II SA/Ke 15/06

II SA/Ke 15/06 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2006-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
ART.145 PAR.1 PKT2, art.135, art.152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art.16 par.1, art.156 par.1 pkt3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art.55 ust. 1 i 2, art.132 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSa Renata Detka, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Referent stażysta Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi C. O. i D. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekającą o odmowie wypłaty odszkodowania przyznanego J. O. decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...], z tytułu wywłaszczenia na rzecz Państwa nieruchomości położonej w K. "Pod Górami Dymińskimi".
W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji ustalił co następuje:
Prawomocną decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...], wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzki Zarząd Rolnictwa m. in. działkę oznaczoną na planie sytuacyjnym nr 9 o pow. 2398 m- położoną w K. "Pod Górami Dymińskimi", stanowiącą własność J. O.
Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] przyznano m. in. J. O. odszkodowanie w kwocie [...]zł. z tytułu wywłaszczenia na rzecz Państwa na potrzeby Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa nieruchomości oznaczonej na planie sytuacyjnym nr 9 o pow. 2398 m- położonej w K. "Pod Górami Dymińskimi". Decyzja ta stała się prawomocna w dniu 21 czerwca 1956 r., co wynika z zaświadczenia Wojewody z dnia [...] opartego na treści akt archiwalnych PWRN w K. numer zespołu 309, sygn. 3/14. Z akt tych wynika bowiem, że decyzja przyznająca odszkodowanie została w części dotyczącej odszkodowania przyznanego F. K. za jego wywłaszczoną nieruchomość inną niż przedmiotowa, uchylona decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy PWRN w K. z dnia [...], który to organ następnie decyzją z dnia [...] przydzielił F. K. tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość o pow. 2357 m -, działkę zamienną.
Ponieważ osoby wymienione w powyższych decyzjach nie zgłaszały się po odbiór przyznanych odszkodowań pieniężnych, PWRN Wydział Wojskowy w K., pismem z dnia 25 listopada 1955 r. zwrócił się do Sądu Powiatowego w K. o przyjęcie do depozytu sądowego kwoty [...] zł. jako zapłaty za wywłaszczone nieruchomości, w tym i przedmiotową. Sąd Powiatowy w K. pismem z dnia 29 listopada 1955 r. poinformował PWRN w K., że w sprawie złożenia do depozytu sądowego należy złożyć osobny wniosek odnośnie każdej kwoty, która ma być wypłacona poszczególnym wierzycielom wraz z podaniem dokładnego adresu wierzyciela. Kwota [...] zł. należna za wywłaszczoną nieruchomość J. O. nie została wpłacona do depozytu sądowego, co organ ustalił na podstawie pisma Sądu Rejonowego w K. z którego wynika, że w księgach sum depozytowych tego sądu nie stwierdzono wpłaty odszkodowania w kwocie [...] zł. należnego J. O.
Pierwsze pismo z interwencją dotyczącą wywłaszczonej nieruchomości zostało skierowane do Urzędu Miejskiego w dniu 14 czerwca 1977 r. przez spadkobiercę J. O., tj. C. O.
Wnioskiem z dnia 15 listopada 2004 r. skierowanym do Wojewody C. O. i D. O. jako spadkobiercy J. O. wystąpiły o wypłatę ustalonego w decyzji PWRN w K. z dnia [...] odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr 9 o pow. 2398 m-. W wyniku przekazania tego wniosku według właściwości Prezydentowi Miasta, została wydana decyzja kontrolowana w niniejszym postępowaniu.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji stwierdził, że przy rozstrzyganiu sprawy miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. Nr 261/2004 poz. 2603 ze zm.), a w związku z ich treścią również kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zapłata odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, a do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. Ponieważ roszczenie o wypłatę odszkodowania ma charakter majątkowy, ulega ono przedawnieniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Termin przedawnienia roszczenia majątkowego wynosi 10 lat i rozpoczyna bieg od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Ponieważ odszkodowanie ustalone decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...], winno zostać wypłacone w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji odszkodowawczej, a decyzja ta stała się ostateczna w dniu 21 czerwca 1956 r., to odszkodowanie to powinno zostać wypłacone do dnia 5 lipca 1956 r. Termin przedawnienia tego roszczenia upłynął więc w dniu 5 lipca 1966 r. Bieg przedawnienia nie uległ przerwaniu, gdyż pismo C. O. z dnia 14 czerwca 1977 r. a także kolejne jej pisma zostały złożone już po upływie terminu przedawnienia. Dlatego Wojewoda podzielił stanowisko Prezydenta Miasta co do przedawnienia dochodzonego w sprawie odszkodowania.
W skardze na tę decyzję C. O. i D. O. zarzuciły, że:
1.Roszczenie nie powinno ulec przedawnieniu, gdyż termin przedawnienia wynosi 50 lat i jeszcze nie upłynął.
2. J.O. nie otrzymał za życia żadnego zawiadomienia o wywłaszczeniu.
3. Wywłaszczona nieruchomość była w latach 1954/55 jedyną nieruchomością J. O., przez co powinien był dostać nieruchomość zamienną.
4. Przyznane odszkodowanie w kwocie [...] zł. nie zostało wpłacone do depozytu sądowego.
5. W Zbiorze Dokumentów Nr 947 prowadzonym przez Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych, w dalszym ciągu jako właściciel figuruje J.O.
6. Ponieważ budowa ulicy T. na przedmiotowej działce rozpoczęła się dopiero w 1978 r., to nie zostały zachowane przewidziane w przepisach terminy 7 lat do rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, ani 10 lat do zrealizowania tego celu. Poza tym wybudowanie drogi nie było zgodne z celem wywłaszczenia, gdyż wywłaszczenie nastąpiło na realizację narodowych planów gospodarczych dla Wydziały Rolnictwa w K., a nieruchomość była wykorzystywana jako poligon wojskowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie , a ewentualnie w razie nie uwzględnienia tego wniosku - o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu wniosku o odrzucenie skargi organ podniósł zarzut powagi rzeczy osądzonej. Organ wyjaśnił, że dopiero z dołączonych do skargi dokumentów dowiedział się, że Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przyznania działki zamiennej lub rekompensaty finansowej za wywłaszczoną nieruchomość J. O., położoną w K. przy ulicy T., oznaczoną numerem 9 o pow. 2398 m-, a decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia [...]. Ponieważ skarga na decyzję organu II instancji została oddalona prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 24 czerwca 1996 r., sygn. akt SA/Kr 1437/95, z powodu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, Wojewoda uznał, że sprawa wypłaty odszkodowania za przedmiotową, wywłaszczoną nieruchomość była już przedmiotem badania w postępowaniu administracyjnym, przez co na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarga podlegała odrzuceniu.
W uzasadnieniu złożonego z ostrożności procesowej wniosku o oddalenie skargi, organ podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, ale nie z przyczyn w niej wskazanych .
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że
w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie, w związku z zarzutem powagi rzeczy osądzonej zgłoszonym w odpowiedzi na skargę należy ocenić zasadność tego zarzutu.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 u.p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą została już prawomocnie osądzona. Ponieważ kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 u.p.p.s.a.), o powadze rzeczy osądzonej można mówić w razie ponownego wniesienia skargi na tę samą decyzję administracyjną, a ponadto pomiędzy tymi samymi stronami. Nie wyczerpuje tej przesłanki natomiast sytuacja, gdy skargą objęta jest sprawa administracyjna zakończona inną decyzją, wydaną winnej dacie i przez inny organ. Z tej przyczyny nie zachodził w sprawie stan powagi rzeczy osądzonej, przez co nie było podstaw do odrzucenia skargi.
Fakt wcześniejszego rozpatrzenia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją Wojewody z dnia [...] miał natomiast konsekwencje dla oceny, czy zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie naruszała wynikającej z art. 16 § 1 kpa zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z tą zasadą, decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Konsekwencją naruszenia zasady trwałości decyzji jest nieważność decyzji wydanej w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa).
O istnieniu sytuacji wskazanej w przytoczonym przepisie można mówić w razie ustalenia tożsamości sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast sprawy są tożsame pod względem przedmiotowym, o ile tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko pomiędzy tymi samymi stronami (M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II, s. 910).Natomiast w takim zakresie, w jakim dopuszcza to prawo administracyjne przy zachowaniu tożsamości sprawy, możliwe będzie następstwo prawne w odniesieniu zarówno do strony, jak i organu. Zatem sprawy będą tożsame co do podmiotów także wtedy, gdy w miejsce strony wstąpi jej następca prawny (w odniesieniu do praw zbywalnych i dziedzicznych) oraz gdy miejsce organu zajmie na skutek np. reorganizacji, nowy organ o innej nazwie, lecz wyposażony w tę samą właściwość rzeczową co organ, który wydał pierwotną decyzję (tamże, s. 912).
Wskazana sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie.
Decyzja ostateczna z dnia [...] znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] znak: [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie przyznania działki zamiennej lub rekompensaty finansowej za wywłaszczoną nieruchomość J. O., położoną w K. przy ulicy T., oznaczoną numerem 9 o pow. 2398 m- - wydana została przez Wojewodę, którego następcą prawnym w wyniku reformy administracji publicznej wprowadzonej ustawami z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 91, poz. 577 ze zm.), z 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. Nr 96, poz. 603 i Nr 104, poz. 656 ze zm.) i ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133/98 poz. 872 ze zm.), jest Wojewoda, który wydał zaskarżoną decyzję. Również organ który wydał w niniejszej sprawie decyzję pierwszoinstancyjną, tj. Prezydent Miasta działający jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jako organ właściwy w sprawach dotyczących wywłaszczeń i rozliczeń z tym związanych (por. art. 129 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. Nr 261/04 poz.2603 ze zm.), jest w zakresie takich spraw następcą prawnym Kierownika Urzędu Rejonowego w K. (art. 48 ust. 1 ustawy z dnia29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zwanej dalej ustawą o gospodarce gruntami (tekst jednolity Dz. U. Nr 30/91 poz. 127 ze zm.).
W obu omawianych postępowaniach stronami były C. O. i D. O. - spadkobierczynie zmarłego w dniu 10 sierpnia 1975 r. J. O. (k. 13 akt administracyjnych I instancji). Inne strony w tych postępowaniach nie występowały.
Z powyższego wynika tożsamość podmiotowa obu analizowanych spraw.
Dla ustalenia istnienia ich tożsamości przedmiotowej konieczne jest porównanie analizowanego w obu tych sprawach stanu faktycznego i prawnego, a także wynikających z niego praw i obowiązków stron. Chodzi tu przy tym o stan faktyczny ustalony przez organ II instancji oraz stan prawny w oparciu o który organy rozstrzygnęły sprawy.
W sprawie administracyjnej zakończonej decyzją Wojewody z dnia [...] organ utrzymał w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie przyznania działki zamiennej lub rekompensaty finansowej za wywłaszczoną nieruchomość. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że za wywłaszczoną nieruchomość, położoną w K. przy ulicy T., oznaczoną numerem 9 o pow. 2398 m-, jej poprzedniemu właścicielowi J. O. przyznano odszkodowanie w kwocie [...] zł. Organ uznał, że z powodu upływu czasu i braku dokumentów nie jest możliwe ustalenie, czy J. O. rzeczywiście otrzymał to odszkodowanie. Jeżeli jednak nawet to nie nastąpiło, to roszczenie o wypłatę tego odszkodowania, jako cywilnoprawne roszczenie majątkowe uległo przedawnieniu po upływie 10 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, (art. 118 i 123 kc.). Z powyższego wynika, że organ oceniał zgłoszone roszczenie z punktu widzenia przepisów przewidujących wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i określających zasady jego wypłaty, tj. według przepisu art. 55 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce gruntami - choć przepisów tych w swej decyzji nie wymienił. A contrario wynika stąd, że organ nie rozważał roszczenia stron z punktu widzenia obowiązującego wówczas przepisu art. 55 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami przewidującego rewaloryzację na dzień wypłaty ustalonego w decyzji odszkodowania, ani też na podstawie art. 7 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79/90 poz. 464 ze zm.), który stanowił, że nie wypłacone do dnia wejścia w życie ustawy części odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości wypłaca się jednorazowo po ich zrewaloryzowaniu, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
W niniejszej sprawie Wojewoda utrzymując w mocy decyzję orzekającą o odmowie wypłaty odszkodowania przyznanego J. O. za wywłaszczoną nieruchomość również oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że J. O. przyznano odszkodowanie w kwocie [...]zł. za wywłaszczoną nieruchomość, położoną w K. przy ulicy T., oznaczoną numerem 9 o pow. 2398 m-. Organ ustalił jednak również, że należność ta nie została wpłacona do depozytu sądowego. Nie miało to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia ponieważ organ, podobnie jak przy poprzednim rozpoznaniu sprawy przez Wojewodę uznał, że roszczenie majątkowe o wypłatę odszkodowania ma charakter cywilny i uległo przedawnieniu z dniem 5 lipca 1966 r., tj. z upływem 10 lat od dnia w którym decyzja przyznająca J. O. odszkodowanie stała się ostateczna. Również i w tym postępowaniu organ oceniał sprawę na gruncie przepisów o zapłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wskazując na regulację zawartą w art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, a do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. W sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna (art. 132 ust. 1a tej ustawy).
Podobnie jak i w poprzednim postępowaniu, organ nie ocenił roszczenia strony na podstawie art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty.
Jak z powyższego widać istotny dla rozstrzygnięcia stan faktyczny był w obu analizowanych sprawach identyczny. Dodatkowe ustalenia poczynione w toku niniejszej sprawy dotyczące faktu nie przyjęcia do depozytu sądowego kwoty przyznanego J. O. odszkodowania, późniejszej daty uprawomocnienia się decyzji przyznającej to odszkodowanie, oraz dat i okoliczności złożenia przez spadkobierców J. O. po jego śmierci w 1975 r. pierwszych pism dotyczących przedmiotowej, wywłaszczonej nieruchomości - nie miały wpływu na końcowe rozstrzygnięcie, skoro organ II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że termin przedawnienia upłynął bez żadnej przerwy przed wszczęciem postępowania w tych sprawach.
Również stan prawny będący podstawą rozstrzygnięcia obu analizowanych spraw był tożsamy. Mimo bowiem zastąpienia ustawy o gospodarce gruntami przez ustawę o gospodarce nieruchomościami, odnośne przepisy dotyczące zasad i terminów zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, tj. powołany art. 55 ust. 1, 2 i 4 ustawy o gospodarce gruntami i art. 132 ust. 1, 1a i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mają w zasadniczej, istotnej dla sprawy części identyczną treść. Nie można przy tym podzielić wyrażonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądu, że o braku identyczności stanu prawnego świadczy już zastąpienie jednej regulacji inną, bez względu na treść porównywanych przepisów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2001 r. III RN 116/00 OSNP 22/201 poz. 656 z krytyczną glosą T. Kiełkowskiego i T. Wosia Samorząd Terytorialny nr 9/2005 str. 59). Dla oceny identyczności stanu prawnego konieczna jest bowiem analiza treści istotnych dla sprawy przepisów, w celu stwierdzenia czy wszystkie istotne elementy konstrukcyjne rozpatrywanego w sprawie roszczenia są identyczne. Nie wystarczy jedynie stwierdzenie, że przepisy na podstawie których rozstrzygnięto analizowane sprawy zawarte są w różnych ustawach.
Przy ocenie tożsamości stanu prawnego sąd oceniał też, czy istotne dla sprawy było na podstawie jakich przepisów strona domagała się realizacji jej roszczenia.
W postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody z dnia [...] C. O. i D. O. początkowo wystąpiły o zwrot wywłaszczonej nieruchomości bądź o wypłatę rekompensaty za przejęte mienie. W toku postępowania sprecyzowały swój wniosek wnosząc o przyznanie rekompensaty pieniężnej lub działki zamiennej w zamian za wywłaszczoną nieruchomość. Jako podstawę prawną takiego żądania wskazały jedynie przepis art. 69 ustawy o gospodarce gruntami, dotyczący roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ponieważ ten przepis nie dotyczył kwestii rekompensaty pieniężnej za wywłaszczoną nieruchomość ani też kwestii przyznania działki zamiennej, organ rozpatrzył zgłoszone we wniosku roszczenie na podstawie przepisów dotyczących wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i określających zasady jego wypłaty, tj. na podstawie art. 55 ust. 1, 2 i 4 ustawy o gospodarce gruntami.
W niniejszym postępowaniu C. O. i D. O. wniosły o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną działkę na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133/98 poz. 872 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Ponieważ jedna z koniecznych przesłanek zastosowania tego przepisu nie była w sprawie spełniona, gdyż przedmiotowa nieruchomość była własnością Skarbu Państwa na podstawie przedmiotowego wywłaszczenia, organy administracji przy braku wskazania przez strony innej podstawy prawnej dochodzonego roszczenia zasadnie rozpatrzyły roszczenie stron na podstawie przepisów art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulującego kwestie odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości.
Uwzględniając powyższe sąd uznał, że przy braku wskazania we wnioskach stron, możliwych do zastosowania w sprawie podstaw prawnych zgłoszonego roszczenia, organy zasadnie rozpatrywały takie roszczenia, jakie dały się wyinterpretować z treści zgłoszonych wniosków. Dlatego takie też roszczenia, a nie zgłoszone wprost przez strony, sąd porównywał przy ocenie tożsamości podstaw prawnych rozpatrywanych w obu sprawach roszczeń. Sąd uznał również, że pominięta przez oba organy kwestia waloryzacji odszkodowania należnego za wywłaszczoną nieruchomość nie mogła wpływać na ocenę tożsamości obu spraw. Po pierwsze bowiem w żadnej z analizowanych spraw ta kwestia nie była przedmiotem rozstrzygnięcia, przez co nie można mówić o różnej w tym zakresie podstawie prawnej obu analizowanych decyzji. Po drugie natomiast kwestia waloryzacji odszkodowania ma charakter pochodny względem samego odszkodowania w tym sensie, że jeżeli z jakichkolwiek powodów odszkodowanie nie przysługuje, to nie można również rozpatrywać możliwości jego waloryzacji.
Nie mogło zmienić oceny sądu to, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie rozpoznając skargę C. O. i D. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie przyznania działki zamiennej lub rekompensaty finansowej za wywłaszczoną nieruchomość J. O. określił, że przedmiotem sprawy jest umorzenie postępowania w sprawie zwaloryzowania odszkodowania. Jak to bowiem wyżej zaznaczono, przedmiotem oceny sądu była tożsamość spraw administracyjnych zakończonych decyzjami Wojewody z [...] i Wojewody z dnia [...], a nie spraw sądowoadministracyjnych zawisłych przed sądami administracyjnymi.
Nie miało znaczenia dla oceny istnienia tożsamości obu analizowanych spraw, że w sprawie zakończonej decyzją Wojewody z dnia [...] doszło do umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania, podczas gdy w niniejszej sprawie, do odmowy wypłaty odszkodowania. Przyjęta bowiem w procedurze administracyjnej konstrukcja umorzenia postępowań w drodze decyzji powoduje, że stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania administracyjnego korzysta z tej samej ochrony jak każda inna decyzja. Wzruszenie jej może nastąpić jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a nowa decyzja w tej samej sprawie wydana w zwyczajnym trybie zawsze musi spotkać się ze skutecznym zarzutem nieważności - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r. I S.A./Gd 1279/96). O konieczności ochrony trwałości decyzji wydanej w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody z dnia [...] należy mówić tym bardziej, że przyczyną umorzenia tamtego postępowania była merytoryczna ocena zasadności rozpatrywanego w tamtej sprawie roszczenia.
Uwzględniając powyższe sąd uznał, że kontrolowana decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...], dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...], Nr [...]. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 135 u.p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Ze względu na takie rozstrzygnięcie nie było w sprawie możliwości bezpośredniego odniesienia się do zarzutów skargi, które zmierzały do podważenia merytorycznej zasadności zaskarżonej decyzji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji I instancji, uwzględniając powyższe uwagi wyda stosowne rozstrzygnięcie. Organ uwzględni przy tym, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, LEX 44391).
Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku oparte zostało na przepisie art. 152 u.p.p.s.a.