II SA/Ke 158/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego z powodu błędnego obliczenia dochodu rodziny, wskazując na sprzeczność rozporządzenia z ustawą.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na okres od sierpnia do października 2009 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, wynikającego z doliczenia dochodu męża pracującego za granicą. Skarżąca zarzuciła błędne obliczenie dochodu i naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przez zastosowanie rozporządzenia wykonawczego. Sąd uznał, że rozporządzenie w tej części było sprzeczne z ustawą i uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego na okres od 1 sierpnia do 31 października 2009 r. Powodem odmowy było przekroczenie kryterium dochodowego rodziny, po uwzględnieniu dochodu męża uzyskany za granicą. Skarżąca zarzuciła organom błędne obliczenie dochodu, wskazując na sprzeczność przepisów rozporządzenia wykonawczego z ustawą o świadczeniach rodzinnych w kwestii sposobu ustalania dochodu. Sąd przychylił się do stanowiska skarżącej, stwierdzając, że § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w literalnym brzmieniu pozostawał w sprzeczności z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującymi w tamtym okresie. Ustawa przewidywała możliwość uwzględnienia dochodu uzyskanego w trakcie okresu zasiłkowego jedynie w określonych sytuacjach i w ramach uznania administracyjnego (art. 32), podczas gdy rozporządzenie nakazywało obligatoryjne doliczenie dochodu, co mogło prowadzić do utraty prawa do świadczeń. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy, a nie rozporządzenia, powinny być podstawą rozstrzygnięcia. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji w części odmawiającej przyznania świadczeń, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy rozporządzenia wykonawczego, które są sprzeczne z ustawą, nie mogą być stosowane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w literalnym brzmieniu pozostawał w sprzeczności z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującymi w tamtym okresie, w szczególności w zakresie obligatoryjnego doliczania dochodu uzyskanego w trakcie okresu zasiłkowego, podczas gdy ustawa przewidywała jedynie możliwość uwzględnienia takiej zmiany w ramach uznania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
u.ś.r. art. 3 § pkt 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja dochodu rodziny jako przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
u.ś.r. art. 5 § ust. 3 i 4a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepisy dotyczące uwzględniania utraty i uzyskania dochodu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych.
Pomocnicze
rozp. MPiPS art. 18 § ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
Przepis, który w literalnym brzmieniu był sprzeczny z ustawą, nakazując obligatoryjne doliczenie dochodu uzyskanego w trakcie okresu zasiłkowego.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 32
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis przewidujący możliwość zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej.
u.ś.r. art. 23a § ust. 2 i 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i uchylania decyzji w związku z podleganiem ustawodawstwu innego państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisów rozporządzenia wykonawczego, które są sprzeczne z ustawą o świadczeniach rodzinnych, jest niedopuszczalne. Dochód uzyskany w trakcie okresu zasiłkowego nie powinien być obligatoryjnie doliczany do dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy w sposób prowadzący do utraty prawa do świadczeń, jeśli ustawa przewiduje inne rozwiązania.
Godne uwagi sformułowania
Literalne brzmienie powołanych przepisów § 18 rozporządzenie pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych w jej brzmieniu sprzed 1 stycznia 2012r. Przepisy ustawy, a nie rozporządzenia, powinny być podstawą rozstrzygnięcia. Uzyskanie dochodu w trakcie trwania okresu zasiłkowego nie miało wpływu na wysokość dochodu decydującą o przyznaniu prawa do zasiłku w tym okresie.
Skład orzekający
Dorota Chobian
przewodniczący sprawozdawca
Teresa Kobylecka
sędzia
Beata Ziomek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz zasady pierwszeństwa stosowania ustawy nad rozporządzeniem wykonawczym w sprawach świadczeń rodzinnych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2012 r. w zakresie ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między ustawą a rozporządzeniem wykonawczym oraz jego wpływ na prawa obywateli do świadczeń socjalnych, co jest istotne dla zrozumienia hierarchii aktów prawnych.
“Ustawa ponad rozporządzeniem: Sąd wyjaśnia, jak obliczać dochód do zasiłku rodzinnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 158/12 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2012-04-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-03-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Dorota Chobian /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję w części Powołane przepisy Dz.U. 2006 nr 139 poz 992 art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 3 i 4a Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity. Dz.U. 2005 nr 105 poz 881 par. 18 ust. 1 i 3 Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego I. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zaskarżonej części, to jest w części utrzymującej w mocy punkt II decyzji Marszałka Województwa, odmawiający przyznania prawa do świadczeń rodzinnych w formie zasiłku rodzinnego na okres od 1 sierpnia do 31 października 2009r., a także uchyla punkt II decyzji organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Marszałka Województwa z dnia [...], którą to decyzją organ I instancji przyznał prawo do świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego na dzieci O. B. i M. B. w kwocie po 48 złotych miesięcznie na okres od 22 czerwca 2009r. do 31 lipca 2009r. i odmówił przyznania A. B. tych świadczeń na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją. Do wydania tego rozstrzygnięcia doszło na tle następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O. na wniosek A. B. został przyznany między innymi zasiłek rodzinny na córki O. B. i M. B. w wysokości po 48 złotych na każdą z nich na okres od 1 września 2008r. do 31 sierpnia 2009r. Następnie na podstawie art. 2 ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 223 poz. 1456), zgodnie z którym okres zasiłkowy rozpoczynający się w dniu 1 września 2008r. , na który ustala się prawo do świadczeń rodzinnych przedłuża się do dnia 31 października 2009r., decyzją z dnia 18 września 2009r. wydaną także z upoważnienia Prezydenta Miasta O. przyznano A. B. zasiłek na córki na dalszy okres, to jest od 1 września 2009r. do 31 października 2009r. W dniu 20 kwietnia 2010r. A. B. złożyła oświadczenie, że jej mąż w lipcu 2009r. podjął zatrudnienie za granicą i w związku z tym wniosła o uchylenie decyzji z 23 listopada 2009r. przyznającej jej świadczenia rodzinne na dalszy okres. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta O., wskazując jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przepisy art. 32 w zw. z art. 23a ust. 2 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uchylił od dnia 22 czerwca 2009r. decyzję z dnia [...] przyznającą zasiłek rodzinny na O. i M. B.. W uzasadnieniu wskazał, że Marszałek Województwa ustalił, że w okresie od 22 czerwca 2009r. do 31 marca 2011r. tj. w okresie podlegania przez M. B. ustawodawstwu kraju zatrudnienia- Holandii-mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia. W takiej zaś sytuacji zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei decyzją z dnia 26 września 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 157 § 1 i 158 § 1 kpa stwierdziło nieważność decyzji z dnia 18 września 2009r. przyznającej zasiłki rodzinne na okres od 1 września 2009r. do 31 października 2009r. wskazując, że stosownie do przepisów art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do osób podlegających przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego organem właściwym w sprawach świadczeń rodzinnych jest marszałek województwa. Jak zaś wynika z akt sprawy M. Bugajski od dnia 22 czerwca 2009r. pracował na terytorium Holandii, czyli podjął zatrudnienie przed wydaniem z upoważnienia Prezydenta Miast O. decyzji z 18 września 2009r. Decyzją z [...] Marszałek Województwa przyznał A. B. zasiłek rodzinny na córki na okres od 22 czerwca 2009r. do 31 lipca 2009r., natomiast odmówił przyznania tych świadczeń na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że w rozpatrywanym okresie Polska była krajem zamieszkania członków rodziny M. B., to jest jego żony i córek, zaś miejscem wykonywania działalności zawodowej w tym okresie był zarówno kraj zamieszkania członków rodziny – Polska, jak i kraj zatrudnienia M. B. – Holandia. W związku z tym pierwszeństwo wypłaty świadczeń rodzinnych w tym okresie leżało po stronie kraju zamieszkania dzieci, gdzie wykonywana była praca, to jest Polski (art. 10 ust. 1 lit. b Rozporządzenia Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71). Dalej organ przytoczył treść art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 4a oraz art. 3 pkt 24 c ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także § 18 ust. 1 i ust. 3 oraz § 15 ust. 8 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Ustalił, że M. B. z pracy wykonywanej na terytorium Holandii w miesiącu lipcu uzyskał dochód netto w wysokości 1349 EURO, co po przeliczeniu według kursu walut NBP wynosi 5412,86zł. Po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu utraconego z Polski oraz uzyskanego z zagranicy, miesięczny dochód rodziny wyniósł 6242,46zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 1560,61zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe, uprawniające do świadczeń rodzinnych w Polsce od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r. W odwołaniu od tej decyzji, w części odmawiającej prawa do świadczeń A. B. zarzuciła, że została ona podjęta z naruszeniem prawa, gdyż błędnie został obliczony dochód jej rodziny. Do wykazanego bowiem średniego dochodu za rok kalendarzowy, poprzedzający okres zasiłkowy dodano jednomiesięczne wynagrodzenie jej męża, osiągnięte w lipcu 2009r., podczas, gdy art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala definicję dochodu. Przywołane przepisy rozporządzenia wykonawczego nie mogą jako akt niższego rzędu naruszać ustawowej zasady obliczania dochodu. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że dla ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2008/2009, to jest okres od 1 września 2008r. do 31 października 2009r. podstawą obliczania dochodu jest 2007r. Dochód ten, po odliczeniu dochodu utraconego wyniósł 829, 60 zł. Natomiast dochód za pierwszy pełny przepracowany miesiąc wyniósł 1349 EURO, co w przeliczeniu na złote daje kwotę 5612,51 według kursu euro 4,1605 zł, nie zaś jak przyjął organ I instancji 5412,86zł. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, po uwzględnieniu dochodu uzyskanego wyniósł zatem 1610,53 zł i był wyższy niż ustalone prawem kryterium dochodowe, od którego zależy prawo do świadczeń rodzinnych. W przypadku zaś, gdy dochód rodziny powiększony o dochód uzyskany powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu (§ 18 cyt. rozporządzenia). Organ odwoławczy wskazał, że rozumie trudną sytuację skarżącej, ale warunkiem, od którego ustawodawca uzależnił możliwość przyznania prawa do zasiłku jest spełnienie kryterium dochodowego i od tej sytuacji ustawodawca nie przewidział żadnych odstępstw. W związku z tym organy administracji, które są zobowiązane działać na podstawie przepisów prawa nie mogą przyznać tych świadczeń w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego, nawet w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Dopiero na etapie postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia będzie możliwe ubieganie się o umorzenie przypisanej do zwrotu kwoty lub zastosowanie innych ulg. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skardze na te decyzję, w części odmawiającej przyznania prawa do świadczeń rodzinnych na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r. A. B. zarzuciła naruszenie: - art. 3 pkt 2 i pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 1 i ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne poprzez przyjęcie, że zasiłek rodzinny na dzieci nie przysługuje z uwagi na przekroczenie kryterium dochodu rodziny, o którym stanowi art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, liczonego z pominięciem ustawowej definicji, w oparciu o definicję wskazaną w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy, regulującą sposób ustalenia dochodu w sposób odmienny i niekorzystny dla rodziny, - art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 kpa poprzez nieustosunkowanie się do podniesionych w odwołaniu zarzutów bezzasadności stosowania przepisów rozporządzenia, odmiennie regulujących przedmiotową kwestię w stosunku do ustawy o świadczeniach rodzinnych jak również niepełne uzasadnienie prawne tej kwestii, - art. 7, art. 8, art. 71 i art. 92 Konstytucji RP wraz z art. 6 kpa, poprzez ich niezastosowanie. W związku z tak sprecyzowanymi zarzutami skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji w części odmawiającej przyznania prawa do świadczeń. W uzasadnieniu na poparcie swoich zarzutów skarżąca przytoczyła szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 kpa oraz Konstytucji wskazało, że jako organ administracji publicznej działa w granicach i na podstawie prawa je obowiązującego co oznacza, że nie jest zwolnione z obowiązku stosowania przepisów rozporządzenia, w tym § 18 rozporządzenia wykonawczego z dnia 2 czerwca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja w części odmawiającej przyznania prawa do zasiłków rodzinnych na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r., a więc na część okresu zasiłkowego 2008/2009, trwającego od 1 września 2008r. do 31 października 2009r. (z mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych – Dz. U. nr 223 poz. 1456 okres zasiłkowy rozpoczynający się 1 września 2008r. przedłuża się do 31 października 2009r.). W związku z tym prawidłowo organ wskazał, że dla ustalenia wysokości dochodu rodziny, od którego zależy prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych, istotny jest dochód osiągnięty w 2007r. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. nr 139 z 2006r. poz. 992 ze zmianami) ilekroć w ustawie mowa jest o dochodzie rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Obowiązujące dla celów ustalania prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2008/2009 przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidywały uwzględnianie zmian w sytuacji majątkowej i rodzinnej, jakie nastąpiły po roku kalendarzowym, poprzedzającym okres zasiłkowy, przy czym sama ustawa przewidywała dwa różne rozwiązania tej kwestii, w zależności od tego, kiedy doszło do zmiany sytuacji rodzinno - materialnej. Mianowicie zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy w jej brzmieniu obowiązującym na datę ustalania prawa do świadczenia na okres 2008/2009, w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Z kolei w myśl art. 5 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Natomiast w myśl art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny, mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie. Mając na uwadze powyższe przepisy jak i to, że regułą jest ustalanie prawa do zasiłków rodzinnych na przyszłość, a nie na okres, który już się zakończył, powyższe przepisy należy rozumieć w ten sposób, że uzyskanie dochodu, o jakim mowa w art. 5 ust. 4 a, aby skutkowało nowym ustaleniem dochodu rodziny musi nastąpić przed okresem zasiłkowym. Wszelkie natomiast zmiany w sytuacji rodzinnej i majątkowej, jakie nastąpiły już po rozpoczęciu się okresu zasiłkowego, na który ustalane jest prawo, nie mają wpływu na ustalenie dochodu, od którego zależy przyznanie prawa do zasiłku (por. Aneta Korcz, Wojciech Maciejko Komentarz do ustawy o świadczeniach rodzinnych wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2007 strona 169). Zmiany te mogą jedynie stanowić podstawę do wydania decyzji na podstawie zacytowanego wyżej art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślenia jednak wymaga to, że ostatnio powołany przepis kwestię ewentualnego uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie pozostawia do uznania organu, podczas gdy zmiana w dochodach rodziny powstała przed rozpoczęciem się okresu zasiłkowego jest uwzględniana z urzędu, bowiem stosownie do art. 5 ust. 4a uzyskany dochód podlega obligatoryjnemu doliczeniu do dochodu osiągniętego w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres zasiłkowy. W niniejszej sprawie jak wynika z ustaleń organu przed rozpoczęciem się okresu zasiłkowego 2008/2009 nastąpiła utrata dochodu, po uwzględnieniu której dochód rodziny, od którego zależy prawo do świadczeń został ustalony na kwotę 829, 60zł. Z ustaleń tych wynika także, że w miesiącu lipcu 2009r., a więc w czasie trwania okresu zasiłkowego, mąż skarżącej zarobił 1349 euro, co w przeliczeniu na złotówki dało kwotę 5612,51. Taką też kwotę organy doliczyły do średniego miesięcznego dochodu rodziny, osiągniętego w 2007r. i na tej podstawie uznały, że w rodzinie zostało przekroczone kryterium dochodowe. Jak już wyżej wskazano, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym dla ustalenia prawa do świadczeń na okres zasiłkowy 2008/2009 nie przewidywały aby uzyskanie dochodu w trakcie trwania okresu zasiłkowego miało wpływ na wysokość dochodu. Niniejsza sprawa jest szczególna o tyle, że po wyeliminowaniu decyzji z [...] i 18 września 2009r. organ I instancji orzekał o prawie do zasiłku na okres, który już dawno upłynął, a więc na okres wsteczny. Okoliczność ta jednak nie może mieć wpływu na sposób ustalania prawa do świadczenia. Organy obu instancji jako podstawę swego rozstrzygnięcia powołały § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105 poz. 881), zgodnie z którym w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Literalne brzmienie powołanych przepisów § 18 rozporządzenie pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych w jej brzmieniu sprzed 1 stycznia 2012r. i to zarówno z tego względu, że w sposób odmienny od rozwiązań ustawowych każe obliczać dochód rodziny, stanowiący podstawę do ustalenia prawa do świadczeń, jak i z tego powodu, że przewiduje obligatoryjną utratę prawa do świadczeń rodzinnych w przypadku zmiany w dochodach rodziny, jaka nastąpiła w trakcie okresu zasiłkowego, podczas gdy ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 32 przewidywała w takiej sytuacji jedynie możliwość, a nie obowiązek organu do uwzględnienia takiej zmiany. Stanowisko, że przepisy § 18 rozporządzenia wykonawczego z dnia 2 czerwca 2005r. w ich literalnym brzmieniu pozostają w sprzeczności z przepisami samej ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez co nie mogą być stosowane, jest w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane (por. przykładowo wyroki NSA z dnia 4 grudnia 2009r. sygn. I OSK 710/09, z dnia 22 października 2009r.sygn. I OSK 351/09, z dnia 22 grudnia 2009r.sygn. I OSK 990/09, z dnia 9 grudnia 2010r.sygn. I OSK 1321/10, z dnia 30 października 2008r.sygn. I OSK 1843/07 – wszystkie dostępne w internetowej bazie orzecznictwa NSA, a także szereg orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych). W tym miejscu zauważyć należy, że poczynając od dnia 1 stycznia 2012r. wszedł w życie art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewiduje podobne rozwiązanie, jakie było przyjęte w rozporządzeniu z 2 czerwca 2005. Zmiana ta została wprowadzona ustawą z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205 poz. 1212), która w art. 3 stwierdza, że sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie kreślonych w przepisach dotychczasowych. Dlatego też okoliczność, że aktualnie obowiązujące przepisy ustawowe odmiennie regulują kwestie związane z uzyskaniem dochodu pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy, dla której istotna jest regulacja prawna ustawy o świadczeniach rodzinnych w jej poprzednim brzmieniu. Jedynie na marginesie zauważyć należy, iż stosując § 18 ust. 1 rozporządzenia w jego literalnym brzmieniu organy także naruszyły ten przepis, skoro z akt sprawy zdaje się wynikać (okoliczność ta nie została przez organy ustalona), że mąż skarżącej w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych już tego dochodu nie otrzymywał, podczas, gdy stosownie do § 18 ust. 1 do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu /.../, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń. Jak to wynika ze wstępnej części uzasadnienia, uchylając decyzję z [...] decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta O. wskazał jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przepisy art. 32 w zw. z art. 23a ust. 2 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu przepisy te, to jest art. 32, przewidujący możliwość zmiany lub uchylenia decyzji, a więc wydanie decyzji uznaniowej oraz art. 23 ust. 5, który nakłada na organ obowiązek uchylenia decyzji, nie mogą stanowić podstawy prawnej jednej i tej samej decyzji. Decyzja z [...] jest ostateczna. Pomimo nieprawidłowego wskazania w niej jako podstawy prawnej także art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mając na uwadze jej uzasadnienie należy uznać, że faktycznie decyzja ta została wydana tylko na podstawie art. 23 ust. 5, gdyż organ powołał się tylko na przesłanki wskazane w tym przepisie. Zauważyć bowiem należy, że gdyby faktycznie podstawę prawną decyzji z dnia [...] stanowił art. 32 i powodem uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy 2008/2009 poczynając od dnia 22 czerwca 2009r. była zmiana sytuacji majątkowej rodziny, wówczas zachodziłaby powaga rzeczy osądzonej co uniemożliwiałoby ponowne orzekanie o przyznaniu tych świadczeń na ten sam okres. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji w części odmawiającej przyznania świadczeń podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity 2012r. poz. 270). Na podstawie art. 152 tej samej Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykowaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę w zakresie uprawnienia skarżącej do otrzymania zasiłku rodzinnego na córki za okres od 1 sierpnia 2009 do 31 października 2009r. organ winien uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię przepisów.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI