II SA/KE 18/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2025-02-27
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneroboty budowlanetarasutwardzenie terenuodległość od granicywarunki technicznepostępowanie administracyjnedecyzja kasacyjnasprzeciwkontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił sprzeciw od decyzji uchylającej decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie budowy tarasu, uznając, że zakres kontroli w postępowaniu sprzeciwowym jest ograniczony do oceny przesłanek wydania decyzji kasacyjnej.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu J. R. od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wykonania tarasu przy budynku mieszkalnym. Organ odwoławczy uznał, że wykonane roboty budowlane stanowią taras naruszający przepisy dotyczące odległości od granicy działki, a nie utwardzenie terenu. Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, ograniczył się do oceny formalnej, czy istniały przesłanki do jej wydania, zgodnie z art. 64e P.p.s.a., nie wkraczając w meritum sprawy dotyczącej kwalifikacji obiektu i naruszenia przepisów materialnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał sprzeciw J. R. od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania tarasu przy budynku mieszkalnym. PINB pierwotnie umorzył postępowanie, uznając wykonane prace za utwardzenie terenu, niepodlegające przepisom prawa budowlanego. ŚWINB zakwalifikował te prace jako przydomowy taras naziemny o powierzchni 20,13 m², który naruszał przepisy dotyczące odległości od granicy działki (§ 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych). W związku z tym uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. J. R. wniósł sprzeciw, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną kwalifikację robót jako tarasu oraz wadliwe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw, podkreślając, że zakres kontroli decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest ograniczony do oceny istnienia przesłanek do jej wydania (art. 64e P.p.s.a.). Sąd nie badał meritum sprawy, w tym prawidłowości kwalifikacji obiektu budowlanego jako tarasu czy utwardzenia terenu, ani naruszenia przepisów o odległości od granicy, ponieważ takie działania wykraczałyby poza zakres kontroli formalnej i mogłyby naruszyć prawa stron niebiorących udziału w postępowaniu sądowym. Sąd potwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a uzupełnienie materiału dowodowego przekraczałoby możliwości art. 136 k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zakres kontroli w postępowaniu sprzeciwowym jest ograniczony do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, zgodnie z art. 64e P.p.s.a. Sąd nie bada innych naruszeń prawa ani nie przesądza o prawach podmiotów, które nie mogą brać udziału w postępowaniu sądowym.

Uzasadnienie

Przepisy P.p.s.a. (art. 64e, art. 151a § 1) istotnie ograniczają kognicję sądu w postępowaniu sprzeciwowym od decyzji kasacyjnej. Sąd ocenia jedynie formalne przesłanki zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a nie merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia organu odwoławczego, zwłaszcza gdy dotyczy to praw stron nieuczestniczących w postępowaniu sądowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

P.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu w postępowaniu sprzeciwowym od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania takiej decyzji.

P.p.s.a. art. 151a § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia sprzeciwu, gdy zarzuty nie zasługują na uwzględnienie i brak jest okoliczności branych z urzędu.

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Pb art. 50 § ust. 1 pkt 2 i 4

Prawo budowlane

Podstawa do wszczęcia postępowania naprawczego w przypadku samowoli budowlanej lub wykonania robót budowlanych z naruszeniem przepisów.

rozp. ws. warunków tech. art. 12 § ust. 6 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Określa minimalną odległość od granicy działki dla tarasów, balkonów itp. (1,5 m).

Pomocnicze

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Pb art. 29 § ust. 1 pkt 22 i ust. 2 pkt 31

Prawo budowlane

Przepisy dotyczące budowy przydomowych tarasów naziemnych, które nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

P.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania sądów i organów wskazaniami prawnymi sądu w poprzedniej instancji.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ogólna zasada kontroli sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (nie stosowana w pełni w przypadku sprzeciwu od decyzji kasacyjnej).

P.p.s.a. art. 145

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia decyzji, postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności (nie stosowane w pełni w przypadku sprzeciwu od decyzji kasacyjnej).

P.p.s.a. art. 44 § § 1 - 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Doręczenie pisma pełnomocnikowi.

P.p.s.a. art. 40 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Doręczenie pisma pełnomocnikowi.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność decyzji w przypadku rozpoznania sprawy przez organ niewłaściwy lub wydania decyzji z naruszeniem przepisów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakres kontroli sądu w postępowaniu sprzeciwowym od decyzji kasacyjnej jest ograniczony do oceny formalnych przesłanek wydania decyzji kasacyjnej, a nie do merytorycznego badania sprawy. Sąd nie może rozstrzygać o prawach stron, które nie brały udziału w postępowaniu sądowym.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez rozpoznanie niedopuszczalnego odwołania. Naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez jego zastosowanie w sprawie. Naruszenie art. 80 k.p.a. przez wadliwą ocenę materiału dowodowego. Naruszenie § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych przez bezzasadne uznanie naruszenia przepisów o odległości od granicy.

Godne uwagi sformułowania

Zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. określony został w art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów postępowania administracyjnego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postepowaniu była decyzja, którą [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w przedmiocie umorzenia wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania tarasu przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji uznając, że jej rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. Podważenie takich poglądów przez sąd administracyjny w postępowaniu toczącym się w trybie przepisów rozdziału 3a p.p.s.a. oznaczałoby jednak naruszenie ograniczonej przez treść art. 64e tej ustawy kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji.

Skład orzekający

Jacek Kuza

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia art. 64e P.p.s.a. dotycząca ograniczonego zakresu kontroli sądu w postępowaniu sprzeciwowym od decyzji kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania (sprzeciw od decyzji kasacyjnej) i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważne ograniczenia proceduralne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje, jak sąd może odmówić merytorycznego rozstrzygnięcia ze względów formalnych.

Sąd administracyjny nie rozstrzygnął sporu o taras. Dlaczego?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 18/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151a par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2016 poz 290
art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu J. R. od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 9 grudnia 2024 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach decyzją z 9 grudnia 2024 r., [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. L. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z 1 października 2024 r. umarzającej w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne, wszczęte z urzędu w sprawie wykonania tarasu przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym nr ewid. [...] w K., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości.
W uzasadnieniu Wojewódzki Inspektor podał, że pracownicy organu I instancji przeprowadzili 23 kwietnia 2024 r. kontrolę na działce nr ewid. [...] w K. stwierdzając, że od strony południowej istniejącego na działce budynku wykonano utwardzenie terenu zaprawą betonową na powierzchni około 3,10 x 6,50 m. Po czym pismem z 3 czerwca 2024 r. PINB dla Miasta Kielce zawiadomił strony, że 23 kwietnia 2024 r. z urzędu zostało wszczęte postępowanie administracyjne dotyczące tarasu przy budynku mieszkalnym. Następnie w dniu 25 czerwca 2024 r. pracownicy organu I instancji przeprowadzili oględziny na działce nr ewid. [...] stwierdzając, że na działce tej znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, który od strony północno - wschodniej sąsiaduje bezpośrednio z budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym położonym na działce nr ewid. [...]. Od strony południowo - wschodniej tego budynku w narożu budynku wykonano wylewkę betonową na gruncie na obszarze o wymiarach około 3,18 x 6,33 m. Grubość wylewki wynosi od około 0,12 m do około 0,31 m. Wykonana wybetonowana powierzchnia przylega do ogrodzenia pomiędzy działkami nr ewid. [...] i 1442. Ponadto od strony wschodniej znajduje się uchwyt metalowy (kotwa). J. R. oświadczył do protokołu oględzin, że na początku kwietnia 2024 r. wykonał utwardzenie betonowe służące jako wejście do budynku. Zamontowany uchwyt metalowy (kotwa) ma służyć jako oparcie łuku ozdobnego na rośliny ozdobne, nie będzie to słup lecz jakiś mały słupek. Ponadto oświadczył, że utwardzona powierzchnia betonowa jest na jego działce i nie przylega bezpośrednio do ogrodzenia.
Dalej Wojewódzki Inspektor zauważył, że organ I instancji wskazał, że wykonane roboty budowlane polegające na wybetonowaniu części działki stanowią utwardzenie terenu, a nie wykonanie tarasu. Organ I instancji stwierdził, że przepisy prawa budowlanego nie określają definicji "tarasu" czy też "utwardzenia działki", a orzecznictwo dopuszcza różne rodzaje utwardzenie terenu.
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę, że warstwa wylanego betonu, najprawdopodobniej zbrojonego wynosi nawet 31 cm, lub nieco więcej jeśli część betonu jest poniżej poziomu terenu. Prowadzi to do uznania, że nie zostało wykonane utwardzenie terenu, tylko wybudowany został przydomowy taras naziemny. Taras ten posiada powierzchnię 20,13 m˛, a zatem jego wykonanie nie wymagało ani pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia. Jednak § 12 ust 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.), dalej rozp. ws. warunków tech. stanowi, że odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu lub gzymsu zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni - z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych. Oznacza to, że przedmiotowy taras narusza przepisy dotyczące odległości od granicy.
Uchwała NSA z 3 października 2016 r., II OPS 1/16 stanowi, że "do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine".
Zatem w stosunku do tarasu nie wymagającego pozwolenia na budowę i zgłoszenia, organ musi podjąć działanie jeśli istnieje stan naruszenia przepisów.
W skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sprzeciwie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia, J. R. decyzji tej zarzucił naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez rozpoznanie niedopuszczalnego odwołania,
- art. 138 § 2 k.p.a. przez jego zastosowanie w sprawie,
- art. 80 k.p.a. przez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzącą do przyjęcia, że skarżący wykonał taras, a nie utwardzenie terenu,
- §12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przez bezzasadne uznanie, że inwestor naruszył przepisy dotyczące odległości od granicy.
W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor podał, że organ rozpatrzył odwołanie Z. L., pomimo że zachodzi prawdopodobieństwo, że było ono niedopuszczalne bądź wniesione po terminie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazuje się, że "skarżąca poinformowała, że decyzja nie została jej doręczona". Z kolei w piśmie przewodnim do przesłanego odwołania z 8 listopada 2024 r. zauważa się, że "odwołania nie wniesiono w terminie". Dlatego należy dokonać kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wystąpienia wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Dalej wnoszący sprzeciw podkreślił, że punktem odniesienia dla oczekiwań skarżącego wobec kontroli sądowoadministracyjnej jest pogląd wyrażony w wyroku WSA w Szczecinie z 8 grudnia 2022 r., II SA/Sz 825/22, zgodnie z którym art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Do takiego twierdzenia uprawnia m.in. dyspozycja art. 138 § 2a k.p.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli legalności decyzji kasacyjnej nie może sprowadzać tej kontroli do fikcji, co ma miejsce, jeśli "ucieka" od przepisów prawa mających w danej sprawie zastosowanie. Takiego działania nie można uznać za sprawowanie kontroli legalności wydanej decyzji, lecz za uchylenie się od zbadania zgodności z prawem aktu zaskarżonego do sądu.
Autor sprzeciwu zauważył, że dokonanie oceny zasadności skorzystania przez organ II instancji z wariantu decyzji kasacyjnej musi nastąpić w perspektywie materialnoprawnej dotyczącej kwalifikacji wykonanych robót budowlanych jako tarasu. Wskazał, że pojęcie tarasu nie posiada definicji legalnej, a w języku potocznym opisywany jest jako odkryta, płaska część budynku, otoczona balustradą, umieszczona na parterze (często połączona schodami z ogrodem), piętrze lub płaskim dachu (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, t. III., s. 480, PWN Warszawa 1979).
Skarżący zaznaczył, że nie wybudował tarasu, lecz utwardził teren dojścia do budynku. Nie jest to część budynku otoczona balustradą, lecz utwardzenie terenu przeprowadzone ze względu na uprzednio grząski i podmokły grunt uniemożliwiający swobodne wejście do budynku. Nie jest to balkon tworzący przestrzeń do relaksu lub spotkań na świeżym powietrzu. Utwardzenie nie jest dostosowane do charakterystyki architektonicznej budynku, gdyż nie licuje się z granicą budynku. Nie pełni funkcji użytkowej i zarazem estetycznej, lecz służy poprawie nośności i trwałości podłoża. W ramach regulacji prawa budowlanego przez utwardzenie gruntu należy rozumieć wszelkiego rodzaju prace, które wiążą się z utwardzeniem powierzchni gruntu z wykorzystaniem materiałów budowlanych, np. wylanie płyty betonowej, ułożenie kostki brukowej (wyrok WSA w Poznaniu z 30 sierpnia 2018 r., II SA/Po 41/18). Błędne było wobec powyższego uznanie wykonanych robót budowlanych za taras (naruszenie art. 80 k.p.a.). Nieprawidłowo też organ stwierdził naruszenie przez inwestora § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Błędna ocena robót wykonanych przez skarżącego w perspektywie prawa materialnego doprowadziła organ II instancji do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., co nie powinno mieć miejsca.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Sprzeciw nie jest zasadny.
Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. określony został w art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Z przepisu tego wynika, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów postępowania administracyjnego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny.
Powyższa regulacja w sposób istotny ogranicza zastosowanie w sprawie art. 134 § 1 oraz 145 P.p.s.a. Tożsamy wniosek wynika również z art. 151a § 1 P.p.s.a. Sąd nie bada zatem w tym postępowaniu innych naruszeń prawa, niż prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W świetle tej regulacji stwierdzić należy, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Tak więc dokonując oceny zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej sąd powinien wziąć pod uwagę, czy w danej sprawie możliwe było uzupełnienie materiału dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a., a więc czy zakres przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ II instancji w konkretnym przypadku był na tyle szeroki, że jego przeprowadzenie przez ten organ wykraczałoby poza dodatkowy charakter tego postępowania, a co za tym idzie naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W-ctwo C.H.BECK Warszawa 2017, str. 448).
W ocenie Sądu kwestionowana decyzja nie narusza art. 138 § 2 k.p.a., a zakres koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego przekracza zakres możliwości zastosowania w sprawie art. 136 k.p.a.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postepowaniu była decyzja, którą Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce w przedmiocie umorzenia wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania tarasu przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji uznając, że jej rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości.
Zasadniczym powodem wydania zaskarżonej decyzji kasacyjnej było odmienne, niż to uczynił organ I instancji, zakwalifikowania obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania, czego konsekwencją winno być przeprowadzenie postępowania naprawczego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine Prawa budowlanego, zamiast umarzania postępowania jako bezprzedmiotowego. ŚWINB w Kielcach uznał bowiem, że przedmiotem postępowania jest przydomowy taras naziemny, a nie utwardzenie powierzchni gruntu na działce budowanej. W konsekwencji usytuowanie takiego tarasu winno respektować warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określone w § 12 ust. 6 pkt 1 rozp. ws. warunków techn. Ten ostatni przepis natomiast stanowi, że odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż: 1,5 m do okapu lub gzymsu zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni - z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych. Takich wymogów natomiast przedmiotowy taras – według organu odwoławczego - nie spełnia, w związku z czym organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji powinien co do niego podjąć stosowne działania, jeżeli istnieje stan naruszenia przepisów. Organ II instancji wyraził również pogląd prawny, że mimo regulacji art. 29 ust. 1 pkt 22 i art. 29 ust. 2 pkt 31 Prawa budowlanego, z których wynika, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa przydomowych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy do 35 m˛, treść uchwały siedmiu sędziów NSA w Warszawie z 3 października 2016 r. II OPS 1/16 wskazuje, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. Dlatego zdaniem organu odwoławczego niedopuszczalne było umorzenie postępowania, a konieczne było poczynienie niezbędnych ustaleń i przeprowadzenie stosownego postępowania naprawczego.
Odnosząc się do takiej argumentacji należy zauważyć, że źródłem negatywnej oceny przez organ II instancji rozstrzygnięcia organu I instancji było w pierwszym rzędzie uznanie, że przedmiotem postępowania nie jest utwardzenie powierzchni gruntu na działce budowlanej, ale budowa przydomowego tarasu naziemnego o powierzchni zabudowy 20,13 m˛, a następnie przyjęcie, że takiego tarasu dotyczy wynikający z § 12 ust. 6 pkt 1 rozp. ws. warunków techn. obowiązek zachowania odległości od granicy działki budowlanej, który w sprawie nie jest spełniony. Podważenie takich poglądów przez sąd administracyjny w postępowaniu toczącym się w trybie przepisów rozdziału 3a p.p.s.a. oznaczałoby jednak naruszenie ograniczonej przez treść art. 64e tej ustawy kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji. Wymagałoby bowiem przesądzenia kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego jako utwardzenia powierzchni gruntu na działce budowlanej, albo jako przydomowego tarasu naziemnego. Dokonanie przez sąd administracyjny takiej materialnoprawnej oceny poglądów wyrażonych w sprawie przez organ II instancji, pozbawiłoby podmioty mające interes prawny w postępowaniu w sprawie przedmiotowego obiektu budowlanego (w tym w szczególności sąsiadkę skarżącego Z. L., która wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie w sprawie tego obiektu), a nie mogące brać udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym toczącym się na skutek sprzeciwu od decyzji kasacyjnej, możliwości kwestionowania oceny prawnej na temat wykładni prawa materialnego oraz wskazań co do dalszego postępowania przyjętych przez sąd administracyjny, które zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przedstawiony pogląd jest zgodny z utrwaloną linią orzecznictwa NSA. Zgodnie z nią przyjmuje się, że art. 64e oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd
administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na treść art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Tak przyjęto w wyroku z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1319/18. Pogląd ten został zaakceptowany m.in. w wyroku NSA z 30 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1984/20, w wyroku NSA z 5 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3238/19, w wyroku NSA z 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2030/19, w wyroku NSA z 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3552/1, w wyroku NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2182/18 oraz w wyroku NSA z 22 stycznia 2025 r. II OSK 2784/24. Ponadto wskazany sposób wykładni art. 64e oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. został zaaprobowany w doktrynie prawa (Paweł Daniel, glosa do pierwszego ze wskazanych wyroków, opublikowana w OSP zeszyt 4 z 2019 r., poz. 42).
Wynikające z powyższych poglądów ograniczenie, dotyczyło również wyrażonego w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy poglądu, że przedmiotowy taras narusza przepisy dotyczące odległości od granicy, a także tego, że mimo niewymagania dla takich robót budowlanych pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia, istnieją podstawy do wszczęcia postępowania naprawczego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine Prawa budowlanego. Również więc i te poglądy nie mogły zostać skontrolowane w niniejszym postepowaniu. Ich weryfikacja wiązałaby się bowiem z koniecznością oceny stanowiska organu odwoławczego, co do praw i interesów podmiotu, który wniósł odwołanie, co nie jest dopuszczalne w postępowaniu, w którym z uwagi na przepis art. 64b § 3 p.p.s.a. osoba ta nie może brać udziału.
Nie może też być w sprawie wątpliwości, że konsekwencją ustaleń i ich materialnoprawnej oceny dokonanej przez ŚWINB w Kielcach była stwierdzenie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz, że nie było możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Skoro bowiem konsekwencją ustaleń i poglądów przyjętych przez organ II instancji była konieczność przeprowadzenie postępowania naprawczego, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 in fine i następnie w art. 51 Prawa budowalnego, a postępowanie takie nie zostało przeprowadzone, to jego przeprowadzenie przez organ odwoławczy rażąco naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k.p.a. Trzeba też dodać, że nieprzeprowadzenie wspomnianego postępowania naprawczego i niepoczynienie koniecznych w nim ustaleń świadczy o wydaniu decyzji przez organ I instancji z naruszeniem przepisów postępowania, co wyczerpuje drugą z przewidzianych w art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. przesłanek wydania zaskarżonej decyzji kasacyjnej.
Zarzuty sformułowane w sprzeciwie nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zarzut rozpoznania odwołania wniesionego po terminie nie jest zasadny.
Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy, decyzja organu I instancji z 1 października 2024 r. została doręczona jej pełnomocnikowi radcy prawnemu P. U. w dniu 22 października 2024 r. w trybie art. 44 § 1 – 4 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął więc 5 listopada 2024 r. Tymczasem odwołanie od tej decyzji podpisane przez Z. L. wpłynęło do PINB dla Miasta K. w dniu 4 listopada 2024 r.
Kolejne zarzuty sprzeciwu dotyczące naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. i § 12 ust. 6 pkt 1 rozp. ws. warunków tech. nie respektują przedstawionych powyżej, a wynikających z art. 64e p.p.s.a. ograniczeń w kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji. Należy powtórzyć, że Sąd nie mógł ocenić i przesądzić, czy inwestor naruszył przepisy dotyczące odległości spornego obiektu budowlanego od granicy, ponieważ nie mógł przesądzić kwalifikacji tego obiektu jako przydomowego tarasu naziemnego, bądź jako utwardzenia terenu na działce budowlanej. Oczekiwana przez wnoszącego sprzeciw ocena materialnoprawna warunkująca przyjęcie, że zaistniała konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na jej rozstrzygnięcie, spowodowałaby dokonanie oceny stanowiska organu odwoławczego co do praw i interesów podmiotu, który wniósł odwołanie, co jak już wyżej wyjaśniono, nie jest dopuszczalne w postępowaniu, w którym z uwagi na treść art. 64b § 3 p.p.s.a., osoba ta nie może brać udziału. Z tego powodu Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela powołanego w sprzeciwie poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Gliwicach z 18 września 2023 r. II SA/Gl 1376/23. Podziela natomiast poglądu wyrażone w przywołanych wyżej wyrokach NSA i w doktrynie.
Skoro zatem podniesione w sprzeciwie zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI