II SA/Ke 171/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2008-05-30
NSAbudowlaneŚredniawsa
mur oporowyprawo budowlanenadzór budowlanyekspertyza technicznapozwolenie na budowęstan techniczny obiektuzagrożenie bezpieczeństwapostępowanie administracyjneuchylenie postanowienia

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego dotyczące nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej muru oporowego, uznając je za przedwczesne z powodu niewystarczającego postępowania dowodowego.

Sprawa dotyczyła nałożenia przez organy nadzoru budowlanego obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej muru oporowego na właścicieli nieruchomości. Skarżący kwestionowali charakter obiektu jako muru oporowego i potrzebę pozwolenia na budowę. Sąd uznał, że organy przedwcześnie przesądziły o charakterze obiektu i konieczności nałożenia obowiązku, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego, w szczególności nie analizując dokładnie decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę R. M. i M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające na skarżących obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej muru oporowego. Organy nadzoru budowlanego uznały, że mur, wykonany przez skarżących w latach 1990-1991, stanowił budowlę wymagającą pozwolenia na budowę i zagraża bezpieczeństwu. Skarżący twierdzili, że obiekt jest ogrodzeniem na cokole, a jego obecny stan wynika z działań sąsiadów. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, uznając je za wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organy przedwcześnie przesądziły o charakterze obiektu jako muru oporowego i konieczności nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego, w tym analizy decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego skarżących. Rolą organu będzie ponowne zbadanie sprawy, uwzględniając charakter obiektu i ewentualną konieczność nałożenia obowiązku ekspertyzy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nałożenie takiego obowiązku bez uprzedniego przeprowadzenia dokładnego postępowania dowodowego, w tym analizy dokumentacji projektowej i decyzji o pozwoleniu na budowę, jest przedwczesne i stanowi naruszenie przepisów postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego przedwcześnie przesądziły o charakterze obiektu jako muru oporowego i konieczności nałożenia obowiązku ekspertyzy, nie badając wystarczająco stanu faktycznego, w tym czy obiekt był przewidziany w pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.b. art. 81c § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.b. art. 83 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 7

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. MGTiOŚ art. 44 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego

u.p.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 61

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 66

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 67

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nadzoru budowlanego przedwcześnie przesądziły o charakterze obiektu i konieczności nałożenia obowiązku ekspertyzy, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego. Należało dokładnie zbadać, czy obiekt był przewidziany w pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego skarżących. Zarzuty skarżących dotyczące działań sąsiadów i wpływu tych działań na stan obiektu nie zostały należycie zbadane.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów nadzoru budowlanego, że obiekt jest murem oporowym wymagającym pozwolenia na budowę i zagrażającym bezpieczeństwu, została uznana za przedwczesną. Uznanie, że obowiązek ekspertyzy powinien obciążać skarżących, bez pełnego zbadania wpływu działań sąsiadów.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienie, wydane na podstawie art. 81c ma przede wszystkim charakter dowodowy, co oznacza, że działania organu w tym trybie zmierzają do wyjaśnienia kwestii technicznych (dowodowych), których celem jest ustalenie stanu faktycznego sprawy. Przedmiotowy mur oporowy to samodzielna budowla w postaci ściany z betonu, kamieni lub bloków betonowych ułożonych na zaprawie lub na sucho, służąca do zabezpieczenia, wzmocnienia ściany budynku, skarpy, nabrzeża lub wolno stojącego muru, bądź utrzymująca w stanie stateczności uskok naziomu gruntów rodzinnych lub nasypowych i takim obiektem jest przedmiotowy mur oporowy. W ocenie Sądu dokonanie takich ustaleń, od których zależało m.in. wskazanie podmiotu, na który ten obowiązek należało nałożyć wymagało przeprowadzenia dokładnego postępowania dowodowego.

Skład orzekający

Sylwester Miziołek

przewodniczący sprawozdawca

Teresa Kobylecka

sędzia

Dorota Pędziwilk-Moskal

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty nakładania obowiązku ekspertyzy technicznej przez organy nadzoru budowlanego, konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego przed wydaniem postanowienia, znaczenie analizy dokumentacji projektowej i pozwoleń na budowę."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej; jego zastosowanie wymaga analizy kontekstu prawnego i faktycznego danej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji, nawet jeśli istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu.

Błąd proceduralny organu budowlanego: dlaczego sąd uchylił nakaz ekspertyzy muru?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 171/08 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2008-05-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2008-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1324/08 - Wyrok NSA z 2009-08-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 81 c ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
par. 44 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, 77, 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152,  art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2008r. sprawy ze skargi R. M. i M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz R. M. i M. M. kwotę 757,00 (siedemset pięćdziesiąt siedem 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania procesowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowanego, na podstawie art. 81c ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nałożył na właściciela obiektu budowlanego - M. M. i R. M. obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 15 kwietnia 2008r. czterech egzemplarzy ekspertyzy technicznej muru oporowego wykonanego od strony południowej nieruchomości położonej przy ul. B. w S., z zastrzeżeniem, że ekspertyza winna określić stan techniczny przedmiotowego muru oporowego, a także podać rozwiązania, które doprowadzą go do odpowiedniego stanu technicznego i dalsze użytkowanie nie będzie stanowiło zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a ekspertyza winna być sporządzona przez rzeczoznawcę budowlanego, wpisanego do centralnego rejestru rzeczoznawców budowlanych, a zalecenia winny być ujęte w formie projektu budowlanego, sporządzonego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. Nr 120, poz. 1133).
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia M. M. i R. M. postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 83 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej formy i ilości egzemplarzy ekspertyzy technicznej i w tym zakresie orzekł, iż należy przedłożyć 1 egzemplarz ekspertyzy technicznej, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że na skutek interwencji zobowiązanych z dnia 10.IX.2007r. w sprawie prac prowadzonych wzdłuż muru oporowego, zlokalizowanego od strony południowej nieruchomości położonej przy ul. B. w S. organ I instancji przeprowadził w dniu 16.X.2007r. kontrolę, która wykazała, że ogrodzenie od strony południowej składa się z trzech murowanych z kamienia słupków o przekroju kwadratowym 0,40m - 0,45m oraz umieszczonych między nimi przęseł metalowych o wysokości 1,30m. Dwa słupki ogrodzeniowe umieszczono w narożach posesji, zaś trzeci centralnie, odległości między słupkami wynoszą 8,14m i 8,10m Ogrodzenie usytuowane jest w odległości 8,30m od ściany południowej budynku mieszkalnego. Stwierdzono także, że ogrodzenie wykonano na murze oporowym. Cokół ogrodzenia od strony przedmiotowej nieruchomości wystaje ponad poziom terenu na wysokość ok. 0,30m, zaś od strony nieruchomości sąsiedniej widoczny jest mur oporowy, którego wysokość wynosi ok. 2,40, (od strony wschodniej) i ok. 2,80m (pośrodku muru), wystając ponad poziom sąsiedniej działki. Mur oporowy posiada wzmocnienie w postaci czterech słupów (przypór) betonowych, wykonanych na fundamentach, których obrys wystaje poza lico. Jeden skrajny słup od strony zachodniej znajduje się wewnątrz budynku gospodarczego, który został dobudowany do muru oporowego. Mur wraz z przyporami jest otynkowany, z częściowymi ubytkami tynków. Po oględzinach w budynku mieszkalnym zobowiązanych we wskazanych przez właścicielkę miejscach stwierdzono woskowate rysy na farbie i tynku.
Organ odwoławczy wskazał, że obecna podczas kontroli M. M. oświadczyła, że wraz z mężem R. M. są właścicielami nieruchomości i inwestorami wykonanego przed 2000r. muru oporowego, nie posiadają żadnych dokumentów, projektu i decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia. Oświadczyła także, że gdy zauważono przechylanie się muru oporowego na odcinku końcowej części w kierunku naroża południowo-zachodniego wzmocniono go wówczas od strony południowej przyporami betonowymi. W roku 2005 zauważono pęknięcia ścian wewnątrz pomieszczeń znajdujących się na poziomie piwnicy, a także w salonie i na poziomi parteru. W piśmie z dnia 17.X.2007r. zaś stwierdziła, że mur wykonano w latach 1990-1991, przechył muru w części południowej nastąpił na przełomie lat 1996-1997, na długości ok. 15m.
Dnia 16 października 2007r. organ I instancji wszczął postępowanie "w sprawie muru oporowego od strony południowej nieruchomości przy ul. B. w S.".
S. S. poinformował organ, że mur został wykonany samowolnie na działce będącej jego własnością, a jego budowa zakłóciła przepływ wód gruntowych i powierzchniowych.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na pismo Prokuratury Rejonowej z dnia 19 grudnia 2007r., wskazujące na to, że z opinii biegłego uzyskanej w toku dochodzenia, wszczętego w sprawie zagrożenia życia i zdrowia ludzi i zagrożenia katastrofą budowlaną w związku z podkopaniem muru ogrodzeniowego przez S. S. wynika, że przedmiotowy mur grozi zawaleniem. Obecnie mur ten od strony działki małż. S. został odsłonięty poprzez usunięcie gruntu do poziomu posadowienia fundamentów.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że w związku z powyższym nałożenie przez organ I instancji w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego na właścicieli - inwestorów muru oporowego obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, zawierającej rozwiązania, które doprowadzą mur do odpowiedniego stanu technicznego i dalsze jego użytkowanie nie będzie stanowiło zagrożenia dla bezpieczeństwa mienia bądź ludzi było uzasadnione. Istniejący stan rodzi poważne ryzyko wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, co podkreślają sami zobowiązani. Wnioski wynikające z ekspertyzy, popartej obiektywnymi badaniami, pomiarami i sprawdzalnymi obliczeniami wskażą rozwiązania naprawcze, które będą stanowić podstawę do ustalenia dalszego postępowania z obiektem. Duża różnica poziomu terenu, którą utrzymuje przedmiotowy mur oporowy, położenie w odległości 8,30m od niego budynku mieszkalnego powodują konieczność podjęcie niezwłocznych kroków zmierzających do zniwelowania zagrożenia.
Uzasadniając uchylenie decyzji organu I instancji w części dotyczącej formy i ilości egzemplarzy ekspertyzy technicznej organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nie nakłada obowiązku przedłożenia 4 egzemplarzy ekspertyzy, jak również brak jest określenia, że takowa ekspertyza winna mieć formę projektu budowlanego. Uwzględniając zatem słuszny interes obywateli i interes społeczny (art. 7 kpa) organ odwoławczy uchylił w tej części decyzję i orzekł, że należy przedłożyć 1 egzemplarz ekspertyzy technicznej.
Ponadto organ odwoławczy podniósł, że wykonanie przez zobowiązanych w latach 1990-1991 przedmiotowego muru oporowego o wysokości ok. 2,40m od strony wschodniej i 2,80m w środku rozpiętości muru wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie bowiem z obowiązującą w tym czasie ustawą z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) oraz aktem wykonawczym - rozporządzeniem Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 80) budowa murów oporowych o wysokości powyżej 1m wymagała pozwolenia na budowę.
Organ nie podzielił stanowiska skarżących, że obecnie (po odkopaniu naturalnego stoku ziemi) mur oporowo-ogrodzeniowy nie spełnia warunków samodzielnej budowli. Art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi, że budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, wymieniając w tym katalogu również budowle ziemne, ochronne, jak i konstrukcje oporowe. Organ uznał, że mur oporowy to samodzielna budowla w postaci ściany z betonu, kamieni lub bloków betonowych ułożonych na zaprawie lub na sucho, służąca do zabezpieczenia, wzmocnienia ściany budynku, skarpy, nabrzeża lub wolno stojącego muru, bądź utrzymująca w stanie stateczności uskok naziomu gruntów rodzinnych lub nasypowych i takim obiektem jest przedmiotowy mur oporowy.
Zdaniem organu odwoławczego odkrycie muru oporowego przez małż. S. w związku z prowadzonymi przez nich robotami ziemnymi, które nie są związane z prowadzeniem jakichkolwiek robót budowlanych nie należą do kompetencji organu nadzoru budowlanego, zaś kwestia powstałych wówczas uszkodzeń przedmiotowego muru może być dochodzona na drodze powództwa cywilnego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] wnieśli R. M. i M. M., domagając się jego uchylenia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący zarzucili rażące naruszenie prawa i ich interesu prawnego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że ogrodzenie usytuowane pomiędzy ich nieruchomością a nieruchomością S. jest murem oporowym i wymagało pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżących stan faktyczny na działce, mimo jej spadku nie wymagał wybudowania muru oporowego, a ta sytuacja wystąpiła dopiero obecnie na skutek działań S., którzy wykonali roboty budowlane na swojej działce, naruszając konstrukcję ich ogrodzenia. Ogrodzenie wykonane było w naturalnym stoku poniżej strefy przemarzania gruntów i miało za zadanie zatrzymanie ziemi z wodą opadową lub roztopów, agresywnie spływających wzdłuż działki. Intensywne spływanie wody powodowało podmywanie budynku znajdującego się na ich działce oraz dewastację samej działki i aby temu zapobiec na długości 26m na swojej działce wykopali 4 kaskady oraz ogrodzenie głęboko wkopane w grunt. W tej linii granicznej jest około 100m takiego muru ogrodzeniowego na innych posesjach, ponieważ tylko takie rozwiązanie dawało możliwość zabezpieczenia pagórkowatych terenów osiedla. Usunięcie ziemi przez sąsiadów, zdaniem skarżących spowoduje przewrócenie ogrodzenia i przemieszczenie klinowo mas ziemnych, co spowoduje nieodwracalne szkody w ich budynku mieszkalnym. Zarzucili, że organ nie wziął pod uwagę, że roboty prowadzone przez S. związane są z planowaną budową budynku garażowego, otrzymali bowiem zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie warunków zabudowy dla budowy budynku garażowo-gospodarczego oraz decyzję Nr 86/2004 o "zmianie rodzaju budynku na budynek garażowo-gospodarczy".
W ocenie skarżącego nie zachodziła konieczność budowy muru oporowego z uwagi na ukształtowanie terenu, a przedmiotowy obiekt nie jest murem oporowym, lecz "ogrodzeniem na cokole betonowym".
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Przedmiotem badania w sprawie niniejszej jest postanowienie, którym organ nadzoru budowlanego nałożył na podstawie przepisu art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) - zwanej dalej ustawą na właścicieli przedmiotowego obiektu - określonego przez organ jako "mur oporowy" - złożenia ekspertyzy technicznej. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w zakresie pozostawania go w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, iż przepis art. 81c ustawy, z uwagi na umieszczenie go wśród przepisów kompetencyjnych, określających podział zadań i obowiązki organów nadzoru budowlanego i organów administracji architektoniczno-budowlanej ma charakter ogólny i znajduje zastosowanie w każdym przypadku, gdy na mocy przepisu szczególnego organy te żądają dostarczenia dokumentów o charakterze wskazanym w art. 81c ust. 2. Istota tego przepisu sprowadza się zatem do zapewnienia prawidłowego wykonywania zadań, wynikających z przepisów prawa budowlanego i dlatego uprawniono organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w razie powzięcia uzasadnionych wątpliwości, co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego do nałożenia na uczestników procesu budowlanego w drodze postanowienia, obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Postanowienie, wydane w oparciu o przepis art. 81c ust. 2 nie stanowi podstawy do merytorycznego rozstrzygania istoty sprawy administracyjnej, w której organ konkretyzuje dopiero sytuację prawną stron postępowania. Działania organu w tym trybie zmierzają wyłącznie do wyjaśnienia kwestii technicznych (dowodowych), których celem jest ustalenie stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji postanowienie, wydane na podstawie art. 81c ma przede wszystkim charakter dowodowy, co oznacza, że działania organu w tym trybie zmierzają do wyjaśnienia kwestii technicznych, których celem jest ustalenie stanu faktycznego sprawy, może być także elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania.
Zaskarżone postanowienie podjęte zostało w ramach postępowania wszczętego "w sprawie muru oporowego od strony południowej nieruchomości położonej przy ul. B. w S.". Nastąpiło to po otrzymaniu przez organ nadzoru budowlanego informacji od skarżących o usuwaniu przez sąsiadów ziemi wzdłuż ich ogrodzenia. Zgodnie z przepisami rozdziału 6 ustawy - Prawo budowlane, które regulują utrzymanie obiektów budowlanych, na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży, co do zasady, obowiązek utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym, co oznacza, że to on jest odpowiedzialny za stan tego obiektu i ponosi konsekwencje zaniedbań (art. 61). Za element dbałości o własny obiekt budowlany należy uznać również uprawnienie do zgłaszania organowi nadzoru budowlanego wszelkich zagrożeń wynikających z prowadzenia robót budowlanych przez innych inwestorów, które w ocenie właściciela wpływają negatywnie na obiekty budowlane, stanowiące jego własność. W takiej sytuacji zadaniem organu jest podjęcie, w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, odpowiednich czynności w celu dokonania konkretnych ustaleń, co do rodzaju obiektu budowlanego, jego stanu technicznego i ewentualnych zagrożeń wynikających z tego stanu, jak również okoliczności, mających wpływ na stan techniczny obiektu ( por. wyrok NSA z dnia 12.X.2006r., sygn. akt II OSK 1192/05).
W sprawie niniejszej organ po dokonaniu oględzin przedmiotowego obiektu powziął uzasadnione wątpliwości co do jego stanu technicznego, wobec czego nałożył przewidziany przepisem art. 81c ust. 2 ustawy obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, określającej jego stan techniczny, a także rozwiązania, które doprowadzą go do odpowiedniego stanu technicznego i dalsze użytkowanie nie będzie stanowiło zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia. O tym, że takie wątpliwości są uzasadnione świadczą również wypowiedzi samych skarżących złożone podczas oględzin, a także w pismach skierowanych do organu, jak również w skardze do sądu, wskazujące na pęknięcia w ich domu mieszkalnym oraz zagrożenie zniszczenia konstrukcji muru, na którym posadowiony jest płot ogrodzeniowy. Zauważyć należy, że przedmiotowy mur jest usytuowany na naturalnym stoku. Skarżący przyznali w skardze, że mur miał za zadanie zatrzymanie ziemi z wodą opadową i roztopów, spływających wzdłuż działki. Intensywne spływanie wody powodowało podmywanie budynku znajdującego się na ich działce oraz dewastację samej działki i aby temu zapobiec w latach 1990-1991 na długości 26m na swojej działce wykopali 4 kaskady oraz ogrodzenie głęboko wkopane w grunt. Jak wykazały oględziny obiektu jego głębokość wynosi ok. 2,40m od strony wschodniej i 2,80m w środku rozpiętości muru. Skarżący podnieśli także, że w tej linii granicznej jest około 100m takiego muru ogrodzeniowego na innych posesjach, ponieważ tylko takie rozwiązanie dawało możliwości zabezpieczenia pagórkowatych terenów osiedla.
Badając jednak prawidłowość zastosowania przez organ nadzoru budowlanego przepisu art. 81c ust. 2 nie sposób nie odnieść się do tego, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nadzoru przesądził, że przedmiotowy obiekt jest "murem oporowym", na którym wykonano ogrodzenie, a nie ogrodzeniem, a także że został on wykonany przez skarżących bez pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu dokonanie takich ustaleń, od których zależało m.in. wskazanie podmiotu, na który ten obowiązek należało nałożyć wymagało przeprowadzenia dokładnego postępowania dowodowego, w tym sprawdzenia podnoszonej przez skarżących w toku postępowania administracyjnego okoliczności, że pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego obejmowało także budowę przedmiotowego ogrodzenia w tej formie, w jakiej się ono nadal znajduje, tzn. na głębokim murze, uwzględniające jego położenie na naturalnym stoku. Należało zatem dokonać dokładnej analizy decyzji zatwierdzającej projekt budowlany budynku mieszkalnego skarżących, projekt zagospodarowania działki (w aktach administracyjnych znajduje się jedynie fragment decyzji) i ustalić, czy przewidywał on jako obiekty projektowane - ogrodzenie, czy też inne odpowiednie zabezpieczenie związane z położeniem planowanego budynku mieszkalnego na stoku, niwelujące zagrożenie spowodowane ukształtowaniem terenu, na przykład muru oporowego, będącego formą stabilizacji stoku pomiędzy działką skarżących, a położoną niżej działką sąsiednią. Uznać zatem należy za przedwczesne dokonanie wskazanych ustaleń organu, od których zależeć będzie nie tylko konieczność wydania postanowienia w trybie art. 81c, ale również zakres ekspertyzy.
Organ słusznie wskazał na to, że zgodnie z treścią obowiązującego przed 1995r. § 44 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 80) budowa murów oporowych o wysokości powyżej 1m wymagała pozwolenia na budowę. Jednak należy najpierw dokładnie ustalić stan faktyczny, od którego zależy, czy przepis ten będzie miał zastosowanie.
Zauważyć należy, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy określa, że uprawnienie organu do nałożenia w odpowiednim terminie obowiązku dostarczenia ekspertyzy dotyczy podmiotów wymienionych w ust. 1, tj.: uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Zatem przepis ten nie wyklucza w przypadku zgłoszenia wpływu prowadzenia robót budowlanych na nieruchomości sąsiadujące z terenem tych robót i znajdujące się na nim obiekty możliwości nakazania przedłożenia odpowiednich ekspertyz także przez inwestora, realizującego zadanie inwestycyjne mające wpływ na otoczenie, w tym na obiekty znajdujące się na działce sąsiedniej. Organ nadzoru budowlanego przyjął, że usunięcie ziemi przez małż. S. ze stoku na całej szerokości działki, które odsłoniło mur na głębokość ponad 2m nie stanowi robót budowlanych, nie badając zarzutów małż. M., czy niwelacja terenu związana była z budową garaży. W tej sytuacji nie jest bez znaczenia zarzut skarżących, że nałożony zaskarżonym postanowieniem obowiązek powinien obciążać sąsiadów.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że wprawdzie w okolicznościach sprawy można uznać za zasadne nałożenie w trybie art. 81c ust. 2 ustawy obowiązku przedłożenia ekspertyzy rzeczoznawcy budowlanego (wpisanego do centralnego rejestru rzeczoznawców budowlanych) określającej stan techniczny przedmiotowego obiektu i możliwości dalszego jego użytkowania, tym niemniej zawarcie w uzasadnieniu postanowienia ustaleń bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego powoduje, że jego wydanie było przedwczesne.
Uwzględniając to Sąd, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji uchylił na podstawie art. 145 §1 pkt 1c, art. 135, i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i art. 205 cyt. ustawy. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Rolą organu nadzoru budowlanego będzie zbadanie, czy przedmiotowy obiekt w tej formie, w jakiej został wykonany był przewidziany w decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego skarżących i w zależności od tego rozważenie konieczności nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy, jako uzupełnienia materiału dowodowego, mając na uwadze, że uprawnienie organów określone w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nie dotyczy sytuacji usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (art. 66 i 67 tej ustawy), ponieważ te zagadnienia zostały uregulowane w rozdz. 6 Prawa budowlanego (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2005r. OSK 1780/04).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI