dalej "stroną") zarejestrował się 14.02.2022 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Skarżysku - Kamiennej (dalej "PUP") jako osoba bezrobotna, przedstawiając m.in.:
- świadectwo pracy z 1.09.2021 r. wystawione przez C, z którego wynika, że był zatrudniony w okresie od 1.01.2021 r. do 1.09.2021 r. w wymiarze pełnego etatu, a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron (art. 30 § 1 ust. 1 Kodeksu pracy);
- świadectwo pracy z 17.12.2021 r. wystawione przez A, z którego wynika, że był zatrudniony w okresie od 2.09.2021 r. do 17.12.2021 r. w wymiarze pełnego etatu, a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania (art. 52 § 1 pkt. 1 Kodeksu pracy);
- świadectwo pracy z 4.01.2021 r. wystawione przez F, z którego wynika, że był zatrudniony w okresie od 19.08.2020 r. do 31.12.2020 r. w wymiarze pełnego etatu, a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron (art. 30 § 1 ust. 1 Kodeksu pracy).
Mając na uwadze powyższe organ I instancji ustalił, że strona w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem rozwiązała stosunek pracy ze swojej winy – wobec czego decyzją z 14.02.2022 r. uznano B. S. za osobę bezrobotną z dniem 14.02.2022 r. oraz odmówiono przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 14.02.2022 r., wskazując m.in. że w takim przypadku brak jest podstaw do przyznania prawa do zasiłku od daty rejestracji, a zasiłek będzie przysługiwał po upływie 180 dni od dnia zarejestrowania.
W dniu 28.09.2022 r. strona przedstawiła świadectwo pracy, wystawione przez A, sprostowane w części dotyczącej ustania stosunku pracy – zgodnie z którym stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę.
Organ I instancji, uwzględniając powyższe, postanowieniem z 29.09.2022 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną z 14.02.2022 r. w części dotyczącej odmowy przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 14.02.2022 r. Następnie decyzją z 26.10.2022 r. uchylono decyzję ostateczną z 14.02.2022 r. w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku od dnia 14.02.2022 r. – ze względu na rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy.
W dniu 28.09.2022 r. strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku dla bezrobotnych wraz z ww. zmienionym świadectwem pracy.
Decyzją z 15.11.2022 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", odmówił przyznania stronie prawa do zasiłku od 14.02.2022 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazano, że w przypadku strony zachodzi okoliczność, o jakiej mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż 1.09.2021 r. rozwiązała stosunek pracy (z C) na mocy porozumienia stron – w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w PUP 15.11.2022 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 75 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy, powołując się dodatkowo na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21.12.2021 r. o sygn. akt III SA/Kr 862/21. Zaakcentowano jednocześnie, że odmowa przyznania prawa do zasiłku byłaby uzasadniona, gdyby strona zawarła z ostatnim pracodawcą (C) porozumienie stron rozwiązujące stosunek pracy i nie miała woli kontynuowania zatrudnienia, np. po to by pobierać zasiłek dla bezrobotnych. Tymczasem wnioskodawca już od następnego dnia po ustaniu zatrudnienia u powyższego pracodawcy, podjął zatrudnienie u innego podmiotu (A). Gdy uzyskał gwarancję zatrudnienia od tego kolejnego pracodawcy, zdecydował się bowiem rozwiązać umowę o pracę z dotychczasowym pracodawcą, zawierając odpowiednie porozumienie.
Wojewoda Świętokrzyski, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazał że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje, że w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w PUP stosunek pracy strony z pracodawcą C ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron. Natomiast przyznanie zasiłku dla bezrobotnych nie jest możliwe wtedy, gdy w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w PUP bezrobotny rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że w sprawie zaistniały wymienione przypadki szczególne, określone w ww. przepisie. W przedmiotowej sprawie powodem rozwiązania stosunku pracy nie były okoliczności umożliwiające pominięcie okresu karencji wskazane w przepisach powołanej ustawy. Organ odwoławczy, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15.03.2018 r. o sygn. akt I OSK 2922/17 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29.10.2013 r. o sygn. akt III SA/Łd 938/13, stwierdził że sankcja pozbawienia prawa do zasiłku ma miejsce wtedy, gdy osoba zarejestrowana w charakterze bezrobotnego wcześniej sama wypowiedziała stosunek pracy lub stosunek służbowy albo zawarła porozumienie rozwiązujące (a więc albo dobrowolnie przyjęła ofertę złożoną w tej mierze przez pracodawcę, albo sama wystąpiła z taką ofertą).
Organ II instancji, odnosząc się do zarzutów odwołania, stwierdził że decyzje administracyjne w przedmiocie przyznawania prawa do zasiłku dla bezrobotnych wydawane są w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i nie mają charakteru uznaniowego. Przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i ściśle określają tryb przyznawania zasiłku dla bezrobotnych. Rozwiązanie stosunku pracy na podstawie porozumienia stron z woli pracownika nie daje możliwości uznaniowego przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, nawet w przypadku chęci kontynuowania zatrudnienia u kolejnego pracodawcy.
W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, strona zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie:
1. prawa materialnego, a to art. 75 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię skutkującą odmówieniem wnioskodawcy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych;
2. przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, skutkujące przyjęciem przez organ, że sam fakt rozwiązania przez skarżącego umowy o pracę z pracodawcą C w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w PUP jest wystarczający do odmówienia skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, bez ustalenia przez organ przyczyny ustania zatrudnienia, w sytuacji gdy w następnym dniu po rozwiązaniu tejże umowy skarżący podjął zatrudnienie u innego pracodawcy – co winno skutkować przyjęciem, że strona, rozwiązując umowę o pracę za porozumieniem stron z C, miała wolę kontynuowania zatrudnienia i wolę tę zrealizowała;
3. przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 K.p.a., poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny okoliczności ustania stosunku pracy na mocy porozumienia stron i udowodnienia woli skarżącego w zakresie kontynuacji zatrudnienia w związku z podjęciem pracy u nowego pracodawcy w dniu następnym po ustaniu stosunku pracy skarżącego z C.
W uzasadnieniu strona powołała się na stanowisko doktryny oraz judykatury, zgodnie z którym nie każde rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron daje podstawę do odmowy prawa do zasiłku, zaś organy powinny zbadać nie tylko tryb, ale i przyczynę ustania zatrudnienia. W tym zakresie skarżąca postulowała konieczność dokonania wykładni funkcjonalnej i systemowej – nie zaś językowej – art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przyczyny czasowej (na okres 90 dni) utraty prawa do zasiłku są bowiem w części przypadków związane z naganną postawą bezrobotnego, świadczącą zwłaszcza o tym, że niekoniecznie jest on ofiarą bezrobocia przymusowego, lecz głównym calem jego działań jest otrzymywanie zasiłku, nie zaś podjęcie pracy. Nie bez znaczenia pozostawały też podnoszone w odwołaniu okoliczności dotyczące stanu zdrowia strony, po przebyciu ostrego, powikłanego zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i jego hospitalizacji w połączeniu z charakterem pracy świadczonej na rzecz C, gdzie skarżący pracował jako kierowca ciężarówki realizujący trasy międzynarodowe. Wiązało się to z koniecznością co najmniej kilkudniowych pobytów za granicą i częstych zmian klimatu, będących ryzykownymi dla zdrowia skarżącego. Kwestie podjęcia przez skarżącego zatrudnienia jako kierowcy realizującego trasy tylko na terenie kraju, by w razie pogorszenia samopoczucia, mógł on bez problemu i bez barier językowych, uzyskać pomoc medyczną pozostały całkowicie poza rozważaniami organów obu instancji.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o:
1. uchylenie ww. decyzji organu I i II instancji w całości, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji, ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Na rozprawie sądowej 30.05.2023 r. adwokat strony poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody Świętokrzyskiego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 14.02.2022 r. W tym zakresie organy obu instancji wskazały, że strona w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w dniu 14.02.2022 r., rozwiązała stosunek pracy, powołując się na art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Mianowicie, zgodnie z tym przepisem prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Jak stanowi bowiem art. 75 ust. 2 ustawy bezrobotnemu, o którym mowa w ust. 1, spełniającemu warunki określone w art. 71, zasiłek przysługuje po okresie 90 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy – w przypadku wymienionym w ust. 1 pkt 2 i 8.
Ze świadectwa pracy z 1.09.2021 r., wystawionego przez C, wynika, że strona była zatrudniona w okresie od 1.01.2021 r. do 1.09.2021 r. w wymiarze pełnego etatu, a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron (art. 30 § 1 ust. 1 Kodeksu pracy). Następnie – co nie budzi zastrzeżeń ani organu ani skarżącego – w kolejnym dniu po rozwiązaniu ww. stosunku pracy (2.09.2021 r.) strona podjęła zatrudnienie w A, które ustało w wyniku rozwiązania za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę.
W tak ustalonym, niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy, istota sporu sprowadza się do odpowiedzi, czy rację mają organy, twierdząc że w cyt. regulacji art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy chodzi o sposób rozwiązania każdej umowy w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem, czy też, że nie każde (a jedynie ostatnie, bezpośrednio poprzedzające rejestrację w PUP) rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron daje podstawę do odmowy prawa do czasowej (na okres 90 dni) utraty prawa do zasiłku.
W uzasadnieniu wyroku z 8.12.2021 r. o sygn. akt I OSK 209/20 (dostępnym, jak wszystkie powołane orzeczenia, w internetowej bazie CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny, omawiając uwarunkowania skutków porozumienia rozwiązującego w sferze dotyczącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych wskazał na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przedstawione w wyroku z 28.10.2010 r. o sygn. akt II SA/Op 369/10 (Lex 754167) co do tego, "że nie każde rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem daje podstawy do odmowy przyznania zasiłku wypłacanego według reguły określonej w art. 71 ust. 1 upz. Organ orzekający ma bowiem obowiązek zbadania przyczyn, ze względu na które zawarto porozumienie". W tym zakresie zauważono, że jeśli pracownik rozwiązał stosunek pracy za porozumieniem stron, a następnie podjął zatrudnienie u innego pracodawcy i ten zwolnił go z przyczyn "ekonomicznych", to po zarejestrowaniu się w charakterze bezrobotnego może się okazać, że w okresie karencyjnym nie będzie przysługiwał mu zasiłek, o ile tylko wcześniejsze porozumienie zostało zawarte w ciągu 6 miesięcy przed zarejestrowaniem. Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował zarazem, że w innych unormowaniach rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę z przyczyn niedotyczących pracownika jest zwykle traktowane jako okoliczność, która preferuje osobę tracącą miejsce pracy, niezależnie od tego, jak kończyły się poprzednie okresy zatrudnienia. Utrzymywanie tej regulacji w obowiązujących przepisach należy zatem ocenić jako nieuzasadnioną restrykcję dotykającą ofiarę bezrobocia przymusowego (Z. Góral, w: E. Bielak-Jomaa, A. Drabek, M. Paluszkiewicz, E. Staszewska, M. Włodarczyk, T. Wrocławska, Z. Góral, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, wyd. II, Wolters Kluwer 2016, uw. 3 do art. 75; Z. Góral, Komentarz..., s. III/F/141).
W omawianej sprawie o sygn. akt I OSK 209/20 przeszkodą dla organów obu instancji do przyznania zasiłku dla bezrobotnych od dnia zarejestrowania się w PUP był fakt rozwiązania za porozumieniem stron umowy o pracę z jednym z pracodawców, która została nawiązana i rozwiązana w trakcie obowiązywania umowy o pracę z innym podmiotem. Stanowisko to zakwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (wyrok z 19.09.2019 r. o sygn. akt IV SA/Wr 240/19), uchylając wydane w tym zakresie decyzje. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną organu odwoławczego, stwierdził że "w żaden sposób działania podjęte przez skarżącego (pracownika) nie świadczą o braku woli kontynuowania stosunku pracy (...)., a tylko takie działanie mogłoby skutkować w realiach niniejszej sprawy utratą przez skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych za pierwsze 90 dni od dnia zarejestrowania". W tym zakresie zasadnicze znaczenie przypisano kwestii pozbawienia źródeł zarobkowania – do którego, pomimo rozwiązania umowy przez pracownika, podobnie jak w niniejszej sprawie – nie doszło. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił zarazem, że "na gruncie ustawy o promocji zatrudnienia ustawodawca nie wprowadza obowiązku ani nie premiuje (w normatywnie istotnym zakresie) podejmowania stosunku pracy w wymiarze większym niż jeden etat w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Podstawą jest bowiem wykonywanie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, in casu na jednym etacie (art. 2 ust. 1 pkt 2 upz)".
W tym miejscu podkreślić trzeba, że w przypadku skarżącego nie miała miejsca jakakolwiek przerwa pomiędzy zatrudnieniem – w wymiarze pełnego etatu – w C (które ustało 1.09.2021 r. za porozumieniem stron) a zatrudnieniem w A – od dnia następnego – 2.09.2021 r. (również w wymiarze pełnego etatu).
W niniejszej sprawie za podzieleniem stanowiska organu odwoławczego nie przemawia, powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15.03.2018 r. o sygn. akt I OSK 2922/17. Orzeczeniem tym oddalono skargę kasacyjną organu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, którym uchylono decyzję w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku. W uzasadnieniu podzielono stanowisko Sądu I instancji o tym, że "w sytuacji, gdy nie zostały zbadane przyczyny rozwiązania stosunku pracy przez (...), i niewzięcia pod uwagę faktu, że nie miała ona zamiaru zaprzestania pracy i skorzystania z zasiłku, ale podjęła nową pracę, to ograniczenie się tylko do przytoczenia przepisów, co w istocie miało miejsce jeżeli idzie o decyzje organów obu instancji i uznanie, że zasiłek przysługuje po okresie 90 dni od zarejestrowania nie jest należytym wyjaśnieniem sprawy, aby miała on być rozstrzygnięta co do jej istoty". Podobne orzeczenie, ze zbliżonymi wskazaniami co do dalszego postępowania, wydano w przypadku drugiego z powołanych przez organ wyroków – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 29.10.2013 r. o sygn. akt III SA/Łd 938/13 (uchylenie decyzji w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych). Ponadto w uzasadnieniu zaakcentowano, że "sankcja pozbawienia prawa do zasiłku ma miejsce wtedy, gdy osoba zarejestrowana w charakterze bezrobotnego wcześniej sama wypowiedziała stosunek pracy lub stosunek służbowy albo zawarła porozumienie rozwiązujące (a więc albo dobrowolnie przyjęła ofertę złożoną w tej mierze przez pracodawcę, albo sama wystąpiła z taką ofertą). Dostrzega się jednak, że okoliczności dokonania tych czynności prawnych nie zawsze muszą świadczyć o braku woli kontynuowania konkretnego stosunku pracy (stosunku służbowego). W efekcie omawiana tu sankcja utraty prawa do zasiłku jest w kilku przypadkach wyłączana. Tak jest przede wszystkim wówczas, gdy porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy (patrz: Zbigniew Góral, Komentarz do art. 75 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, opublikowano LEX 2011). W ocenie Sądu, omawiana sankcja jest wyłączona również w sytuacji, gdy rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron nie było wynikiem braku woli kontynuowania przez pracownika stosunku pracy (stosunku służbowego). W sytuacji, gdy pracownik rozwiązał stosunek pracy za porozumieniem stron, przyjmując ofertę złożoną w tej mierze przez pracodawcę, a następnie podjął zatrudnienie u tego samego lub innego pracodawcy i ten zwolnił go za wypowiedzeniem, z przyczyn "ekonomicznych", to po zarejestrowaniu się w charakterze bezrobotnego nie powinno okazać się, że w okresie karencyjnym nie będzie przysługiwał mu zasiłek, o ile tylko wcześniejsze porozumienie zostało zawarte w ciągu 6 miesięcy przed zarejestrowaniem. Zauważyć bowiem należy, co podkreśla autor Komentarza do art. 75 ustawy, że "W innych unormowaniach rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę z przyczyn niedotyczących pracownika jest zwykle traktowane jako okoliczność, która preferuje tracącą miejsce pracy osobę, niezależnie od tego, jak kończyły się poprzednie okresy zatrudnienia"."
Przechodząc do omawiania podstawy materialnoprawnej kwestionowanej decyzji należy zaznaczyć, że przepis art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy w sposób jednoznaczny przyjmuje, że skutek w postaci karencji w uzyskaniu uprawnienia do zasiłku jest związany m.in. z rozwiązaniem stosunku pracy za porozumieniem stron, jakie miał ma "w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem". Z wykładni stricte językowej tego przepisu, dokonanej przez organy obu instancji, wynika że nie musi to dotyczyć wyłącznie ostatniego miejsca pracy osoby rejestrującej się jako bezrobotna, lecz również poprzedniego – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Literalnie rzecz ujmując – bez znaczenia pozostaje przy tym nawiązanie kolejnego stosunku zatrudnienia i sposób jego rozwiązania przed rejestracją w urzędzie pracy. Jednocześnie, w doktrynie poddaje się w wątpliwość zasadność przyjęcia takiego rozwiązania, które – jak podkreślono – stanowi nieuzasadnioną restrykcję dotykającą ofiarę bezrobocia przymusowego (patrz: Z. Góral, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz. Warszawa, 2016, s. 848). Jest tak mianowicie w sytuacji, gdy pracownik – w okresie 6 miesięcy poprzedzających rejestrację – najpierw rozwiązał stosunek pracy za porozumieniem, aby zawrzeć następnie kolejną umowę o pracę z innym pracodawcą, a z przyczyn leżących po stronie tego ostatniego finalnie rozwiązano ten drugi, ostatni przed rejestracją w urzędzie pracy, stosunek pracy.
Dokonując wykładni celowościowej omawianego przepisu należy zwrócić uwagę, że jego ratio legis było swoiste zachęcenie przez ustawodawcę pracowników do tego, aby szanowali pracę, jak też próba wyeliminowania sytuacji, gdy pracownik rozwiązując z własnej woli umowę o pracę i nie znajdując, czy nie szukając kolejnego zatrudnienia, był dodatkowo premiowany przyznawanym prawem do zasiłku dla bezrobotnego. Przepisy badanej ustawy miały bowiem mobilizować bezrobotnych do aktywności zawodowej i przeciwdziałać patologiom, takim jak przyznawanie zasiłku dla bezrobotnych osobom, które nie wyrażają żadnej chęci na znalezienie, a nawet na poszukiwanie zatrudnienia. Stanowi to wyraz realizacji wyrażonej w art. 65 ust. 5 Konstytucji RP zasady prowadzenia przez władze publiczne polityki zmierzającej do pełnego, produktywnego zatrudnienia poprzez realizowanie programów zwalczania bezrobocia.
W tym kontekście, omawiane przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z całą pewnością nie miały na celu demobilizowania pracowników zainteresowanych zatrudnieniem i poszukujących lepszych warunków pracy – które to okoliczności, jak podniesiono w skardze, legły u podstaw decyzji rozwiązania dotychczasowej umowy o pracę – w sytuacji gdy strona uzyskała gwarancję zatrudnienia u kolejnego pracodawcy. Niebagatelne znaczenie dla oceny postawy skarżącego i weryfikującej w sposób pozytywny jego powyższą argumentację miał również fakt, że umowę z kolejnym pracodawcą zawarł już następnego dnia po rozwiązaniu – 1.09.2021 r. – dotychczasowego, bezpośrednio poprzedzającego stosunku pracy (2.09.2021 r.). Tym samym, motywem działania strony nie była chęć uzyskania świadczeń ze strony Państwa. Natomiast do rozwiązania kolejnego, ostatniego stosunku pracy, poprzedzającego rejestrację w PUP, doszło za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę – z czym, co do zasady, ustawodawca wiąże, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych wymogów, skutek w postaci przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Jednocześnie, nawiązując do omawianego na wstępie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.12.2021 r. o sygn. akt I OSK 209/20, należy stwierdzić, że w ustalonym stanie faktycznym (nawiązanie kolejnego stosunku pracy bezpośrednio po ustaniu poprzedniego – w drodze rozwiązania umowy) nie doszło do dobrowolnego pozbawienia się przez stronę źródeł zarobkowania.
Reasumując, nie sposób podzielić argumentacji organów obu instancji co do tego, że art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy dotyczy którejkolwiek z umów, do której rozwiązania doszłoby w zakreślonym terminie 6 miesięcy, nie zaś wyłącznie ostatniej, poprzedzającej rejestrację w urzędzie pracy. Przyjęcie takiego stanowiska stałoby w sprzeczności z prawem wolności zatrudnienia. Zgodnie bowiem z art. 65 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP "każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy". Tym samym, nie sposób zakładać, aby racjonalny ustawodawca chciał ograniczać pracownikom zainteresowanym zatrudnieniem, możliwości szukania nowego zatrudnienia na lepszych warunkach. W takim wypadku pracownik, mimo tego że mógłby zmienić pracę na lepszą, obawiałby się podjęcia takiego kroku w strachu przed tym, że w razie utraty – z przyczyn nieleżących po jego stronie – kolejnej pracy, przez najbliższe 6 miesięcy jego prawo do zasiłku byłoby ograniczone. Tymczasem w art. 24 Konstytucji RP postanowiono, że praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast omawiana – potencjalna – sytuacja prowadziłaby również do wypaczenia wyartykułowanej w art. 65 ust. 5 Konstytucji RP zasady przeciwdziałania bezrobociu, jak też idei równości stron stosunków cywilno-prawnych, tj. stron umów o pracę, będącej elementem szerszej zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP, który formując zakaz dyskryminacji, stanowi że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu, normę art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wyłączającą na 90 dni prawo do zasiłku dla bezrobotnych – należy odnieść do trybu rozwiązania ostatniej umowy o pracę, poprzedzającej rejestrację w urzędzie pracy. W tym zakresie dopuszczalne – i konieczne – było odstąpienie od wykładni językowej, gdyż za takim rozwiązaniem przemawiała powołana wyżej argumentacja, uwzględniając treść przepisów wyższego rzędu – Konstytucji RP. Natomiast wykładnia językowa przepisu prowadziłaby do wniosków sprzecznych z jego ratio legis. Skoro wykładnia prawa musi opierać się na założeniu racjonalności ustawodawcy, wewnętrznej spójności aktu prawnego, jak i całego sytemu prawa, to pominięcie wykładni językowej w niektórych przypadkach usprawiedliwia również konieczność nadania interpretowanym przepisom znaczenia, które uczyni je rozwiązaniami najtrafniejszymi prakseologicznie. Ograniczenie się przez sąd wyłącznie do wykładni literalnej jest wręcz niewłaściwe, konieczne jest potwierdzenie jej przez wykładnię systemową i funkcjonalną (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29.09.2017 r. II SA/Wa 599/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 22.03.2022 r. o sygn. akt II SA/Rz 236/21).
W niniejszej sprawie, jak wykazano powyżej, wyniki wykładni językowej prowadziłyby w istocie do wniosków sprzecznych z założeniem ustawodawcy. Nadanie przez organy obu instancji prymatu wykładni językowej art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy – sprzecznej z art. 24, art. 65 ust. 1 i 5 w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP – doprowadziło bowiem do niezasadnego zastosowania wobec skarżącego sankcji w postaci karencji przyznania zasiłku dla bezrobotnych.
W toku ponownie prowadzonego postępowania zostanie dokonana wykładnia art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy zgodna z zaprezentowanym wyżej stanowiskiem tut. Sądu, znajdująca następnie odzwierciedlenie w treści wydanej decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku dla bezrobotnych.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt II wyroku, mając na uwadze koszty zastępstwa prawnego strony przez adwokata – 480 zł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.).