II SA/Ke 19/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2024-02-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo samorządoweuchwały rady gminyutrzymanie czystościporządek w gminienieczystości ciekłeprzydomowe oczyszczalnie ściekówregulaminkontrola sądowasądownictwo administracyjne

WSA w Kielcach stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Pińczowie dotyczącej regulaminu utrzymania czystości i porządku, uznając przepisy dotyczące opróżniania przydomowych oczyszczalni ścieków za niezgodne z prawem.

Prokurator Rejonowy w Pińczowie zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Pińczowie dotyczącą regulaminu utrzymania czystości i porządku, kwestionując przepisy dotyczące sposobu i częstotliwości pozbywania się nieczystości ciekłych oraz lokalizacji zbiorników. Sąd uznał częściowo zasadność skargi, stwierdzając nieważność § 22 ust. 2 i 5 regulaminu za naruszające delegację ustawową i zasady techniki prawodawczej, podczas gdy § 22 ust. 3 został uznany za zgodny z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego w Pińczowie na uchwałę Rady Miejskiej w Pińczowie z dnia 29 grudnia 2020 r. w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Prokurator zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a także zasad techniki prawodawczej, kwestionując § 22 ust. 2, 3 i 5 załącznika do uchwały. Sąd podzielił argumentację Prokuratora w odniesieniu do § 22 ust. 2, stwierdzając, że sposób sformułowania częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych był niejednoznaczny i nie realizował delegacji ustawowej. Podobnie, § 22 ust. 5 został uznany za nieważny, ponieważ odsyłał do instrukcji obsługi przydomowych oczyszczalni ścieków, która nie jest aktem prawnym, a ponadto delegacja ustawowa nie obejmowała regulacji dotyczących osadów ściekowych, a jedynie nieczystości ciekłych. Natomiast § 22 ust. 3, dotyczący lokalizacji zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni, został uznany za zgodny z prawem, gdyż określał zasady rozmieszczania urządzeń i sposób odbioru nieczystości. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność § 22 ust. 2 i 5 załącznika do zaskarżonej uchwały, a w pozostałej części skargę oddalił.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jest niezgodny z prawem, ponieważ instrukcja obsługi nie jest aktem prawnym, a delegacja ustawowa nie obejmuje regulacji dotyczących osadów ściekowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odesłanie do instrukcji obsługi jest niewystarczające i narusza delegację ustawową, która powinna precyzyjnie określać częstotliwość pozbywania się nieczystości ciekłych. Ponadto, delegacja nie obejmuje osadów ściekowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.c.p.g. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Delegacja do określenia częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych. Nie obejmuje osadów ściekowych.

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 41 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 42

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasady techniki prawodawczej art. 118

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

Zasady techniki prawodawczej art. 143

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

Zasady techniki prawodawczej art. 115

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

Zasady techniki prawodawczej art. 135

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

Zasady techniki prawodawczej art. 137

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie delegacji ustawowej poprzez odesłanie do instrukcji obsługi przydomowych oczyszczalni ścieków. Brak podstawy prawnej w art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. do regulowania kwestii osadów ściekowych. Niejasność i brak precyzji przepisu określającego sposób usuwania nieczystości ciekłych.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. poprzez przyjęcie zapisu § 22 ust. 3 Regulaminu dotyczącego lokalizacji urządzeń.

Godne uwagi sformułowania

instrukcja obsługi, która nie jest aktem prawnym, nie może zastępować powszechnie obowiązującego na terenie gminy prawa miejscowego pojęcie nieczystości ciekłych nie jest tożsame z pojęciem osadu nieczystości ciekłe należy usuwać w sposób systematyczny, nie dopuszczając do przepełnienia się urządzeń

Skład orzekający

Sylwester Miziołek

przewodniczący-sprawozdawca

Beata Ziomek

członek

Jacek Kuza

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących regulaminów utrzymania czystości i porządku, w szczególności w zakresie obowiązków właścicieli przydomowych oczyszczalni ścieków oraz precyzji przepisów prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy i jej zgodności z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku. Może mieć zastosowanie do podobnych regulacji w innych gminach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu utrzymania czystości i porządku w gminach, a konkretnie interpretacji przepisów dotyczących przydomowych oczyszczalni ścieków, co ma praktyczne znaczenie dla wielu mieszkańców i samorządów.

Gmina nie może odsyłać do instrukcji obsługi! WSA uchyla przepisy regulaminu dotyczącego przydomowych oczyszczalni.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 19/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Jacek Kuza
Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 147 §, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2020 poz 1439
art. 4, art. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Pińczowie na uchwałę Rady Miejskiej w Kazimierzy Wielkiej z dnia 29 grudnia 2020 r. nr XXXVII/292/2020 w przedmiocie uchwalenia regulaminu utrzymania porządku i czystości na terenie gminy I. stwierdza nieważność § 22 ust. 2 i 5 załącznika do zaskarżonej uchwały; II. oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
W dniu 29 grudnia 2020 r. Rada Miejska w Pińczowie, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 713 ze zm.), zwanej dalej "u.s.g.", art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1439), zwanej dalej "u.c.p.g.", po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Busku-Zdroju, podjęła uchwałę nr XXXVII/292/2020 w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Pińczów, stanowiącego załącznik do tej uchwały (§ 1), zwanego dalej "Regulaminem", stanowiąc w § 22 tego Regulaminu, że:
"1. Właściciele nieruchomości zobowiązani są do pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego poprzez przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej, bądź gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub przydomowych oczyszczalniach ścieków.
2. Nieczystości ciekłe należy usuwać w sposób systematyczny, nie dopuszczając do przepełnienia się urządzeń do gromadzenia tych nieczystości, gwarantując zachowanie czystości i porządku na nieruchomości.
3. Zbiornik bezodpływowy lub przydomowa oczyszczalnia muszą być zlokalizowane w sposób umożliwiający dojazd do nich pojazdu asenizacyjnego w celu ich opróżnienia.
4. Nieczystości ciekłych właściciele winni pozbywać się nie rzadziej niż 1 raz na rok, z zastrzeżeniem ust. 2.
5. Oczyszczalnie przydomowe należy opróżniać z osadów ściekowych z częstotliwością zapewniającą prawidłowe funkcjonowanie oczyszczalni, z częstotliwością określoną w instrukcji obsługi, z zastrzeżeniem ust. 2.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skierował Prokurator Rejonowy w Pińczowie, podnosząc zarzuty naruszenia art. 7 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g., art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. oraz § 118 w zw. z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez istotne naruszenia prawa i przekroczenie upoważnienia ustawowego wynikającego z:
1. art. 4 u.c.p.g. poprzez przyjęcie ww. zapisu § 22 ust. 5 uchwały – gdyż Rada Miejska, uchwalając ten przepis, nie określiła częstotliwości pozbywania się osadów ściekowych przez właścicieli nieruchomości wyposażanych w przydomowe oczyszczalnie ścieków – do czego była zobligowana zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., zaś przyjęta regulacja, stanowiąca że osady ściekowe należy opróżniać z częstotliwością wynikającą z instrukcji obsługi urządzenia wydanej przez producenta, nie stanowi o wypełnieniu przez organ normy kompetencyjnej i regulacja ta nie jest wystarczająca, gdyż w istocie nie określa żadnej częstotliwości, a regulamin winien określać w jakich minimalnych odstępach czasowych należy pozbywać się osadów ściekowych; w konsekwencji przyjęta regulacja nie realizuje upoważnienia do określenia częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z nieruchomości, gdyż instrukcja obsługi, która nie jest aktem prawnym, nie może zastępować powszechnie obowiązującego na terenie gminy prawa miejscowego w zakresie częstotliwości opróżniania tych zbiorników; ponadto pojęcie nieczystości ciekłych nie jest tożsame z pojęciem osadu i brak jest podstawy prawnej w art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. do określania w regulaminie obowiązków właścicieli przydomowych oczyszczalni ścieków w zakresie wywozu osadów;
2. art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. poprzez przyjęcie zapisu § 22 ust. 2 – w sytuacji, gdy Rada Miejska nie określiła częstotliwości pozbywania się nieczystości ciekłych w sposób precyzyjny i jasny dla adresata normy;
3. art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. poprzez przyjęcie zapisu § 22 ust. 3 – w sytuacji gdy przepis art. 4 ust 2 pkt 3 u.c.p.g. określa jedynie częstotliwość i sposób pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego, natomiast nie daje upoważnienia dla Rady Miejskiej, aby określała lokalizację tych urządzeń.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 22 ust. 2, § 22 ust. 3 i § 22 ust. 5 jej załącznika.
W odpowiedzi na skargę organ uznał zasadność wszystkich podniesionych przez Prokuratora zarzutów, wskazując że w tym zakresie podjął uchwałę z dnia 28 grudnia 2023 r. nr XXXVII/292/2020 w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Pińczowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola, o której mowa w art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tekst jedn. Dz. U. z 2021 poz. 137 ze zm.). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (wyrok NSA z 11 lutego 1998 r. o sygn. akt II SA/Wr 1459/97, wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2005 r. o sygn. akt IV SA/Wa 821/05, dostępne - jak wszystkie powołane orzeczenia - na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a w ramach udzielonej jej delegacji w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą. Uchwała rady gminy musi bowiem respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, a prawo miejscowe może być stanowione w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie podkreśla się, że uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co zostało już wcześniej przez ustawodawcę unormowane i stanowiło przepis powszechnie obowiązujący. W sytuacji, gdy w jednym akcie następuje pomieszanie materii ustawowej i tej, którą winien normować regulamin w granicach ustanowionego upoważnienia ustawowego, dochodzi do obniżenia rangi przepisów ustawowych do rangi przepisów prawa miejscowego. Ponadto porządek prawny jest naruszany przez modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu - co dopuszczalne jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II GSK 2114/11). Powyższy wniosek wynika zarówno z opisanej wyżej istoty upoważnienia ustawowego, jak i z prawa adresatów norm prawnych do dobrej legislacji. Powszechnie uznawane zasady postępowania legislacyjnego zawarte zostały w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 283), określającym sposób tworzenia i redagowania aktów normatywnych. Zgodne z § 143 tego rozporządzenia, do aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI, z wyjątkiem § 141, w dziale V, z wyjątkiem § 132, w dziale II oraz w dziale I rozdziały 2-7, a do przepisów porządkowych - również w dziale I rozdział 9, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej. Z regulacji zawartych w § 115 i § 135 w zw. z § 143 załącznika do wskazanego rozporządzenia wynika, że w akcie wykonawczym zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym, z kolei zgodnie z § 118 i § 137 w zw. z § 143 w akcie wykonawczym nie powtarza się tego, co zostało wcześniej przez prawodawcę unormowane w przepisie powszechnie obowiązującym (w ustawie upoważniającej lub w innym akcie normatywnym - innej ustawie, ratyfikowanej umowie międzynarodowej, czy rozporządzeniu). Chociaż przepisy powołanego rozporządzenia nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do oceny legalności zaskarżonych regulacji regulaminu, to podkreślenia wymaga, że wskazane w nich zasady w rzeczywistości uszczegóławiają konstytucyjne wymogi w zakresie poprawnej legislacji, określone w art. 7 i 94 Konstytucji. Zasady te stanowią element demokratycznego państwa prawnego i są związane z zasadą pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Tylko w sytuacji powiązania naruszenia zasad techniki prawodawczej z naruszeniem zasady konstytucyjnej można mówić o wystąpieniu istotnego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności aktu prawnego, co ma miejsce chociażby wówczas, kiedy w wyniku naruszenia zasad techniki prawodawczej dochodzi do sytuacji, kiedy prawodawca lokalny reguluje materię uregulowaną już aktami wyższego rzędu (tj. ustawami), ewentualnie wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego (wyrok NSA z 24 października 2018r. o sygn. akt II OSK 2498/16).
W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 października 2009 r. o sygn. akt Kp 3/09 zwrócono ponadto uwagę na zasadę konstruowania przepisów z zachowaniem odpowiedniej określoności regulacji prawnych, która ma charakter zasady prawa. Wprawdzie w wyroku tym mowa o tworzeniu przepisów ustaw i rozporządzeń, jednakże opisana reguła ma charakter uniwersalny, a wynikające z niej wnioski mogą stanowić podstawę ocen w zakresie formy tworzenia prawa miejscowego. Na ustawodawcy ciąży zatem obowiązek tworzenia przepisów prawa możliwie najbardziej określonych w danym wypadku, zarówno pod względem ich treści, jak i formy. Na oba wymiary określoności prawa składają się kryteria, które były wielokrotnie wskazywane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, mianowicie: precyzyjność regulacji prawnej, jasność przepisu oraz jego legislacyjna poprawność. Kryteria te składają się na tzw. test określoności prawa, który każdorazowo powinien być odnoszony do badanej regulacji. Precyzyjność przepisu przejawia się w konkretności regulacji praw i obowiązków, tak by ich treść była oczywista i pozwalała na ich wyegzekwowanie. Jest to możliwe pod warunkiem skonstruowania przez prawodawcę precyzyjnych norm prawnych. Z kolei jasność przepisu gwarantować ma jego komunikatywność względem adresatów. Innymi słowy, chodzi o zrozumiałość przepisu na gruncie języka powszechnego. Niejasność przepisu w praktyce oznacza niepewność sytuacji prawnej adresata normy i pozostawienie jej ukształtowania organom stosującym prawo (por. WSA w Gdańsku z 6 lutego 2019 r. o sygn. II SA/Gd 827/19, wyrok WSA w Kielcach z 13 listopada 2019 r. o sygn. akt II SA/Ke 770/19).
Zaskarżona uchwała została podjęta w wykonaniu delegacji ustawowej określonej w art. 4 u.c.p.g., stosownie do którego rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który jest aktem prawa miejscowego (ust. 1). Z kolei stosownie do ust. 2 art. 4 regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:
1) wymagań w zakresie:
a) selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady,
b) selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzonego przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych: wymienionych w lit. a, odpadów niebezpiecznych, przeterminowanych leków i chemikaliów, odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, zużytych opon, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz odpadów tekstyliów i odzieży,
c) mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;
2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:
a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,
b) liczby osób korzystających z tych pojemników;
3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;
4) (uchylony);
5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;
6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;
7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;
8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.
Na wstępie rozważań prawnych zauważyć trzeba, że regulacje zbliżone treścią do zaskarżonych w niniejszej sprawie przepisów § 22 ust. 2, 3 i 5 Regulaminu były przedmiotem rozważań zawartych – odpowiednio – w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 30 marca 2022 r. o sygn. akt II SA/Gd 640/21, jak również tut. Sądu z 9 grudnia 2019 r. o sygn. akt II SA/Ke 706/19 i z 14 lutego 2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 16/24 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2022 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 641/22 – które skład rozpoznający obecną sprawę podziela w całości, uznając je za własne.
Przechodząc do kontroli legalności poszczególnych, zaskarżonych przez Prokuratora przepisów należy wskazać, że w odniesieniu do § 22 ust. 2 Regulaminu doszło do naruszenia przez cyt. regulację delegacji ustawowej oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 283). W konsekwencji, konieczne okazało się stwierdzenie nieważności powyższego przepisu, gdyż Rada Miejska, uchwalając tą regulację, nie zrealizowała prawidłowo upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z wolą ustawodawcy regulamin powinien określać zasady częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości. Tymczasem w zakwestionowanej części Regulaminu organ stanowiący gminy przewidział, że "Nieczystości ciekłe należy usuwać w sposób systematyczny, nie dopuszczając do przepełnienia się urządzeń do gromadzenia tych nieczystości, gwarantując zachowanie czystości i porządku na nieruchomości". W ocenie Sądu, taki sposób sformułowania "częstotliwości i sposobu" pozbywania się ww. odpadów nie stanowi realizacji wskazanej delegacji ustawowej – ze względu na trafnie wskazywaną w skardze niejednoznaczność omawianej regulacji, co niewątpliwie utrudnia jej stosowanie w praktyce i nie spełnia wymogu określenia w Regulaminie – w sposób jasny, konkretny i jednoznaczny – zasady częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych.
Z kolei w innym zakwestionowanym przez Prokuratora przepisie - § 22 ust. 3 Regulaminu lokalny prawodawca zastrzegł, że "Zbiornik bezodpływowy lub przydomowa oczyszczalnia muszą być zlokalizowane w sposób umożliwiający dojazd do nich pojazdu asenizacyjnego w celu ich opróżnienia". Zaznaczenie w omawianym przepisie dopuszczalności wjazdu na teren nieruchomości pojazdów podmiotu uprawnionego w celu odbioru nieczystości ciekłych stanowi syntetyczne ujęcie możliwości innego sposobu odbioru odpadów z terenu nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1036/13). W tym zakresie należy podkreślić, że stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy określa szczegółowe zasady dotyczące sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz terenów przeznaczonych do użytku publicznego. W konsekwencji zapis zawarty w § 22 ust. 3 Regulaminu jak najbardziej tę delegację realizuje, gdyż określa zasady rozmieszczania urządzeń do gromadzenia nieczystości ciekłych lub oczyszczalni przydomowych i sposób odbioru nieczystości z tych urządzeń. W tej mierze zarzuty skargi nie mogły zatem odnieść skutku.
W porządku prawnym nie mógł się natomiast ostać przepis § 22 ust. 5 Regulaminu, określający że "Oczyszczalnie przydomowe należy opróżniać z osadów ściekowych z częstotliwością zapewniającą prawidłowe funkcjonowanie oczyszczalni, z częstotliwością określoną w instrukcji obsługi, z zastrzeżeniem ust. 2". W tym zakresie doszło do naruszenia cyt. już art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP poprzez nałożenie w powołanej regulacji Regulaminu na właścicieli nieruchomości obowiązku opróżniania z nadmiernych osadów ściekowych zbiorników oczyszczalni przydomowych z częstotliwością wynikającą z instrukcji ich eksploatacji. Na organie gminy spoczywa jedynie obowiązek określenia częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości, przy czym nawet ta kwestia nie powinna być uregulowana poprzez odesłanie do zewnętrznych dokumentów, niestanowiących źródła prawa powszechnie obowiązującego. W tym kontekście zasadny okazał się zarzut skargi co do tego, że instrukcja obsługi, która nie jest aktem prawnym, nie może zastępować powszechnie obowiązującego na terenie gminy prawa miejscowego w zakresie częstotliwości opróżniania przydomowych oczyszczalni ścieków. Ponadto, posiadacze oczyszczalni przydomowych mogą nie dysponować instrukcjami ich eksploatacji i opróżniać je z osadów ściekowych według swego uznania. Powyższe wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 690/23 i przywołane tam orzeczenia, dostępne j.w.). Analizując treść art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. należy jednak przede wszystkim podzielić stanowisko Prokuratora co do tego, że delegacja zawarta w tym przepisie nie odnosi się do "osadów" – o jakich mowa w zakwestionowanej regulacji – lecz do nieczystości ciekłych, które to pojęcia nie są zamienne. Nieczystości ciekłe (o jakich mowa w art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g.) odnoszą się bowiem do zbiorników bezodpływowych (szamb), co się zaś tyczy osadów – właściwych dla przydomowych oczyszczalni ścieków – to racjonalny ustawodawca nie przewidział możliwości zawarcia w regulaminach utrzymania czystości i porządku regulacji w tym zakresie. Jak wynika bowiem treści art. 2 pkt 1 u.c.p.g. nieczystości ciekłe to ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych, zatem postanowienia Regulaminu powinny odnosić się wyłącznie do nieczystości ciekłych gromadzonych w takich zbiornikach. Jak trafnie wskazał tut. Sąd w wyroku (nieprawomocnym, dostępnym j.w.) z 14 lutego 2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 16/24, brak jest zatem podstawy w art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. do określania w regulaminie obowiązków właścicieli przydomowych oczyszczalni ścieków w zakresie usuwania osadów.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w odniesieniu do § 22 ust. 2 i 5 Regulaminu orzekł jak w pkt I sentencji wyroku - na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
Orzeczenie zawarte w pkt II sentencji wyroku – odnoszące się do § 22 ust. 3 Regulaminu – znajduje oparcie w art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI