II SA/Ke 150/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Kielcach oddalił skargę na decyzję SKO uchylającą zasiłek pielęgnacyjny z powodu zbiegu uprawnień z dodatkiem pielęgnacyjnym.
Skarga dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny W. W. z powodu nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego z KRUS. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyklucza jednoczesne pobieranie obu świadczeń. WSA w Kielcach oddalił skargę, uznając, że zbieg uprawnień nastąpił od 1 grudnia 2019 r., a skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania o zmianach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji uchylającą zasiłek pielęgnacyjny przyznany skarżącej na stałe od 1 czerwca 2015 r. Powodem uchylenia było nabycie przez W. W. prawa do dodatku pielęgnacyjnego z KRUS od 1 grudnia 2019 r., co zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym uchylenie świadczenia z mocą wsteczną oraz brak należytego pouczenia i współdziałania organów. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że zbieg uprawnień nastąpił od 1 grudnia 2019 r., a skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania o zmianach. Sąd podkreślił, że uchylenie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma skutek ex nunc (na przyszłość), a wskazana w decyzji organu I instancji data 'od 1 czerwca 2015 r.' odnosi się do uchylanego aktu przyznającego świadczenie, a nie do daty uchylenia. Sąd uznał, że przepisy prawa nakładają na świadczeniobiorcę obowiązek informowania o zmianach, a nie na organy obowiązek aktywnego sprawdzania wszystkich świadczeń pobieranych przez obywatela.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 16 ust. 6 jednoznacznie wyklucza możliwość pobierania obu świadczeń jednocześnie ze względu na ich podobny cel i funkcję.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.ś.r. art. 16 § ust. 6
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
u.ś.r. art. 32 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Organ właściwy może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Uchylenie ma skutek ex nunc.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 25 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń.
u.ś.r. art. 23 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 40 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 30 § ust. 2 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zbieg prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2019 r. uzasadnia uchylenie decyzji przyznającej zasiłek. Skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. Uchylenie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. ma skutek ex nunc (na przyszłość).
Odrzucone argumenty
Zarzut uchylenia zasiłku pielęgnacyjnego z mocą wsteczną od 1 czerwca 2015 r. Zarzut braku współdziałania organów i braku należytego pouczenia strony. Zarzut, że brak poinformowania organu o pobieraniu dodatku pielęgnacyjnego nie nastąpił z winy skarżącej. Zarzut naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 107 § 3 k.p.a. (brak uzasadnienia decyzji organu I instancji).
Godne uwagi sformułowania
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Decyzja wydana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest decyzją konstytutywną i ma skutek ex nunc, tj. od chwili obecnej. Obowiązek informowania organu ds. świadczeń rodzinnych o uzyskaniu dodatku pielęgnacyjnego z KRUS.
Skład orzekający
Agnieszka Banach
sprawozdawca
Jacek Kuza
przewodniczący
Krzysztof Armański
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego oraz skutku uchylenia decyzji przyznającej świadczenie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczeń z różnych instytucji (MOPS i KRUS) i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i częstego problemu zbiegu uprawnień, co jest istotne dla wielu obywateli i praktyków prawa administracyjnego.
“Zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny – czy można pobierać oba świadczenia? Wyrok WSA.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 150/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-05-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Jacek Kuza /przewodniczący/
Krzysztof Armański
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 582/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 25 ust. 1, art. 23 ust. 1, art. 16 ust. 6, art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. przy udziale Magdaleny Łukawskiej Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2024 r. znak: SKO.PS-80/5185/1902/2024 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 grudnia 2024 r., znak: SKO.PS-80/5185/1902/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania W. W., utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego decyzję z 17 października 2024 r., znak: Śrw.5210.002218.2.2018, orzekającą o uchyleniu decyzji z 2 listopada 2015 r., znak: MOPS.Rśra.81820/ZP/16950.001034/11/15, przyznającej zasiłek pielęgnacyjny W. W. na stałe począwszy od 1 czerwca 2015 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Na podstawie informacji KRUS z 2 sierpnia 2024 r. organ I instancji ustalił, że W. W. posiada prawo do dodatku pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2019 r. Oznacza to, że w trakcie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego została uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego z KRUS. W tej sytuacji organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 17 października 2024 r. W odwołaniu W. W. zarzuciła organowi I instancji naruszenie: art. 16 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2-3 w zw. z art. 16 ust. 6 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ("u.ś.r."); art. 107 § 1 pkt 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 40 § 2 k.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Mając zatem na uwadze, że w trakcie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego W. W. została uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego z KRUS, organ I instancji zobowiązany był uchylić pierwotną decyzję przyznającą stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, stosownie do art. 32 ust. 1 u.ś.r.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium stwierdziło, że w części są one zasadne, jednakże pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie. Ustawodawca jednoznacznie określił, że osoba, której przysługuje dodatek pielęgnacyjny nie może być beneficjentem zasiłku pielęgnacyjnego. Zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnosprawności uniemożliwiającej takim osobom samodzielne funkcjonowanie. Cel i charakter oraz funkcja obu świadczeń są podobne, dlatego też w art. 16 ust. 6 u.ś.r. uregulowano kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, że świadczenia te wykluczają się wzajemnie. Pomimo lakonicznego uzasadnienia decyzji organu I instancji, niespełniającego wymogów art. 107 § 3 k.p.a., wydana decyzja odpowiada prawu.
Kolegium wyjaśniło, że rozpoznało sprawę na nowo, w jej całokształcie, bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odwołaniu słusznie podniesiono, że w niniejszym postępowaniu strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, zatem obowiązkiem organu było doręczenie decyzji ustanowionemu pełnomocnikowi. Jednakże, jak potwierdzają akta sprawy, pełnomocnik otrzymał decyzję organu i wniósł odwołanie od tej decyzji w ustawowym terminie. Kolegium podzieliło prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że sam fakt doręczenia decyzji organu I instancji stronie, a nie jej pełnomocnikowi, w sytuacji gdy nie pociągnęło to za sobą negatywnych dla niej skutków prawnych, ponieważ pozwoliło na wniesienie odwołania przez pełnomocnika strony skarżącej we właściwym terminie, stanowi co prawda naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., nie daje jednak podstawy do przyjęcia, że ta decyzja nie weszła do obrotu prawnego.
Dalej Kolegium stwierdziło, że strona błędnie odczytuje rozstrzygnięcie organu, iż uchylenie decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny następuje od 1 czerwca 2015 r. Zbieg prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego nastąpił od 1 grudnia 2019 r., tj. od daty przysługiwania dodatku pielęgnacyjnego z KRUS. W decyzji z 2 listopada 2015 r. zawarto pouczenie, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego osoba uprawniona jest zobowiązana niezwłocznie poinformować o tych zmianach podmiot realizujący świadczenia rodzinne, a w szczególności (...) uzyskaniu przez uprawnionego prawa do dodatku pielęgnacyjnego (...). Zatem obowiązkiem strony było poinformowanie organu ds. świadczeń rodzinnych o uzyskaniu dodatku pielęgnacyjnego z KRUS. Odnosząc się natomiast do wniosku o przeprowadzenie kontroli prawidłowości działania organu I instancji, Kolegium wyjaśniło, że nie jest właściwe do przeprowadzenia kontroli organu I instancji.
Organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że inną okolicznością mającą wpływ na prawo do świadczeń, która daje podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest ustalenie, że doszło do jednoczesnego pobierania zarówno zasiłku pielęgnacyjnego, jak i dodatku pielęgnacyjnego. Przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. - jeśli chodzi o przesłankę "wystąpienia innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń" - powinien być wykładany w powiązaniu z art. 16 ust. 6 u.ś.r. w ten sposób, aby stan niezgodny z prawem eliminować, a nie utrzymywać. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że uchylenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. może nastąpić jedynie ze skutkiem na przyszłość (ex nunc).
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W. W., zaskarżając powyższe rozstrzygnięcie w całości, wniosła o:
1. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji;
2. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie
3. uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego przed tymi organami wraz z orzeczeniem o braku możliwości wykonania obu decyzji;
4. rozpoznanie sprawy na rozprawie;
5. zasądzenie zwrotu kosztów postepowania;
6. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi celem wykazania faktów poniżej wskazanych, tj.:
a) dokumentacja medyczna dotycząca skarżącej;
b) dokumentacja potwierdzająca wysokość renty skarżącej i jej małżonka J. W. i w tym zakresie skarżąca wniosła o zwrócenie się do KRUS celem przekazania ww. informacji;
c) faktura za ogrzewanie za styczeń 2025;
d) recepty skarżącej z okresu ostatnich trzech miesięcy;
e) wycena aparatu słuchowego;
f) wycena leczenia protetycznego
celem wykazania sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącej oraz koniecznych wydatków skarżącej, która zamieszkuje wraz z mężem J. W., pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na zagrożenie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wobec skarżącej i jej małżonka.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 16 ust 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 16 ust. 6 i 7 w zw. z art. 32 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji wydanej przez organ I instancji w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej stronie zasiłek pielęgnacyjny na stałe począwszy od 1 czerwca 2015 r., w sytuacji gdy stronie przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny jako osobie legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz jako osobie, która ukończyła 75 lat;
2) art. 16 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2-3 w zw. z art. 16 ust. 6 i 7 w zw. z art. 32 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji organu I instancji uchylającej decyzję przyznającą stronie zasiłek pielęgnacyjny na stałe począwszy od 1 czerwca 2015 r., tj. również za okres, w którym strona nie miała przyznanego z urzędu przez KRUS prawa do dodatku pielęgnacyjnego, co organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji potwierdził powołując się na przyznanie skarżącej dodatku pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2019 r. i uznał, że od tej daty miał miejsce zbieg prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego;
3) art. 16 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2-3 w zw. z art. 16 ust. 6 i 7 w zw. z art. 32 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji wydanej przez organ I instancji w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej stronie zasiłek pielęgnacyjny na stałe począwszy od 1 czerwca 2015 r. i błędne uznanie przez organ II instancji, że organ I instancji był zobligowany do uchylenia w całości, tj. od dnia jej wydania decyzji przyznającej stronie zasiłek pielęgnacyjny, mimo iż nawet w opinii organu II instancji, strona na ten dzień była uprawniona do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego;
4) art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji organu I instancji uchylającej decyzję przyznającą stronie zasiłek pielęgnacyjny na stałe począwszy od 1 czerwca 2015 r., w sytuacji gdy świadczenie wypłacone stronie od tej daty, tj. zasiłek pielęgnacyjny nie było nienależnie, w szczególności gdy dodatek pielęgnacyjny został przyznany skarżącej przez KRUS z urzędu, a co więcej KRUS miał wiedzę pozyskaną przez skarżącą o wypłacanym jej zasiłku pielęgnacyjnym [vide załącznik do odwołania], zatem nie sposób przyjąć, że skarżąca była pouczona o braku prawa do ich pobierani, skoro KRUS, mając wiedzę o pobieraniu zasiłku pielęgnacyjnego, przyznał dodatek pielęgnacyjny;
5) art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji organu I instancji uchylającej decyzję przyznającą stronie zasiłek pielęgnacyjny na stałe począwszy od 1 czerwca 2015 r., tj. z mocą wsteczną, co jest niedopuszczalne w tej sytuacji w świetle przepisów prawa;
6) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji wydanej przez organ I instancji, tj. decyzji, która nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, które pozwalałoby stronie ocenić podstawy wydania zaskarżonej decyzji, a organ I instancji w uzasadnieniu nie wskazał jednoznacznie przyczyn uchylenia świadczenia, ograniczając się do powołania na pismo z KRUS z 2 sierpnia 2024 r. Tymczasem ani z treści tego pisma, ani z decyzji, którą Kolegium utrzymało w mocy nie wynika, jakie konkretne okoliczności miałyby uzasadniać uchylenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, w szczególności mając na uwadze, że prawo do zasiłku zostało de facto uchylone od 1 czerwca 2015 r.; organ I instancji przy tym nie badał, czy zasiłek pielęgnacyjny był faktycznie wypłacany i w jakim okresie oraz czy dodatek pielęgnacyjny był faktycznie wypłacany i w jakim okresie;
7) naczelnych zasad postępowania administracyjnego i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji wydanej przez organ I instancji, który nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz poprzez prowadzenie postępowania w II instancji w ten sposób, w szczególności pominięcie, że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji braku współpracy i systemu informowania pomiędzy organami oraz mając na uwadze, że dodatek pielęgnacyjny został przyznany według oświadczenia KRUS stronie z urzędu, bez wniosku strony, a strona otrzymując świadczenie wypłacane razem z rentą nie ma obowiązku analizowania składowych, podstawy prawnej i weryfikowania poprawności działania organu. W tym przypadku wypłacając świadczenie - dodatek pielęgnacyjny, KRUS nie badał przesłanek negatywnych przyznania świadczenia, ani nie pytał strony o pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto poprzez pominięcie informacji przedstawionych przez stronę, a przytoczonych na stronie 2 uzasadnienia, wskazujących na brak złej wiary skarżącej co do pobierania świadczenia nienależnego, w tym mając na uwadze brak komunikacji między MOPS i KRUS, przyznanie skarżącej dodatku pielęgnacyjnego z urzędu, a ponadto w sytuacji, gdy KRUS miał wiedzę od skarżącej o pobieraniu przez nią zasiłku pielęgnacyjnego z MOPS;
8) art. 7 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji wydanej przez organ I instancji, który błędne ustalił, że strona posiada prawo do dodatku pielęgnacyjnego w ZUS od grudnia 2019 r.;
9) art. 7a w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji wydanej przez organ I instancji, w sytuacji gdy w sprawie brak jest jakiegokolwiek udziału strony w przyznaniu świadczenia, według organu I instancji, nienależnego, które może wynikać jedynie z nienależytego działania organów;
10) art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji wydanej przez organ I instancji, który prowadził postępowanie w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, gdy w sprawie brak jest jakiegokolwiek udziału strony w przyznaniu świadczenia, według organu I instancji, nienależnego, które może wynikać jedynie z nienależytego działania organów oraz poprzez pominięcie tych okoliczności przez organ w postępowaniu w II instancji;
11) art. 9 w zw. z art. i 38 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy bezpodstawnej decyzji wydanej przez organ I instancji, który wydając decyzję w I instancji naruszył nałożony na organy administracji obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a ponadto obowiązek czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, czego w sprawie dotyczącej strony zabrakło, a obecnie na stronę nakładane są surowe i niewspółmierne konsekwencje zaniedbań w działaniu organów.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2025 r. wydanym w niniejszej sprawie WSA w Kielcach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. – odbytej w trybie odmiejscowionym – pełnomocnik skarżącej poparła skargę. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.
Na wstępie rozważań prawnych wskazać trzeba, że podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 16 ust. 6 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
Bezspornie od 1 czerwca 2015 r. W. W. pobiera zasiłek pielęgnacyjny na mocy decyzji z 2 listopada 2015 r. przyznającej jej ten zasiłek na stałe. Nie ma także sporu co do tego, że skarżąca posiada prawo do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji wypłacanego od 1 grudnia 2019 r. przez KRUS wraz z emeryturą rolniczą (k. 20 akt adm.). Zatem nastąpił zbieg prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2019 r. Stąd obowiązkiem W. W. było poinformowanie organu ds. świadczeń rodzinnych o uzyskaniu dodatku pielęgnacyjnego z KRUS (zob. art. 25 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 i art. 16 ust. 6 u.ś.r.). O takim obowiązku uprawniona została pouczona. W decyzji z 2 listopada 2015 r. (na jej pierwszej stronie) zawarto pouczenie/informację, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego osoba uprawniona jest zobowiązana niezwłocznie poinformować o tych zmianach podmiot realizujący świadczenia rodzinne, a w szczególności uzyskaniu przez uprawnionego prawa do dodatku pielęgnacyjnego.
Mając powyższe na względzie organ był uprawniony do zastosowania w sprawie dyspozycji art. 32 ust. 1 u.ś.r. Stosownie do treści tego przepisu, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, zresztą podzielonym także przez Sąd w tej sprawie, decyzja wydana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest decyzją konstytutywną i ma skutek ex nunc, tj. od chwili obecnej. Oznacza to, że wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 32 ust. 1 u.ś.r. uprawnia właściwy organ do wydania decyzji orzekającej o zmianie lub utracie świadczenia rodzinnego, bądź też okresu, na jaki to świadczenie zostało przyznane, jednak z zastrzeżeniem, że takie działanie jest możliwe jedynie ze skutkiem na przyszłość.
Na powyższe stanowisko powołało się również Kolegium. Rację ma organ II instancji, że decyzja organu I instancji tego przepisu nie narusza.
Zdaniem skarżącej, rozstrzygnięcie decyzji wydanej w tej sprawie przez organ I instancji wskazuje, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zostało uchylone odnośnie do skarżącej z mocą wsteczną, bo od 1 czerwca 2015 r., kiedy W. W. nie była nawet uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Jednak ani organy orzekające w tej sprawie, ani Sąd w taki sposób nie odczytują sentencji decyzji organu I instancji. Uchylenie dotyczy decyzji z 2 listopada 2015 r., znak: MOPS.Rśra.81820/ZP/16950.001034/11/15, przyznającej zasiłek pielęgnacyjny W. W. na stałe począwszy od 1 czerwca 2015 r. Wskazana w tej sentencji data "od 1 czerwca 2015 r." jest elementem opisującym uchylany akt, a wskazuje na to również użycie w sentencji słowa "przyznającej".
Nie sposób więc podzielić tych wszystkich zarzutów skargi, które zasadzają się na twierdzeniu, że zasiłek pielęgnacyjny został uchylony z mocą wsteczną od 1 czerwca 2015 r.
Nie zasługują na uwzględnienie także te zarzuty skarżącej, które formułowane są w oparciu o naruszenie prawa mające polegać na braku współdziałania organów (podmiotu realizującego wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego z KRUS), aby skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu organy te powinny udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, czego w sprawie miało zabraknąć. Po pierwsze, jak wyżej podniesiono, skarżąca została wyraźnie pouczona o obowiązku informowania organu, który przyznał jej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego o uzyskaniu dodatku pielęgnacyjnego. Po drugie, przepisy prawa nakładają na uprawnionego do świadczeń, nie na organ, obowiązek informowania konkretnych organów o nabyciu prawa mającego wpływ na wypłatę świadczenia. Jest to uzasadnione tym, że skala przyznawanych i wypłacanych zasiłków pielęgnacyjnych przez ośrodki pomocy społecznej i dodatków pielęgnacyjnych przez KRUS jest tak wielka, że kontrola zasadności pobierania świadczenia rodzinnego, czy zawiadamianie przez KRUS o wypłacanym świadczeniu innych organów byłoby zbytnim obciążeniem tych organów, a ponadto to sami zainteresowani mają aktualną i największą wiedzę o wystąpieniu okoliczności faktycznych mających wpływ na prawo do pobierania świadczeń ze środków publicznych. Dlatego organy administracji muszą stosować odpowiednie pouczenia tak, aby strona nie poniosła negatywnych konsekwencji swojego działania bądź zaniechania. Z tego obowiązku organ zasiłkowy w tej sprawie się wywiązał.
W niniejszej sprawie nie mogły odnieść oczekiwanego przez stronę skutku także wszystkie te zarzuty skargi, które opierają się na twierdzeniu, że brak poinformowania organu właściwego o pobieraniu dodatku pielęgnacyjnego z KRUS przez W. W. nie nastąpił z jej winy, gdyż skarżąca, składając wniosek o przyznanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego wskazała, że z MOPS pobiera świadczenie z pomocy społecznej. Te kwestie w świetle treści regulacji art. 16 ust. 6 u.ś.r. nie mają jednak żadnego znaczenia. Wykładnia normy prawnej zawartej w tym przepisie jest jednoznaczna, nie jest dopuszczalne pobieranie równocześnie obu wskazanych świadczeń ze środków publicznych. Niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie uchylenia prawa do pobierania świadczenia rodzinnego, nie dotyczy ustalenia lub zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja spełnia wymagania z art. 107 § 3 k.p.a. i nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w szczególności przepisów regulujących zasady naczelne tego postepowania.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI