II SA/Ke 155/25

II SA/Ke 155/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Krzysztof Armański
Renata Detka /sprawozdawca/
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7 i 3,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 76, art. 136, art. 138 par. 2, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. M. i J. M. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2025 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z 6 lutego 2025 r., znak [...], Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) po rozpatrzeniu odwołania A. i J. M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725), zwanej dalej ustawą, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w O. z 22 maja 2023 r. stwierdzającą wykonanie obowiązku, nałożonego na M. P. decyzją ŚWINB z 6 lutego 2023 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę decyzji organu
I instancji stanowił art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy. We wspólnym odwołaniu A. M. i J. M. zarzucili organowi I instancji, że błędnie zinterpretował wymogi decyzji Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 lutego 2023 r. w zakresie przedłożenia przez M. P. dokumentów wykazujących posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Szczególnie chodzi o udowodnienie na podstawie przedłożonych dokumentów władania wąskim przesmykiem gruntu należącym do działki nr ewid.[...], który M. P., zdaniem skarżących, samowolnie sobie przywłaszczył, ogrodził i który stanowi jeden z głównych przedmiotów sporu. Skarżący podnieśli, że zgodnie z kopią mapy ewidencyjnej z 7 września 2022 r. działka nr ewid. [...] nie obejmuje spornego przesmyku uwidocznionego w załączniku nr [...]. Tym samym przesmyk wykazany w załączniku graficznym, wchodzący w skład działki nr [...], nie powinien być ogrodzony przez M. P., gdyż nie stanowi jego własności.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym ŚWINB ustalił, że w związku
z pismem skarżących z 1 września 2022 r., interweniujących w sprawie wykonywanych robót budowlanych przez sąsiada - M. P. na terenie ich działki przy Placu [...] 14 oraz na ścieżce stanowiącej dla nich dojście do ulicy [...], inspektorzy przeprowadzili 27 września 2022 r. kontrolę, w wyniku której stwierdzono, że M. P. - właściciel działki nr ewid. [...] - wykonał ogrodzenie na całej szerokości działki nr ewid. [...] i długości 7,05 m oraz umiejscowiono je w odległości 15-20 cm od istniejącego od strony północnej działki muru ogrodzeniowego, wykorzystywanego obecnie jako wsparcie wiaty. Wykonane ogrodzenie posiada konstrukcję stalową słupową, zakotwioną w gruncie (4 słupki), pomiędzy którymi wykonano wypełnienie z typowych profili stalowych, powlekanych. Ogrodzenie posiada wysokość 1,7 m i zagrodziło istniejące uprzednio przejście
o szerokości około 80 cm znajdujące się wzdłuż zachodniej granicy działki nr ewid. [...], które zagrodzone zostało również od ulicy [...] stalową zamykaną furtką.
Do protokołu załączono kopię decyzji Ś. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. Delegatury w S. z 15 czerwca 2022 r. pozwalającej inwestorowi na "budowę wewnętrznego ogrodzenia posesji" na działce oznaczonej nr ewid. [...].
Burmistrz [...] i Gminy w O. zaświadczył, że działka nr ewid. [...] obręb O. znajduje się na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem: 19MWU, ponadto leży w strefie ochrony konserwatorskiej układu urbanistyczno-krajobrazowego.
Z uwagi na to, że roboty budowlane dotyczące ogrodzenia były wykonane bez wymaganego zgłoszenia, PINB w O. postanowieniem z 7 listopada 2022 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy, wstrzymał w terminie natychmiastowym kontynuację robót budowlanych. Następnie wydał decyzję z 14 grudnia 2022 r. nakładającą na M. P. obowiązek sporządzenia
i przedłożenia w terminie do 31 marca 2023 r. dokumentów zawierających zakres zgłoszenia budowy, określonych w art. 30 ustawy.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżących odwołania ŚWINB decyzją z 6 lutego 2023 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty sprawy, nałożył na inwestora obowiązek wykonania w terminie do 31 kwietnia 2023 r. czynności polegających na sporządzeniu i przedłożeniu dokumentów dotyczących ogrodzenia w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w tym dokumentów wykazujących posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wobec stwierdzenia, że zobowiązany zastosował się do nałożonych obowiązków, PINB w O. wydał 22 maja 2023 r. decyzję stwierdzającą wykonanie obowiązku.
Postępowanie odwoławcze, toczące się wskutek złożenia od tej decyzji odwołania przez A. i J. M., zakończyło się wydaniem 13 września
2023 r. decyzji, którą uchylono w całości zaskarżoną decyzję PINB w O. z 22 maja 2023 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ
I instancji.
Złożenie przez M. P. sprzeciwu od decyzji organu odwoławczego poskutkowało wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 30 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Ke [...], uchylającym decyzję ŚWINB, który po ponownym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzją z 23 stycznia 2024 r. uchylił w całości decyzję PINB w O. z 22 maja 2023 r. i orzekając co do istoty sprawy, na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy, nałożył na M. P. obowiązek wykonania rozbiórki ogrodzenia w części, w której przekracza ono granicę działki nr ewid.[...]
W wyniku złożonej przez M. P. skargi na decyzję ŚWINB z 23 stycznia 2024 r., WSA w Kielcach wyrokiem z 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Ke [...], uchylił zaskarżoną decyzję wskazując m.in. że wątpliwości organu II instancji powinny skutkować zobowiązaniem M. P. do przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, która jednoznacznie wskaże lokalizację ogrodzenia.
Następnie ŚWINB, mając na uwadze treść wyroku WSA w Kielcach z 28 maja 2024 r., zwrócił akta organowi I instancji celem uzupełnienia zebranego materiału dowodowego poprzez zobowiązanie M. P. do przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, o jakiej mowa w ww. wyroku.
18 stycznia 2025 r. do organu odwoławczego wpłynęła mapa inwentaryzacyjna, wniosek M. P. o zawieszenie postępowania do czasu rozgraniczenia działek nr [...] i [...] oraz wniosek o wyłączenie z postępowania właścicieli działki nr [...].
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji podniósł, że poza sporem jest, że inwestor będący właścicielem działki nr ewid. [...], wykonał samowolnie roboty budowlane polegające na budowie ogrodzenia. Działka ta jest położona na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, na którym zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy, roboty o których mowa w ust. 1-4 wymagają dokonania zgłoszenia.
W tej sytuacji prawidłowo wszczęte zostało postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 ustawy.
ŚWINB wskazał, że jest rzeczą powszechnie znaną, że organ nadzoru budowlanego orzekając w sprawie budowy ogrodzenia nie rozstrzyga władczo kwestii przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami sąsiednimi. Ustalając przebieg granicy opiera się m.in. na aktualnych dokumentach geodezyjnych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Analizując zgromadzony materiał dowodowy stwierdzono rozbieżności przedłożonych dokumentów geodezyjnych z sytuacją w terenie, a mianowicie w rzeczywistości budynki usytuowane na działkach nr [...] i [...] przylegają do siebie bezpośrednio ścianami, natomiast na mapach geodezyjnych wymienione budynki są od siebie oddalone, zatem nie można w sposób jednoznaczny uznać, że przebieg granicy między działką nr [...] i [...], uwidoczniony na mapach geodezyjnych, jest prawidłowy. Względem działki nr [...], ogrodzenie usytuowane jest prostopadle i ze względu na stwierdzone wyżej rozbieżności nie można wskazać, że M. P. wykonał część ogrodzenia na nieruchomości, do której nie ma prawa własności. [...] należy mieć na uwadze, że Starosta [...] - właściciel działki nr [...] reprezentujący Skarb Państwa - nie zajmował stanowiska w sprawie naruszenia własności i przebiegu granic działki nr [...] w stosunku do działek nr [...]
i [...]. Pismem z 24 listopada 2022 r., Starostwo Powiatowe w O. poinformowało jedynie, że w wyniku rezygnacji z docieplenia muru patio, sporne przejście pomiędzy działką nr [...] i [...] znajduje się w części na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], która nie powinna być zagrodzona przez osoby prywatne. Natomiast jak wynika z treści pisma M. P., które wpłynęło do organu 16 sierpnia 2024 r., obecnie ostatni słupek ogrodzeniowy znajduje się w odległości 10-15 cm od muru ogrodzeniowego, usytuowanego na działce nr ewid.[...], co potwierdzają załączone do pisma fotografie. Ponadto M. P. wskazuje, że podczas budowy ogrodzenia pełnego z cegły na działce nr [...] odstąpił od granicy działki zachodniej (tj. od strony działki nr [...]), zatem nasuwa się wniosek, że ogrodzenie o konstrukcji stalowej obecnie nie obejmuje fragmentu spornego przejścia, należącego do Skarbu Państwa, który powstał w wyniku rezygnacji z docieplenia muru patio.
Z kolei z przedłożonej inwentaryzacji geodezyjnej bezspornie wynika, że ogrodzenie usytuowane równolegle do działki nr ewid. [...] należącej do skarżących, zamontowane jest w całości na działce należącej do M. P.. Kwestie sporne związane z naruszeniem własności działki skarżących nie podlegają właściwości organów nadzoru budowlanego. Ewentualnych roszczeń z tytułu naruszenia własności można dochodzić jedynie na drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Wobec powyższego, zgodnie z treścią wyroku Sądu Rejonowego w O. z 19 czerwca 2024r., sygn. akt I C [...], roszczenia skarżących co do przejścia do ulicy [...], które M. P. zagrodził i które stanowi przedmiot sporu między stronami postępowania, są bezpodstawne, bowiem skarżący zobowiązany był zaniechać naruszenia posiadania działki nr ewid. [...], a ustanowienie służebności drogi koniecznej dla działki [...] przez działkę [...], zgodnie z kolejnymi orzeczeniami sądów, nie znajdowało uzasadnienia faktycznego
i prawnego.
ŚWINB stwierdził, że po dokonaniu wnikliwej analizy ponownie zgromadzonego materiału dowodowego podziela stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji z 22 maja 2023 r.
Odnosząc się do wniosku M. P. o zawieszenie postępowania do czasu wykonania rozgraniczenia działek nr ewid. [...] i [...], organ odwoławczy nie ustalił związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem niniejszej sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Organ nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie z postępowania właścicieli działki nr [...], która to działka bezpośrednio graniczy z działką, na której usytuowane jest ogrodzenie objęte niniejszym postępowaniem.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze A. M. i J. M. nie zgodzili się z decyzją z 6 lutego 2025 r., ponieważ została ona wydana niezgodnie z wyrokiem WSA w Kielcach z 28 maja 2024 r. sygn. II SA/Ke [...], nałożonym obowiązkiem przez PINB w O. tj. sporządzenia
i przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2024 r. inwentaryzacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę, która jednoznacznie wskaże lokalizację wybudowanego ogrodzenia na działce nr [...] położonej przy [...] w O. w stosunku do granic ww. działki i działek sąsiednich o nr [...] i [...]. Ponadto decyzja posiada uchybienia formalne.
Skarżący podnieśli, że M. P. do dnia dzisiejszego nie przedłożył dokumentów określonych w ww. wyroku Sądu. Nie dopełnił tego obowiązku
w terminie do 31 grudnia 2024 r. Ponadto w decyzji błędnie pouczono o terminie wniesienia skargi.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że inwentaryzacja geodezyjna to przede wszystkim pomiar, który nie został wykonany. Nałożony obowiązek miał jasno, konkretnie i bezspornie stwierdzić przebieg granicy między działkami nr [...] oraz [...]. Przedstawione dokumenty nie dają podstaw do wydania decyzji. Skarżący nadal nie rozumieją, dlaczego ŚWINB w K. zajmuje stanowisko przychylne dla inwestora, który od ponad dwóch lat nie może przedłożyć dokumentów potwierdzających, że jest właścicielem działki, którą zagrodził. Organy wydały decyzję na podstawie fałszywych oświadczeń M. P., który "mataczy"
w sprawie. Dokumentów "nie było, nie ma i nie będzie", gdyż granice działki są znane inwestorowi, tylko sprawy zabrnęły tak daleko, że jego stanowisko oparte jest na fałszywych oświadczeniach, których od ponad dwóch lat nie jest w stanie potwierdzić.
Skarżący podnieśli, że M. P. wybudował ogrodzenie w 2000 r. na podstawie mapy autorstwa inż. Kasińskiego, która jest aktualna do dziś, w granicy,
a nie jak obecnie twierdzi, że celowo odstąpił od granicy działki nr [...]. Do końca sierpnia 2022 r. przesmyk był otwarty i skarżący mogli z niego korzystać. Przedstawili dowód w sprawie, który jasno potwierdza aktualny stan prawny (opinie biegłego sądowego inż. H. K. wraz z mapami z 8 lutego 1993 r.
i z 9 października 1999 r. oraz pismo Starostwa Powiatowego w O. z 22 grudnia 2022 r.).
Zarzucili też, że w decyzji zostali błędnie poinformowani o możliwości złożenia skargi w terminie 30 dni, podczas gdy zgodnie z art. 64b § 1 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi widnieje termin 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
W ocenie skarżących, kolejną wadą decyzji jest fakt ujęcia w uzasadnieniu lokalizacji budynku mieszkalnego na działce nr [...] stykającego się ścianami
z budynkiem na działce nr [...]. Kwestia ta była wyjaśniana już w piśmie z 23 sierpnia 2023 r. i w sposób nieuprawniony jest tu wykorzystywana jako argument podważający faktyczny przebieg granicy między działkami nr [...] a nr [...]. Lokalizacja budynku na działce nr [...] nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Umieszczenie tej kwestii w uzasadnieniu tylko zaciemnia sprawę i przenosi ciężar dowodowy z usytuowania ogrodzenia, pozwalając ŚWINB w sposób nieuprawniony na stwierdzenie, że nadal nie można jednoznacznie wskazać przebiegu granicy między działkami. Tym samym organ "uciekł" od podjęcia wiążącej decyzji na podstawie wskazanej przez wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 146/24, nakazujący konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez zażądanie inwentaryzacji geodezyjnej.
Zdaniem skarżących, postępowanie polegające na wydaniu przeciwstawnej decyzji do decyzji z 23 stycznia 2024 r., bez spełnienia nakazu sądowego w postaci inwentaryzacji, która miała jasno, konkretnie i bezspornie stwierdzić przebieg granicy między działkami [...] i [...], jest co najmniej dziwne, a błędne pouczenie skarżących co do terminu wniesienia skargi do WSA miało z premedytacją zakończyć bieg postępowania nie wyjaśniając sprawy, która się ciągnie już ponad dwa i pół roku. Wydanie decyzji przez ŚWINB, podtrzymującej sentencję decyzji z 23 stycznia 2024 r., kończyłoby definitywnie sprawę.
Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji z 6 lutego 2025 r. w całości oraz nakazanie usunięcia samowolnie wybudowanego ogrodzenia w granicy działek nr [...] i nr [...] na długości ok. 0,80 m.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 25 maja 2025 r. uczestnik M. P. wniósł
o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że sprawa dotycząca postępowania naprawczego związanego z wybudowaniem przez M. P. ogrodzenia działki nr [...] w O. po raz kolejny jest rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. W prawomocnym wyroku z 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Ke [...], WSA uchylił zaskarżoną decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z 23 stycznia 2024 r., który orzekł o obowiązku wykonania rozbiórki ogrodzenia w części, w której przekracza ono granicę działki nr ewid.[...], należącej do Skarbu Państwa.
Przywołanie tej okoliczności jest istotne w kontekście oceny realizacji przez organ wskazań i stanowiska wyrażonego przez Sąd w ww. wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2024 poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone
w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zasada związania wyrażona
w przytoczonym przepisie oznacza, że organ administracji, a następnie sąd orzekający w sprawie, w której już raz wypowiedział się w prawomocnym wyroku sąd administracyjny, nie może odstąpić od stanowiska prawnego wyrażonego przez ten sąd zarówno w zakresie wykładni prawa, jak i jego zastosowania w stanie faktycznym konkretnej sprawy, chyba że nastąpiła zmiana przepisów lub zmiana stanu faktycznego.
W uzasadnieniu wyroku z 28 maja 2024 r. WSA przesądził o prawidłowości podstawy prawnej postępowania naprawczego, prowadzonego w oparciu o art. 50
i 51 ustawy Prawo budowlane. Przepisy te, wraz ze stanowiskiem wyrażonym w tym wyroku, stanowią wzorzec kontroli dla Sądu orzekającego w sprawie legalności zaskarżonej aktualnie decyzji organu II instancji z 6 lutego 2025 r.
Bezspornym jest, że w ramach postępowania naprawczego – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy – ŚWINB, uchylając w całości zaskarżoną decyzję PINB w O. z 14 grudnia 2022 r., wydał 6 lutego 2023 r. decyzję nakładającą na M. P. obowiązek przedłożenia w terminie do 31 kwietnia 2023 r. dokumentów dotyczących budowy spornego ogrodzenia, w tym oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Po złożeniu przez inwestora stosownej dokumentacji, organ I instancji decyzją z 22 maja 2023 r., podjętą na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 i ust. 7 ustawy, stwierdził wykonanie obowiązku, zaś w wyniku rozpatrzenia odwołania A. i J. M., ŚWINB wydał:
- decyzję kasacyjną z 13 września 2023 r., uchyloną przez WSA w Kielcach wyrokiem z 30 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 592/23, a następnie
– na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy - opisaną już wyżej decyzję z 23 stycznia 2024 r., uchyloną przez WSA w sprawie II SA/Ke 146/24.
Kontrolowana aktualnie decyzja z 6 lutego 2025 r. rozstrzyga więc po raz trzeci sprawę w ramach postępowania odwoławczego od decyzji PINB w O.
z 22 maja 2023 r.
Ponieważ w sprawie II SA/Ke 592/23 - z uwagi na zakres kognicji określony
w art. 64e p.p.s.a. - Sąd oceniał jedynie prawidłowość zastosowania przez organ
II instancji art. 138 § 2 k.p.a. i nie wyrażał stanowiska w zakresie zastosowanych przepisów prawa materialnego, wyrok z 30 listopada 2023 r. nie stanowi odniesienia przy kontroli sądowej przeprowadzonej w tej sprawie.
Wedle treści art. 51 ust. 3 ustawy, po upływie terminu określonego w decyzji wydanej m.in. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 (w tym przypadku była to decyzja ŚWINB z 6 lutego 2023 r.) lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie nałożonego obowiązku i wydaje decyzję:
1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo
2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Art. 51 ust. 3 pkt 1 i 2 stosuje się odpowiednio w stosunku do robót budowlanych bez wymaganego prawem zgłoszenia, które zostały już wykonane, tak jak ma to miejsce w tym przypadku (art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Jak wskazał WSA w wyroku z 28 maja 2024 r., "Istota sporu sprowadza się
w pierwszej kolejności do rozstrzygnięcia, czy organ II instancji prawidłowo uznał, że inwestor nie wykonał w pełni nałożonego na niego decyzją z 6.02.2023 r. obowiązku, albowiem nie przedłożył dokumentów wykazujących posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pozwalających na legalizację robót budowlanych polegających na budowie ogrodzenia działki nr [...]. W konsekwencji, dokonując odmiennej oceny materiału dowodowego niż organ I instancji ŚWINB za zasadne uznał dokonanie rozbiórki ogrodzenia zlokalizowanego na działce nr [...] w O., w części, w której ogrodzenie przekracza granicę działki nr [...] należącą do Skarbu Państwa. Wskazać należy, że takie zredagowanie sentencji zaskarżonej decyzji jest nieprecyzyjne
i niejednoznaczne, co wyklucza w przyszłości możliwość ewentualnej egzekucji rozbiórki ogrodzenia w sytuacji, gdy zobowiązany nie wykona dobrowolnie nałożonego na niego obowiązku. Nie wiadomo bowiem w której części ogrodzenie przekracza granicę działki nr [...] należącą do Skarbu Państwa. Już sama ta okoliczność skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jednocześnie należy zauważyć, że z uzasadnienia w ogóle nie wynika w oparciu
o jakie dokumenty ŚWINB uznał, że bliżej nieokreślona część ogrodzenia działki [...] podlega rozbiórce. Jest rzeczą powszechnie wiadomą, że organy orzekające w sprawie budowy ogrodzenia nie rozstrzygają władczo kwestii przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami sąsiednimi. Ustalając przebieg granicy opierają się m.in. na aktualnych dokumentach geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, które – z mocy art. 76 k.p.a. korzystają
z domniemania prawdziwości jako dokumenty urzędowe. Z dokumentacji przedłożonej przez skarżącego, w tym kopii mapy ewidencyjnej nie wynika jednoznacznie czy ogrodzenie znajduje się w całości na terenie działki [...]. Jak stwierdził PINB w uchylonej przez ŚWINB decyzji z 22 maja 2023 r. znak: [...], istnieje rozbieżność w dokumentach geodezyjnych z sytuacją w terenie, a mianowicie w rzeczywistości budynki na działkach [...] i [...] zbliżone są do siebie – przylegają bezpośrednio ścianami. Na mapach geodezyjnych ww. budynki są oddalone od siebie na odległość ok. 05m-1,0m (odpowiednio ściany zachodnia i wschodnia). Potwierdzeniem tych rozbieżności jest stanowisko właściciela działki [...], który w piśmie z 24 listopada 2022 r. znak: [...] oświadczył cyt.: "w wyniku rezygnacji z docieplenia muru patio, sporne przejście znajduje się częściowo na nieruchomości położonej w O., oznaczonej
w ewidencji gruntów jako działka nr [...] – stanowiącej własność Skarbu Państwa. W związku z powyższym część przejścia położona na gruncie Skarbu Państwa nie powinna być zagrodzona" (k. nr [...] akt I instancji). Wątpliwości organu II instancji powinny skutkować zobowiązaniem skarżącego do przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej, sporządzonej przez uprawnionego geodetę, który jednoznacznie wskaże lokalizację przedmiotowego ogrodzenia w stosunku do granic działki. Przypomnieć trzeba, że taką inwentaryzację wykonuje się w celu uzyskania aktualnych danych na temat przestrzennego rozmieszczenia usytuowania budynków i innych elementów zagospodarowania działki budowlanej. Czynność organu, która uzupełnia ustalenia faktyczne w oznaczonym zakresie (tylko w części) mieści się
w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w rozumieniu art. 136 k.p.a. i w ocenie Sądu nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zwłaszcza, że ŚWINB decyzją z 6.02.2023 r. znak: [...] zobowiązał skarżącego do przedłożenia dokumentów wskazujących posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.".
Ostatecznie Sąd uznał, że "Niewyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa.".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ŚWINB nawiązał do wątpliwości zasygnalizowanych już w decyzji organu I instancji z 22 maja 2023 r.
i potwierdzonych przez Sąd w sprawie II SA/Ke 146/24, związanych z istniejącą rozbieżnością pomiędzy dokumentami geodezyjnymi a sytuacją w terenie
(w rzeczywistości budynki na działkach [...] i [...] przylegają do siebie ścianami, zaś na mapach geodezyjnych są oddalone na odległość ok. 05 m - 1,0 m) i na tej podstawie stwierdził, że "(...) nie można w sposób jednoznaczny uznać, iż przebieg granicy między działką nr ewid. [...] a [...] uwidoczniony na mapach geodezyjnych jest prawidłowy." W związku z tym nie można wskazać, że M. P. "wykonał część ogrodzenia na nieruchomości, do której nie ma prawa własności.". Zdaniem organu, stwierdzenie wykonania obowiązku w postaci wykazania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowane i co za tym idzie ustalenie, że wykonane ogrodzenie nie przekracza granicy z działką nr [...] Skarbu Państwa, wynika z tego, że :
- Starosta [...] reprezentujący Skarb Państwa nie zajmował stanowiska w sprawie naruszenia własności i przebiegu granic działki nr [...] z działkami
nr [...] i [...], a treść pisma z 24 listopada 2022 r. wskazuje jedynie na to, że
w wyniku rezygnacji z docieplenia muru patio na działce nr [...], sporne przejście pomiędzy działką nr [...] i [...] znajduje się w części na nieruchomości Skarbu Państwa,
- M. P. oświadczył w piśmie, które wpłynęło do organu 16 sierpnia 2024 r., że w czasie budowy ogrodzenia pełnego z cegły na działce nr [...] odstąpił od granicy z działką nr [...], a obecnie ostatni słupek ogrodzeniowy znajduje się w odległości 10-15 cm od muru ogrodzeniowego, usytuowanego na działce nr [...], co potwierdzają załączone do pisma fotografie,
- przedłożona inwentaryzacja geodezyjna "bezspornie" wskazuje na to, że ogrodzenie usytuowane równolegle do działki nr [...] należącej do skarżących, zamontowane jest w całości na działce należącej do M. P..
Tak dokonana ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie stanowi realizacji wskazań zawartych w wyroku WSA z 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 146/24, w którym Sąd nakazał poczynienie ustaleń w zakresie wykazania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przy pomocy inwentaryzacji geodezyjnej, sporządzonej przez uprawnionego geodetę, a nie na podstawie oświadczeń stron postępowania. Poza tym, uzasadniając swoje stanowisko organ popada w sprzeczność stwierdzając jednocześnie, że "(...) nie można w sposób jednoznaczny uznać, iż przebieg granicy między działką nr ewid. [...] a [...] uwidoczniony na mapach geodezyjnych jest prawidłowy", oraz że "(...) z przedłożonej inwentaryzacji geodezyjnej bezspornie wynika, że przedmiotowe ogrodzenie usytuowane równolegle do działki nr ewid. [...] należącej do skarżących, zamontowane jest w całości na działce należącej do (...) M. P..". Ten ostatni wniosek, aby był prawdziwy, musiałby być poprzedzony ustaleniem przebiegu granicy ewidencyjnej między działkami nr [...] i [...]. Jeżeli – jak twierdzi organ – granicy tej nie da się jednoznacznie ustalić, gdyż nie ma pewności, że została prawidłowo uwidoczniona na mapach, to tym samym nie można przyjąć w sposób pewny, że nie przekracza jej ogrodzenie postawione przez inwestora wzdłuż granicy z działką skarżących.
Wprawdzie organ II instancji uzupełnił materiał dowodowy o mapę opracowaną przez uprawnionego geodetę A. K., zgodnie ze wskazaniami Sądu, jednak nie poddał tego dowodu jakiejkolwiek ocenie
(w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajduje się tylko jedno zdanie na ten temat, zacytowane wyżej), wskutek czego nie dostrzegł, że jest on nieprzydatny do rozstrzygnięcia sprawy.
1. Mapa nie zawiera legendy. Można się jedynie domyślać, że kolorem różowym zaznaczono mur ogrodzeniowy wzniesiony przez M. P., stanowiący podporę dla istniejącej wiaty, zaś czarna linia za tym murem od strony działki nr [...], biegnąca równolegle do ulicy [...], odzwierciedla usytuowanie spornego ogrodzenia. Na mapie, za linią ogrodzenia naniesiona została granica pomiędzy działkami nr [...] i [...], co może potwierdzać, że inwestor nie wybudował ogrodzenia w granicy pomiędzy działkami lecz na terenie swojej nieruchomości, przy czym wniosek ten należy odnieść do tej części ogrodzenia, którą kończy linia wyznaczona granicą z działką nr [...].
2. Z mapy wynika, że granica między działkami nr [...] i [...] z jednej strony, a działką nr [...] z drugiej, stanowi linia będąca przedłużeniem, w kierunku ulicy [...], zachodniej ściany budynku skarżących. Jeżeli tak, to – wbrew twierdzeniu organu - sporne ogrodzenie pomiędzy działkami inwestora i skarżących, zaznaczone kolorem czarnym, jednoznacznie przekracza tę granicę, co może oznaczać, że w tej części M. P. nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazać przy tym należy, że właśnie ta część ogrodzenia jest osią sporu między stronami, gdyż zagradza przejście do ulicy [...], z którego korzystali skarżący. Ze złożonej mapy wynika zaś, że przejście położone jest na terenie działki nr [...] należącej do Skarbu Państwa, zaś mur ogrodzeniowy (przy założeniu, że został zaznaczony kolorem różowym) postawiony został przez M. P. w granicy z działką nr [...].
3. Na podstawie złożonej do akt mapy nie można jednak sformułować jednoznacznych wniosków w zakresie ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy, gdyż przy analizie tego dokumentu pojawiają się pytania i wątpliwości, których nie wyjaśnia dotychczasowy materiał dowodowy. Przede wszystkim, mapa nie odzwierciedla stanu na gruncie, gdyż budynek skarżących, tak jak na wszystkich innych mapach geodezyjnych, znajduje się w oddaleniu od budynku na sąsiedniej działce nr [...] o ok. 50 cm (1 mm na mapie). Taką samą szerokość wedle tej mapy ma przejście w stronę ulicy [...] pomiędzy murem na działce inwestora, a murem patio na działce Skarbu Państwa. Strony twierdziły natomiast, że przejście ma ok. 80 cm. Liczne fotografie znajdujące się w aktach także nie wskazują na to, aby to przejście miało zaledwie 50 cm. Skala wykonanej mapy (1 : 500) nie jest na tyle dokładna, aby w sposób jednoznaczny wyjaśnić zaistniałe wątpliwości, tym bardziej, że miary, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy są niewielkie.
4. Wyjaśnienie kwestii związanej z faktycznym położeniem budynków na działkach nr [...] i [...] i bezspornym zbliżeniem ich ścian, odpowiednio zachodniej i wschodniej, jest o tyle istotne, że na przedłożonej mapie granica działek nr [...] i [...] przebiega od strony zachodniej (tj. od strony działki Skarbu Państwa) jako przedłużenie zachodniej ściany budynku skarżących, przy czym – jak powiedziano już wyżej - budynek ten na mapie oddalony jest od sąsiedniego ok. 50 cm, co nie odzwierciedla stanu na gruncie.
W aktach sprawy znajduje się dokumentacja związana z pozwoleniem na budowę budynku A. i J. M., złożona wraz z pismem z 23 sierpnia
2023 r. Z decyzji Burmistrza [...] i Gminy O. z 16 sierpnia 1990 r.
o pozwoleniu na budowę tego budynku wynika, że ma on przylegać od zachodu do istniejącego budynku kompleksu turystycznego (usytuowanego na działce nr [...]), zaś od wschodu do budynku mieszkalno-usługowego nr [...]. Takie plombowe usytuowanie budynku potwierdza plan sytuacyjny działki oraz projekt techniczno-roboczy wraz z rzutem parteru, na którym zaznaczony został budynek kompleksu turystycznego nr [...] z charakterystycznym uskokiem ściany w stronę zachodnią. Zgodnie z projektem ściana zachodnia budynku skarżących miała przylegać, także
w zakresie tego uskoku, do ściany sąsiedniego budynku nr [...]. Jeżeli więc budynek skarżących został zrealizowany zgodnie z pozwoleniem na budowę to powstaje pytanie, czy na mapie, złożonej po wyroku WSA z 28 maja 2023 r., budynek skarżących został uwidoczniony w takich granicach, jakie zostały przewidziane
w pozwoleniu na budowę i jak do rzeczywistego usytuowania tego budynku na gruncie należy odnieść zachodnią granicę ewidencyjną działki nr [...], której przedłużenie stanowi zachodnia granica działki inwestora. Ze znajdujących się
w aktach zdjęć, wykonanych od strony ulicy [...], wynika przy tym, że w stosunku do muru ogrodzeniowego działki nr [...], który – na co wskazuje złożona mapa – wybudowany został w granicy z działką Skarbu Państwa, budynek na działce nr [...] jest przesunięty w stronę zachodnią. Jeśli więc, wedle tej mapy, zachodnią granicę działek nr [...] i [...] tworzy linia prosta będąca przedłużeniem zachodniej ściany budynku skarżących w stronę ulicy [...], to albo ten budynek, albo mur ogrodzeniowy albo wreszcie granica ewidencyjna tych działek od strony zachodniej, zostały niewłaściwie naniesione na mapie. Zachodnie ściany obu obiektów (budynku skarżących i muru ogrodzeniowego działki inwestora) nie tworzą bowiem linii prostej.
Ze złożonej mapy wynika, że nie można ustalić granicy ewidencyjnej działki inwestora od strony zachodniej, wyznaczającej zakres jego własności, a tym samym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bez nawiązania do zachodniej granicy działki skarżących. Nie chodzi przy tym o to, aby organ we własnym zakresie granicę tę ustalał, ale aby dysponował takim materiałem geodezyjnym, który poddawałby się logicznej ocenie, nawiązywał do faktycznego usytuowania budynku skarżących, uwzględniał rozbieżności między stanem przedstawianym na mapach a stanem rzeczywistym polegającym na faktycznym zbliżeniu budynków na działkach nr [...] i [...] oraz wyjaśniał, czy i jakie znaczenie mają te rozbieżności dla przebiegu zachodniej granicy ewidencyjnej działek nr [...] i [...], w szczególności, czy tworzą one linię prostą. Mapa powinna zostać sporządzona w odpowiedniej skali, która umożliwi ocenę zgodności naniesionych na mapę odległości istniejących obiektów budowlanych z faktycznymi ich odległościami na gruncie. Ponadto, winna uwzględniać wskazania Sądu
w sprawie II SA/Ke 146/24, wedle których "(...) inwentaryzację geodezyjną wykonuje się w celu uzyskania aktualnych danych na temat przestrzennego rozmieszczenia usytuowania budynków i innych elementów zagospodarowania działki budowlanej.".
W nawiązaniu do wyroków sądów powszechnych złożonych przez M. P. w sprawie o przywrócenie posiadania z powództwa A. i J. M., powiedzieć trzeba, że nie mogą one przyczynić się do rozstrzygnięcia tej sprawy, gdyż w sprawach o przywrócenie posiadania sąd nie bada zakresu prawa własności lecz jedynie zakres faktycznego posiadania danego gruntu.
Podobnie, nie mają wpływu na wynik sprawy opinie geodezyjne biegłego sądowego H. K., złożone wraz ze skargą. Mapy sporządzone
w ramach tych opinii nie zostały przyjęte do zasobu geodezyjnego i kartograficznego
i co za tym idzie nie stanowią materiału, na podstawie którego organy ustalają przebieg ewidencyjnych granic działek.
Nie są także zasadne zarzuty skargi dotyczące wadliwego pouczenia odnośnie do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na zaskarżoną decyzję. Przywoływany w skardze art. 64b § 1 p.p.s.a. nie dotyczy terminu 14 dni na wniesienia skargi i nie miał zastosowania w sprawie, gdyż przepisy art. 64a i następne p.p.s.a. regulują kwestie związane ze sprzeciwem od decyzji kasacyjnej, podjętej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., czyli od decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia (termin 14 dni na wniesienie sprzeciwu od takiej decyzji przewiduje art. 64c § 1 p.p.s.a.). Decyzja zaskarżona w tej sprawie nie jest decyzją kasacyjną, a zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę od takiej decyzji wnosi się w terminie trzydziestu dni od daty jej doręczenia skarżącemu.
Mimo to skarga odniosła zamierzony skutek, gdyż organ II instancji orzekając w sprawie dopuścił się naruszenia art. 153 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe wykonanie wskazań zawartych w wyroku WSA w Kielcach
z 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 146/24, nieprowadzące do wyjaśnienia wątpliwości, na które zwrócił uwagę Sąd w tym wyroku. Uchybienia tym przepisom zostały szczegółowo omówione wyżej, a ponieważ mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organ wyeliminuje dotychczasowe naruszenia prawa kierując się stanowiskiem prawnym wyrażonym w tym wyroku.
W szczególności ponownie zobowiąże inwestora w trybie art. 136 § 1 k.p.a. do przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej, która będzie uwzględniała przedstawione wyżej zastrzeżenia. Jeżeli poza złożeniem tego dokumentu zajdzie konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznie szerszym zakresie, rozważy organ możliwość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. mając na uwadze, aby rozstrzygnięcie sprawy w II instancji nie naruszyło zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a.
Przedłożony dowód w postaci inwentaryzacji geodezyjnej organ przeanalizuje pod kątem wyjaśnienia wszystkich wątpliwości zaistniałych w sprawie, a następnie oceni, czy inwestor wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i czy realizując sporne ogrodzenie przekroczył granicę z działką nr [...] należącą do Skarbu Państwa.