II SA/Ke 156/23

II SA/Ke 156/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
I OSK 1930/23 - Wyrok NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1421
art. 48b ust. 1, 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Kielcach z dnia [...] stycznia 2023 r. [...] w przedmiocie nakazu uboju świń oddala skargę.
Uzasadnienie
Świętokrzyski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Kielcach decyzją z 4 stycznia 2023 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania T. W. od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kielcach z 30 listopada 2022 r., w sprawie nakazu uboju 7 sztuk świń, po osiągnięciu przez zwierzęta wagi ubojowej, zakazu dalszej hodowli świń w siedzibie stada o numerze [...] oraz nakazu powiadomienia Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kielcach w ciągu 7 dni po dokonaniu uboju o dacie wykonania powyższego nakazu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że 12 maja 2022 r. wyznaczony urzędowy lekarz weterynarii przeprowadził kontrolę w gospodarstwie T. W., zlokalizowanym w miejscowości Z. 37, [...], w zakresie przestrzegania wymogów bioasekuracji w gospodarstwach utrzymujących trzodę chlewną w związku z zagrożeniem afrykańskim pomorem świń. W trakcie kontroli stwierdzono następujące niezgodności stanowiące naruszenie wymogów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. z 2021, poz. 1485), dalej rozporządzenie MRRW:
1. brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie i wyjściami z tych pomieszczeń, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia i wyjścia, a długość - nie mniejsza niż 1 m, a także stałe utrzymywanie tych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego, będące naruszeniem § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c;
2. brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do gospodarstwa, w którym są utrzymywane świnie, i wyjściami z tego gospodarstwa, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia i wyjścia, a długość - nie mniejsza niż 1 m, a także stałe utrzymywania tych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego, będące naruszeniem § 2 ust. 1 pkt 1 oraz § 2 ust. 4;
3. brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wjazdami do gospodarstwa, w którym są utrzymywane świnie i wyjazdami z tego gospodarstwa, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość wjazdów i wyjazdów, a długość - nie mniejsza niż obwód największego koła środka transportu wjeżdżającego lub wyjeżdżającego z tego gospodarstwa, a także stałe utrzymywanie wyłożonych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego, co stanowi naruszenie § 2 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 4.
Ponadto stwierdzono niezgodności stanowiące naruszenie wymogów ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. 2021.1542 t.j. ze zm.), tj.: nieterminowość zgłaszania do ARiMR zdarzeń dotyczących świń, których dotyczy obowiązek znakowania (za ostatnie 12 miesięcy), co stanowi naruszenie art. 12 ust 3a i 3c, art. 20 ust. 2 pkt. 2, ust. 2c, art. 22 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy.
Z uwagi na powyższe Powiatowy Lekarz Weterynarii w Kielcach 13 czerwca 2022 r. wydał decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych niezgodności w terminie do 12 lipca 2022 r., a 22 października 2022 r. wyznaczony urzędowy lekarz weterynarii przeprowadził kontrolę sprawdzającą. W toku kontroli ustalono, że strona nadal nie zastosowała się do wszystkich nałożonych nakazów określonych w rozporządzeniu w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń. Podczas kontroli stwierdzono:
1. brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie, i wyjściami z tych pomieszczeń, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia i wyjścia, a długość - nie mniejsza niż 1 m, a także stałe utrzymywania tych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego, będące naruszeniem § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c;
2. brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do gospodarstwa, w którym są utrzymywane świnie, i wyjściami z tego gospodarstwa, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia i wyjścia, a długość - nie mniejsza niż 1 m, a także stałego utrzymywania tych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego, będące naruszeniem § 2 ust. 1 pkt 1 oraz § 2 ust. 4.
3. brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wjazdami do gospodarstwa, w którym są utrzymywane świnie, i wyjazdami z tego gospodarstwa, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość wjazdów i wyjazdów, a
długość - nie mniejsza niż obwód największego koła środka transportu wjeżdżającego lub wyjeżdżającego z tego gospodarstwa, a także stałe utrzymywanie wyłożonych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego, co stanowi naruszenie § 2 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 4.
Dodatkowo podczas kontroli stwierdzono kolejne naruszenia w zakresie spełniania wymogów bioasekuracji, tj.: § 1 ust. 1 pkt 1 lit. d - karmienie świń paszą niezabezpieczoną przed dostępem zwierząt wolno żyjących i domowych oraz § 1 ust. 1 pkt 1 lit. 1 - brak wdrożenia programu monitorowania i zwalczania gryzoni w gospodarstwie.
Zgromadzone dowody w sprawie sugerują, że pomimo przeprowadzenia kontroli sprawdzającej kilka miesięcy po upływie terminu na usunięcie uchybień, strona nadal nie wykonała zawartych w niej nakazów. W związku z zaistniałą sytuacją Powiatowy Lekarz Weterynarii w Kielcach 30 listopada 2022 r. wydał zaskarżoną decyzję, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Dalej Wojewódzki Lekarz Weterynarii podał, że organ I instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji dał skarżącemu możliwość usunięcia uchybień związanych z brakiem spełniania niektórych wymogów bioasekuracji. W pouczeniu do decyzji zamieszczono następujący zapis: "sankcją za niewykonanie przedmiotowej decyzji we wskazanym w niej terminie jest wydanie decyzji o nakazie zabicia lub uboju świń i zakazie ich utrzymywania w gospodarstwie, a w przypadku wystąpienia w gospodarstwie wirusa afrykańskiego pomoru świń - brak wypłaty odszkodowania". Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do odwołania. Kontrolę sprawdzającą wykonanie nakazów decyzji przeprowadzono 22 października 2022 r., skarżący miał zatem kilka miesięcy na usunięcie uchybień. W opinii organu II instancji był to wystarczający czas na podjęcie działań organizacyjnych pozwalających na zakup lub samodzielną konstrukcję mat zapewniających utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego.
Organ II instancji podniósł, że "sztuczna trawa" nie jest w stanie utrzymać na swej powierzchni środka dezynfekcyjnego.Z tego też powodu nie można jej uznać za właściwy materiał mogący zastąpić matę dezynfekcyjną, ponieważ nie posiada ona warstwy izolującej ją od podłoża. Fakt użycia tej formy wątpliwego zabezpieczenia świadczy o niezrozumieniu znaczenia wymogów istniejących w tym zakresie. Brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych zarówno przed wejściami do i wyjściami z
pomieszczeń inwentarskich, jak i do samego gospodarstwa oraz przed wjazdami i wyjazdami z gospodarstwa, stwarza potencjalne źródło rozprzestrzeniania się wirusa afrykańskiego pomoru świń. Choroba ta skutkuje narażeniem kraju na straty finansowe, związane ze zwalczaniem tej choroby zakaźnej i jej kolejnych ognisk. Zgodnie z protokołem kontroli przeprowadzonej 22 października 2022 r., na wjazdach i wyjazdach z gospodarstwa nie zastosowano również innych środków, które mogłyby zastąpić wymagane maty, tj.: niecek dezynfekcyjnych lub urządzeń zapewniających skuteczną dezynfekcję. Maty dezynfekcyjne oraz utrzymywanie ich w stanie zapewniającym skuteczną dezynfekcję są niezbędnym elementem minimalizującym możliwość przeniesienia wirusa afrykańskiego pomoru świń w sposób mechaniczny przez ludzi, zwierzęta oraz środki transportu na teren gospodarstwa z zewnątrz. Organ dodał, że "sztuczna trawa" nie odpowiada wymogom i funkcji mat, o których mowa w przepisach rozporządzenia w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń.
Organ odwoławczy także wskazał, że w protokole z kontroli przeprowadzonej 22 października 2022 r., odnotowano: "pomieszczenie z mieszalnikiem nieszczelne. Zalecono uszczelnienie między dachem a ścianą." Skarżący protokół podpisał, nie wnosząc do niego żadnych zastrzeżeń lub wyjaśnień, zgadzając się tym samym z jego treścią. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku odnotowanego w protokole braku programu monitorowania i zwalczania gryzoni. Skarżący nie zgadzając się z treścią protokołu, miał prawo zgłoszenia zastrzeżeń w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, co zostało zawarte w pouczeniu do protokołu.
Zdaniem organu, podważanie przez skarżącego tezy o zagrożeniu dla innych gospodarstw w przypadku niespełniania podstawowych zasad bioasekuracji mających przeciwdziałać szerzeniu się afrykańskiego pomoru świń świadczy o niskiej świadomości skarżącego, co do ciążących na nim obowiązków i potwierdza zasadność wydania zaskarżonej decyzji. Niestosowanie zasad bioasekuracji w sytuacji, gdy w kraju nadal odnotowywane są kolejne ogniska ASF zarówno u świń, jak i dzików oraz położenie gospodarstwa na obszarze objętym ograniczeniami I, określonym w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2021/605 z dnia 7 kwietnia 2021 r. ustanawiającego szczególne środki zwalczania afrykańskiego pomoru świń, stwarza realne zagrożenie niekontrolowanego szerzenia się afrykańskiego pomoru świń.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, T. W. decyzji tej zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, w ten sposób, że organ nie uwzględnił faktu usunięcia przez skarżącego uchybień wskazanych w protokole kontroli, a tym samym nie rozważył i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy;
b. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, w ten sposób, że organ nie uwzględnił okoliczności zaakceptowania przez kontrolującego wyłożenia "sztucznej trawy" przed wjazdem do gospodarstwa i zalecenia postawienia ręcznego spryskiwacza ze środkiem dezynfekcyjnym, co zostało przez skarżącego wykonane, a okoliczność ta została podniesiona w odwołaniu od decyzji organu I instancji;
c. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i uznanie, że podpisanie przez skarżącego protokołów kontroli i brak wniesienia zastrzeżeń jest równoznaczne ze zgodą skarżącego co do ustaleń poczynionych podczas kontroli, pomimo że postawa skarżącego, złożone odwołanie oraz wskazane tam okoliczności świadczą o tym, że nie zgadza się on z poczynionymi w toku kontroli ustaleniami;
d. art. 10 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia ponownej kontroli i sprawdzenia czy uchybienia, w tym te dostrzeżone na kontroli w październiku 2022 r., zostały usunięte, a wprowadzone zmiany były zgodne z wymogami dotyczącymi zapobiegania rozprzestrzeniania się choroby ASF, co w konsekwencji doprowadziło do oparcia się przez organ jedynie na dotychczasowej dokumentacji i wydania decyzji z pominięciem stanowiska skarżącego poprzez uniemożliwienie przedstawienia zmian, które wprowadził w prowadzonym gospodarstwie;
e. art. 8 § 1 kpa poprzez wybór przez organ najbardziej radykalnego i dotkliwego dla skarżącego środka w postaci decyzji o uboju świń i zakazie ich utrzymywania w gospodarstwie, mając świadomość, że skarżący poniesie znaczne koszty uboju zwierząt oraz nie otrzyma rekompensaty, podczas gdy organ nie wykazał w uzasadnieniu decyzji I i II instancji, dlaczego wybrał środek dalej idący, a nie poprzestał na nakazie usunięcia uchybień, który to środek w realiach niniejszej sprawy byłby bardziej wskazany, uwzględniając, że skarżący usunął wskazane uchybienia, a po przeprowadzonej kontroli w październiku 2022 r., nie został wyznaczony termin na usunięcie uchybień dostrzeżonych na etapie drugiej kontroli, co doprowadziło do naruszenia zasady proporcjonalności;
f. art. 107 § 3 kpa poprzez brak odniesienia się przez organ do treści protokołu kontroli z października 2022 r. w części II pkt 24 i nieuwzględnienie zapisu "nie dotyczy" zaznaczonego przy nakazie wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściem i wyjściem z gospodarstwa oraz uznanie, że skarżący nie usunął uchybień, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji o nakazie uboju zwierząt i zakazie hodowania ich w gospodarstwie skarżącego;
2. przepisów prawa materialnego, tj.
a. art. 48b ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych (dalej "u.o.z.z.) poprzez uznanie przez organ, że skarżący nie usunął uchybień wskazanych w protokole kontroli z 12 maja 2022 r., podczas gdy skarżący usunął te uchybienia, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji o nakazie uboju świń znajdujących się w gospodarstwie skarżącego oraz wydania zakazu utrzymywania świń w jego gospodarstwie;
b. art. 48b ust. 1 u.o.z.z. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wybór przez organ środka bardziej radykalnego, bez wyznaczenia terminu na usunięcie uchybień dostrzeżonych podczas drugiej kontroli, które nie zostały zauważone podczas pierwszej kontroli i braku możliwości usunięcia tych naruszeń w zakreślonym przez organ terminie, wobec czego nie doszło do wykazania przez organ, że zastosowanie łagodniejszego środka nie byłoby wystarczające dla osiągnięcia celu w postaci ochrony przed rozprzestrzenianiem się choroby zakaźnej zwierząt.
3. błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na uznaniu, że:
a. skarżący nie zastosował się do nakazu wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściem i wyjściem z pomieszczenia, w którym utrzymywane są świnie,
b. skarżący nie zastosował się do nakazu wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wjazdem i wyjazdem z gospodarstwa, w którym są utrzymywane świnie;
c. skarżący nie zastosował się do nakazu wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściem i wyjściem z gospodarstwa, podczas gdy w protokole kontroli z października 2022 r. w części II pkt 24 zaznaczono "nie dotyczy";
d. postawa skarżącego przejawiająca się w braku spełnienia podstawowych zasad bioasekuracji stwarza realne zagrożenie niekontrolowanego szerzenia się ASF,
podczas gdy skarżący zastosował się do zaleceń wskazanych w protokole pokontrolnym, a w jego stadzie oraz całym województwie świętokrzyskim w roku 2022 nie odnotowano żadnych ognisk ASF wśród świń.
Wobec powyższych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji w całości oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: statystyk dotyczących ognisk ASF u świń w 2022 r., celem wykazania braku ognisk ASF w województwie świętokrzyskim w 2022 r.; zdjęć wykonanych w gospodarstwie skarżącego celem wykazania spełnienia wszystkich zaleceń określonych w protokołach pokontrolnych i przestrzegania przez skarżącego wymogów bioasekuracji; zdjęć trzody chlewnej skarżącego, celem wykazania zaangażowania i dbałości o hodowane zwierzęta.
W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że z protokołu kontroli przeprowadzonej 12 maja 2022 r. wynika, że w gospodarstwie skarżącego nie odnotowano problemów zdrowotnych zwierząt. Stwierdzono, że nie była przestrzegana terminowość zgłaszania do ARiMR zdarzeń dotyczących świń, których dotyczy obowiązek znakowania. W opisie niezgodności wyjaśniono, że termin zgłoszenia upłynął 27 grudnia 2021 r., a zgłoszenie wpłynęło 30 grudnia 2021 r. W dalszej części skarżący wyjaśnił, że opóźnienie spowodowane było chorobą i szybko zostało uzupełnione.
Uchybienia, jakie stwierdzono w II części protokołu, to brak mat dezynfekcyjnych przed wejściami /wyjściami z pomieszczeń, w których utrzymywane są świnie, przed wejściem/wyjściem z gospodarstwa, a także przed wjazdem/ wyjazdem z gospodarstwa. Takie same uchybienia, oprócz wyłożenia mat przed wejściem/ wyjściem do gospodarstwa stwierdzono po kontroli 22 października 2022 r.
Zdaniem wnoszącego skargę, informacje wynikające z protokołu pokontrolnego z 22 października 2022 r. pozostają nieprawdziwe, bowiem skarżący zastosował się do zaleceń, poprawił warunki bioasekuracji, w szczególności rozłożył maty dezynfekcyjne w odpowiednich miejscach. Maty ze sztucznej trawy, o których pisze w uzasadnieniu organ zostały rozłożone włącznie przed bramą wjazdową do gospodarstwa, co zostało zaakceptowane przez osobę kontrolującą. Zalecono, aby w celu lepszej dezynfekcji ustawić przy bramie ręczny opryskiwacz ze środkiem dezynfekcyjnym, co również zostało przez skarżącego wykonane.
Ponadto w protokole z 22 października 2022 r. podniesiono okoliczności, które nie zostały dostrzeżone podczas pierwszej kontroli. Celem usunięcia uchybień dostrzeżonych w czasie kontroli w październiku 2022 r. nie wyznaczono terminu, a 30 listopada 2022 r. organ wydał decyzję. Podstawą materialnoprawną tej decyzji stanowił art. 48b ust. 1 u.o.z.z. Przepis ten pozwala organowi na zastosowanie jednego z dwóch alternatywnych rozstrzygnięć. Alternatywa rozstrzygnięć nie oznacza jednak arbitralnego wyboru. Oznacza to, że organ musi wyczerpująco uzasadnić, dlaczego wybrał konkretny sposób załatwienia sprawy. Ponadto decyzja w przedmiocie nakazu zabicia (uboju) zwierząt - z uwagi na swój radykalny charakter - powinna być podejmowana jedynie w ostateczności. Radykalność opisanego rozstrzygnięcie podkreśla to, że za zwierzęta zabite lub poddane ubojowi z nakazu powiatowego lekarza weterynarii, nie przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa. Oznacza to, że posiadacz zwierząt ponosi całkowity ekonomiczny koszt uśmiercenia zwierząt.
Autor skargi zarzucił, że organ nie wyjaśnił dlaczego, mając na uwadze podjęte przez skarżącego działania zmierzające do wyeliminowania wszystkich uchybień stwierdzonych podczas kontroli, jedynym racjonalnym środkiem prawnym przywróceniu stanu zgodnego z prawem było unicestwienie całego stada utrzymywanego w gospodarstwie skarżącego od kilkunastu lat, co do którego nie było jakichkolwiek podstaw, by stwierdzić ognisko choroby zakaźnej zwierząt. Organ nie wyjaśnił również dlaczego, po stwierdzeniu dodatkowych uchybień podczas kontroli w październiku 2022 r., nie wyznaczył terminu na ich usunięcie, natomiast wydał decyzję o nakazie uboju zwierząt. Co do zarzutu dotyczącego przechowywania paszy w sposób nieprawidłowy skarżący wskazał, że znajduje się ona w zamkniętym pomieszczeniu, a dostrzeżona przez kontrolującego nieszczelność w postaci szpary pomiędzy dachem a ścianą została usunięta przez zastosowanie pianki uszczelniającej. Na terenie gospodarstwa zostały też rozstawione klatki na gryzonie. Organ nie odniósł się również do protokołu sporządzonego po kontroli w październiku 2022 r., w którym przy nakazie wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściem i wyjściem z gospodarstwa została zaznaczona rubryka "nie dotyczy". Z uzasadnienia decyzji wynika jedynie, że skarżący nie usunął dostrzeżonych uchybień, co pozostaje w sprzeczności z zapisami protokołów pokontrolnych.
Skarżący wskazał, że nakaz zabicia lub oboju zwierząt nie jest karą za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie bioasekuracji, ale środkiem służącym ochronie przed rozprzestrzenianiem się chorób zakaźnych. Wobec tego w decyzji nakazującej podjęcie tak radykalnych kroków należy wykazać zasadność zastosowania tego środka, jako koniecznego dla zapobiegania lub zwalczania chorób zakaźnych w konkretnej sytuacji.
Nieuzasadnione, w ocenie skarżącego, pozostają zarzuty dotyczące realnego zagrożenia rozprzestrzeniania się wirusa AFS, gdyż z przedłożonych statystyk wynika, że w województwie świętokrzyskim w 2022 r. nie odnotowano żadnych ognisk ASF u świń, a po drugie - skarżący jest jedynym rolnikiem hodującym trzodę chlewną w swojej miejscowości. Ponadto nie można uznać za uzasadnione zastosowania najbardziej radykalnego środka, również ze względu na ogólnikowe odwołania się organów do skutków, jakie wywołuje ASF dla gospodarki narodowej. Organ w szczególności nie wykazał, że na skutek nieprzestrzegania wymogów doszło już do zakażenia stada, co z pewnością uzasadniałoby podjęcie od razu najbardziej radykalnych środków.
W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w IV kwartale 2021 r. na terenie województwa świętokrzyskiego stwierdzono 8 ognisk ASF w gospodarstwach utrzymujących świnie. Wszystkie te ogniska dotyczyły gospodarstw przydomowych, utrzymujących świnie w liczbie od 12 do 541 sztuk, a prawdopodobnym możliwym źródłem wprowadzenia wirusa do gospodarstw był czynnik ludzki, w tym niezachowanie odpowiednich wymogów bioasekuracji. Szacuje się, że w skali kraju, spośród wszystkich stwierdzonych ognisk ASF u świń począwszy od 2014 r., kiedy to odnotowano pierwszy przypadek ASF w Polsce, ok. 70% ognisk ASF dotyczy gospodarstw utrzymujących od 1 do 50 szt. świń. Z uwagi na wystąpienie ognisk ASF całe województwo świętokrzyskie zostało uznane za obszar objęty ograniczeniami (I-III), a część powiatu kieleckiego, w tym gmina R., na terenie której położone jest gospodarstwo skarżącego, znalazła się na obszarze objętym ograniczeniami I ("strefa niebieska") i została umieszczona w wykazie załącznika I części I rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2021/605 z dnia 7 kwietnia 2021 r. ustanawiającego szczególne środki zwalczania afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. UE. L. z 2021 r. Nr 129, str. 1 z późn. zm.), jako obszar zagrożony wystąpieniem wirusa afrykańskiego pomoru świń (ASFV).
Organ wskazał, że zgodnie z protokołem kontroli sprawdzającej wykonanie nakazów decyzji z nałożonym terminem na usunięcie uchybień, LISTA KONTROLNA
SPIWET-ASF nr 129/ULW/2022 przeprowadzonej 22 października 2022 r. skarżący, pomimo upływu terminu, nie wykonał żadnego z nakazów. Natomiast podniesiona w skardze okoliczność rzekomego: "zaakceptowania przez kontrolującego wyłożenia przez Skarżącego "sztucznej trawy" przed wjazdem do gospodarstwa i zalecenia postawienia ręcznego spryskiwacza ze środkiem dezynfekcyjnym" nie ma potwierdzenia w zebranych dowodach sprawy. W protokole kontroli z 22 października 2022 r., w punktach 25 i 26, kontrolujący zaznaczył "X" w rubryce N - co ewidentnie oznacza ocenę negatywną, w opisie niezgodności odnotowując: "Przed bramami wyłożone wykładziny." Świadczy to o braku akceptacji takiego rozwiązania przez kontrolującego. Ponadto wskazany opis jest jedynie adnotacją opisującą stwierdzony stan faktyczny, nie zaś formą jego akceptacji.
Organ podniósł, że formularz protokołu kontroli bioasekuracji LISTA KONTROLNA SPIWET - ASF zatwierdzony do stosowania przez Głównego Lekarza Weterynarii 18 października 2022 r. zawiera część, w której kontrolowany przed podpisaniem protokołu może wnieść zastrzeżenia lub wyjaśnienia do ustaleń zawartych w każdej z części I, II i III protokołu. Skarżący nie skorzystał jednak z tej możliwości. Nie wniósł zastrzeżeń do protokołu z kontroli planowanej przeprowadzonej 12 maja 2022 r., jak również nie odwołał się od decyzji z 13 czerwca 2022 r. Skarżący nie wniósł także zastrzeżeń do ustaleń odnotowanych w protokole kontroli sprawdzającej przeprowadzonej 22 października 2022 r. Dopiero odwołując się od decyzji z 30 listopada 2022 r. zgłosił zastrzeżenia.
Organ także stwierdził, że efektem ustaleń kontroli z 22 października 2022 r. było wydanie decyzji z 30 listopada 2022 r., którą nałożony został natychmiast wykonalny nakaz uboju zwierząt i zakaz ich dalszej hodowli. W tych realiach przeprowadzanie kolejnej kontroli sprawdzającej usunięcie nieprawidłowości wykazanych w toku wcześniejszych kontroli pozbawione było racjonalnych podstaw. Skutkiem bowiem rzeczonej decyzji jest zakaz dalszego utrzymywania świń w gospodarstwie skarżącego, co czyni zbędnym taką weryfikację. Organ podkreślił, że ponieważ w trakcie dodatkowej kontroli 22 października 2022 r., stwierdzono, że skarżący w dalszym ciągu nie wykonał zawartych w niej nakazów, to zastosowano jedyną możliwą w tej sytuacji sankcję w postaci nakazu uboju świń. Wskazany automatyzm prawny uzasadniony jest specyfiką samego zwalczania ASF, wynikającą z zakazu leczenia zwierząt chorych na tę chorobę oraz brakiem szczepionek przeciwko ASF, która sprawia, że jedyną możliwą formą walki z tą jednostką chorobową są właściwe środki administracyjne.
Kończąc organ zauważył, że po wszechstronnej analizie zapisów zawartych w protokole kontroli z 22 października 2022 r. i zaznaczenia znaku "X" w pkt. 24 protokołu ustalono, że zapis ten odnosił się do kwestii nieposiadania przez hodowcę furtki wejściowej do gospodarstwa. Jedyny zatem ciąg komunikacyjny do gospodarstwa prowadzi przez bramę wjazdową. Z uwagi na ten fakt, punkt ten nie podlegał ocenie podczas kontroli i nie miał wpływu na wydanie decyzji o uboju i zakazie hodowli świń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji jak też decyzji ją poprzedzającej.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o nakazie uboju 7 sztuk świń, po osiągnięciu przez nie wagi ubojowej oraz zakazie dalszej hodowli świń w siedzibie stada skarżącego.
W świetle zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że skarżący dopuścił się uchybień polegających na niewypełnieniu obowiązków w zakresie bioasekuracji, określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz.U 2021.1485. ze zm). Naruszenia tych obowiązków szczegółowo zostały opisane w protokole kontroli przeprowadzonej w dniu 15 lutego 2022 r. Z tego protokołu w sposób jednoznaczny wynika, że stwierdzono między innymi:
1. naruszenie § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia MRRW polegające na braku wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie, i wyjściami z tych pomieszczeń, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia i wyjścia, a długość - nie mniejsza niż 1 m, a także maty te powinny stale być w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego;
2. naruszenie § 2 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia MRRW, polegające na braku wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wjazdami do gospodarstwa, w którym są utrzymywane świnie, i wyjazdami z tego gospodarstwa, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość wjazdów i wyjazdów, a długość - nie mniejsza niż obwód największego koła środka transportu wjeżdżającego lub wyjeżdżającego z tego gospodarstwa, a także maty te powinny stale być w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego.
Co istotne sam skarżący protokół kontroli podpisał i nie wniósł uwag do poczynionych w nim zapisów. Nie zaskarżył również decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kielcach z 13 czerwca 2022 r., która stała się ostateczna. Na podstawie art. 48b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych (Dz.U. 2020,1421 t.j. ze zm.) dalej u.o.z.z., nakazano w niej skarżącemu usunięcie precyzyjnie wskazanych nieprawidłowości stwierdzonych w protokole kontroli z 15 lutego 2022 r., w wyznaczonym terminie upływającym 12 lipca 2022 r. Dodatkowo w oparciu o art. 108 k.p.a. i 48b ust. 2 u.o.z.z. w sentencji decyzji zawarto zapis o jej natychmiastowej wykonalności.
Z przyjętego w podstawie prawnej decyzji przepisu wynika, że powiatowy lekarz weterynarii w przypadku stwierdzenia, że posiadacz zwierząt nie stosuje się do nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie upoważnień zawartych w ustawie, w drodze decyzji: nakazuje usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym terminie (pkt 1) nakazuje zabicie lub ubój zwierząt określonych gatunków oraz zakazuje utrzymywanie w gospodarstwie
zwierząt tych gatunków. W przypadku natomiast, gdy podmiot nie zastosuje się do nakazów usunięcia stwierdzonych uchybień w określonym terminie, powiatowy lekarz weterynarii wydaje decyzję nakazującą zabicie lub ubój zwierząt oraz zakazującą utrzymywanie zwierząt tych gatunków (ust. 3).
Skierowany do skarżącego nakaz zawarty we wskazanej wyżej decyzji nie został wykonany, co zostało stwierdzone w toku ponownej kontroli przeprowadzonej w dniu 22 października 2022 r. i udokumentowane protokołem nr [...]. Z dokumentu tego wynika między innymi, że w gospodarstwie skarżącego w dalszym ciągu:
1. brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w którym są utrzymywane świnie, i wyjściami z tych pomieszczeń, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia i wyjścia, a długość - nie mniejsza niż 1 m, a także maty te powinny stale być w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego
- co stanowi naruszenie z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia MRRW;
2. brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wjazdami do gospodarstwa, w którym są utrzymywane świnie, i wyjazdami z tego gospodarstwa, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość wjazdów i wyjazdów, a długość - nie mniejsza niż obwód największego koła środka transportu wjeżdżającego lub wyjeżdżającego z tego gospodarstwa, a także maty te powinny stale być w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego
- co stanowi naruszenie z § 2 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia MRRW.
Podobnie jak miało to miejsce wcześniej, także i omawiany protokół został podpisany bez uwag przez skarżącego.
Zauważyć w tym miejscu należy, że organ I instancji, wydając decyzję z 30 listopada 2022 r., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją, jako jej podstawę prawną wskazał między innymi art. 48b ust. 3 u.o.z.z. co uzasadniono niewykonaniem przez skarżącego w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych decyzją z 13 czerwca 2022 r. W tym stanie rzeczy, wobec niewykonania przez skarżącego nakazu, do którego został on zobowiązany decyzją wydaną na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z., Powiatowy Lekarz Weterynarii w Kielcach nie mógł odstąpić od wydania decyzji w oparciu o art. 48b ust. 3 u.o.z.z. Decyzja ta ma bowiem charakter decyzji związanej, co oznacza, że w przypadku spełnienia określonych przepisem przesłanek, organ zobowiązany jest do jej wydania. Nie ma przy tym znaczenia, czy niezastosowanie się przez stronę do nakazów nałożonych w ostatecznej decyzji wydanej na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z. dotyczy wszystkich z nich, kilku z nich, czy też tylko jednego. Już bowiem w tym ostatnim przypadku aktualizuje się obowiązek zastosowania przez właściwy organ dyspozycji rygorystycznej normy z art. 48b ust. 3 u.o.z.z., która nie różnicuje konsekwencji prawnych niezastosowania się do nakazów nałożonych ostateczną decyzją, o której mowa w art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z., zależnie od ilości niewykonanych nakazów. Celowość, racjonalność, czy też skuteczność decyzji nakazującej zabicie lub ubój zwierząt określonych gatunków oraz zakaz utrzymywania w gospodarstwie zwierząt tych gatunków, nie podlega badaniu ani w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie takiej decyzji, ani też w konsekwencji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym kontroli sądu administracyjnego, z mocy przywołanego już wyżej art. 3 § 1 p.p.s.a., podlega tylko legalność decyzji zaskarżanych do sądu administracyjnego. Ubocznie więc tylko można podzielić wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a rozwinięte i uzupełnione w oparciu o źródłowe dane statystyczne, w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę. Pozwalają one na podzielenie poglądu organu również co do racjonalności i celowości tak drastycznych środków podejmowanych w celu zwalczania afrykańskiego pomoru świń. Niestosowanie zasad bioasekuracji w sytuacji, gdy w kraju nadal odnotowywane są kolejne ogniska ASF zarówno u świń, jak i dzików oraz położenie gospodarstwa na obszarze objętym ograniczeniami I, określonym w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2021/605 z dnia 7 kwietnia 2021 r. ustanawiającego szczególne środki zwalczania afrykańskiego pomoru świń, stwarza realne zagrożenie niekontrolowanego szerzenia się afrykańskiego pomoru świń. Niepodjęcie przez T. W. odpowiednich działań zmierzających do realizacji wszystkich nakazów nałożonych decyzją administracyjną nr [...] wydaną w dniu 13 czerwca 2022 r., pomimo upływu w dniu 12 lipca 2022 r. terminu ich wykonania sugeruje, że w przypadku braku ponownej kontroli przeprowadzonej 22 października 2022 r., a więc ponad 3 miesiące po upływie wyznaczonego terminu, stan ten trwałby dłużej i świadczy o braku zrozumienia przez hodowcę celowości nakazów nałożonych tą decyzją. Ponieważ obowiązujące przepisy prawidłowo wskazane w sprawie, nie pozostawiają
wątpliwości co do tego, że rygory wynikające z art. 48b u.o.z.z. i rozporządzenia MRRW nadal obowiązują na obszarze objętym ograniczeniami związanymi z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, do którego należy również obszar powiatu staszowskiego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy było czynienie ustaleń dotyczących nieistnienia w województwie świętokrzyskim ognisk ASF w 2022 r. Ubocznie więc znów tylko można zauważyć, że przedstawione w odpowiedzi na skargę dane statystyczne dotyczące ilości ognisk ASF w Polsce w poszczególnych latach, a także szczegółowe informacje na temat charakteru tej wysoce zakaźnej i zaraźliwej choroby oraz sposobów jej zwalczania przekonują, że zastosowane w sprawie środki mają nie tylko prawne, ale również naukowe, epidemiologiczne i społeczne uzasadnienie. W celu eliminacji zagrożeń związanych z afrykańskim pomorem świń wprowadzono czytelne i jednoznaczne unormowania służące ograniczeniu tego zjawiska. Innymi słowy powstał system bioasekuracji, którego wprowadzenie ma zapewnić eliminację istniejących zagrożeń. Jak wiadomo dla sprawnego funkcjonowania systemu jako takiego niezbędne jest przestrzeganie ustalonych norm na poszczególnych etapach, w tym przypadku hodowli świń, i to przez wszystkie podmioty, których to zagadnienie dotyczy. Zatem sam system będzie na tyle skuteczny, czy szczelny, na ile podmioty objęte owym systemem będą przestrzegać ustalonych zasad. Sam ustawodawca wyposażył organy inspekcji weterynaryjnej w instrumenty prawne służące egzekwowaniu przyjętych zasad. Trafnie w samej skardze jej autor odwołuje się do konieczności proporcjonalnego stosowania nakładanych na stronę nakazów, pomijając przy tym, że w istocie sam skarżący nie dostosował się do nakazów, których realizacja umożliwiała mu dalszą hodowlę świń prowadzoną przez niego od kilkunastu lat. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy wyczerpały wymóg formuły proporcjonalności, bowiem nakaz uboju zwierząt i zakaz utrzymywania ich w gospodarstwie w przyszłości jej konsekwencją niedostosowania się do decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kielcach z 13 czerwca 2022 r. Nakaz usunięcia uchybień stwierdzonych w trakcie kontroli z jednoczesnym wyznaczeniem terminu dokonania tej czynności stanowił dowód dochowania formuły proporcjonalności. Jednak jak wskazuje lektura akt administracyjnych skarżący nie dostosował się do wszystkich nałożonych nakazów i nie wyeliminował nieprawidłowości. Zaniechanie to rodzi oczywistą konsekwencję w postaci przedsięwzięcia przez organ innych rozwiązań prawnych służących ochronie pozostałych podmiotów zajmujących się hodowlą zwierząt, a w dalszej perspektywie, całego systemu bioasekuracji. Nie może być tak, jak zdaje się oczekiwać skarżący, że tylko stwierdzenie ogniska choroby zakaźnej zwierząt mogłoby dawać podstawy do nakazu uboju zwierząt. Mowa w tym przypadku jest o zjawisku skrajnym spowodowanym nieprzestrzeganiem przyjętych zasad. Celem decyzji nakazującej ubój zwierząt po osiągnięciu przez nie wagi ubojowej i zakaz utrzymywania zwierząt tego gatunku w przyszłości będzie po pierwsze ochrona samego systemu bioasekuracji, a po wtóre uniemożliwienie prowadzenia hodowli przez podmioty nie przestrzegające obowiązujących przepisów. Nie można się zatem zgodzić ze skarżącym, że wydano zbyt daleko idącą czy niezrozumiałą decyzję, podczas gdy należało wydać decyzję o nakazie usunięcia nieprawidłowości. Przypomnieć skarżącemu należy, że decyzję zawierającą taki właśnie nakaz otrzymał, lecz nie podjął dostatecznych, czy kompleksowych środków zmierzających do usunięcia nieprawidłowości.
W dalszym ciągu należy wyjaśnić, że również pozostała argumentacja i zarzuty skargi nie mogły wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.
Najistotniejszy zarzut skargi dotyczył kluczowego dla rozstrzygnięcia ustalenia organów obu instancji, tj. tego, czy skarżący istotnie nie zastosował się do nakazu wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściem i wyjściem z pomieszczenia, w którym utrzymywane są świnie oraz przed wjazdem i wyjazdem z gospodarstwa skarżącego. W tym zakresie należy zauważyć, że w uzasadnieniu skargi stwierdzono, że obowiązek ten został wykonany poprzez wyłożenie w objętych zaleceniami miejscach mat ze sztucznej trawy, co zostało zaakceptowane przez osobę kontrolującą. Zdaniem skarżącego zalecono jedynie, aby celem lepszej dezynfekcji ustawić przy bramie ręczny opryskiwacz ze środkiem dezynfekcyjnym, co również zostało wykonane.
Konfrontując takie twierdzenia ze zgromadzonymi w sprawie dowodami, w tym zwłaszcza z podpisanym przez skarżącego bez uwag protokołem z kontroli z 22 października 2022 r., należy zauważyć, że nie odpowiadają one rzeczywistości. Na 7 i 9 stronie protokołu tej kontroli stwierdzono bowiem, że negatywnie ocenione zostało przez kontrolującego przestrzeganie w gospodarstwie skarżącego nakazu wyłożenia mat przed wejściami do pomieszczeń, w którym są utrzymywane świnie, i wyjściami z
tych pomieszczeń, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia i wyjścia, a długość - nie mniejsza niż 1 m, a także wymogu stałego utrzymywania tych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego, a także nakazu wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wjazdami do gospodarstwa, w którym są utrzymywane świnie, i wyjazdami z tego gospodarstwa, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość wjazdów i wyjazdów, a długość - nie mniejsza niż obwód największego koła środka transportu wjeżdżającego lub wyjeżdżającego z tego gospodarstwa, a także stałego utrzymywania wyłożonych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego.
Przytoczone wyżej twierdzenia zawarte w uzasadnieniu skargi oparte są prawdopodobnie na opisie niezgodności zaznaczonych w kolumnie "N" (ocena negatywna) w części II, III protokołu wraz ze wskazaniem ich zakresu i skutków (k. 12 protokołu kontroli z 22 października 2022 r.). Odnośnie punktu 8 stwierdzono tam: "Przed wejściem do chlewni wykładziny. Zalecono wyłożenie maty". Natomiast odnośnie punktu 25 wyjaśniono, że "Przed bramami wyłożono wykładziny. Zalecono montaż opryskiwaczy przy bramach".
Również więc z tych uwag wynika, że kontrolujący uznał wyłożenie wykładzin za niewystarczające, skoro zalecił wyłożenie maty przed wejściem do chlewni. Zalecenie dotyczące montażu opryskiwaczy również oznacza, że sposób wykonania zaleceń zawartych w ostatecznej decyzji z 13 czerwca 2022 r. został uznany za niewystarczający, skoro zalecono dodatkowe użycie środka w postaci opryskiwaczy, którego w dacie kontroli nie było. Ma nadto rację organ wywodząc w odpowiedzi na skargę, że wskazany opis stanowi uściślenie stwierdzonego w czasie kontroli stanu faktycznego, a nie formę jego akceptacji. Sugerowana przez skarżącego akceptacja wykonania zaleceń z decyzji z 13 czerwca 2022 r., po upływie terminu wyznaczonego w tej decyzji, a tym bardziej po dacie stwierdzenia niewykonania tych nakazów w czasie ponownej kontroli przeprowadzonej w dniu 22 października 2022 r., stawiałaby pod znakiem zapytania racjonalność ustawodawcy przy formułowaniu w art. 48b ust. 3 u.o.z.z. obligatoryjnej konsekwencji niezastosowania się do nakazu określonego w decyzji, o której mowa w art. 48b ust. 1 pkt 1. Przede wszystkim jednak, o nieadekwatności zastosowanych przez skarżącego środków w postaci mat ze sztucznej trawy świadczy analiza przepisów rozporządzenia MRRW dotyczących środków wymaganych przez obowiązujące przepisy w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń. Z treści § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c), § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia MRRW wynika, że maty te muszą zapewniać skuteczne działanie środka dezynfekującego. Skoro bowiem przywołane przepisy wymagają stałego utrzymywania tych mat w stanie zapewniającym skuteczność działania środka dezynfekcyjnego, a zastąpić jej mogą niecki dezynfekcyjne utrzymywane w stanie zapewniającym skuteczność działania środka dezynfekcyjnego lub są stosowane urządzenia zapewniające skuteczną dezynfekcję, to nie może być wątpliwości, że konstrukcja takich mat musi zapewniać stałe utrzymywanie na jej powierzchni środka dezynfekcyjnego. Warunek ten może być spełniony jedynie wtedy, gdy mata ma warstwę nieprzepuszczalną, izolującą od podłoża, uniemożliwiającą jej przesiąkanie, czyli wykluczającą możliwość przedostawania się środka dezynfekcyjnego do podłoża, a tym samym jego utratę z powierzchni maty. Maty dezynfekcyjne mają bowiem swoje zadanie pełnić permanentnie, tj. w całym okresie ich wyłożenia bez, względu na temperaturę i warunki pogodowe. Takich cech z pewnością nie posiada wyłożona przez skarżącego wykładzina nazywana przez niego "sztuczną trawą". Tym bardziej wskazanych w przywołanych przepisach cech wyłożonych przez skarżącego wykładzin, nie zapewnia zamontowanie przy bramie do gospodarstwa skarżącego ręcznego opryskiwacza ze środkiem dezynfekcyjnym, którego skuteczność zależy wyłącznie od dobrej woli, pamięci i niezbędnego czasu osób wjeżdżających, czy wchodzących na posesję skarżącego. Przy poglądach skarżącego zaprezentowanych w skardze, a sprowadzających się do bagatelizowania zagrożenia wynikającego z występowania afrykańskiego pomoru świń na terenie województwa świętokrzyskiego, skuteczność zamontowanego przy bramie wjazdowej do gospodarstwa skarżącego ręcznego opryskiwacza ze środkiem dezynfekcyjnym, byłaby, zdaniem Sądu, w oczywisty sposób iluzoryczna. Nie pozwala też na uznanie faktu zamontowania tego urządzenia (pomijając omówiony już wyżej fakt jego zainstalowania dopiero po kontroli i ponad 3 miesiące po upływie wyznaczonego skarżącemu terminu do wykonania nałożonych nakazów), za wywiązanie się przez skarżącego z nałożonych obowiązków to, że zalecenie jego zamontowania znalazło się w protokole kontroli z 22 października 2022 r. Nie takie zalecenie bowiem przesądza o ocenie faktu zastosowania się do nakazów określonych w decyzji z 13
czerwca 2022 r., ale treść odnośnych przepisów obowiązującego prawa prawidłowo zastosowanych i zinterpretowanych w zaskarżonej decyzji przez właściwy organ.
Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi, co najmniej dwa z nakazów nałożonych na skarżącego ostateczną decyzją z 13 czerwca 2022 r. nie zostały wykonane, co w świetle bezwzględnie obowiązującej normy art. 48b ust. 3 u.o.z.z. uzasadniało wydanie zaskarżonej decyzji.
Na taką ocenę nie mogły mieć wpływu pozostałe zarzuty skargi.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania zmierzały do wykazania, że na skutek zaniechania lub niedostatecznego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz przez zaniechanie przeprowadzenia ponownej kontroli w gospodarstwie skarżącego, organy nie uwzględniły usunięcia przez skarżącego stwierdzonych wcześniej uchybień, braku jego akceptacji dla ustaleń protokołów kontroli oraz zaakceptowania przez kontrolującego wyłożenia przez niego "sztucznej trawy" i zalecenia postawienia ręcznego opryskiwacza. Odnosząc się do takich zarzutów należy przypomnieć, że ustaleniu w toku postępowania administracyjnego podlegają tylko te okoliczności, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast brak akceptacji kontrolowanego dla ustaleń protokołów przeprowadzonych kontroli, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nawet bowiem w razie braku takiej akceptacji, organ może oprzeć swoje ustalenia na wynikach przeprowadzonych kontroli, jeśli ich wyniki, jak również sporządzone protokoły z tych kontroli nie zostaną skutecznie podważone. Do takiego podważenia natomiast w sprawie nie doszło. Należy przy tym ponownie zauważyć, że skarżący podpisał protokoły z obu przeprowadzonych w sprawie kontroli, nie zgłaszając do ustaleń w nich zawartych żadnych zastrzeżeń, mimo pouczenia w ich treści o takiej możliwości i sposobie zgłoszenia takich zastrzeżeń. Wskazany w tych pouczeniach 7-dniowy termin do zgłoszenia zastrzeżeń nie został zachowany, gdyż odwołanie, na które powołuje się skarżący, jako dowód braku zgody na ustalenia kontroli, zostało złożone dopiero 7 grudnia 2022 r., a więc po wskazanym wyżej terminie.
Kwestia rzekomej, czy nawet rzeczywistej akceptacji przez kontrolującego wyłożenia przez niego "sztucznej trawy" i zalecenia postawienia ręcznego opryskiwacza, została już wyżej omówiona. Dlatego żadne dodatkowe ustalenia w tym zakresie nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, a przez to nie były potrzebne. Podobnie należy ocenić zarzuty dotyczące braku, czy też niewystarczających ustaleń odnośnie rzekomego usunięcia przez skarżącego stwierdzonych wcześniej uchybień. Ta kwestia również została już wyżej wyjaśniona. W tym zakresie można tylko dodać, że przeprowadzanie ponownej kontroli celem stwierdzenia usunięcia innych, niż wymienione w punktach 2 i 4 ostatecznej decyzji z 13 czerwca 2022 r. naruszeń, w tym i tych dodatkowo stwierdzonych w czasie kontroli z 22 października 2022 r., nie miało dla sprawy znaczenia, skoro już niewykonanie jednego z nakazów tej decyzji uzasadniało zastosowanie art. 48b ust. 3 u.o.z.z.
Kwestia nieodniesienia się przez organ do zapisu zawartego w punkcie 24 część II protokołu kontroli z 22 października 2022 r. brzmiącego: "nie dotyczy", nie miała znaczenia dla sprawy z powodów już wyżej wskazanych. Poza tym w sprawie ostatecznie wyjaśniono, że ten zapis przy nakazie wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściem i wyjściem z gospodarstwa skarżącego wynikał stąd, że w gospodarstwie tym nie ma osobnego wejścia, a jest jedynie wjazd na posesję skarżącego, z którego korzystają też osoby wchodzące i wychodzące z tej działki.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy było też czynienie w sprawie ustaleń na okoliczność wykazania zaangażowania i dbałości o hodowane przez skarżącego zwierzęta. Dlatego przeprowadzanie na tę okoliczność dowodów przez Sąd, nie było dopuszczalne w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a., który przewiduje możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z tego samego przepisu wynika też, że nie mogły zostać uwzględnione wnioski skarżącego o dopuszczenie dowodu ze zdjęć dołączonych do skargi. Zdjęcia te nie stanowią bowiem dokumentów, o jakich mowa w tym przepisie.
Nie zasługiwały też na uwzględnienie sformułowane w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, które – aby były skuteczne – musiałyby mieć wpływ na wynik sprawy (art. 14 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).
Skoro, jak to wyżej wyjaśniono, skarżący nie zrealizował w wyznaczonym terminie, ani też po upływie ponad trzech miesiącach od końca tego terminu, dwóch nakazów objętych ostateczną decyzją z 13 czerwca 2022 r., a przez to nie usunął tych dwóch stwierdzonych uchybień, to organy nie naruszyły art. 48b ust. 3 u.o.z.z. nakazując ubój 7 sztuk świń, po osiągnięciu przez nie wagi ubojowej oraz zakazując dalszej hodowli świń w siedzibie stada skarżącego. Ponieważ przepis ten nie daje
organowi możliwości wyboru jednego z dwóch rozwiązań wskazanych w art. 48b ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.z.z., ale nakazuje – w sytuacji stwierdzenia niezastosowania się do nakazu usunięcia w określonym terminie uchybień stwierdzonych w decyzji wydanej na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z. – bezwzględne wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 48b ust. 1 pkt 2 u.o.z.z. – organy nie miały w niniejszej sprawie możliwości wyboru łagodniejszego środka w postaci ponownego nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień. Warto jednak jeszcze zauważyć, że organ skorzystał z przewidzianej w art. 48b ust. 3 w zw. z art. 38b ust. 1 pkt. 2 u.o.z.z. możliwości nałożenia obowiązku uboju 7 sztuk posiadanych przez skarżącego sztuk świń, po osiągnięciu przez nie wagi ubojowej, a nie ich zabicia. Zgodnie natomiast z art. 49 ust. 1 u.o.z.z. za świnie poddane ubojowi z nakazu organów Inspekcji Weterynaryjnej albo za takie zwierzęta padłe w wyniku zastosowania zabiegów nakazanych przez te organy przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa.
W nawiązaniu do kolejnego zarzutu skargi należy zauważyć, że nakazywanie usunięcia nowych uchybień stwierdzonych po raz pierwszy w czasie kontroli z 22 października 2022 r. było w sprawie bezcelowe, skoro zasadne było nałożenie zakazu dalszej hodowli świń w siedzibie stada skarżącego.
Uwzględniając powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa procesowego i materialnego i dlatego działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.