II SA/Ke 176/17

II SA/Ke 176/17 - Postanowienie WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2017-05-31
Data wpływu
2017-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Chobian /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie (art. 260 par. 1 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 260 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 13 kwietnia 2017 r. w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z 13 kwietnia 2017 r.
Uzasadnienie
[...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych.
W jego uzasadnieniu podała, że prowadzone w stosunku do niej postępowania egzekucyjne doprowadziło do zajęcia praktycznie całego jej majątku. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskująca spółka podała, że jej kapitał własny ma wartość 5.000 zł. Jednocześnie Spółka oświadczyła, że do skargi załączyła dokumentację zawierającą sprawozdanie finansowe oraz wydruk z rachunku bankowego.
Postanowieniem z 13 kwietnia 2017 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że Spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 września 2016 r., V SA/Wa 1663/16). Zaznaczył, że w orzecznictwie zwraca się uwagę, iż przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu.
Referendarz dodał, że w rozpoznawanej sprawie wspólnicy nie postawili Spółki w stan likwidacji, a zatem uznali, że ich wspólne przedsięwzięcie finansowe będzie kontynuowane. Skoro skarżąca Spółka nadal zamierza istnieć w porządku prawnym, to powinna realizować swoje cele, w tym pokrywać koszty sądowe, o własnych siłach i w oparciu o własne środki bądź też środki pochodzące z dopłat wspólników (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 532/13 oraz powołane w nim orzeczenie ETPCz z 22 marca 2012 r. 19508/07 w sprawie Granos Organicos Nacionales S.A. przeciwko Niemcom, § 48).
Ponadto referendarz zauważył, że Spółka samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, to jest przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, iż stan finansowy skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazała m.in., że przeciwko niej prowadzone są liczne postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry (obecnie około 60 postępowań). Doprowadziło to do zajęcia prawie całego majątku. Dlatego na chwilę obecną nie jest ona w stanie nawet w części pokryć opłaty od wnoszonej skargi. Załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty jednoznacznie wskazują na wyjątkowo trudną sytuację majątkową strony. W szczególności należy zwrócić uwagę na poniesione w poprzednich latach bilansowych straty, które umożliwiają przyjęcie, iż w obecnym stanie ponoszenie przez skarżącą jakichkolwiek kosztów, w tym kosztów sądowych, jest niemożliwe. Posiadane przez Spółkę składniki majątkowe zostały w dużej mierze zajęte w trakcie prowadzonych postępowań mających na celu egzekucję kar pieniężnych. Nie jest więc zasadne stanowisko, iż strona skarżąca nie uwzględnia w swoich wydatkach kosztów sądowych wywołanych procesami sądowymi. Opisanej wyżej sytuacji strona nie mogła bowiem przewidzieć.
Dodatkowo wymierzanie kar pieniężnych w okolicznościach przywołanych w zaskarżonej decyzji nie jest zasadne, co wielokrotnie potwierdziły powołane w skardze wyroki sądów administracyjnych. Strona powinna więc mieć możliwość dochodzenia swoich praw poprzez kontrolę legalności wydanej decyzji, jednakże liczba postępowań prowadzonych w tego typu sprawach oraz związane z tym koszty uniemożliwiają każdorazowe uiszczenie opłat sądowych od wnoszonych skarg. Kosztów tych nie jest w stanie ponieść. Nietrafne jest uznanie, iż strona preferencyjnie traktuje inne zobowiązania. W obecnej sytuacji nie jest bowiem w stanie spełniać jakichkolwiek zobowiązań finansowych. Dopóki zasadność nałożonych kar pieniężnych nie zostanie potwierdzona, poprawa sytuacji finansowej Spółki nie wydaje się możliwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z kolei zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy wnioskodawca jest osobą prawną, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi on wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości, aby zdobyć fundusze na ich pokrycie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego należy stwierdzić, że jest ono prawidłowe. O możliwościach płatniczych Spółki umożliwiających poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie świadczy fakt, że pomimo powoływania się na stratę w ostatnim roku obrotowym oraz groźbę niewypłacalności spowodowaną prowadzonymi wobec niej licznymi postępowaniami egzekucyjnymi, w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Z odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika, aby wobec Spółki prowadzone było postępowanie upadłościowego, nie wynika również jej rozwiązanie, czy choćby zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej, także w złożonym formularzu oraz sprzeciwie skarżąca takich okoliczności nie podnosi. To zaś, że aktualnie Spółka ma kłopoty finansowe, nie może stanowić samo w sobie przyczyny uwzględnienia jej żądania.
Niezależnie od powyższego, biorąc pod uwagę wynikający z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przedmiot działalności Spółki poza działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi (m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych i bezalkoholowych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach, sprzedaż hurtowa napojów alkoholowych i bezalkoholowych, sprzedaż hurtowa wyrobów tytoniowych czy działalność związana z organizacja targów, wystaw i kongresów), trudno uznać, aby Spółka nie miała możliwości przy prowadzeniu tak szerokiej działalności gospodarczej, pokrycia kosztów związanych z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Dodać należy, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 809/07, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, okoliczność, iż Spółka boryka się z licznymi postępowaniami nie jest argumentem, który sam z siebie powinien decydować o zwolnieniu strony skarżącej od kosztów sądowych i przerzuceniu tego ciężaru na Skarb Państwa. Skoro bowiem przedmiotem prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej było urządzanie gier na automatach do gier, to powinna była liczyć się z możliwością interwencji organów administracji i niekorzystnymi dla siebie decyzjami. W tym celu powinna była zaś gromadzić środki na opłacenie ewentualnych kosztów sądowych w takich sprawach.
Z podanych względów Sąd uznał, że uwzględnienie wniosku Spółki stanowiłoby jej niczym nieuzasadnione uprzywilejowanie.
W świetle powyższych okoliczności zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego należy uznać za prawidłowe, w związku z czym na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. należało utrzymać je w mocy.