II SA/Ke 151/05

II SA/Ke 151/05 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2006-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Renata Detka /przewodniczący/
Sylwester Miziołek
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1059/06 - Wyrok NSA z 2007-03-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
par. 19
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1990 nr 87 poz 506
art. 2 ust.4, art. 32 ust1
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.
Sentencja
Sygnatura akt: II SA/Ke 151/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie: Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant: ref stażysta Katarzyna Mrozicka Bąbel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr SKO. [...] w przedmiocie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata A. B. kwotę 292,80 zł ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym podatek VAT w wysokości 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) - tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję wydaną
z upoważnienia Rady Miejskiej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, przyznającą A. C. pomoc społeczną w formie zasiłku celowego w miesiącu listopadzie 2003 r. w kwocie 150 zł., z przeznaczeniem na zakup żywności oraz odmawiającą przyznania pomocy
w postaci zasiłku celowego w kwocie 95 zł przez okres 3 miesięcy na zakup biletów MZK.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż A. C. we wniosku z dnia 24 października 2003 r. domagał się udzielenia pomocy materialnej w postaci zasiłku okresowego w kwocie po 461 zł. miesięcznie na okres co najmniej pół roku oraz zasiłku celowego w kwocie po 95 zł miesięcznie przez okres 3 miesięcy, na zakup biletów MZK lub wydania po 50 biletów MZK miesięcznie, względnie wydania zaświadczenia uprawniającego do przejazdów na określonych liniach MZK. Organ I instancji przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości 150 zł z przeznaczeniem na zakup żywności w miesiącu listopadzie 2003 r. uznając, że jest to najpilniejsza potrzeba wnioskodawcy, odmówił natomiast przyznania świadczenia na zakup biletów autobusowych ze względu na brak środków. W części dotyczącej wniosku o zasiłek okresowy organ wydał odrębną decyzję.
Od decyzji organu I instancji odwołał się A. C. wnosząc o jej uchylenie w punkcie 2, przesłuchanie na rozprawie administracyjnej Prezydenta Miasta W. L. na okoliczność powodów dyskryminowania go przez funkcjonariuszy samorządowych oraz przyczyn nierealizowania polityki społecznej, jaką obiecywał, przesłuchania dyrektora MOPR M. S. na okoliczność wyjaśnienia przyczyn odmowy pomocy w tak ważnej kwestii jak możliwość poruszanie się po K. komunikacją miejską, która jest instytucją dobra publicznego finansowaną w przeważającej części z dotacji budżetu miasta. Wniósł także o rozpatrzenie sprawy na rozprawie administracyjnej z jego udziałem oraz zaproszonych przez niego przedstawicieli władz i mediów.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Świadczenia społeczne są uznaniowe a ich wysokość uzależniona jest przede wszystkim od możliwości finansowych ośrodka. Wysokość przyznawanych wnioskodawcy świadczeń nie odbiega od wysokości świadczeń przyznawanych innym podopiecznym, a nawet jest wyższa, bo skarżący oprócz zasiłku celowego w kwocie 150 zł. otrzymuje bezpłatne obiady oraz pomoc rzeczową w postaci kurtki zimowej, 2 par obuwia i skarpet o łącznej wartości 172,90 zł. W listopadzie 2003 r. ośrodek na zasiłki celowe wydatkował kwotę 32.646,36 zł, a pomocą objęto 440 osób i rodzin. Średnia kwota zasiłku celowego wynosiła 74,20 zł. W takiej sytuacji nie było możliwe przyznanie świadczenia na zakup biletów autobusowych.
Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz przesłuchania wskazanych osób organ II instancji wyjaśnił, iż nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 89 kpa , a przesłuchanie Prezydenta i Dyrektora MOPR jest niecelowe, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji. Kwestia przyrzeczenia pochówku była przedmiotem decyzji z 17 lutego 2004r.
W skardze na tę decyzję A. C. zarzucił, iż organ II instancji odmawiając przeprowadzenia postępowania odwoławczego i rozpatrzenia sprawy na jawnej rozprawie administracyjnej po raz kolejny naruszył jego prawa podmiotowe wydając brutalnie krzywdzącą i wykluczającą go z życia społecznego decyzję, bez wysłuchania go. Skarżący zarzucił, że w sprawie w sposób rażący został naruszony art. 10 kpa, jak również art. 17 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. Zarzucił także rażące naruszenie jego uprawnień jako strony postępowania administracyjnego wynikających z art. 140 kpa w związku z art. 75, 77, 78, 79, 80 i 89 kpa. Skarżący powołał się także na art. 2, 30, 32 Konstytucji a w szczególności na naruszenie art. 45 Konstytucji, która gwarantuje mu jawne i sprawiedliwe rozpoznanie sprawy przez bezstronny i niezawisły sąd, który to przepis ma jego zdaniem zastosowanie także do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, postępowanie przed którym ma wszelkie cech postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżący nadto zarzucił, iż organ II instancji uporczywie go szykanuje odmawiając mu prawa do korzystania z ogólnie dostępnej instytucji użytku publicznego jaką jest miejska komunikacja autobusowa. Wywodził, że skoro komunikacja miejska jest dotowana przez miasto K. kwotą ok. 10 milionów zł., to obowiązkiem gminy jest umożliwienie korzystania z niej również bezrobotnym, zwłaszcza, że jest to podstawowa potrzeba życiowa.
Skarżący zarzucił ponadto, że organ II instancji próbował go wprowadzić w błąd pouczając o możliwości zaskarżenia decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, podczas gdy zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ), skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję.
W związku z tak sprecyzowanymi zarzutami A. C. i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i przez to nieważnej oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie rozpatrzenia prawy co do istoty i uchylenie zaskarżonej decyzji jako błędnej merytorycznie i wydanej bez przeprowadzenia postępowania odwoławczego, bez jego udziału i bez przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Wniósł też o zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania odwołania na rozprawie, a także napiętnowania postępowania kolegium wobec niego, jako szykany urzędniczej i przejawu wyjątkowo złej woli.
W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga A. C. nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza ani prawa materialnego obowiązującego w dacie jej wydania, ani też przepisów postępowania w takim zakresie, iż mogłoby ono mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy stwierdzić, że w związku z datą wydania zaskarżonej decyzji, poprzedzającą datę wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. ( Dz. U. Nr 64/04 poz. 593 ze zm.), zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej(tekst jednolity Dz. U. Nr 64/98 poz. 414 ze zm.).
W związku z zarzutem skarżącego należy następnie wyjaśnić, że aczkolwiek istotnie, do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest obecnie wojewódzki sąd administracyjny do którego skargę składa się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi (art. 2, 13 i 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), to jednak pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji, dotyczące możliwości zaskarżenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, było zgodne z prawem, gdyż ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.( art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administra-cyjnymi Dz. U. Nr 153/02 poz. 1271 ze zm.), a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji. W dacie jej wydania natomiast, obowiązywał jeszcze art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.), który obligował Organ II instancji do takiego pouczenia, jakiego dokonał.
Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej potrzeby osoby korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organy obu instancji nie negowały, iż zapewnienie skarżącemu możliwości poruszania się środkami komunikacji miejskiej mieści się w zakresie celu pomocy społecznej, jednakże uznały, iż potrzeba ta nie może zostać zaspokojona z uwagi na brak możliwości finansowych ośrodka. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje świadczenia polegającego na przyznaniu prawa do bezpłatnych przejazdów w komunikacji miejskiej. Skoro pomoc ta może być realizowana tylko jako zasiłek celowy, jej udzielenie jest ściśle uzależnione od pieniędzy jakimi na ten cel dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z 1990r., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej.
Z brzmienia tego przepisu wynika, iż decyzja podejmowana przez organ administracji w tej kwestii ma charakter uznaniowy i zależy od tzw. uznania administracyjnego, tj. od dopuszczonej przez ustawę możliwości wyboru następstwa prawnego aktu ( M. Mincer Uznanie administracyjne. Toruń 1983 r.). Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście, iż organ może podejmować decyzję w kwestii przyznania zasiłku celowego w sposób całkowicie dowolny. Jednakże w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie można organowi II instancji zarzucić dowolności. Organ ten ustalił, iż środki, jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób, które takiej pomocy potrzebują, w tym i potrzeby korzystania ze środków komunikacji miejskiej. Brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że skarżący jest szykanowany oraz że jest gorzej traktowany niż inne osoby, skoro od ośmiu lat utrzymuje się wyłącznie z pomocy społecznej, przyznany mu w listopadzie 2003 r. zasiłek celowy był ponad dwukrotnie wyższy od zasiłków tego typu przyznanych w tym okresie innym podopiecznym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, a ponadto korzysta on z bezpłatnych obiadów oraz otrzymał pomoc rzeczową w postaci kurtki zimowej, 2 par obuwia i skarpet o łącznej wartości 172,90 zł.. Zaspokajanie każdej potrzeby zgłaszanej przez skarżącego przy ograniczonych środkach, jakimi na ten cel dysponuje ośrodek, musiałoby się odbywać kosztem niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb innych osób pozostających pod opieką MOPR. Nie kwestionując niezbędności potrzeby zgłaszanej przez skarżącego polegającej na możliwości korzystania z komunikacji miejskiej, należy stwierdzić, że w zestawieniu z potrzebami innych potrzebujących, w tym i samego A. C., polegającymi na zaspokojeniu głodu, konieczności leczenia czy ogrzania pomieszczeń w zimie - potrzeba zgłoszona w niniejszej sprawie przez skarżącego, nie może korzystać z pierwszeństwa.
Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów prawa, w tym m. in. Konstytucji. Zarzuty te są nieuzasadnione.
Brak jest podstaw do uznania, iż organ II instancji odmawiając skarżącemu przyznania pieniędzy na przejazdy autobusowe kosztem niezaspokojenia niezbędnych potrzeb innych osób, w jakikolwiek sposób naruszył zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2), działał poza prawem (art. 7), naruszył godność skarżącego (art. 30) czy też zasadę równego traktowania (art. 32). Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło naruszyć art. 45 Konstytucji, bowiem przepis ten dotyczy sądu, którym Kolegium nie jest.
Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 17 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, skoro przepis ten przewiduje możliwość wydawania orzeczeń na posiedzeniu niejawnym. Organ II instancji władny był uznać, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 89 kpa, albowiem władny był także nie uwzględnić wniosku dowodowego zgłoszonego przez skarżącego w odwołaniu.
W niniejszej sprawie, która dotyczy przyznania konkretnego zasiłku celowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było uprawnione do prowadzenia postępowania mającego na celu dokonanie oceny polityki prowadzonej przez Prezydenta Miasta w zakresie pomocy społecznej i egzekwowania składanych w toku wyborów przyrzeczeń. Z kolei Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, który wydał decyzję w I instancji, w uzasadnieniu wskazał na przyczynę odmowy przyznania zasiłku na przejazdy komunikacją miejską , więc brak jest podstaw do przesłuchiwania tegoż dyrektora na tę samą okoliczność. Drugą okolicznością, na jaką skarżący chciał przesłuchać dyrektora MOPR, było usłyszenie, że ,,zapewni on codzienny transport wozem służbowym i rehabilitację, gdyby skarżący uległ nieszczęśliwemu wypadkowi wędrując pieszo po ulicach oraz ... że pokryje koszty rehabilitacji lub zapewni godny pochówek". Te świadczenia nie były przedmiotem decyzji organu I instancji, dlatego też słusznie organ II instancji dowodu tego nie uwzględnił.
Skarżący miał w sprawie zapewnioną możliwość wypowiedzenia się na piśmie w obszernym odwołaniu, jakie złożył od decyzji organu I instancji. Miał także możliwość przedstawienia swojej sytuacji w trakcie przeprowadzania wywiadu na okoliczność sytuacji materialnej i rodzinnej, w jakiej pozostaje. Nie można więc zgodzić się z zarzutem, że skarżący został pozbawiony prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, które to prawo wynika z art. 10 § 1 kpa. Nie doszło również, zdaniem sądu, do naruszenia w toku postępowania administracyjnego powołanych przez skarżącego przepisów Działu II Rozdziału 4 kpa dotyczących postępowania dowodowego.
Ponieważ prawidłowo i wyczerpująco przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe dostarczyło dowodów wystarczających do rozstrzygnięcia sprawy, a wnioskowane przez skarżącego dowody, jak to wyżej wyjaśniono, nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy ponieważ nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy - nie doszło w sprawie do naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów art. 75,77,78,79,80 i 89 kpa.
Mając powyższe na uwadze, skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Natomiast o kosztach udzielonej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.), w związku z art. 250 popsa.