II SA/KE 173/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2023-04-25
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneplac zabawrozbiórkawarunki techniczneodległościnadzór budowlanyspółdzielnia mieszkaniowaprzepisy techniczno-budowlane

WSA w Kielcach oddalił skargę Spółdzielni na decyzję nakazującą rozbiórkę placu zabaw ze względu na naruszenie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących odległości od budynków i parkingów.

Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję nakazującą rozbiórkę placu zabaw, argumentując, że nie narusza ona przepisów, a plac jest potrzebny społecznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, uznając, że plac zabaw został wykonany z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych dotyczących minimalnych odległości od budynków mieszkalnych i parkingów. Sąd podkreślił, że względy społeczne nie mogą zastąpić obowiązujących norm prawnych.

Sprawa dotyczyła skargi Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej im. prof. J. C. w K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., która utrzymała w mocy nakaz rozbiórki placu zabaw. Plac zabaw, wykonany około 5 lat przed wydaniem decyzji, znajdował się na działce Spółdzielni i był ogrodzony. Organy nadzoru budowlanego uznały, że plac został wykonany z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, w szczególności § 40 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który nakazuje zachowanie co najmniej 10 metrów odległości placów zabaw od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od parkingów. Stwierdzono, że odległość placu od budynku wynosiła ok. 2,6 m do ogrodzenia i ok. 3,5 m do najbliższych zabawek, a od strony zachodniej plac graniczył bezpośrednio z parkingiem. Spółdzielnia argumentowała, że plac jest potrzebny społecznie, bezpieczny i nikt z mieszkańców nie zgłaszał zastrzeżeń. Podnosiła również, że przepisy dotyczące odległości nie mają zastosowania do jej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe. Sąd podkreślił, że plac zabaw, mimo że nie wymagał pozwolenia na budowę, został wykonany z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, a stwierdzonych nieprawidłowości nie da się usunąć w drodze przeróbek. Sąd zaznaczył, że względy społeczne i interes obywateli nie mogą prowadzić do uchylenia decyzji naruszającej bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wykonanie obiektu budowlanego, nawet nie wymagającego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, może stanowić podstawę do zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 P.b., w tym nakazu rozbiórki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia nie wyłącza stosowania przepisów Prawa budowlanego dotyczących trybu naprawczego (art. 50-51 P.b.), jeśli obiekt został zrealizowany z naruszeniem wymogów prawnych, w tym przepisów techniczno-budowlanych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W przypadku robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie tych robót.

P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę lub uporządkowanie obiektu budowlanego.

rozporządzenie art. 40 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Odległość placów zabaw dla dzieci od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od miejsc gromadzenia odpadów powinna wynosić co najmniej 10 m.

Pomocnicze

P.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy art. 50 i 51 stosuje się również do robót budowlanych lub obiektów budowlanych, o których mowa w art. 49b ust. 1.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami, wnioskami skargi ani podstawą prawną.

P.b. art. 3 § pkt 4 lit. c

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obiekty małej architektury to m.in. piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.

P.b. art. 3 § pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obiekt budowlany to budynek, budowla bądź obiekt małej architektury.

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nie wymaga pozwolenia na budowę budowa obiektów małej architektury w innych miejscach niż parki i zieleń publiczna.

P.b. art. 29 § ust. 2 pkt 19

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nie wymaga pozwolenia na budowę budowa placów zabaw i obiektów rekreacyjnych.

rozporządzenie art. 19 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Odległość parkingu od budynków powinna wynosić co najmniej 10 m.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej jest obowiązany do działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa i jego przepisów.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Plac zabaw został wykonany z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych dotyczących minimalnych odległości od budynków mieszkalnych i parkingów. Stwierdzonych nieprawidłowości nie da się usunąć w drodze przeróbek placu zabaw. Względy społeczne nie mogą wpływać na ocenę legalności decyzji naruszającej bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa.

Odrzucone argumenty

Plac zabaw nie narusza przepisów, a jego odległości powinny być mierzone inaczej. Przepisy dotyczące odległości placów zabaw nie mają zastosowania do sytuacji Spółdzielni. Plac zabaw jest potrzebny społecznie i bezpieczny, a jego rozbiórka godzi w interes społeczny i obywateli.

Godne uwagi sformułowania

organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do kontroli i wydania odpowiednich nakazów określonych w art. 51 P.b. względem obiektów nie podlegających regulacji Prawa budowlanego roboty budowlane i obiekty budowlane, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine P.b., a także art. 51 ust. 7 P.b. jeśli efekt wykonanych robót budowlanych narusza przepisy techniczno-budowlane i nie można tego stanu zmienić w drodze przeróbek, to należy stosować art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. odległość placów zabaw dla dzieci, boisk dla dzieci i młodzieży oraz miejsc rekreacyjnych od linii rozgraniczających ulicę, od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od miejsc gromadzenia odpadów powinna wynosić co najmniej 10 m nie ma możliwości wprowadzenia żadnych zmian, w tym nawet takich, które pozwoliłyby pozostawić część placu zabaw. nie można w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe. elementy placu zabaw stanowią zatem obiekty małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 lit. "c" P.b., jako obiekty budowlane służące rekreacji codziennej. Brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia w przypadku realizacji obiektu budowlanego nie oznacza jednak wyłączenia spod reżimu P.b. lub rozporządzenia, jeśli obiekt zrealizowano z naruszeniem wymogów prawnych. legalność realizacji obiektu ocenia się według stanu prawnego z daty jego realizacji, natomiast procedurę naprawczą bądź legalizacyjną stosuje się według daty jej prowadzenia. Celem wprowadzenia przepisów nakazujących oddalenie placów zabaw od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi była ochrona przed hałasem. Względy słuszności czy zasady współżycia społecznego nie stanowią kryterium sądowej kontroli zaskarżonej decyzji.

Skład orzekający

Dorota Pędziwilk-Moskal

sprawozdawca

Krzysztof Armański

członek

Renata Detka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących trybu naprawczego (art. 50-51 P.b.) w odniesieniu do obiektów nie wymagających pozwolenia na budowę, a także stosowanie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących odległości placów zabaw od budynków i parkingów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji placu zabaw i jego usytuowania względem istniejącej zabudowy i parkingu. Interpretacja przepisów techniczno-budowlanych może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebami społecznymi (plac zabaw dla dzieci) a rygorystycznymi przepisami prawa budowlanego. Jest to przykład sytuacji, gdzie nawet dobrze intencjonowane działania mogą prowadzić do problemów prawnych.

Czy plac zabaw dla dzieci musi zniknąć z powodu przepisów o odległościach? Sąd rozstrzyga.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 173/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal /sprawozdawca/
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1688/23 - Wyrok NSA z 2024-08-22
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 48 ust. 1 i art. 49f, art. 51 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej im. prof. J. C. w K. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2023 r. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 4 stycznia 2023 r. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej też jako "ŚWINB"), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej im. prof. J. C. w K. (w skrócie "Spółdzielnia"), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. (dalej "PINB") z 19 października 2022 r. znak: [...], którą nakazano Spółdzielni wykonanie rozbiórki placu zabaw, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w obrębie 0017 przy ul. [...] w K., poprzez demontaż znajdujących się na nim urządzeń zabawowych dla dzieci (piaskownicy, zjeżdżalni, zestawu bujaków na sprężynach, huśtawki typu ważka, kładki) oraz trzech ławek, pouczając, że obowiązek nałożony w decyzji podlega wykonaniu niezwłocznie po jej uprawomocnieniu, roboty rozbiórkowe należy prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności i legitymującej się aktualnym wpisem na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego z określonym w nim terminem ważności, teren po rozbiórce należy uporządkować, zarządca obiektu jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, a o wykonaniu nałożonego obowiązku należy niezwłocznie powiadomić PINB w celu zapobieżenia wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał, że decyzja organu nadzoru budowlanego podjęta została na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), zwanej dalej "P.b." i wyjaśnił, że na skutek nadesłanego z Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego pisma interwencyjnego 3 sierpnia 2022 r. PINB przeprowadził kontrolę na ww. działce. W wyniku tej kontroli ustalono, że znajduje się tam ogrodzony plac zabaw o wymiarach (wzdłuż ogrodzenia) ok. 10,0 x 28,5 m. Ogrodzenie od strony północnej, wschodniej i zachodniej wykonane zostało jako panelowe z siatki o wysokości ok. 1,5 m i zamocowane na stalowych słupach zabetonowanych w podłożu. Od strony południowej istnieje betonowy mur, który stanowi zarazem południowe ogrodzenie placu zabaw. Na terenie placu zabaw znajdują się urządzenia takie jak: zjeżdżalnia, piaskownica, kładka, bujaki na sprężynach, huśtawka typu ważka oraz trzy ławki. Odległość ogrodzenia placu zabaw od strony wschodniej do zawierającej okna ściany budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] wynosi ok. 2,6 m, natomiast odległość ogrodzenia tego placu od strony północnej do ściany budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] wynosi ok. 10 m. Od strony zachodniej plac zabaw graniczy bezpośrednio z parkingiem dla samochodów osobowych z 17 miejscami postojowymi. Z oświadczenia przedstawiciela Spółdzielni wynika, że inwestorem placu zabaw była Spółdzielnia, a plac zabaw został wykonany ok. 5 lat temu. Natomiast parking samochodowy powstał podczas realizacji budynku przy ul. [...].
W związku z ustaleniem, że przedmiotowy plac zabaw został wykonany niezgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi PINB w dniu 19 października 2022 r. wydał decyzję opisaną na wstępie.
Utrzymując w mocy powyższą decyzję ŚWINB powołał się na treść art. 29 ust. 1 pkt 28, ust. 2 pkt 19 i art. 3 ust. 4 P.b. i podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego jak i przepisy techniczno-budowlane nie zawierają definicji pojęcia "plac zabaw". Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika zaś, że placem zabaw będzie obszar obejmujący zbiór wszystkich elementów zespołu modułowego (zabawek), który został wyodrębniony z przestrzeni za pomocą ogrodzenia. Zrealizowanie placu zabaw czyli wykonanie elementów składających się na plac zabaw w miejscu nie będącym miejscem publicznym nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Teren spółdzielni mieszkaniowej nie jest terenem publicznym.
Dalej ŚWINB wskazał, że przedmiotowy plac zabaw nie wymagał i nie wymaga dla jego wykonania uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia zamiaru budowy. Fakt, że pewne zamierzenia budowlane nie podlegają reglamentacji przepisów Prawa budowlanego nie oznacza, że organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do kontroli i wydania odpowiednich nakazów określonych w art. 51 P.b. względem obiektów nie podlegających regulacji Prawa budowlanego. W tym zakresie ŚWINB powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 3 października 2016r., sygn. akt II OPS [...] wskazując, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine P.b., a także art. 51 ust. 7 P.b., jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine tej ustawy.
ŚWINB podkreślił, że z przepisów art. 51 P.b. i utrwalonego orzecznictwa wynika, że jeśli efekt wykonanych robót budowlanych narusza przepisy techniczno-budowlane i nie można tego stanu zmienić w drodze przeróbek, to należy stosować art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Natomiast jeżeli wykonane roboty budowlane mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi w drodze przeróbek to należy nakazać ich wykonanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.
W ocenie ŚWINB, organ pierwszej instancji słusznie uznał, że Spółdzielnia zrealizowała budowę placu zabaw w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach techniczno-budowlanych, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. i upoważnia do stosowania art. 51 P.b. Przepis § 40 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225), zwanego dalej "rozporządzeniem" stanowi bowiem, że odległość placów zabaw dla dzieci, boisk dla dzieci i młodzieży oraz miejsc rekreacyjnych od linii rozgraniczających ulicę, od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od miejsc gromadzenia odpadów powinna wynosić co najmniej 10 m, przy zachowaniu wymogów § 19 ust. 1 rozporządzenia.
ŚWINB wskazał, że odległość kontrolowanego placu zabaw od okien w budynku przy ul. [...] powinna wynosić 10 m, a ogrodzenie odległe jest od ściany budynku o ok. 2,6 m, natomiast najbliższe zabawki znajdują się w odległości od ściany budynku o ok. 3,5 m. ŚWINB podkreślił, że zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, odległość parkingu na 17 miejsc postojowych od placu zabaw powinna wynosić 10 m, a parking ten graniczy bezpośrednio z placem zabaw.
Zdaniem ŚWINB, organ pierwszej instancji słusznie ocenił, że stwierdzonych nieprawidłowości nie da się usunąć w drodze przeróbek placu zabaw, ponieważ po jednej stronie tego placu znajduje się budynek, a po drugiej parking. Zatem nie ma możliwości wprowadzenia żadnych zmian, w tym nawet takich, które pozwoliłyby pozostawić część placu zabaw. W związku z powyższym PINB zasadnie nakazał wykonanie rozbiórki placu zabaw.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, ŚWINB wyjaśnił, że przepisy nie przewidują odstępstwa od uregulowań zawartych w § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w przypadku gdy ogrodzenie dzielące parking i plac zabaw obsadzone jest roślinnością zarówno pnącą jak również kolumnową. Ponadto przepisy nie uzależniają stosowania § 40 ust. 3 rozporządzenia od tego, czy którykolwiek z mieszkańców budynku przy ul. [...], posiadający okna wychodzące na plac zabaw, zgłasza lub nie zgłasza zastrzeżenia co do tego obiektu lub hałasu.
Końcowo ŚWINB dodał, że dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia kierował się kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa, co oznacza, że nie mógł w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Skargę na powyższą decyzję ŚWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła Spółdzielnia, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z:
- art. 7 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji PINB i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
- art. 3 pkt 4 lit. c P.b. w zw. z § 19 i § 40 ust. 1 i 3 rozporządzenia przez błędne przyjęcie, że odległość placu zabaw winna być liczona od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi do ogrodzenia placu, a nie do poszczególnych elementów (modułów) wchodzących w skład tego placu;
a także błędne przyjęcie, że § 40 rozporządzenia odnosi się do placu zabaw w sytuacji, gdy ten plac nie pozostaje "w zespole budynków wielorodzinnych objętych jednym pozwoleniem na budowę (...)".
W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia podniosła w szczególności, że organ wydając zaskarżoną decyzję nieprawidłowo wskazał odległości, tj. raz od ściany budynku do ogrodzenia placu zabaw, a drugi raz od okien budynku do najbliższej zabawki, nie określając dokładnie odległości od okien budynku do poszczególnych elementów (modułów) wchodzących w skład tego placu. Organ dokonując pomiarów tych odległości, nie wziął pod uwagę, że plac zabaw jest urządzony wyraźnie poniżej terenu posadowienia budynku (na plac zabaw schodzi się po specjalnie do tego przygotowanych schodach). Ustalając zatem odległości wymagane § 40 rozporządzenia, organ mierzył je w poziomie, a winien był ustalić te odległości bezpośrednio od okien budynku wprost do urządzeń stojących na placu zabaw. Zdaniem skarżącej, tak dokonane pomiary nie mogą stanowić podstawy wydania zaskarżonej decyzji.
Nadto Spółdzielnia podkreśliła, że plac zabaw został urządzony przy nowym budynku wielorodzinnym objętym odrębnym pozwoleniem na budowę. Natomiast, jak wynika z § 40 ust. 1 rozporządzenia, odległości, o których mowa w § 40 ust. 3 tego przepisu znajdują zastosowanie jedynie w przypadku budowy placu zabaw na terenie, na którym w jednym pozwoleniu na budowę przewidziano możliwość budowy zespołu budynków wielorodzinnych. Przedmiotowy budynek nie pozostaje w żadnym związku z zespołem budynków wielorodzinnych w rozumieniu § 40 rozporządzenia.
Skarżąca podniosła, że przepisy rozporządzenia nie powinny mieć w niniejszej sprawie zastosowania.
Niezależnie od powyższego Spółdzielnia zarzuciła, że decyzja godzi
w słuszny interes społeczny i interes obywateli, w szczególności zamieszkujących budynek nr [...] przy ul. [...]. Podkreśliła, że po wybudowaniu budynku mieszkalnego w bezpośrednim jego sąsiedztwie w dyspozycji Spółdzielni pozostał wolny teren, który Zarząd Spółdzielni - przy aprobacie Rad Nieruchomości - postanowił wykorzystać na urządzenie placu zabaw dla małych dzieci w wieku do lat pięciu z uwagi na fakt, że w budynku zamieszkało dużo młodych małżeństw z małymi dziećmi. Plac jest wyposażony w zabawki stosowne do wieku dzieci i piaskownicę. Zabawki posiadają certyfikaty dopuszczające je do użytku. Plac jest corocznie kontrolowany pod względem bezpieczeństwa przez stosowne organy nadzoru. Piasek w piaskownicy jest wymieniany na wiosnę, zaś na teren placu nie wolno wprowadzać zwierząt, o czym informują stosowne tablice. Na terenie placu są również trzy ławki parkowe.Plac posiada zamykaną furtkę i w ocenie osób kontrolujących jego stan techniczny, rodziców, których dzieci bawią się na placu jak i Zarządu Spółdzielni - plac zabaw jest całkowicie bezpieczny. Na terenie Spółdzielni brak jest wolnych miejsc nadających się do zagospodarowania na place zabaw, a drugi plac zabaw funkcjonuje już kilka lat dłużej, w innym miejscu i przeznaczony jest dla dzieci starszych. Nie ma możliwości urządzenia tego rodzaju placów zabaw w innych miejscach Spółdzielni, a Zarząd Spółdzielni zdaje sobie sprawę z tego, że społeczne potrzeby w tym zakresie i oczekiwania są bardzo duże. Tym oczekiwaniom i potrzebom Zarząd Spółdzielni, na miarę możliwości, usiłował sprostać, urządzając plac zabaw, co w świetle zaskarżonej decyzji, może spowodować zniweczenie słusznej społecznie inicjatywy.
Skarżąca dodała, że nikt z lokatorów budynku nigdy nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń i uwag zarówno co do stanu technicznego placu i jego wyposażenia, jak
i ewentualnego hałasu generowanego przez bawiące się tam dzieci. Przeciwnie, wszyscy z pełną aprobatą przyjmują funkcjonowanie placu zabaw. Spółdzielnia na dowód przydatności i użyteczności placu zabaw przedstawiła w załączeniu do skargi podpisany przez mieszkańców apel o wstrzymanie nakazanej rozbiórki tego obiektu.
Wskazując na powyższe zarzuty Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Postępowanie w kontrolowanej sprawie było prowadzone przez organy w tzw. trybie naprawczym uregulowanym w art. 50 - 51 P.b. Decyzje organów obu instancji zostały wydane przy kwalifikacji nieprawidłowości polegających na usytuowaniu placu zabaw - według art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b., zgodnie z którym w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno - budowalnym lub w przepisach. Organy orzekły na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 P.b. nakazując rozbiórkę (likwidację) placu zabaw przez demontaż urządzeń placu.
Na wstępie wskazać należy, że w sytuacji przytoczenia w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby istotnie wpłynąć na wynik sprawy, można przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich istotnych okoliczności faktycznych koniecznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć.
Wbrew zarzutom skargi w kontrolowanej sprawie ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe. Ustalenia organów obu instancji, jak również ich ocena prawna, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. Lektura akt sprawy pozwala stwierdzić, że organ w sposób wszechstronny i staranny przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd ustalenia te akceptuje w całości i uznaje za własne.
Jedynie dla porządku przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie było prowadzone w związku przekazaniem przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego pisma interwencyjnego z 3 sierpnia 2022 r. W ramach tego postępowania PINB przeprowadził kontrolę na działce skarżącej i w jej wyniku ustalił, że znajduje się na niej ogrodzony plac zabaw o wymiarach (wzdłuż ogrodzenia) ok. 10,0 x 28,5 m. Ogrodzenie od strony północnej, wschodniej i zachodniej wykonane zostało jako panelowe z siatki o wysokości ok. 1,5 m i zamocowane na stalowych słupach zabetonowanych w podłożu. Od strony południowej istnieje betonowy mur, który stanowi zarazem południowe ogrodzenie placu zabaw. Na terenie placu zabaw znajdują się urządzenia takie jak: zjeżdżalnia, piaskownica, kładka, bujaki na sprężynach, huśtawka typu ważka oraz trzy ławki. Odległość ogrodzenia placu zabaw od strony wschodniej do zawierającej okna ściany budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] wynosi ok. 2,6 m, zaś odległość ogrodzenia tego placu od strony północnej do ściany budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] wynosi ok. 10 m. Od strony zachodniej plac zabaw graniczy bezpośrednio z parkingiem dla samochodów osobowych z 17 miejscami postojowymi. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że była inwestorem placu zabaw, który wykonała ok. 5 lat temu. Z kolei parking samochodowy powstał podczas realizacji budynku przy ul. [...].
Organy oceniły, że skarżąca Spółdzielnia zrealizowała budowę placu zabaw w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach techniczno-budowlanych, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. i upoważnia do stosowania art. 51 P.b.
Stanowisko organów jest zasadne.
Zgodnie z art. 3 pkt 4 lit. "c" P.b., obiektami małej architektury są niewielkie obiekty, a w szczególności użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Taka treść tego przepisu oznacza, że ustawodawca zakwalifikował elementy placu zabaw jako obiekty małej architektury czyli obiekty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 1 P.b. Zgodnie z tym przepisem, obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Wymienione w zaskarżonej decyzji elementy placu zabaw stanowią zatem obiekty małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 lit. "c" P.b., jako obiekty budowlane służące rekreacji codziennej.
Jak słusznie zauważył organ, w P.b. nie zdefiniowano pojęcia "plac zabaw". Wykładnia tego pojęcia została zaprezentowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że "plac zabaw" jest to niewielki zbiór obiektów małej architektury, wydzielony z przestrzeni za pomocą niewysokiego ogrodzenia (por. wyrok WSA w Ł. sygn. akt II SA/Łd [...], dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.). W niniejszej sprawie sporny plac zabaw to obszar obejmujący zbiór wszystkich elementów zespołu zabawek, który został wyodrębniony z przestrzeni za pomocą ogrodzenia.
Rację ma również organ argumentując, że zrealizowanie placu zabaw czyli wykonanie elementów składających się na plac zabaw w miejscu nie będącym miejscem publicznym nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
W sprawie niniejszej istotnym jest fakt, że urządzenia na placu zabaw nie znajdują się w miejscu publicznym. Kluczowe jest to, że dostęp do placu zabaw jest możliwy wyłącznie po przejściu przez ogrodzenie. To zaś oznacza, że na jego zrealizowanie nie było konieczne dokonanie zgłoszenia ani uzyskanie pozwolenia na budowę (co wynika z art. 29 ust. 1 pkt 28 P.b. oraz art. 29 ust. 2 pkt 19 P.b.).
Brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia w przypadku realizacji obiektu budowlanego nie oznacza jednak wyłączenia spod reżimu P.b. lub rozporządzenia, jeśli obiekt zrealizowano z naruszeniem wymogów prawnych. W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 3 października 2016r., sygn. akt II OPS [...] wskazano, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine P.b., a także art. 51 ust. 7 P.b., jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine tej ustawy.
W sprawie niniejszej organ prawidłowo uznał, że skarżąca Spółdzielnia zrealizowała budowę placu zabaw w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach techniczno-budowlanych, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. i upoważnia do stosowania art. 51 P.b. Dodać należy, że w przypadku obiektów już zrealizowanych, nie jest wymagane w postępowaniu naprawczym wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych, o którym mowa w art. 50 ust. 1 P.b.
Należy podkreślić, że legalność realizacji obiektu ocenia się według stanu prawnego z daty jego realizacji, natomiast procedurę naprawczą bądź legalizacyjną stosuje się według daty jej prowadzenia. Sporny plac został wykonany w 2018 r., a zatem miały zastosowanie przepisy rozporządzenia po ich zmianie tj. obowiązujące od 1 stycznia 2018 r. Zgodnie z § 40 ust. 3, odległość placów zabaw dla dzieci, boisk dla dzieci i młodzieży oraz miejsc rekreacyjnych od linii rozgraniczających ulicę, od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od miejsc gromadzenia odpadów powinna wynosić co najmniej 10 m, przy zachowaniu wymogów § 19 ust. 1 rozporządzenia.
Odległość kontrolowanego placu zabaw od okien w budynku przy ul. [...] powinna zatem wynosić 10 m, natomiast ogrodzenie odległe jest od ściany budynku o ok. 2,6 m, a najbliższe zabawki znajdują się w odległości od ściany budynku o ok. 3,5 m. Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, odległość parkingu na 17 miejsc postojowych od placu zabaw powinna wynosić 10 m. W okolicznościach tej sprawy, parking graniczy bezpośrednio z placem zabaw.
Zdaniem Sądu, słusznie ŚWINB ocenił, że stwierdzonych nieprawidłowości nie da się usunąć w drodze przeróbek placu zabaw, ponieważ po jednej jego stronie istnieje budynek, a po drugiej parking i nie ma możliwości wprowadzenia żadnych zmian. W tym stanie rzeczy orzeczony nakaz rozbiórki placu poprzez demontaż znajdujących się na nim urządzeń (piaskownicy, zjeżdżalni, zestawu bujaków na sprężynach, huśtawki typu ważka, kładki) jest zgodny z prawem.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione. Autor skargi nie zauważył, że brzmienie § 40 ust. 3 rozporządzenia uległo zmianie. Z dniem 1 stycznia 2018 r. wyeliminowano z brzmienia § 40 ust. 3 rozporządzenia odwołanie się do ust. 1 tego przepisu (podkreślenie Sądu). Nastąpiło to w § 1 pkt 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 2285 ze zm.).
Niezależnie od powyższego wskazać należy na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane przed zmianą tego przepisu w sprawie o sygn. akt II OSK [...], w którym podniesiono, że przepis § 40 ust. 1 rozporządzenia nie zakreśla granic stosowania przepisu § 40 ust. 3, ale nakazuje urządzenie placu zabaw w zespole budynków wielorodzinnych objętych jednym pozwoleniem na budowę. Natomiast odwołanie do ust. 1 dotyczy określenia rodzajów placów zabaw i urządzeń (place zabaw dla dzieci i miejsca rekreacyjne dostępne dla osób niepełnosprawnych), a nie określenia rodzaju zabudowy, przy której istnieje obowiązek zachowania określonych odległości. NSA dodatkowo zauważył, że § 4 rozporządzenia, który zawiera definicję pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, nie wprowadza rozróżnienia pomieszczeń ze względu na rodzaj zabudowy. Odwołując się do wykładni celowościowej NSA wskazał, że zastosowanie § 40 ust. 3 nie jest ograniczone wyłącznie do lokalizacji placów zabaw i miejsc rekreacyjnych dostępnych dla osób niepełnosprawnych przy budynkach wchodzących w skład zespołu budynków wielorodzinnych objętych jednym pozwoleniem na budowę. Celem wprowadzenia przepisów nakazujących oddalenie placów zabaw od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi była ochrona przed hałasem. Brak jest, zdaniem NSA, racjonalnego uzasadnienia dla stosowania tych przepisów wyłącznie do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi znajdujących się w budynkach wchodzących w skład zespołu budynków wielorodzinnych objętych jednym pozwoleniem na budowę, a niestosowania ich w przypadku pojedynczych budynków wielorodzinnych, czy też budynków wielorodzinnych wchodzących w skład zespołu budynków wielorodzinnych, który nie był objęty jednym pozwoleniem na budowę.
W realiach kontrolowanej sprawy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego organ słusznie zastosował § 40 ust. 3 rozporządzenia, co w konsekwencji uzasadniało zastosowanie postępowania naprawczego, w szczególności art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Skoro w sprawie prawidłowo ustalono, że plac zabaw nie zachowuje wymaganych odległości to nie jest możliwe inne niż przez nakaz likwidacji doprowadzenie stanu faktycznego do stanu zgodnego z prawem.
Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku argument skargi odwołujący się do potrzeby istnienia palcu zabaw. Względy słuszności czy zasady współżycia społecznego nie stanowią kryterium sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Także interes społeczny w postaci zapewnienia dzieciom miejsc rekreacji nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądowym o usytuowaniu obiektu budowlanego decydują wyłącznie normy obowiązującego prawa, a nie interes społeczny. Normy prawa budowlanego i warunków techniczno-budowlanych są normami co do zasady bezwzględnie obowiązującymi, a wyjątki od nich są przewidziane w przepisach prawa.
Wyjątków takich nie można wyprowadzać z powołaniem się na interes społeczny w postaci zapewnienia miejsc rekreacji dzieciom.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI